II SAB/Bd 58/25

II SAB/Bd 58/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Grzegorz Saniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Joanna Janiszewska - Ziołek
Symbol z opisem
658
6480
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżący M. P. powołując się na art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej w skrócie "u.d.i.p."), wnioskiem z 2 marca 2025 r. (złożonym 5 marca 2025 r.) zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej w skrócie jako PPIS) o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemephilis influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to byty niepożądane odczyny poszczepienne?
8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?
14. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?
15. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?
16. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?
17. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?
18. Kto, w jaki sposób i na podstawie jakich przepisów przekazał Państwu informacje dotyczące szczepień mojej córki?
Odpowiadając na wniosek pismem z 17 marca 2025 r. PPIS poinformował Skarżącego, że:
Ad 1 Odpowiedź na pytanie nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., lecz dotyczy wiedzy z zakresu medycyny. Państwowa Inspekcja Sanitarna w wykonaniu swoich zadań nie zajmuje się analizą długości okresów utrzymywania się odporności po podaniu szczepionek.
Ad 2 PPIS nie posiada listy osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień.
Ad 3 Na terenie działania PPIS nie odnotowano ognisk odry w okresie ostatnich 5 lat. Z informacji będących w posiadaniu organu wynika, że u 44 osób (dzieci) pochodzenia ukraińskiego wykonano szczepienia, w tym 9 przeciw odrze. Organ nie posiada wnioskowanej informacji w zakresie osób narodowości romskiej, czeczeńskiej i osób pełnoletnich narodowości ukraińskiej.
Ad 4 PPIS nie prowadzi rejestru szczepień odroczonych przez lekarzy. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy ustalanie listy przeciwwskazań do podania szczepionek. Wykaz przeciwwskazań do szczepień jest ustalany przez producenta szczepionki i znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego każdego preparatu szczepionkowego.
Ad 5 W okresie ostatnich 5 lat PPIS nie nakładał grzywien na lekarzy za niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego.
Ad 6 W ostatnich 5 latach, do dnia sporządzenia niniejszego pisma, na terenie działania PPIS wśród dzieci i dorosłych do 19 roku życia odnotowano 1 przypadek śmiertelny (w 2024 roku), który nastąpił w okresie 4 tygodni od szczepienia.
Ad 7 W ostatnich 5 latach, do dnia sporządzenia niniejszego pisma, na terenie działania PPIS zarejestrowano 6 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), z tego 5 przypadków po szczepieniu przeciwko SARS-Cov-2 (4 przypadki w 2021 r.: 1. przypadek - epizod hypotoniczno-hyporeaktywny, zawroty głowy, osłabienie, 2. - trudności z chodzeniem, niedowład połowiczy lewostronny, udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu, 3. - gorączka utrzymująca się dłużej, 4. - duszność, zatorowość płucna, reakcja alergiczna, wybroczyny skórne, zasinienie kończyn, wymioty; 1 przypadek w 2022 r. - nagłe zatrzymanie krążenia poprzedzone dusznościami, najprawdopodobniej w przebiegu zawału serca, zgon) oraz 1 przypadek w 2024 r. po szczepieniu przeciwko pneumokokom: epizod hypotoniczno-hyporeaktywny z utratą przytomności i bezdechem, nagłe zatrzymanie krążenia, zgon.
Ad 8 PPIS nie posiada informacji w tym zakresie.
Ad 9 Pytanie nie odnosi się do informacji publicznej, ponieważ informacje o prawie, jego stosowaniu i interpretacji nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustawy z Konstytucją.
Ad 10 Odpowiedź na pytanie nie pozostaje we właściwości organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a ponadto dotyczy udzielenia porady prawnej. Tego rodzaju żądanie nie mieści się w sferze faktów i nie można go rozstrzygać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje kwestii odszkodowawczych.
Ad 11 Pytanie nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy z zakresu medycyny. Treść pytania wykracza poza zakres zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie należy dokonywanie oceny w jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem.
Ad 12 Pytanie nie dotyczy informacji publicznej, lecz wiedzy organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych i wykracza poza pojęcie informacji publicznej.
Ad 13. Obowiązek szczepień wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Ad 14 i 15. Wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną, lecz dotyczy wiedzy organu o dokonywanych przez Ministra Zdrowia analizach;
Ad 16. Wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną. Informacja o prawie, jego stosowaniu i interpretacji nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Organy PIS nie są uprawnione do oceny zgodności przepisów ustawy z Konstytucją;
Ad 17. Wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną. Pytanie wykracza poza zakres zdań PIS. Do zadań PIS nie należy dokonywanie oceny przepisów stanowionych w innych państwach;
Ad 18. Zgodnie z § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych raport został sporządzony i przekazany do PPIS przez Przychodnię Rodzinną w [...] sp. z o.o. ul. [...] w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego.
M. P. wniósł skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wskazując, że udzielona mu odpowiedź jest niewystarczająca, a tym samym organ pozostaje w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie podnosząc, że otrzymał pełną odpowiedź na skierowane do organu pytania, natomiast Skarżący przyznając, że częściowo udzielono odpowiedzi nie wskazał, w zakresie których punktów odpowiedzi nie udzielono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Mając na względzie wniosek Organu o odrzucenie skargi w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, w skrócie "p.p.s.a."). Przesłanki odrzucenia skargi wskazany są w art. 58 § 1 p.p.s.a. Nie ma wśród nich przesłanki, która pozwoliłaby uznać, że sam fakt udzielenia odpowiedzi na wniosek o dostęp do informacji publicznej winien skutkować odrzuceniem skargi. Nawet jeżeli organ, w określonym ustawą terminie, udzieli odpowiedzi na wniosek, nie oznacza, że skarga na bezczynność jest niedopuszczalna. Słusznie bowiem podnosi Skarżący, że z bezczynnością mamy do czynienia także wówczas, kiedy udzielona odpowiedź jest niepełna. To zaś, czy z taką sytuacja mamy do czynienia w konkretnej sprawie wymaga merytorycznej oceny Sądu.
Rozpoznając sprawę merytorycznie Sąd uznał, że wniesiona skarga jest niezasadna.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowią co do zasady informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 416) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r., II SAB/Sz 119/18, publ. CBOSA).
Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm., dalej: u.z.z.ch.z.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. Nr 254, poz. 1711, dalej: r.n.o.p.). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.). Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, że organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz raportów o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, stosownie do przepisów rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 782) oraz w art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z.
Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań i raportów. Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli adresat wniosku dysponuje żądaną informacją, ma obowiązek udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w sposób i w formie określonej we wniosku i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że organ lub podmiot obowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw.
O bezczynności na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy podmiot obowiązany do udzielenia informacji z mocy art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. w określonym w art. 13 ust. 1 tej ustawy terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku nie udziela jej, nie wskazuje innego terminu jej udostępnienia oraz przyczyn niezachowania terminu czternastodniowego (art. 13 ust. 2), nie powiadamia wnioskodawcy na piśmie o tym, że nie jest obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dana informacja nie jest informacją publiczną, albo że informacją taką nie dysponuje, czy też informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, ewentualnie nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie (art. 16).
W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że PPIS odpowiedział Skarżącemu w wymaganym ustawą terminie, odnosząc się do wszystkich pytań zawartych we wniosku z 2 marca 2025 r. Organ udzielił odpowiedzi udostępniając informację publiczną w tym zakresie, w jakim zgodnie z ww. przepisami, te informacje uzyskuje (pkt 3, 5, 6, 7). W pozostałym kwestionowanym przez Skarżącego zakresie organ prawidłowo wskazał, iż nie jestem dysponentem żądanej informacji. Organ wskazał przy tym do jakich innych źródeł lub organów Skarżący może się zwrócić aby wnioskowane informacje uzyskać.
Wskazać trzeba, że informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej. Nadto wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz w zakresie regulacji prawa krajowego czy prawa innych państw wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Zdobywanie i gromadzenie wiedzy o przesłankach działalności organizacji międzynarodowej czy państwa (w tym Niemiec) nie jest przedmiotem działalności PPIS. Również obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Co więcej, w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. organ nie jest obowiązany dokonywać ocen konstytucyjności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność bądź celowość regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tego organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego bądź innych organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22, CBOSA).
Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.