II SAB/Ol 1/26

II SAB/Ol 1/26 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2026-02-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Bogusław Jażdżyk /przewodniczący/
Grzegorz Klimek
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art.1 ust.1-2, art.4 ust.1, art.6, art.13 ust.1-2,art.14 ust.1, art.16 ust.1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art.3 par.2 pkt 8 i 9, art.119 pkt 4, art.149 par.1 i 1a, art.200, art.205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na bezczynność Wójta Gminy W. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Wójta Gminy W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia A. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 19 listopada 2025 r. Stowarzyszenie A. (dalej jako: Stowarzyszenie, wnioskodawca lub strona skarżąca) zwróciło się do Wójta Gminy W. (dalej jako: Wójt lub organ) o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji Urzędu Gminy W. oraz gospodarowania środkami publicznymi poprzez wskazanie, jakie rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na stanowiskach w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. jest niezbędne w związku z art. 2376 § 1 Kodeksu pracy i art. 2377 § 1 Kodeksu pracy wskazał Wójt wykonujący czynności pracodawcy w Urzędzie Gminy wraz z przewidywanym okresem użytkowania odzieży i obuwia roboczego. Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie aktualnego dokumentu potwierdzającego powyższe fakty i przesłanie wnioskowanych informacji w formie elektronicznej na wskazany we wniosku adres poczty elektronicznej.
W odpowiedzi, pismem z 2 grudnia 2025 r., organ poinformował, że Wójt, wykonujący czynności pracodawcy w Urzędzie Gminy, wskazał stosowanie na stanowiskach w Urzędzie Stanu Cywilnego reprezentacyjnego ubioru służbowego przy uroczystych formach przyjmowania oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński, jubileuszach i innych uroczystościach, wraz z przewidzianym dwuletnim okresem użytkowania odzieży i obuwia. Podano, że podstawę zarządzenia w tym przedmiocie stanowi art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego w powiązaniu z regulacjami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, stosowanymi do pracowników samorządowych na podstawie odesłania z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
W dniu 9 grudnia 2025 r. (data nadania przesyłki pocztowej) Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika złożyło skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. 902 ze zm.; dalej jako u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku. W związku z tym strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia wyroku, stwierdzenie, że organ pozostawał w bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że informacja udostępniona pismem z 2 grudnia 2025 r. nie była przedmiotem złożonego przez stronę skarżącą wniosku, bowiem dotyczył on rodzajów środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, których stosowanie na stanowiskach w Urzędzie Stanu Cywilnego jest niezbędne w związku z art. 2376 § 1 Kodeksu pracy i art. 2377 § 1 Kodeksu pracy oraz okresu przewidywanego okresu użytkowania odzieży i obuwia roboczego. Podniesiono, że reprezentacyjny ubiór służbowy nie jest środkiem ochrony indywidualnej w rozumieniu art. 2376§ 1 Kodeksu pracy ani odzieżą i obuwiem roboczym w rozumieniu art. 2377 § 1 Kodeksu pracy, co oznacza, że organ nie zrealizował wniosku strony skarżącej, a jedynie wymijająco odpowiedział na ten wniosek. W ocenie Stowarzyszenia organ udostępnił informację inną niż objęta zakresem przedmiotowym złożonego wniosku. Wskazano, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin do udostępnienia informacji upłynął po 14 dniach od dnia złożenia wniosku i pomimo jego upływu organ nie przekazał żądanych informacji, a zatem pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniono, że wbrew twierdzeniu wyrażonemu w skardze pismem z 2 grudnia 2025 r. organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony skarżącej, gdyż podał rodzaj ubioru służbowego wskazanego do stosowania na stanowiskach w Urzędzie Stanu Cywilnego. Podano również, że z uwagi na fakt, że strona skarżąca w swoim wniosku przywoływała częściowo podstawę prawną Zarządzenia nr (...) Wójta z 23 października 2025 r. w sprawie przyznania ekwiwalentu na pokrycie kosztów uroczystego ubioru służbowego Kierownika i Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w W. organ wskazał, że podstawę zarządzenia w przedmiocie ubioru reprezentacyjnego stanowi art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego w powiązaniu z regulacjami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, stosowanymi do pracowników samorządowych na podstawie odesłania z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Wyjaśniono, że z samego art. 85 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wynika jedynie, że zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo konsulem następuje z zachowaniem uroczystej formy, a zatem przepis ten wymaga powiązania z innymi przepisami materialno-prawnymi, którymi są przepisy Kodeksu pracy. Dlatego, choć reprezentacyjny ubiór, którego obowiązek używania nałożono na Kierownika i Zastępcę Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego, nie stanowi środków ochrony indywidualnej oraz sensu stricto odzieży i obuwia roboczego, w podstawie prawnej Zarządzenia nr (...) należało wskazać przepisy Kodeksu pracy odnoszące się do możliwości i procedury nałożenia na pracownika obowiązku używania odzieży i obuwia zapewniającego zachowanie uroczystej formy zawarcia małżeństwa. Podano, że powołane zarządzenie Wójta zostało udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy.
W piśmie z 16 stycznia 2026 r. strona skarżąca wniosła o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania Wójta do udostępnienia wnioskowanej informacji; stwierdzenie, że Wójt dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej oraz stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Stowarzyszenie podtrzymało swoje stanowisko, że informacja udostępniona pismem z 2 grudnia 2025 r. stanowiła odpowiedź inną niż ta, której dotyczył wniosek. Podano, że dopiero w odpowiedzi na skargę, w piśmie z 29 grudnia 2026 r., organ przyznał, że nie określił środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, a także okresu przewidywanego okresu ich użytkowania na stanowiskach pracy w Urzędzie Stanu Cywilnego w rozumieniu art. 2376 § 1 i art. 2377 § 1 Kodeksu pracy. Organ wskazał bowiem, że reprezentacyjny ubiór Kierownika i Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego nie stanowi ochrony indywidualnej oraz sensu stricto odzieży i obuwia roboczego, a także podał, jakie przepisy należało powołać w podstawie prawnej zarządzenia. Zdaniem strony skarżącej Wójt przyznał w odpowiedzi na skargę, że poszukiwał podstawy prawnej pozwalającej na przyznanie sobie dodatkowego źródła przychodu. W ocenie Stowarzyszenia organ zastosował znany w publicystyce prawniczej lat 90-tych XX wieku zabieg tzw. "falandyzacji prawa", pojmowany jako dokonywanie prób interpretacji prawa w doraźnym interesie interpretatora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z
2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że strona skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
W świetle art. 4 ust. 1 u.d.i.o.p. nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku – wójt gminy - jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Stwierdzić także należy, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące działalności organów władzy publicznej w zakresie ich funkcjonowania i dysponowania majątkiem publicznym. Jak wynika zaś z art. 237 oraz art. 2377 Kodeksu pracy zarówno środki ochrony indywidualnej, jak odzież i obuwie robocze pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikowi bezpłatnie, a w tym wypadku obowiązek ten obciąża jednostkę finansowaną ze środków publicznych.
Wobec tego, że obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały w sprawie spełnione organ, do którego skierowano wniosek, winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.
Organ pozostaje zatem w bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, jeśli nie podejmuje jednej z wyżej określonych form działania. Przy czym bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej może mieć miejsce również w przypadku udzielenia informacji niezgodnej z wnioskiem, niepełnej czy też niejasnej (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielania informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Przegląd Prawa Publicznego", 2012, nr 6, s. 75, a także wyroki NSA z: 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1737/10; 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2569/12; 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 13/16; 28 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1432/17, dostępne w CBOSA).
Jak wynika z akt niniejszej sprawy strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w dniu 19 listopada 2025 r. Wprawdzie organ udzielił odpowiedzi w dniu 2 grudnia 2025 r., ale była ona niejasna i dopiero uzupełnienie jej informacjami zawartymi w piśmie organu z 29 grudnia 2025 r., czyli w odpowiedzi na skargę, spełniło wymóg udzielenia odpowiedzi na wniosek strony skarżącej. Zatem w momencie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zaś stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, dostępne w CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA).
Skoro zatem na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ale stan bezczynność organu ustał przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, to orzekanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W związku z tym Sąd umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu (pkt 1 sentencji wyroku).
W tym miejscu należy jednak podkreślić, że w przedmiotowej sprawie Sąd orzekał wyłącznie w zakresie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Natomiast Sąd nie był uprawniony do oceny prawidłowości zarządzenia Wójta nr (...), gdyż nie stanowiło ono przedmiotu skargi. W związku z tym rozstrzygnięcie Sądu w niniejszej sprawie w żaden sposób nie może być traktowane jako odniesienie się do zarzutów strony skarżącej zawartych piśmie 16 stycznia 2026 r., a dotyczących podstawy prawnej przedmiotowego zarządzenia.
Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępne w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnej interpretacji prawa, jednak nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi, wysokość opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).