II SAB/Lu 92/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie zobowiązał Dyrektora liceum do udostępnienia imion i nazwisk nauczycieli wraz ze stażem pracy, uznając ich za osoby pełniące funkcje publiczne, a bezczynność organu za nie-rażącą.
Skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej imion i nazwisk nauczycieli, ich stażu pracy, nauczanego przedmiotu oraz wynagrodzeń. Dyrektor udostępnił część informacji, ale nie podał imion i nazwisk nauczycieli, powołując się na ochronę danych osobowych. Sąd administracyjny uznał, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a ich imiona i nazwiska, w powiązaniu ze stażem pracy i wynagrodzeniem, stanowią informację publiczną. W związku z tym zobowiązał Dyrektora do rozpoznania wniosku w tej części, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący P. Ch.-K. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego w Świdniku w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawca domagał się wskazania imion i nazwisk nauczycieli, nauczanego przedmiotu, ich stażu pracy na dzień 30 kwietnia 2024 r. oraz wynagrodzeń zasadniczych z dodatkami za okres od 1 września 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. Dyrektor udostępnił część informacji, ale nie podał imion i nazwisk nauczycieli ani ich stażu pracy, nie wydając decyzji odmownej. Skarżący argumentował, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a informacje o ich wynagrodzeniu i stażu pracy podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że Dyrektor był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, w tym imion i nazwisk nauczycieli w powiązaniu z ich stażem pracy i wynagrodzeniem, ponieważ nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Sąd zobowiązał Dyrektora do rozpoznania wniosku w tej części w terminie czternastu dni od dnia zwrotu akt sprawy, po uprawomocnieniu się wyroku. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę, że organ udostępnił znaczną część żądanych informacji i nie wydał decyzji odmownej. Sąd zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącego 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, imiona i nazwiska nauczycieli, w powiązaniu ze stażem pracy i wynagrodzeniem, stanowią informację publiczną, ponieważ nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nauczyciele, wykonując zadania publiczne związane z kształceniem i wychowaniem, są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Informacje o ich wynagrodzeniu i stażu pracy, a także ich imiona i nazwiska, są niezbędne do kontroli społecznej działalności szkoły i wydatkowania środków publicznych, dlatego podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna, z zastrzeżeniem konieczności wyważenia z prawem do prywatności w konkretnych przypadkach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacja publiczna stanowi każda informacja o sprawach publicznych.
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Organ szkoły publicznej jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznych.
u.d.i.p. art. 5 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji.
u.d.i.p. art. 10 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, jest udostępniana na wniosek.
u.d.i.p. art. 13 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Termin 14 dni na udostępnienie informacji publicznej lub wydanie decyzji.
u.d.i.p. art. 14 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązek udostępnienia informacji w formie zgodnej z wnioskiem.
u.d.i.p. art. 16 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Obowiązek wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.
p.p.s.a. art. 149 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zobowiązanie organu do dokonania czynności.
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Konstytucja art. 61 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 6 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej, w tym informacje o majątku i zasadach funkcjonowania podmiotów.
p.p.s.a. art. 119 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
MPPOiP art. 19 § 2
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
Prawo oświatowe art. 1 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe
Karta Nauczyciela art. 63 § 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Informacje o imionach i nazwiskach nauczycieli, ich stażu pracy i wynagrodzeniu stanowią informację publiczną. Częściowe udostępnienie informacji lub brak wydania decyzji odmownej w spornej kwestii stanowi bezczynność organu.
Odrzucone argumenty
Dyrektor nie dopuścił się bezczynności, ponieważ udostępnił część informacji. Informacje o imionach i nazwiskach nauczycieli podlegają ochronie na podstawie przepisów o ochronie danych osobowych i nie podlegają udostępnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Nauczyciel jest więc osobą pełniącą funkcję publiczną. Informacja o wysokości wydatków na wynagrodzenie pracownika instytucji publicznej, a więc finansowanego ze środków publicznych, stanowi informację publiczną. W przypadku zastosowania ograniczenia dostępu ze względu na ochronę prywatności, podmiot zobowiązany powinien wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Jacek Czaja
sprawozdawca
Bartłomiej Pastucha
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a ich dane osobowe (imię, nazwisko) w powiązaniu ze stażem pracy i wynagrodzeniem stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na wniosek, z uwzględnieniem konieczności wyważenia z prawem do prywatności."
Ograniczenia: Konieczność indywidualnej oceny związku między żądaną informacją a pełnieniem funkcji publicznej w każdym konkretnym przypadku, aby uniknąć naruszenia prawa do prywatności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego prawa dostępu do informacji publicznej w kontekście danych nauczycieli, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno prawników, jak i szerszej publiczności.
“Czy imię i nazwisko nauczyciela to informacja publiczna? Sąd administracyjny rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Lu 92/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-09-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha Jacek Czaja /sprawozdawca/ Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6480 658 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Skarżony organ Dyrektor Szkoły Treść wyniku Zobowiązano do dokonania czynności Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 902 art. 1 ust. ,1 art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi P. Ch.-K. na bezczynność Dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego w Świdniku w sprawie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego w Świdniku do rozpoznania wniosku z 3 czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania imion i nazwisk oraz stażu pracy nauczycieli zatrudnionych w I Liceum Ogólnokształcącym im. W. Broniewskiego w Świdniku, w terminie czternastu dni od dnia zwrotu akt sprawy, po uprawomocnieniu się wyroku; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. W. Broniewskiego w Świdniku na rzecz P. Ch.-K. 100 (sto) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie P. C.-K. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") wniósł skargę na bezczynność Dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego im. W. B. w Ś. (dalej także jako "Dyrektor" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 3 czerwca 2023 r. W skardze zarzucono, że wskutek bezczynności organ naruszył: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; 3) art. 10 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."), w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym - gdyż tylko częściowym - zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, a nadto zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, w zakresie nieudostępnionych informacji, tj. imienia i nazwiska nauczycieli oraz stażu pracy. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że żądał we wniosku wskazania z imienia i nazwiska nauczycieli, nauczanego przedmiotu, ich stażu pracy na dzień 30 kwietnia 2024 r., wynagrodzeń zasadniczych z rozbiciem na przysługujące dodatki za okres od 1 września 2023 r. do dnia 30 kwietnia 2024 r. (miesięcznie). Dyrektor udzielił tylko częściowej informacji, nie wydając decyzji odmownej. Dyrektor nie wymienił nauczycieli z imienia i nazwiska oraz nie podał stażu pracy. Skarżący zauważył między innymi, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne, a więc w trybie cyt. ustawy podlegają udostępnieniu informacje o ich wynagrodzeniu, stażu pracy, nauczanym przedmiocie, a także ich dane osobowe. Zdaniem skarżącego, organ nie może odmówić udzielenia tych informacji powołując się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a więc ze względu na prywatność osoby fizycznej, gdyż ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji. Za osobę pełniącą funkcję publiczną należy uznać każdego, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeżeli tylko funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Nawet osoby fizyczne niewchodzące w skład aparatu państwa, w pewnych warunkach powinny być traktowane jako osoby pełniące funkcje publiczne. Użyte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. pojęcie "osoby pełniącej funkcję publiczną" obejmuje bowiem każdą osobę, która ma wpływ na kształtowanie spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., tj. na sferę publiczną. Taka wykładnia odpowiada, zdaniem skarżącego, intencjom racjonalnego ustawodawcy i najpełniej urzeczywistnia dyrektywę konstytucyjną, wynikającą z art. 61 ust. I Konstytucji (NSA w wyroku z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3217/14). Funkcja publiczna to funkcja związana z uprawnieniami i obowiązkami w zakresie realizacji zadań o znaczeniu publicznym (por. wyrok NSA z 27 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1526/16). Takim zadaniem o znaczeniu publicznym jest realizowanie konstytucyjnego prawa do wykształcenia, co wynika z art. 70 ust. 4 Konstytucji i z art. 1 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.) Wykonywanie zadań publicznych odbywa się przede wszystkim poprzez pracę nauczycieli, którzy korzystają - na mocy art. 63 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 ze zm.) - z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w k.k. Nauczyciel jest więc osobą pełniącą funkcję publiczną, przy czym odnosi to do nauczycieli wszystkich szczebli nauczania niezależnie od tego, że tylko niektórzy z nich są zobowiązani do składania oświadczeń majątkowych (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11; z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1108/14; z 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 537/17 i inne). W ocenie skarżącego, choć "wartość związana z transparentnością życia publicznego nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne, to jednak osoby wykonujące funkcje publiczne, z momentem ich podjęcia, muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferę ich prywatności, niż w wypadku innych osób (por. wyrok TK z 20 marca 2006 r., K 17/05). W związku z powyższym, jego zdaniem, wszystkie informacje objęte wnioskiem, powinny być mu udostępnione, a dostęp do nich nie może zostać ograniczony na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, wskazują, że udostępnił żądane informacje, natomiast mając na uwadze regulacje dotyczące ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych uznał, że informacja o zarobkach, oznaczona z imienia i nazwiska osoby fizycznej zalicza się do danych osobowych podlegających ochronie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy zauważyć, że Dyrektor I Liceum Ogólnokształcącego im. W. B. w Ś., będąc organem szkoły publicznej, jest - co do samej zasady - zobowiązany do udostępniania informacji publicznych, co wynika z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Przypomnieć należy, że ugruntowany jest już w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o bezczynności na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) można mówić co do zasady wówczas, gdy w określonym w art. 13 ust.1 u.d.i.p. terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku o informację publiczną, podmiot zobowiązany do jej udostepnienia nie udziela żądanej informacji w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.), ani też nie wydaje w tym terminie decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Jest oczywiste, że podjęcie powyższych działań uzależnione jest jednak od stwierdzenia w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej (art. 1 ust. 1). Jeżeli bowiem wniosek nie dotyczy informacji publicznej, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej. Istotne przy tym jest, że nawet udzielenie informacji publicznej nie przesądza o braku bezczynności. Przedstawienie bowiem informacji innej, niż ta, której oczekuje wnioskodawca, bądź też informacji niepełnej, a więc nieadekwatnej do zakresu żądania, może stanowić o bezczynności podmiotu zobowiązanego co do informacji, która w udzielonej odpowiedzi została pominięta (zob. np. wyroki NSA: z 20 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2569/12; z 10 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 13/16). W takiej sytuacji sąd administracyjny rozpoznając skargę zobowiązany jest do dokonania oceny, czy odpowiedź organu była kompletna i adekwatna do treści wniosku, czy też, pomimo udzielonej odpowiedzi, organ nie załatwił wniosku w pełnym zakresie i z tej racji pozostaje w stanie bezczynności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżący wnioskiem z 5 czerwca 2023 r. zwrócił się do Dyrektora o wskazanie z imienia i nazwiska nauczycieli, nauczanego przedmiotu, z podaniem stażu pracy na dzień 30 kwietnia 2024 r., wynagrodzeń zasadniczych z rozbiciem na przysługujące dodatki za okres od 1 września 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. (miesięcznie). Rozpatrując wniosek skarżącego Dyrektor uznał, że dane o wynagrodzeniu zasadniczym nauczycieli (wraz z dodatkami), ich stażu pracy i nauczanym przedmiocie, są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.i.d.p. Udzielając w powyższym zakresie informacji - w formie wykazów - Dyrektor nie ujawnił jednak imion i nazwisk poszczególnych nauczycieli, ograniczając się do operowania kolejnymi numerami w ramach listy nauczycieli. Stwierdzić więc należy, że kwestią sporną w sprawie pozostaje zagadnienie obowiązku - w świetle regulacji u.d.i.p. - udostępnienia przez organ imion i nazwisk nauczycieli, w powiązaniu z danymi o ich wynagrodzeniu i stażu pracy, jak też nauczanym przedmiocie. W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 u.d.i.p., który w ust. 1 zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których znalazły się między innymi informacje o majątku, którym dysponują podmioty, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest - co do zasady - jednolite w zakresie oceny, że informacja o wysokości wydatków na wynagrodzenie pracownika instytucji publicznej, a więc finansowanego ze środków publicznych, stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pogląd ten znajduje zastosowanie w odniesieniu do wynagrodzeń nauczycieli zatrudnionych w szkołach publicznych. Podobnie należy ocenić dane o stażu pracy nauczycieli, albowiem jest to okoliczność wpływająca na wysokość wynagrodzeń. Z kolei informacja o nauczanym przedmiocie jest informacją o tym, w jaki sposób są realizowane zadania publiczne powierzone szkołom, co stanowi informację o "zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1", która wprost wpisu się w kategorię informacji publicznych wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Niejednoznacznie ocenia się w judykaturze charakter informacji o wynagrodzeniu konkretnych - wskazanych z imienia i nazwiska - pracowników instytucji publicznych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje jednak, że jedynie w przypadku danych odnoszących się do stanowisk niezwiązanych z pełnieniem funkcji publicznej, możliwa jest ochrona informacji o wynagrodzeniu konkretnych osób, natomiast informacje dotyczące wynagrodzeń pracowników instytucji publicznych pełniących funkcje publiczne, skonkretyzowane z imienia i nazwiska, co do zasady stanowią informację publiczną (por. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2755/14; z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3217/14). W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że nauczyciele są osobami pełniącymi funkcje publiczne. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 900), system oświaty, którego elementem są szkoły, zapewnia realizację prawa każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki. Wykonywanie powyższych zadań publicznych odbywa się przede wszystkim poprzez pracę nauczycieli. (por. wyroki NSA: z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 125/11; z 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1108/14; z 12 października 2017 r., sygn. akt I OSK 537/17). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że pełen zakres informacji objętych wnioskiem skarżącego z 3 czerwca 2023 r., a więc również informacje w postaci imion i nazwisk poszczególnych nauczycieli, należy zakwalifikować jako informację publiczną. Zatem także w odniesieniu do tej części żądanych informacji Dyrektor zobowiązany był załatwić wniosek w sposób przewidziany w u.d.i.p., czego nie uczynił, pomijając te dane w udzielonej skarżącemu odpowiedzi na wniosek, a jednocześnie nie wydając w tym zakresie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Zauważyć przy tym należy, że wyrażona przez sąd ocena, że również wskazana powyżej część żądanych informacji stanowi informację publiczną, gdyż dotyczy osób pełniących funkcję publiczną w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie oznacza jeszcze, że informacja ta może zostać udostępniona wnioskodawcy z wyłączeniem ochrony prywatności tych osób. Prawo do informacji publicznej podlega bowiem ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy - art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Z przytoczonego unormowania wynika zatem, że ograniczenie prawa do prywatności osób pełniących funkcje publiczne nie ma charakteru bezwzględnego. Dla ograniczenia prawa do prywatności takich osób konieczne jest także, aby żądana informacja o osobie pełniącej funkcję publiczną miała związek z pełnieniem tejże funkcji. Musi więc istnieć adekwatny związek między informacją odnoszącą się do danej osoby, a funkcjonowaniem tej osoby w sferze publicznej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 maja 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 35/24). W ocenie sądu, ograniczeniem dostępu ze względu na ochronę prywatności pozostają objęte informacje dotyczące osób publicznych, których ujawnienie nie jest niezbędne dla realizacji celów omawianej ustawy, a więc dla zapewnienia jawności władzy publicznej i kontroli społecznej jej działalności. W przepisie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. chodzi zatem o taką sytuację, w której bez danych identyfikujących osobę pełniącą funkcję publiczną, w szczególności bez podania jej imienia i nazwiska, nie jest możliwe skontrolowanie, czy prawidłowo wykonuje zadania publiczne i korzysta ze środków publicznych. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 marca 2006 r., K 17/05 (OTK-A 2006, nr 3, poz. 30), regulacja zawarta w art. 5 ust. 2 zdanie drugie u.d.i.p. tylko wtedy naruszałaby normy konstytucyjne, jeśli jej stosowanie wykraczałoby poza niezbędność określoną potrzebą transparentności życia publicznego, ocenianą zgodnie ze standardami przyjętymi w demokratycznym państwie. Kluczowym problemem związanym z zagadnieniem konstytucyjności wyłączenia, o którym mowa w ust. 2 art. 5 u.d.i.p., jest więc określenie związku między życiem prywatnym a działalnością publiczną. Jego istnienie oznacza, że informacja powinna wiązać się z funkcjonowaniem instytucji, w szczególności mogłaby mieć znaczenie dla ukształtowania się poglądu o sposobie jej funkcjonowania. Na gruncie ustawodawstwa zwykłego nie jest możliwe precyzyjne i jednoznaczne określenie sytuacji istnienia związku między życiem prywatnym a ograniczeniem prawa do prywatności z uwagi na obowiązek udzielania informacji publicznej i skorelowane z nim prawo podmiotowe. Ustawa w tym zakresie musi posługiwać się zwrotem ogólnym i opisowym, a ocena istnienia związku powinna być dokonana zawsze in concreto. Nie jest przy tym możliwe przyjęcie nieskrępowanej swobody interpretacyjnej. W każdym wypadku musi być wyraźne powiązanie określonych faktów z życia prywatnego z funkcjonowaniem osoby, której dotyczą, w instytucji publicznej. Zatem w każdym przypadku podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej - również dotyczącej osoby pełniącej funkcje publiczne - ma obowiązek przeanalizować, które spośród danych objętych sferą prywatną (które informacje o tej osobie) powinny być udostępnione publicznie, by zapewnić realizację celu przepisów u.d.i.p. Dokonując takiej oceny organ musi wyważyć wartości chronione przepisami dotyczącymi danych osobowych i prawo dostępu do informacji publicznej. Konieczne jest więc ustalenie, czy identyfikacja osoby pełniącej funkcje publiczne, m.in. poprzez wskazanie jej imienia i nazwiska, jest niezbędna do skutecznej kontroli społecznej działalności publicznej. Powyższe uwagi dotyczące wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p., odnoszą się w pełni do nauczycieli, jako osób pełniących funkcje publiczne w szerokim rozumieniu. Kształcenie, w tym nauczanie i wychowanie, należy do ich podstawowych obowiązków, stosownie do regulacji Prawa Oświatowego i Karty nauczyciela, a za wykonywane zadania otrzymują wynagrodzenie ze środków publicznych. Okoliczność ta, w świetle przedstawionej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie oznacza jednak, że ich imiona i nazwiska automatycznie, w każdy przypadku podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Zależy to do tego, czy istnieje związek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. To, czy imię i nazwisko osoby pełniącej funkcje publiczne powinno zostać udostępnione wraz z wysokością jej wynagrodzenia, zależy więc od sprawowanej przez tę osobę funkcji, zakresu powierzonych jej zadań, a w konsekwencji od tego, jak istotna jest jej rola w działalności publicznej i jaka jest jej odpowiedzialność publiczna. W odniesieniu do nauczycieli nie jest więc wykluczone, że w konkretnych przypadkach nie będzie zachodził związek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., pozwalający na pozbawienie ochrony prywatności. W takich przypadkach społeczna kontrola działalności szkoły, jako podmiotu wykonującego zadania publiczne i wydatkującego środki publiczne, możliwa będzie bez konieczności ujawniania imion i nazwisk nauczycieli zatrudnionych w szkole. Reasumując, wbrew stanowisku skarżącego, brak jest podstaw by przesądzić, że wzgląd na ochronę prywatności nie może uzasadniać zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w odniesieniu do imion i nazwisk nauczycieli żądanych w powiązaniu informacjami o wysokości pobieranego wynagrodzenia. W przypadku zastosowania tego ograniczenia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien jednak wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie udostępniania informacji publicznej. Jako, że do decyzji takiej stosuje się przepisy k.p.a. (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), a więc również art. 107 § 3 k.p.a., decyzja taka winna zawierać uzasadnienie zawierającego wyjaśnienie, z jakich powodów organ uznał, że w danym przypadku ochrona prywatności przemawia za ograniczeniem informacji publicznej i udzieleniem jej bez wskazania konkretnych danych osobowych, tj. imion i nazwisk. Skoro więc Dyrektor w udzielonej skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek nie podał imion i nazwisk nauczycieli, których dotyczyły udostępniane informacje publiczne, ani też nie wydał w tym zakresie decyzji o odmowie informacji publicznej, uznać należało, że organ ten pozostaje bezczynny w odniesieniu do tej części żądania skarżącego. W tym stanie rzeczy zasadne jest zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego w spornej - pominiętej części, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - w punkcie I sentencji wyroku. Dyrektor, rozpatrując wniosek w tej części, będzie miał na względzie przedstawione wyżej uwagi dotyczące dopuszczalnego zakresu ograniczenia na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. dostępu do informacji publicznej o osobach pełniących funkcje publiczne ze względu na ochronę prywatności tych osób. Jednocześnie sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu w powyższym zakresie, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa to zatem naruszenie wyraźne oraz bezsporne. W niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała takiego charakteru, będąc jedynie konsekwencją błędnej oceny charakteru części żądanych w tym wniosku informacji. Nie można pominąć okoliczności, że jakkolwiek organ nie załatwił wniosku w całości - w sposób zgodny z u.d.i.p. - jednak w znacznej części wniosek ten zrealizował, udostępniając skarżącemu żądane informacje publiczne. Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania (punkt III sentencji wyroku), znajduje uzasadnienie w świetle przepisu art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił natomiast skargę w pozostałej części, tj. w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że orzeczenie grzywny na podstawie ww. przepisu może nastąpić w sytuacji, w której istnieją szczególne okoliczności sprawy przemawiające za tym, że samo zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, może nie być wystarczające dla zdyscyplinowania organu. W rozpoznawanej sprawie przyczyny zaistnienia po stronie organu bezczynności, jak też brak podstaw uzasadniających uznanie tego stanu za rażący, świadczą o braku okoliczności przemawiających za wymierzeniem organowi grzywny.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI