II SAB/OL 110/23

II SAB/Ol 110/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas
Tadeusz Lipiński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 515/24 - Wyrok NSA z 2024-06-07
Skarżony organ
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 15a pkt 1, art. art. 3 ust. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 64  par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w rozpoznaniu wniosku o przyznanie dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
R. S. (dalej jako: "strona", "skarżący") złożył 16 listopada 2022 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
Stosownie do art. 2 ust. 15a pkt 1 ustawy o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022r. poz.1692 z późn.zm.), dokonując weryfikacji wniosku, ustalono, że pod wskazanym przez stronę adresem nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co wzbudziło wątpliwość odnośnie do prowadzenia przez stronę gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem. Wobec tego, że w ocenie Wójta Gminy [...] podanie strony nie spełniało wszystkich wymogów przewidzianych przepisami prawa, pismem z 25 listopada 2022 r. skarżący został wezwany, na podstawie art. 64 Kodeksu postępowania administracyjnego, do złożenia stosownych wyjaśnień w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania. W piśmie tym zawarto informację, że niezastosowanie się przez stronę do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Powyższe pismo zostało skutecznie doręczone stronie 29 listopada 2022 r., natomiast w wyznaczonym terminie nie uzupełniono powstałych braków poprzez złożenie stosownych oświadczeń i nie ustosunkowano się do otrzymanego pisma.
Następnie pismem z 15 maja 2023 r. określonym jako "odwołanie" skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] (dalej jako: "organ") z prośbą o ponowne rozpatrzenie jego wniosku z listopada 2022 r. o wypłatę dodatku węglowego. Stwierdził, że w piśmie organu z 25 listopada 2022 r. jako podstawę odmowy przyznania dodatku węglowego wskazano brak złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pod wskazanym we wniosku adresem. Skarżący zaznaczył, że jest zameldowany na pobyt stały pod wskazanym adresem od dnia 16 listopada 2022 r., natomiast opłaty za gospodarowanie odpadami zostały ustalone od stycznia 2023 r., a więc w momencie złożenia wniosku nie było jeszcze deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami. Strona stwierdziła, że nie zgadza się z argumentacją organu i wnosi o ponowną weryfikację jej wniosku oraz wypłatę dodatku węglowego za 2022 r.
W odpowiedzi organ pismem z 23 maja 2023 r. poinformował stronę, że postępowanie z jej wniosku z 16 listopada 2022 r. nie zostało zakończone wydaniem decyzji administracyjnej. Wspomniany wniosek został pozostawiony bez rozpoznania, z powodu niewywiązania się z obowiązku uzupełnienia danych w wyznaczonym ustawowo terminie. Organ wskazał, że skarżący pismem z 25 listopada 2022 r. został wezwany do złożenia wyjaśnień w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania (doręczenie nastąpiło 29 listopada 2022 r.). W wyznaczonym terminie jednak skarżący nie uzupełnił powstałych braków poprzez złożenie stosownych oświadczeń i nie ustosunkował się do otrzymanego pisma, dlatego też organ pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. Nadto organ nadmienił, że skarżący w połowie kwietnia tego roku zgłosił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i w obecności pracowników ośrodka oświadczył, że pomimo odebranego osobiście wezwania do uzupełnienia braków, nie zgłosił się do wskazanego ośrodka w wyznaczonym terminie. Poinformował również, że pod adresem [...] zamieszkuje dopiero od stycznia 2023 r.
Kolejnym pismem z 20 lipca 2023 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wywiódł skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Wniósł o:
- zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku z 16 listopada 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi;
- stwierdzenie, że Prezes Zarządu Spółdzielni Socjalnej [...] dopuścił się bezczynności;
- zasądzenie kosztów postępowania od Prezesa Zarządu Spółdzielni Socjalnej [...] na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pomimo dochowania wszelkich formalności w jego sprawie nie została wydana żadna decyzja, od której mógłby się odwołać. Ponadto nie doręczono mu rozstrzygnięcia organu gminnego o pozostawieniu jego sprawy bez rozpoznania. Wskazał również, że nie może budzić wątpliwości, że jego pismo zatytułowane "odwołanie" stanowi w istocie ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Dlatego też należy uznać, że spełniony został warunek dopuszczalności jego skargi na bezczynność. W ocenie strony konieczne jest zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku z 16 listopada 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego.
W odpowiedzi na skargę w piśmie z 31 lipca 2023 r. organ podniósł m.in., że prawidłowo, a więc zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., pozostawił w formie czynności materialno-technicznej wniosek strony bez rozpoznania, co wcześniej poprzedził wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do stanu faktycznego zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego przez wnioskodawcę. Oznacza to, że organowi nie można postawić zarzutu bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Sądu, co do wniosku skarżącego dotyczącego stwierdzenia, że Prezes Spółdzielni Socjalnej [...] dopuścił się bezczynności, skarżący pismem z dnia 17 sierpnia 2023 r. poinformował, że nie wnosi skargi na bezczynność Prezesa Spółdzielni Socjalnej [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych
w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji ma na celu ochronę praw strony, przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W przedmiotowej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu, organ nie dopuścił się bezczynności, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b p.p.s.a. - skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie należy uznać, że przesłanka ta została spełniona, bowiem skarżący pismem z 15 maja 2023 r. wniósł do organu "odwołanie:, które de facto spełnia warunki ponaglenia.
W analizowanej sprawie, w ocenie organu, wystąpiły przesłanki z art. 64 § 2 k.p.a., uzasadniające pozostawienie wniosku strony bez rozpoznania. Organ wskazał, że skarżący pismem z 25 listopada 2022 r. został wezwany do złożenia wyjaśnień w ciągu 7 dni od daty doręczenia wezwania (doręczenie wezwania nastąpiło 29 listopada 2022 r.).
W wyznaczonym terminie jednak skarżący nie uzupełnił powstałych braków poprzez złożenie stosownych oświadczeń i nie ustosunkował się do otrzymanego pisma, dlatego też organ pozostawił wniosek strony bez rozpoznania, o którym to skutku skarżący był poinformowany w treści pisma wzywającego go do uzupełnienia braku wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Ponadto organ nadmienił, że skarżący w połowie kwietnia tego roku zgłosił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i w obecności pracowników ośrodka oświadczył, że pomimo odebranego osobiście wezwania do uzupełnienia braków, nie zgłosił się do wskazanego ośrodka w wyznaczonym terminie.
Z uwagi na fakt, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu, kontrola tej czynności następuje w ramach skargi na bezczynność organu. Nieuzasadnione pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania byłoby bowiem nierozpoznaniem sprawy w terminie.
Jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13 (opubl. ONSAiWSA 2014/1/2, OSP 2014/5/53, Prok.i Pr.-wkł. 2014/11-12/48, Lex nr 1356405) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Według NSA nie ulega wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie.
W najnowszej literaturze przedmiotu nie ma w tej kwestii wątpliwości (por. np. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 311; W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 120; G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2013, s. 625; R. Stankiewicz (w:) M. Wierzbowski, A. Wiktorowska: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 386). Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy.
Wskazać należy, że art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu. Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., służy usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów.
W realiach rozpoznawanej sprawy organ ustalił, że pod wskazanym przez stronę skarżącą adresem nie została złożona deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co wzbudziło wątpliwość odnośnie do prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem. Dlatego też wezwano stronę do wyjaśnienia tych istotnych dla sprawy okoliczności.
Wskazać należy w tym miejscu, że stosownie do art. 2 ust. 15a pkt 1 ustawy o dodatku węglowym dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519). Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), dalej jako: "k.p.a." Stosownie zaś do art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Niewątpliwie w rzeczonej sprawie organ dysponował podstawą formalnoprawną do wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych podania, w postaci art. 64 § 2 k.p.a., do którego to przepisu odsyła art. 3 ust. 3 ustawy o dodatku węgłowym. Ponadto w ocenie Sądu organ prawidłowo i jak najbardziej zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania poprzez wyjaśnienie braku złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi pod wskazanym adresem. Bezsprzecznie okoliczność ta ma istotne a nawet kluczowe znaczenie dla ustalenia możliwości przyznania uprawnienia w postaci dodatku węglowego, na co wskazuje ustawodawca w przytoczonym już przepisie art. 2 ust. 15a pkt 1 ustawy o dodatku węglowym. Pomimo otrzymania takiego wezwania 29 listopada 2022 r. (potwierdzenie w aktach adm. sprawy) strona nie uzupełniła braków formalnych w zakreślonym terminie. Dopiero w kwietniu 2023 r. zgłosiła się do organu i poinformowała, że pod adresem [...] zamieszkuje od stycznia 2023 r. Ponadto dopiero od stycznia 2023 r. zgłoszono deklarację dotyczącą wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Organ rozpatrując wniosek skarżącego, podjął zatem stosowne działania, które były przewidziane przepisami prawa. Skoro zaś podjęte działania odbywały się w ramach zaprezentowanych przepisów prawa, to w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z bezczynnością organu. Pozostawienie wniosku strony bez rozpoznania było zatem działaniem prawidłowym i zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł o oddaleniu skargi.