III SAB/Gl 419/22

III SAB/Gl 419/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Gołuch
Aleksandra Żmudzińska
Dorota Fleszer /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt. 3, art. 13, art. 16, art. 17
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] Związku [...] w B. i [...] Związku [...] w Szpitalu Specjalistycznym nr [...] w B. na bezczynność Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. stwierdza bezczynność Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje organ do udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem, 3. w pozostałym zakresie skargę oddala, 4. zasądza od Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 276 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z 8 września 2022 r. [...] Związku [...] w B. oraz [...] Związku [...](dalej: Skarżący) złożyli skargę na bezczynność Szpitala Specjalistycznego nr [...] w B. (dalej: Szpital) w sprawie rozpatrzenia trzech wniosków o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt administracyjnych wynika, że Skarżący pismami z dnia 11 marca 2022 r. (doręczonym dnia 16 marca 2022 r.) skierowali do Szpitala wnioski o dostęp do informacji publicznej.
W pierwszym piśmie z dnia 11 marca 2022 r. Skarżący żądali przedstawienia informacji i dokumentów w przedmiocie:
wysokości zarobków brutto wraz z premiami na stanowiskach: Dyrektora Szpitala Specjalistycznego numer [...] w B. oraz Zastępcy Dyrektora ds. Lecznictwa Szpitala Specjalistycznego numer [...] w B. za 3 ostatnie miesiące w rozbiciu na miesiące tj. grudzień 2021, styczeń 2022 oraz luty 2022;
udostępnienia ostatnich składanych oświadczeń majątkowych osób sprawujących ww. stanowiska.
W drugim piśmie z dnia 11 marca 2022 r. Skarżący wnieśli o przedstawienie informacji i dokumentów w przedmiocie;
wszystkich kosztów planowanego zamontowania monitoringu na terenie Szpitala Specjalistycznego numer [...] w B.;
określenia pomieszczeń, które mają zostać poddane nadzorowi kamer;
określenia źródeł finansowania;
wskazania celu, w jakim monitoring będzie wykorzystywany;
wskazanie czy monitoring będzie realizowany w formie "wizji" bądź "wizji i fonii";
udostępnienia wszelkiej dokumentacji RODO związanej z usługą;
określenia podmiotu, który będzie wykonywał usługę;
wskazania procedury, w ramach której podmiot został wyłoniony;
podania okresu zakończenia prac;
podania daty uruchomienia monitoringu;
wskazania okresu przechowywania nagrań;
określenia kręgu osób, którym nagrania będą udostępniane;
wskazania w jaki sposób będzie dokonana anonimizacja innych osób postronnych występujących w nagraniu, w przypadku zgłoszenia udostępnienia nagrania przez osobę uprawnioną, której dane dotyczą.
Przedmiotem trzeciego pisma z dnia 11 marca 2022 r. było żądanie przedstawienia informacji i dokumentów w przedmiocie:
wszystkich kosztów dostosowania gabinetów dyrektorskich na 1 piętrze bloku 3 Szpitala Specjalistycznego nr [...] przy ulicy [...] w B., które rozpoczęły się z początkiem roku 2022;
określenia źródeł finansowania;
określenia przedmiotu prac i ich rodzaju;
określenia podmiotu, który wykonuje ww. remont;
wskazania procedury, w ramach której podmiot został wyłoniony;
podania okresu zakończenia prac.
Szpital pismem z dnia 30 marca 2022 r. poinformował, że trzy wnioski zostaną rozpatrzone w terminie do dwóch miesięcy od dnia ich złożenia z powodu na względy organizacyjne oraz szeroki zakres żądanych informacji.
Następnie pismem z dnia 12 maja 2022 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej uzasadniając to tym, że żądane informacje stanowią informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 z późn. zm.; dalej: u.d.i.p.) Wyselekcjonowanie i przygotowanie wnioskowanej w trzech pismach informacji publicznej wymaga nakładu koniecznej pracy i środków, który wykracza poza standardowe czynności administracji Szpitala. Ponadto podniósł, że wnioskodawcy w złożonych wnioskach nie wykazali okoliczności uzasadniających udostępnienie informacji jako szczególnie istotnych dla interesu publicznego.
Skarżący pismem z dnia 20 czerwca 2022 r. (doręczonym dnia 29 czerwca 2022r.) wnieśli ponaglenie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Wskazali w nim, że wnoszą o udostępnienie żądanej informacji w postaci wglądu w dokumentację na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. w przypadku uznania przez Szpital, iż przekazanie informacji stanowi nadmierne obciążenie z uwagi na obszerność dokumentacji. Kopia tego pisma została informacyjnie wysłana do Prezydenta Miasta B. oraz Przewodniczącego Komisji Zdrowia, Ochrony Środowiska i Spraw Społecznych Rady Miejskiej w B.
Pomimo tego Szpital nie udzielił Skarżącym wnioskowanej informacji publicznej ani nie przyznał wglądu w dokumentację.
Pismem z 8 września 2022 r. Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Szpitala w udostępnieniu informacji publicznej. Zarzucono w niej naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP a także naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 7, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Domagali się zobowiązania Szpitala do rozpatrzenia trzech wniosków Skarżących o dostęp do informacji publicznej z dnia 11 marca 2022 r. wraz ponagleniem w przedmiocie dostępu do informacji publicznej z dnia 20 czerwca 2022 r.; stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie Szpitalowi grzywny w maksymalnej wysokości przepisanej prawem, zasądzenia na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w kwocie [...] zł (słownie; [...] złotych 0/100) oraz zasądzenia od na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
W obszernym uzasadnieniu, opierając się na stanowiskach wyrażonych orzecznictwie Skarżący wskazali swoje stanowisko w sprawie, wykazując bezczynność Szpitala w udostępnieniu informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o skierowanie Stron do mediacji w celu podjęcia próby polubownego rozwiązania sporu, a w przypadku braku zgody Skarżących na mediację lub braku polubownego rozwiązania sporu - oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie na rzecz Szpitala od Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W ocenie Szpitala nie ma miejsca jego bezczynność. Pismem z 12 maja 2022 r. zgodnie z art. 17 u.d.i.p. wydał w odpowiedzi na złożone 3 wnioski rozstrzygnięcie, w którym odmówił udzielenia żądanej informacji publicznej. Za nieuzasadniony uznał zarzut zastosowania niewłaściwej formy postępowania. W jego ocenie forma decyzji administracyjnej wymagana jest wyłącznie w razie odmowy udostępnienia informacji publicznej, jeśli adresatem wniosku jest organ władzy publicznej. Szpital jako podmiot leczniczy prowadzony w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej do organów władzy publicznej się nie zalicza i nie wydaje decyzji administracyjnych, a zatem odpowiednio stosując art. 16 u.d.i.p. wydał rozstrzygnięcie odmowne. Pismo z 12 maja 2022 r. zawiera w swojej treści zarówno stanowcze rozstrzygnięcie, powołanie podstawy prawnej, jak też uzasadnienie faktyczne i prawne.
Pismem z 18 października 2022 r. Skarżący nie wyrazili zgody na postępowanie mediacyjne. W ich ocenie jest ono bezprzedmiotowe, ponieważ Szpital nie przestawił żadnych informacji publicznych. Skarżący wyrażali dobrą wolę w toku działań, jednakże nie uzyskali żadnych konkretnych informacji Nadto Skarżący mają wiedzę o dotychczasowej formie prowadzonych mediacji z Szpitalem, podmiotem obowiązanym, który jedynie wprowadza zwłokę w postępowaniu (pełnomocnik podmiotu nie stawia się bądź są przekładane terminy mediacji).
Zarządzeniem Z-cy Przewodniczącego III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2022 r. skarga Skarżących w przedmiocie bezczynności w kwestii dostępu do informacji publicznej została rozdzielona. Pod sygnaturą III SAB/Gl 419/22 prowadzona jest sprawa ze skargi na bezczynność w zakresie wniosku z 11 marca 2022 r. dotyczącego monitoringu szpitala
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, który według art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) jest przewidziany dla rozpoznania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w u.d.i.p., a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Przepis ten określa, że w tym przypadku sąd:
- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1);
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2);
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11; wyrok NSA z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, wyrok NSA z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13; postanowienie NSA z 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 462/10; postanowienie NSA z 31 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 262/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 170/16).
Przyjmuje się, że w sprawach ze skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, sąd w pierwszej kolejności ocenia czy określony podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Przesądzenie powyższego, a tym samym że skarga jest dopuszczalna, pozwala bowiem dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia, czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12).
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Szpital Specjalistyczny nr [...] w B. jest podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. O pozycji dominującej, zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., stanowi art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275), z którego wynika, że ilekroć w ustawie tej jest mowa o pozycji dominującej rozumie się przez to pozycję przedsiębiorcy, która umożliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%.
Szpital, jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jest podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tj.: Dz. U. z 2022, poz. 633; dalej: u.d.l.). Przepis art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej statuuje prawo każdego do ochrony zdrowia, a władze publiczne mają konstytucyjny obowiązek zapewnić obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (art. 68 ust. 2 Konstytucji RP). Wobec tego zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego i warunków zdrowotnych obywateli jest jednym z podstawowych zadań państwa. Stosownie do przepisów ustawy o działalności leczniczej samodzielne zakłady opieki zdrowotnej to podmioty lecznicze, wykonujące działalność leczniczą w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.d.l., rozumianą jako udzielanie świadczeń zdrowotnych; nie będące przedsiębiorcą.
Z kolei przez świadczenie zdrowotne rozumie się działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 ust. 1 pkt 10 u.d.l.). Według art. 55 ust. 1 pkt 1 u.d.l. samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może uzyskiwać środki finansowe z odpłatnej działalności leczniczej. Umowy o udzielanie tych świadczeń zawiera zaś ze świadczeniodawcami również Narodowy Fundusz Zdrowia, dysponujący środkami publicznymi określonymi w art. 116 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285).
Szpital Specjalistyczny nr [...] w B. jest osobą prawną, utworzoną przez Wojewodę [...] (według ogólnie dostępnych danych z KRS, [...] , nr KRS [...] ). Celem jego działalności jest udzielanie stacjonarnych i całodobowych świadczeń szpitalnych (leczenie stacjonarne), udzielanie stacjonarnych i całodobowych świadczeń szpitalnych (stacjonarna długoterminowa opieka pielęgniarska), ambulatoryjne świadczenia szpitalne, rehabilitacja stacjonarna, dzienna, ambulatoryjna, rentgenodiagnostyka (diagnostyka obrazowa), diagnostyka patomorfologiczna, endoskopia, farmakologia kliniczna, poradnia medycyny pracy, pobieranie oraz magazynowanie krwi (transfuzjologia kliniczna), chemioterapia w trybie jednego dnia (leczenia stacjonarne jednego dnia), pomoc doraźna, orzekanie o stanie zdrowia i czasowej niezdolności do pracy, prowadzenie działalności naukowej i dydaktyki przez kliniki i oddziały szpitalne na podstawie zawartych umów określających zasady tej działalności.
Tym samym wnosić należy, że spoczywa na nim obowiązek udostępniania posiadanych danych mających charakter informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych i podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W rozpatrywanej sprawie Skarżący domagali się w piśmie z 11 marca 2022 r. udostępnienia następujących informacji publicznych:
wszystkich kosztów planowanego zamontowania monitoringu na terenie Szpitala Specjalistycznego numer [...] w B.;
określenia pomieszczeń, które mają zostać poddane nadzorowi kamer;
określenia źródeł finansowania;
wskazania celu, w jakim monitoring będzie wykorzystywany;
wskazanie czy monitoring będzie realizowany w formie "wizji" bądź "wizji i fonii";
udostępnienia wszelkiej dokumentacji RODO związanej z usługą;
określenia podmiotu, który będzie wykonywał usługę;
wskazania procedury, w ramach której podmiot został wyłoniony;
podania okresu zakończenia prac;
podania daty uruchomienia monitoringu;
wskazania okresu przechowywania nagrań;
określenia kręgu osób, którym nagrania będą udostępniane;
wskazania w jaki sposób będzie dokonana anonimizacja innych osób postronnych występujących w nagraniu, w przypadku zgłoszenia udostępnienia nagrania przez osobę uprawnioną, której dane dotyczą.
Żądane dokumenty miały zostać przekazane Przewodniczącemu [...] Z [...] w B. lub przewodniczącej [...] Z [...] przy Szpitalu nr [...] w B.
Wnioskowane przez Skarżących informacje należy zakwalifikować jako informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.) oraz zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 3 u.d.i.p.). W sprawie nie było kwestionowane, że żądane przez Skarżących informacje stanowią informację publiczną.
Kwestią sporną okazała się kwalifikacja żądanych przez Skarżących informacji publicznej. W ocenie Skarżących dane objęte wnioskiem stanowią informację prostą, której udostępnienie nie wymagało specjalnego przygotowania, ani tworzenia specjalnych zestawień, gdyż informacje te powinny być (są) już w posiadaniu Szpitala. Z kolei według Szpitala realizacja żądania Skarżących wymaga wyselekcjonowania i przygotowania wnioskowanej informacji publicznej. Związane jest to z nakładem koniecznej pracy i środków, które wykracza poza standardowe czynności administracji Szpitala. Dowodzi to, że żądana informacja jest informacją publiczną przetworzoną i z tego powodu nie może zostać udostępniona. Poza tym Skarżący nie oznaczyli we wniosku okoliczności uzasadniających udostępnienie informacji jako szczególnie istotnych dla interesu publicznego.
Przechodząc kolejno do zbadania zasadności wywiedzionej skargi w kontrolowanej sprawie o bezczynność stwierdzić należy, że ocena działań Szpitala podjętych w celu załatwienia wniosku Skarżących o udostępnienie informacji publicznej uzasadnia zarzut jego bezczynności.
Ustawodawca ustalił, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to powinien - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei według art. 17 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. (ust. 1) Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. (ust. 2)
Mając na uwadze powyższe o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności nie podjęcia działania, w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15; wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22). Warto zauważyć naruszenie tych obowiązków prowadzi do stanu bezczynności (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4455/21). Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2512/15; wyrok WSA we Wrocławiu z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/22).
Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić trzeba, co bezspornie wynika z akt, że Szpital nie podjął, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 11 marca 2022 r. (doręczony 16 marca 2022 r., przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania. Według Sądu nie ma racji Szpital wywodzący z faktu, że nie jest organem administracji publicznej, zwolnienie z dokonania odmowy udostępnienia informacji publicznej w formie decyzji administracyjnej i załatwianie sprawy w formie "pisma rozstrzygającego". Odmienny wniosek wynika z treści art. 17 ust. 1 u.d.i.p., który zakłada odpowiednie stosowanie przepisów art. 16 u.d.i.p do rozstrzygnięć podmiotów niebędących organami władzy publicznej w przypadku odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o jej udostępnienie. Podkreślić tu warto, że u.d.i.p. szeroko zakreśla krąg podmiotów zobligowanych do udzielania informacji publicznej, wobec czego konieczny jest jednolity, obowiązujący wszystkie te podmioty tryb załatwiania wniosków na podstawie przepisów u.d.i.p. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 40/06; wyrok NSA w Warszawie z 23 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 875/06). Przepis ma charakter proceduralny, pozwala składać skargi na decyzje i bezczynność podmiotów niebędących organami władzy publicznej, ale posiadających informację publiczną. Środkiem odwoławczym od decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku jest nie odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 17).
Zaznaczyć przy tym także wypada, że w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują (wyrok WSA w Białymstoku z 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 60/22).
Oceny tej nie zmienia wskazana przez Szpital okoliczność, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, a Skarżący nie wykazali we wniosku, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i że spełnia on przesłankę wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W ocenie Sądu, wnioskodawca na etapie składania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie ma podstaw do uznania, że żąda informacji publicznej przetworzonej. To dopiero podmiot, do którego skierowane jest żądanie o udostępnienie informacji publicznej, po dokonaniu jego analizy jest w stanie to stwierdzić. W konsekwencji, w tak ustalonym zakresie przedmiotowym wniosku podmiot powinien zwrócić się do wnioskodawcy o przedstawienie szczególnie istotnego interesu publicznego w otrzymaniu informacji publicznej przetworzonej, a nie czynić zarzutu z tego, że nie został on na etapie składania wniosku sprecyzowany. W kontrolowanej sprawie Szpital nie zwrócił się do Skarżących o wykazanie szczególnie istotnego interesu w uzyskaniu żądanych informacji.
Sąd orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że w razie nie wykazania przez wnioskodawcę interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem żądanej informacji publicznej - podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej powinien we własnym zakresie zbadać jego istnienie i dopiero w razie ustalenia jego braku, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej i wyjaśnić tę kwestię w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Zaznaczyć przy tym należy, że przedmiotem skargi do Sądu w niniejszej sprawie jest bezczynność podmiot zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Sąd w tego rodzaju sprawie nie jest uprawniony do oceny prawidłowości kwalifikacji żądanej informacji jako przetworzonej. Następuje to dopiero w sprawie wszczętej skargą na decyzję o odmowie udostępnienia tej informacji (zob. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4344/21).
Sąd nie przesądza więc, czy - w świetle żądania wyrażonego we wniosku Skarżących – dotyczy ono udzielenia informacji publicznej przetworzonej, ani jak konkretnie winno być ono przez Szpital załatwione. Skoro jednak z wniosku ewidentnie wynikało żądanie udzielenia konkretnych informacji publicznych, to Szpital winien się do tego wniosku ustosunkować na jeden ze sposobów wskazanych w u.d.i.p., czego nie uczynił pozostając w bezczynności.
Z tych względów należy stwierdzić, że Szpital jako podmiot zobowiązany pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżących, bowiem do dnia orzekania w niniejszej sprawie nie załatwił go we właściwej prawnej formie przewidzianej w u.d.i.p.
W ocenie Sądu stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18).
Istota rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Taka sytuacja szczególna w badanej sprawie nie zaistniała. Zachowanie Szpitala w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnym interpretowaniu prawa i nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p.
Sąd stwierdził, że Szpitala nie udzielając informacji w sposób prawem określony pozostawał i nadal pozostaje w bezczynności. Zobowiązał go zatem do udzielenia informacji w żądanym zakresie, w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem.
Sąd oddalił wniosek Skarżących o zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Jednakże w sprawie niniejszej taki przypadek nie zachodzi.
Sąd nie stwierdził również podstaw do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z wnioskiem skarżącego w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi administracyjnemu pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zdaniem Sądu, instytucja ta powinna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, przy jednoczesnym istnieniu uzasadnionej obawy, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja, jak wynika z powyższego, nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy (por. postanowienie NSA z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 544/16, postanowienie NSA z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16, postanowienie NSA z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I GZ 502/18, postanowienie NSA z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2407/19). Zgodnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 poz. 1800 z późn. zm.). stawka minimalna wynagrodzenia wynosi 480 zł. Jednak z uwagi na identyczność stanu faktycznego i zarzutów skarg w sprawie niniejszej oraz w sprawach III SAB/Gl 419/22 oraz III SAB/GL 420/22 , a w związku z tym faktycznie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, przyznając je w kwocie 160 zł w każdej z tych spraw. W związku z tym Sąd zasądził na rzecz Skarżącej koszty postępowania w kwocie 276 zł, na które składał się wpis od skargi w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 160 zł.
Konsekwencją niniejszego rozstrzygnięcia Sądu jest konieczność ponownego rozpatrzenia przez Szpital wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym wyżej, z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. W szczególności uznając, że informacje, o które zwrócił się skarżący, mają walor informacji publicznych należy udzielić ich, bądź odmówić ich udzielenia w formie decyzji administracyjnej.