II SAB/Ol 104/25

II SAB/Ol 104/25 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /przewodniczący/
Ewa Osipuk /sprawozdawca/
Piotr Chybicki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1-1a, art. 161 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Powiatowego Szpitala im. W. w I. w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Powiatowego Szpitala im. W. w I. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 21 maja 2025 r., P. K. (dalej jako: "skarżący"), powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."), zwrócił się do Dyrektora Powiatowego Szpitala im. [...] (dalej jako: "organ") o przesłanie skanów sprawozdań finansowych szpitala za rok 2022, 2023 i 2024, z których wynika wynik finansowy szpitala. Dokumentu obrazującego wszelkie wpływy, wydatki, zobowiązania szpitala.
Pismem z 5 czerwca 2025 r., organ poinformował skarżącego, że objęte zapytaniem informacje są dostępne publicznie na stronie internetowej ekrs.ms.gov.pl Portal Finansowy, po wpisaniu nr KRS [...], przypisanego do Szpitala.
Skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – 15 lipca
2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ ma oczywiście możliwość odesłania do publikatora, o ile w tym publikatorze dane są dostępne w sposób nie nastręczający żadnych trudności. Tymczasem sprawozdań umieszczonych we wskazanym przez organ systemie nie można otworzyć. Jedynie objaśnienia do sprawozdania umieszczono w formacie pdf, co pozwala otworzyć te pliki. Nie dotyczy to jednak samych sprawozdań, a ponadto do dnia złożenia skargi w systemie nie umieszczono sprawozdania za rok 2024, którego również dotyczył wniosek.
Ponadto wskazał, że jest on radnym sąsiedniego Powiatu, który jest właścicielem szpitala w O. Placówka znajduje się w tragicznej sytuacji finansowej. Składane wnioski do szpitali funkcjonujących w regionie mają na celu porównanie sytuacji ekonomicznej, znalezienia przyczyn zapaści [...] szpitala, wskazania błędów w prowadzeniu placówki celem ich wyeliminowania, jak również wskazania dobrych praktyk do ewentualnego zastosowania.
Przy piśmie z 29 lipca 2025 r., organ przesłał skarżącemu żądane sprawozdania.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie
o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie
do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W warunkach niniejszej sprawy skarżący domagał się udostępnienia informacji
w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy
i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne
w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa
w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.o.p. nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku – Dyrektor Powiatowego Szpitala im. [...] – jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Stwierdzić także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące działalności organów władzy publicznej w zakresie wykonywania zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym.
Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej spełnione, organ był zobowiązany do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w drodze:
1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;
2) udostępniania, o którym mowa w art. 10 i 11 u.d.i.p., tj. w trybie wnioskowym oraz poprzez wyłożenie lub wywieszenie w miejscach ogólnie dostępnych;
3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3,
i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia;
4) udostępniania w portalu danych, o którym mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego
(Dz. U. poz. 1641), zwanym dalej "portalem danych".
W literaturze wskazuje się, że tryby bezwnioskowe udostępnienia informacji publicznej, nie wyłączają obowiązku udostępniania informacji w trybie wnioskowym. Wówczas podmiot zobowiązany może poinformować wnioskodawcę, o zastosowanym trybie udostępniania informacji publicznej i już ten fakt stanowi udzielenie żądanej informacji (J. H. Szlachetko, Partycypacja społeczna w lokalnej polityce przestrzennej, Warszawa 2017, LEX/el.).
W rozpoznawanej sprawie organ w odpowiedzi na wniosek z 21 maja 2025 r. poinformował skarżącego, że żądane przez niego informacje są udostępnione na Portalu Finansowym ekrs.ms.gov.pl. Jak wynika natomiast z uzasadnienia skargi,
w ww. systemie umieszczone były sprawozdania, których nie dało się otworzyć; ponadto na dzień wniesienia skargi w systemie nie było jeszcze sprawozdania za rok 2024. Co prawda, jak wynika z ww. Portalu, sprawozdanie za 2024 r. zostało dodane
11 lipca 2025 r., to w istocie pliki .xml nastręczają trudności w ich odczytaniu. Skarżący podał, że nie dało się ich otworzyć, natomiast przy próbie pobrania ich przez Sąd, pobieranie jest blokowane przez program antywirusowy, wraz z komunikatem, że plik może uszkodzić komputer (dostęp: 13 października 2025 r., godz. 10.42). Nie ulega natomiast wątpliwości, że informacje udostępniane w trybie bezwnioskowym, aby uczynić zadość obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej, winny być możliwe do pobrania lub otworzenia i czytelne.
Stwierdzić więc należy, że w kontrolowanym przypadku organ dopuścił się bezczynności. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega bowiem na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej
w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony
o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w tym przypadku sąd:
1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, organ udostępnił wnioskowaną informację skarżącemu przy piśmie z 29 lipca 2025 r. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), to postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe, z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA), przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 21 maja 2025 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Jednocześnie tutejszy Sąd – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. – stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
(pkt II sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, nie jest samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażące naruszenie prawa jest okolicznością szczególną; tak kwalifikowane mogą być jedynie przypadki bezczynności organu mające cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności
z obowiązującym prawem, wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawa. Stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia. Sformułowanie "rażące" oznacza natomiast działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (por. wyrok NSA z 6 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2637/24, LEX nr 3884025). Nieudostępnienie w terminie wnioskowanej informacji
w pełnym zakresie nie można oceniać jako przejawu złej woli organu. Organ
w ustawowym terminie poinformował skarżącego, że żądane sprawozdania są dostępne na Portalu Finansowym, zaś po wniesieniu skargi udzielił pełnej odpowiedzi na wniosek skarżącego. W ocenie tutejszego Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p., ani złej woli organu, tym bardziej, iż skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu nie poinformował organu, że pliki sprawozdań na Portalu Finansowym są nieczytelne lub ich otworzenie jest niemożliwe.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), wysokość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł) oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem
(480 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).