II SAB/LU 7/25

II SAB/Lu 7/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1, art. 151, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1, art. 40a ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 21 ust. 3  pkt 2, art. 4, art. 17a ust. 6, art. 17
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 338
art. 1, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Lubelskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tomaszowie Lubelskim dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej z dnia 26 września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Lubelskim do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia 26 września 2024 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w części dotyczącej punktu 5, w zakresie pytania "Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne"; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; V. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 26 września 2024 r. A. K. (dalej jako: skarżąca) zwróciła się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tomaszowie Lubelskim (dalej także jako: Inspektor, organ) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
2. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
3. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
4. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
5. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
6. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
7. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
8. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?
9. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
11. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak to w jakiej formie?
W odpowiedzi na powyższy wniosek Inspektor pismem z dnia 10 października 2024 r. udzielił następującej odpowiedzi:
1. Zgodnie z art 8 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności istnieje możliwość ingerencji władzy publicznej w korzystanie z prawa do poszanowania życia prywatnego w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi m.in. na ochronę zdrowia, co ma miejsce w przypadku obowiązkowych szczepień. Ponadto, w powołanym orzeczeniu ETPC Trybunał co prawda wskazał, iż obowiązkowe szczepienia mogą stanowić ingerencję w poszanowanie życia prywatnego, jednakże jest to ingerencja dopuszczalna w świetle art. 8 ust. 2 Konwencji. Ponadto, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych (w tym zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Działania te skupiają się m.in. na właściwej regulacji prawnej szczepień ochronnych, działalności oświatowo-zdrowotnej, egzekwowaniu obowiązku poddawania się szczepieniom w odniesieniu do tych szczepień ochronnych, które są szczepieniami obowiązkowymi, zapewnieniu bezpieczeństwa szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w demokratycznym państwie prawa konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczane w drodze ustawy, m.in. gdy jest to niezbędnie dla ochrony zdrowia. Obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym oraz zasady szczepień został określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i dotyczy ogółu osób przebywających na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, w tym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku szczepień ponosi osoba sprawująca pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny.
2. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim nie prowadzi badań, które dotyczą utrzymania odporności po podaniu szczepionki. Odporność poszczepienna zależy od wielu czynników, a przede wszystkim od:
• rodzaju szczepionki,
• cech indywidualnych osoby szczepionej np. wiek, wcześniejsza ekspozycja na antygen, obecność Wdał matczynych, stanu klinicznego, czynników genetycznych.
W związku z tym należy zwrócić uwagę, że indywidualna odpowiedź układu immunologicznego na podanie szczepionki może być różna u różnych osób. Literatura podaje, że odporność p/ tężcowi i błonicy utrzymuje się 10 lat, natomiast p/ krztuścowi spada szybciej, w przypadku gruźlicy odporność utrzymuje się około 10 — 15 lat, odporność p/odrze, śwince, różyczce po podaniu 2 dawek szczepionki utrzymuje się około 15 lat, w przypadku WZW typu B u zdrowych osób ochrona przed zachorowaniem po pełnym podstawowym szczepieniu utrzymuje się co najmniej przez kilkanaście lat, natomiast w przypadku poliomyelitis prawdopodobnie do końca życia. Aktualnie brak jest informacji dotyczącej czasu przez jaki utrzymuje się odporność po szczepieniu p/pneumokokom. Autorzy nielicznych prac wykazali, że poszczepienne przeciwciała utrzymują się przez 3-8 lat, zależnie od wieku, w którym wykonano pierwsze szczepienie. Szczepionka p/Haemophilus influenzae zapewnia długotrwałą ochronę, aczkolwiek dokładny okres jej utrzymywania się nie jest znany.
3. Zgodnie z art. 17 ust. 2 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924), lekarze POZ są zobowiązani do przeprowadzania badań kwalifikacyjnych do szczepień w celu ustalenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia lub wskazań do czasowego odroczenia jego wykonania. Jednocześnie, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 2020, poz. 514 t.j.), lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego ustala ewentualne przeciwwskazania jak i wskazania do przeprowadzenia szczepień w oparciu o aktualną wiedzę medyczną zawartą m.in. w wytycznych i rekomendacjach ośrodków zajmujących się problematyką szczepień ochronnych takich jak: Komitet Doradczy do spraw Praktyki Szczepień (ACIP) czy zalecenia Komitetu Chorób Zakaźnych Amerykańskiej Akademii Pediatrii, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz kartach charakterystyki produktu leczniczego.
4. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim nie odnotowała zgonów u dzieci i dorosłych do 19 roku życia, do 4 tygodni od szczepienia na terenie powiatu tomaszowskiego.
5. W ciągu ostatnich 5 lat Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim zarejestrowała 1 NOP o charakterze ciężkim.
6. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tomaszowie Lubelskim nie posiada wiedzy o wypłaconych odszkodowaniach z tytułu ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych.
7. Lekarze są zobowiązani do przeprowadzania badań kwalifikacyjnych do szczepień w celu ustalenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia lub wskazań do czasowego odroczenia jego wykonania, prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej szczepień /karty uodpornienia, zaświadczenia o braku lub istnieniu przeciwwskazań do szczepień ochronnych!. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924), lekarze POZ są zobowiązani do przeprowadzania badań kwalifikacyjnych do szczepień w celu ustalenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia lub wskazań do czasowego odroczenia jego wykonania. Jednocześnie, zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 2020, poz. 514 t.j.), lekarz ma obowiązek wykonywać zawód, zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że lekarz w trakcie badania kwalifikacyjnego ustala ewentualne przeciwwskazania jak i wskazania do przeprowadzenia szczepień w oparciu o aktualną wiedzę medyczną zawartą m.in. w wytycznych i rekomendacjach ośrodków zajmujących się problematyką szczepień ochronnych takich jak: Komitet Doradczy do spraw Praktyki Szczepień (ACIP) czy zalecenia Komitetu Chorób Zakaźnych Amerykańskiej Akademii Pediatrii, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz kartach charakterystyki produktu leczniczego.
8. Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzany i przekazywany przez osoby przeprowadzające obowiązkowe szczepienia ochronne do państwowego powiatowego inspektora sanitarnego zgodnie z art. 17 ust. 9b Ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. J. Dz.U. z 2024 r. poz. 924)
9. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tomaszowie Lubelskim nie prowadzi statystyk dotyczących wykonawstwa szczepień ochronnych z podziałem na narodowość osoby zaszczepionej.
10. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim nie odnotowała w prowadzonych rejestrach danych dotyczących grzywien nałożonych na lekarzy, którzy nie wywiązali się z obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w okresie ostatnich 5 lat.
11. Zgodnie z art. 17a. 1. Ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. J. Dz.U. z 2024 r. poz. 924) w przypadku, gdy w wyniku szczepienia ochronnego, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3. Ust. 4 pkt 2, art. 17 ust. 10 albo art. 46 ust. 4 pkt 7, u osoby u której zostało przeprowadzone to szczepienie, wystąpiły w ciągu 5 lat od dnia podania szczepionki albo szczepionek działania niepożądane wymienione w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o której mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. — Prawo Farmaceutyczne, w wyniku których:
1) Osoba ta wymagała hospitalizacji przez okres nie krótszy niż 14 dni albo
2) U osoby tej wystąpił wstrząs anafilaktyczny powodujący konieczność obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez okres krótszy niż 14 dni osobie tej przysługuje świadczenie kompensacyjne wypłacane z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Świadczenie kompensacyjne jest przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta.
12. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wykonywanie szczepień ochronnych jako sposób na zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych. Zgodnie z mandatem, WHO udziela państwom członkowskim wskazówek w zakresie polityki zdrowotnej. Zadaniem Światowej Organizacji Zdrowia jest opracowywanie zaleceń dotyczących polityki szczepień i publikacja tej dokumentacji. Zalecenia te podsumowują podstawowe informacje na temat poszczególnych chorób i szczepionek oraz zawierają aktualne stanowisko WHO dotyczące ich zastosowania w kontekście globalnym i są przeznaczone do użytku m.in. przez krajowych konsultantów d/s szczepień oraz kluczowych decydentów, przewodniczących i członków krajowych komitetów doradczych ds. immunizacji. Mają one charakter doradczy i stanowią pomoc w podejmowaniu decyzji w odniesieniu do krajowego harmonogramu szczepień. Aspekty prawne dotyczące sposobu egzekwowania obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym są regulowane przez akty prawne obowiązujące na terytorium danego kraju. Zadaniem WHO nie jest więc wydawanie stanowisk dotyczących sposobu egzekwowania wykonania szczepień ochronnych, ponieważ o tym decyduje prawo obowiązujące w danym państwie.
W dniu 20 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Inspektora w zakresie udostępnienia informacji publicznej zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W oparciu o wskazane zarzuty Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej i udzielenia żądanej informacji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności, stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Argumentując zasadność skargi podniosła, że udzielona przez organ odpowiedź jest niepełna i niejasna, a w związku z tym wyczerpuje znamiona bezczynności w udzieleniu informacji i uzasadnia twierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca wyjaśniła dalej, że informacje dotyczące statystyki wykonanych szczepień u osób narodowości ukraińskiej, ilości grzywien nałożonych na lekarzy
z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego, liczby osób, które zmarły z powodu szczepienia, liczby i rodzaju zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych dotyczyły niewątpliwie informacji publicznych
w rozumieniu u.d.i.p. Jednak mimo wszystko Organ na te konkretne pytania odpowiedział w sposób lakoniczny i niejasny.
Według skarżącej, pomimo upływu ustawowego terminu organ w sposób lakoniczny odniósł się do wskazanych przeze nią pytań, ani też nie skorzystał z możliwości ustalenia dłuższego terminu załatwienia sprawy, którą daje art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli bowiem żądana informacja jest informacją publiczną a organ jest w jej posiadaniu (co w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane) wówczas organ winien zachować się w jeden z możliwych sposobów: albo żądaną informację udostępnić, albo wydać decyzję odmawiającą jej udostępnienia, wskazując w uzasadnieniu decyzji faktyczne i prawne podstawy takiego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na powyższą skargę, Inspektor wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Wskazał, że niezrozumiałe są twierdzenia skarżącej, że udzielone jej odpowiedzi organu są niewystarczające, niepełne, i niejasne. Według Inspektora skarżąca nie sprecyzowała na czym polega lakoniczność odpowiedzi organu na zadane pytania. Udzielone przez organ odpowiedzi dotyczące statystyki szczepień u osób narodowości ukraińskiej, ilości grzywien nałożonych na lekarzy, liczby osób które zmarły z powodu szczepienia, liczby i rodzaju zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych wprost realizowały treść pytań zadanych organowi
i organ odpowiedział na nie na podstawie danych wynikających z posiadanych rejestrów i ewidencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana
w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935,
z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. mających za przedmiot m.in. decyzje administracyjne (pkt 1) oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), w tym przybierające postać tzw. czynności materialno-technicznych.
W świetle regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej
(tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej "u.d.i.p"), należy przyjąć, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce
w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie
w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw.
z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
Dokonując oceny w tym zakresie, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje w części na uwzględnienie, gdyż Inspektor dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 26 września 2024 r.
W sprawie nie jest sporne, że Inspektor jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznych, ponieważ jest organem władzy publicznej,
o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Przechodząc do oceny charakteru żądanych przez skarżącą informacji wyjaśnić należy, że pojęcie informacji publicznej ustawodawca zdefiniował w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Stosownie do pierwszego z tych przepisów, każda informacja sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2024 r., poz. 416, dalej jako: u.p.i.s.), została ona powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego. Wykonywanie zadań określonych w art. 1 u.p.i.s. polega na sprawowaniu zapobiegawczego (art. 3 u.p.i.s.) i bieżącego (art. 4 u.p.i.s.) nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej
i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 5 u.p.i.s.), a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 6 u.p.i.s.). W orzecznictwie wskazuje się, że informację publiczną stanowią informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., czyli w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2024 r., poz. 924, dalej jako: u.z.z.c.z.), państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów
z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Źródłami danych do rejestru są m. in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze (por. m. in. wyrok NSA z 12 stycznia 2023 r., III OSK 6176/21 i cyt. tam orzecznictwo).
Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych,
o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej: "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. z 2024 r. poz. 138, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z. podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.
Bezsporna w sprawie pozostaje kwestia, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny należy do kręgu podmiotów obowiązanych do stosowania ustawy
o dostępie do informacji publicznej i zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. Do organów władzy publicznej niewątpliwie należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej - art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.i.s.
W rozpoznawanej sprawie pismem z 26 września 2024 r. skarżąca wniosła
o udzielenie odpowiedzi w trybie dostępu do informacji publicznej na szereg pytań dotyczących szczepień ochronnych. Organ nie uchylił się od realizacji ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej, gdyż niezwłocznie, pismem
z dnia 10 października 2024 r., udzielił odpowiedzi na zawarte we wniosku pytania.
Istotą sporu jest natomiast zakres odpowiedzi organu, który w przekonaniu strony skarżącej jest niewystarczający, aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej.
W tym miejscu należy także wskazać, że tylko pytania o numerach: 4,5,6,8,9,10 stanowią informację publiczną.
Skarżąca wskazuje, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu jej wniosku w zakresie pytań dotyczących: statystyki wykonanych szczepień u osób narodowości ukraińskiej (pytanie 9), ilości grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego (pytanie 10), liczby osób, które zmarły z powodu szczepienia (pytanie 4), liczby i rodzaju zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych (pytanie 5).
Odnosząc się do powyższego zgodzić należy się ze skarżącą, że odpowiedź na pytanie 5 jest niepełna. W ramach tego zagadnienia, skarżąca zadała dwa pytania. Organ jednak udzielił odpowiedzi wyłącznie na pierwsze. Wskazał bowiem, że odnotowano jeden ciężki odczyn poszczepienny w ciągu ostatnich 5 lat, lecz nie skonkretyzował, jaki odczyn wystąpił (na czym polegał). Pytanie to również mogło wzbudzać wątpliwości, co do intencji podmiotu żądającego informacji publicznych.
W ocenie Sądu Inspektor powinien był wskazać, jaki konkretnie odczyn wystąpił, jeżeli taką wiedzę posiada. Konsekwentnie, Sąd stwierdził, więc że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej w tym zakresie.
Natomiast odnośnie pytania 9, Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia organu, że nie prowadzi statystyk w zakresie wykonania szczepień ochronnych u osób narodowości ukraińskiej. Nie jest to bowiem informacja, która mogłaby mieć doniosłe znaczenie w świetle wykonywanych przez organ zadań, a przepisy nie nakazują gromadzenia informacji w tym zakresie. Osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione
z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych (art. 17 ust. 1a u.z.z.c.z.). W zakresie tego obowiązku ustawodawca nie różnicuje cudzoziemców ze względu na narodowość i tym podobne cechy (por. wyrok WSA w Lublinie z 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SAB/Lu 78/24
i cytowane tam orzecznictwo).
Należy również dodać, że organ odpowiedział, że nie prowadzi statystyk dotyczących wykonywanych szczepień wśród osób u narodowości ukraińskiej, a więc trudno jest zarzucić mu bezczynność w tym zakresie. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w sytuacji gdy organ nie posiada wnioskowanej informacji uwolnienie się od zarzutu bezczynności następuje poprzez udzielenie wnioskodawcy wyjaśnień, iż nie jest w posiadaniu danej informacji.
Analizując punkt 10 wniosku, który dotyczył liczby nałożonych grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich pięciu lat na terenie działania organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że pytanie w tym zakresie stanowiło informację o szeroko rozumianej działalności i kompetencjach organu (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o dostępie do informacji publicznej). Organ prawidłowo zatem udzielił skarżącej informacji zgodnie z wnioskiem podając że, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim nie odnotowała
w prowadzonych rejestrach danych dotyczących grzywien nałożonych na lekarzy, którzy nie wywiązali się z obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w okresie ostatnich 5 lat. Co oznacza, że nie było takiego przypadku więc nie ma podstaw, żeby zarzucić organowi bezczynność w tym zakresie.
Odnośnie pytania numer 4 należy stwierdzić, że odpowiedź na pytanie ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania organu w ciągu ostatnich 5 lat stanowi zagadnienie z zakresu informacji publicznej, a Inspektor jest podmiotem właściwym do jej udostępnienia. Z odpowiedzi organu wynika, że Państwowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Tomaszowie Lubelskim nie odnotowała takich przypadków. Oznacza to, że – według wiedzy organu – taka sytuacja nie wystąpiła.
Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje natomiast kwestii odszkodowawczych (pytanie 6) Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach
z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te każdorazowo pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
Jeśli chodzi o pytanie dotyczące podstawy prawnej na podstawie, której tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych (pytanie 8) to informacja ta posiada walor informacji publicznej. Pytanie to dotyczy prawa krajowego ale nie zmierza do wykładni przepisów czy udzielenia porady prawnej. Organ również konkretnie wskazał przepis prawa a skarżąca nie kwestionowała odpowiedzi w tym zakresie.
Natomiast, w zakresie dotyczącym pytań numer: 1,2,3,7,11,12 zawartych we wniosku skarżącej, stwierdzić należy, że nie dotyczą one informacji publicznej. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Sąd podkreśla, że nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. zagadnienia z zakresu wiedzy medycznej, farmakologii, jakości i skuteczności leków
i szczepień, ochrony zdrowia oraz metod postępowania leczniczego (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Sz 211/22; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Lu 10/23, CBOSA). Zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie informacji o sprawach publicznych rozumianych jako informacje wytworzone przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne lub inne podmioty, które wykonują funkcje i zadania publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, ani też informacje odnoszące się do władz, osób i innych podmiotów publicznych. Tak należy w istocie postrzegać pytania skarżącej sformułowane w pkt 2 i 3 wniosku.
Organ w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por.m.in. wyrok WSA z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 664/20, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 139/22, CBOSA). Taki charakter mają zapytania o zgodność obowiązku poddania się szczepieniu z Konstytucją RP (pytanie numer 1), a także
o tryb dochodzenia odszkodowania w związku z negatywnymi następstwami szczepienia (pytanie numer 11). Odpowiedź na te pytania sprowadza się do znajomości przepisów prawa, których treść nie stanowi informacji publicznej,
a ponadto należy stwierdzić, że Inspektor nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r., II SAB/Bd 16/24).
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie wzbudza wątpliwości, że nie jest także informacją publiczną zagadnienie dotyczące działalności Światowej Organizacji Zdrowia (por. m. in. wyroki WSA w Lublinie: z 16 marca 2023 r., II SAB/Lu 9/23 i II SAB/Lu 10/23, z 24 stycznia 2023 r., II SAB/Lu 161/22 oraz cyt. tam orzecznictwo). Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz
i gospodarowania mieniem publicznym. Taki charakter ma pytanie numer 12.
Wniosek skarżącej jest za to niejasny w zakresie pytania nr 7, które dotyczy wskazania, kto ustala listę przeciwskazań do szczepień w Polsce i kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia. Żądana informacja ma niewątpliwie charakter specjalistyczny, gdyż obejmuje zagadnienia z zakresu wiedzy prawniczej
i medycznej. Nie ma aktów prawnych, zawierających listę przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Lekarz stwierdza przeciwskazania do szczepienia zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Wypada także zauważyć, że przeciwskazania do podania leku są wskazywane w Charakterystyce Produktu Leczniczego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2024 r., poz. 686).
Podsumowując, dokonując kontroli zakresu odpowiedzi organu na zadane w piśmie skarżącej z 26 września 2024 r. pytania Sąd doszedł do przekonania, że odpowiedź organu (za wyjątkiem punktu 5) jest zupełna i prawidłowa. W ocenie sądu, organ w stopniu wystarczającym odniósł się do wszystkich pytań, nawet tych które nie mieszczą się w kategorii informacji publicznej. W tym zakresie, wbrew zarzutom skargi, organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Jednakże, w związku z tym, że wniosek nie do końca został załatwiony we właściwy sposób, Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązał do tego organ w zakresie wskazanym w punkcie II wyroku. Inspektor będzie zatem zobligowany do uzupełnienia swojej odpowiedzi we wskazanym powyżej zakresie. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Inspektorowi nie można zarzucić lekceważenia nałożonych na niego obowiązków. Organ nie udzielił wyczerpujących odpowiedzi na pytanie wskazane
w punkcie II wyroku na skutek błędu, który nie ma charakteru rażącego, zawinionego, lecz wynika z nieprawidłowego zinterpretowania pytania. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu Organu, a powody dla których Sąd stwierdził bezczynność nie mogą stanowić podstawy wywodzenia rażącego naruszenia prawa.
Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w całości (pkt V wyroku). Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części,
w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej
w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, pozostawanie organu w bezczynności jedynie co do jednego pytania i udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na pozostałe 11 pytań, a więc uwzględnienie skargi w bardzo niewielkiej części, uzasadnia zastosowanie powyższej regulacji i całkowite odstąpienie od zarządzenia zwrotu kosztów postępowania.
Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji.