II SAB/Kr 88/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-06-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznadostęp do informacjibezczynność organuspółka Skarbu Państwapozycja dominującaustawa o dostępie do informacji publicznejKRSzarządzanie mieniem państwowymsąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Stowarzyszenia S. na bezczynność G. S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że spółka nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia żądanych informacji.

Stowarzyszenie S. wniosło skargę na bezczynność G. S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej nagród i premii wypłaconych pracownikom. Spółka odmówiła udzielenia informacji, twierdząc, że nie wykonuje zadań publicznych i nie dysponuje majątkiem publicznym. Po wielokrotnych postępowaniach przed WSA i NSA, Sąd pierwszej instancji ostatecznie oddalił skargę, stwierdzając, że G. S.A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ Skarb Państwa nie posiadał w niej pozycji dominującej.

Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia S. na bezczynność G. S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej nagród i premii wypłaconych pracownikom w latach 2017-2018. Stowarzyszenie domagało się ujawnienia informacji o łącznych kwotach nagród i premii oraz szczegółowych danych o premiach wypłaconych w 2018 roku. G. S.A. odmówiła udzielenia informacji, argumentując, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, ponieważ nie wykonuje zadań publicznych ani nie dysponuje majątkiem publicznym. Po serii postępowań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie i Naczelnym Sądem Administracyjnym, które wielokrotnie uchylały poprzednie wyroki z powodu wadliwości uzasadnień lub błędów proceduralnych, Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznał sprawę. Sąd, związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, skupił się na ustaleniu, czy G. S.A. była podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na dzień złożenia wniosku (7 grudnia 2018 r.). Kluczowe było ustalenie, czy Skarb Państwa posiadał w spółce pozycję dominującą, co zgodnie z orzecznictwem NSA wymaga posiadania co najmniej 40% akcji. Analiza danych wykazała, że Skarb Państwa posiadał bezpośrednio 33% akcji, a pośrednie udziały, po uwzględnieniu przepisów o spółkach publicznych i analizie danych z KRS oraz sprawozdań Prezesa Prokuratorii Generalnej, nie pozwalały na stwierdzenie pozycji dominującej. Sąd uznał, że G. S.A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co skutkowało oddaleniem skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka handlowa, w której Skarb Państwa posiada mniej niż 40% akcji, nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, chyba że wykaże się inne podstawy prawne.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na wykładni NSA, stwierdził, że pozycja dominująca Skarbu Państwa w spółce, uzasadniająca obowiązek udostępnienia informacji publicznej, wymaga posiadania co najmniej 40% akcji. Analiza danych dotyczących struktury akcjonariatu G. S.A. na dzień złożenia wniosku nie wykazała posiadania przez Skarb Państwa takiej pozycji, ani bezpośrednio, ani pośrednio. W związku z tym spółka nie była zobowiązana do udzielenia żądanych informacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, a także osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Pomocnicze

Konst. RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 141 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.k.k. art. 4 § 10

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Definicja pozycji dominującej (stosowana per analogiam).

u.z.z.m.p. art. 4 § 1

Ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym

u.z.z.m.p. art. 2 § 1

Ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym

u.z.z.m.p. art. 7 § 1

Ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym

u.z.z.m.p. art. 43

Ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym

k.s.h. art. 4 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 5 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 341 § 1

Kodeks spółek handlowych

k.s.h. art. 343 § 1

Kodeks spółek handlowych

u.o.p. art. 4 § 20

Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

u.o.i.f. art. 5 § 1

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

u.o.i.f. art. 7 § 1

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

u.o.i.f. art. 86 § 1

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi

Dz.U.2017.106 art. 1

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa

Dz.U.2017.1804 art. 18

Rozporządzenie wykonawcze do ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym

Dz.U.2017.1804 art. 22 § 1

Rozporządzenie wykonawcze do ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym

Dz.U.2017.1804 art. 24

Rozporządzenie wykonawcze do ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

G. S.A. nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ Skarb Państwa nie posiada w niej pozycji dominującej (poniżej 40% akcji). Zaliczenie spółki do wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa nie czyni jej automatycznie podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Stowarzyszenie S. argumentowało, że G. S.A. wykonuje zadania publiczne i jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, powołując się na jej status spółki o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa oraz posiadanie przez Skarb Państwa udziałów.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji przerzucił swój obowiązek ustalenia posiadania przez G. S.A. statusu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na tę Spółkę, co było niedopuszczalne. Skarb Państwa ma pozycję dominującą w spółce, jeżeli jego udział w kapitale zakładowym wynosi co najmniej 40 %. G. S.A. jako podmiot prawa handlowego oraz podmiot, na który przepisami prawa nie został nałożony obowiązek wykonywania zadań publicznych oraz spółka, w której Skarb Państwa nie ma pozycji dominującej - nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.

Skład orzekający

Joanna Tuszyńska

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

sędzia

Magda Froncisz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów pozycji dominującej Skarbu Państwa w spółkach handlowych dla celów stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz interpretacja art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z udziałem Skarbu Państwa, gdzie kluczowe jest ustalenie progu posiadania akcji dla pozycji dominującej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną dostępu do informacji publicznej w kontekście spółek z udziałem Skarbu Państwa i wieloletnie batalie sądowe o ustalenie podstawowych faktów.

Czy spółka z udziałem Skarbu Państwa musi ujawnić dane o premiach? Sąd rozstrzyga po latach batalii.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Kr 88/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Tuszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Magda Froncisz
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara - Dubiel WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenie S. w W. na bezczynność A. S.A. z siedzibą w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej skargę oddala
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2018 r. Stowarzyszenie S. (dalej jako: strona skarżąca lub Stowarzyszenie) wystąpiło do G. S.A. (dalej też jako: Spółka) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1. informacji o łącznie wypłaconych nagrodach w poszczególnych latach: 2017 i 2018;
2. informacji o nagrodach wypłaconych w roku 2018 każdemu pracownikowi poprzez podanie imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody;
3. informacji o łącznie wypłaconych premiach w poszczególnych latach: 2017 i 2018;
4. informacji o premiach wypłaconych w roku 2018 każdemu pracownikowi poprzez podanie imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Spółka, powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1330 z późn. zm. – dalej jako: u.d.i.p.) wskazała, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji o nagrodach i premierach wypłacanych osobom zatrudnionym w Spółce, ponieważ kwestie te nie dotyczą ani wykonywania zadań publicznych, ani dysponowania majątkiem publicznym. Jednocześnie poinformowała, że członkowie zarządu nie otrzymywali we wskazanym okresie nagród ani premii, nie wypowiedziała się jednak w żaden sposób na temat pozostałych osób zatrudnionych w Spółce.
W następstwie powyższego, Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz wnosząc o zobowiązanie Spółki do rozpatrzenia wniosku i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie budzi wątpliwości, że przedmiotem działalności Spółki jest wykonywanie zadań publicznych. Podkreślono, że skoro spółka, której bezczynność jest przedmiotem skargi jest ujęta w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, to jest ona "podmiotem z udziałem Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej" oraz że wykonuje zadania publiczne. Powołano się przy tym na art.31 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Z powyższego wynika zatem, że G. S.A. w T. wykonuje zadania publiczne w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie, wskazując, że udostępnieniu nie podlega każda informacja, a tylko taka, która dotyczy wykonywania zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym. G. S.A. w T. nie wykonuje zadań publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Nie jest również podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., gdyż Skarb Państwa posiada w G. S.A. pakiet akcji, stanowiących łącznie 33 % kapitału zakładowego Spółki, co nie daje Skarbowi Państwa pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka podkreśliła, że okoliczność, że została ona uznana za spółkę o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, dla ustalenia czy jest podmiotem zobowiązanych do udostępnienia informacji jest bez znaczenia
W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/19 zobowiązał Spółkę do wydania aktu lub czynności w sprawie załatwienia wniosku z dnia 7 grudnia 2018 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt organowi, stwierdzając zarazem, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Następnie na skutek wniesionej przez Spółkę skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1862/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie celem ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom przepisu art. 141 § 1 p.p.s.a., a braki w tym zakresie wpływały w sposób istotny na treść zaskarżonego wyroku, uniemożliwiając prześledzenie rozumowania Sądu pierwszej instancji. W szczególności Sąd pierwszej instancji, kwalifikując żądaną informację jako publiczną w oparciu o przesłankę dysponowania majątkiem publicznym, w skład którego wchodzi wydatkowanie środków, nie wywiązał się z obowiązku wskazania podstawy prawnej, z której wynika, iż Spółka dysponowała w latach 2017-2018 środkami publicznymi, a następnie jej wyjaśnienia i poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, że podmiot ten wydatkował środki publiczne. Nadto, przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż Spółka wykonuje zadania publiczne obligowało go do wskazania w pisemnym uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej, z której to wynika, a następnie jej wyjaśnienia, czego jednak nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny za sprzeczne z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. uznał rozumowanie Sądu I instancji, zgodnie z którym – po ustaleniu, że Skarb Państwa był właścicielem 33% akcji w Spółce – stwierdzono, że nie oznacza to jednak, iż udział w mniejszym procencie niż 40% nie uzasadnia dominującej pozycji.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 25 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 225/22 stwierdził, że Spółka dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał Spółkę do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie załatwienia wniosku z dnia 7 grudnia 2018 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami administracyjnymi. W uzasadnieniu wyroku Są zwrócił uwagę na istniejącą w materiale dowodowym sprzeczność. W piśmie z dnia 27 grudnia 2018 r. G. S.A. z jednej strony bowiem wskazała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, z drugiej zaś strony udzieliła w ograniczonym zakresie żądanej informacji oraz odesłała skarżącą do raportów publikowanych na stronach internetowych Spółki na temat polityki wynagrodzeń. Sąd wyjaśnił, że wyrok zobowiązuje Spółkę do udzielenia informacji w pozostałym zakresie, o ile Spółka na dzień złożenia wniosku (z uwagi na strukturę akcjonariatu) była podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji. Sąd pierwszej instancji przyznał przy tym, że struktura akcjonariatu może być analizowana w oparciu o dostępne ogólnie źródła internetowe oraz że ma ona charakter dynamiczny. Niemniej jednak podkreślił, że Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Rozstrzygnięcie umożliwi Spółce wykazanie struktury akcjonariatu i w zależności od wyniku, udzielenie pozostałych wnioskowanych informacji, odmówienie ich udzielenia, bądź skierowanie do podmiotu wnioskującego pisma z wyjaśnieniem, że nie zachodzą przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., w szczególności mając na uwadze strukturę akcjonariatu.
Następnie, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez G. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 886/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie celem ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że stosownie do art. 190 p.p.s.a., zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Naczelny Sąd Administracyjny, podczas ponownego rozpatrzenia sprawy, zobowiązani byli do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśnił przy tym, że w sprawie nie wystąpiła żadna z sytuacji pozwalających na odstąpienie od przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednio wydanym wyroku w tej sprawie wykładni prawa. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji ponownie rozpoznającego sprawę było zatem dokonanie wskazanych uprzednio ustaleń oraz podanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie sprostał temu obowiązkowi, co czyniło zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., wobec niedopełnienia wymogów, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie nie realizowało funkcji kontroli trafności wydanego w sprawie wyroku, a nadto było wadliwe i niejasne, jak również niezgodne z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 20 września 2022 r.. Co więcej, Sąd pierwszej instancji przerzucił swój obowiązek ustalenia posiadania przez Spółkę statusu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, na tę Spółkę, co było niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji rozważy, czy Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie zaakcentować należy, że stosownie do art.190 p.p.s.a. ponownie rozpoznając skargę Stowarzyszenia S. na bezczynność G. S.A. w T. w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek Stowarzyszenia z dnia 7 grudnia 2018 r., Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa, o której mowa w powołanym przepisie, obejmuje zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Związanie dokonaną przez NSA wykładnią prawa oznacza, że Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do wyrażonego przez NSA poglądu i zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Dlatego też niezbędnym będzie przytoczenie poglądów prawnych NSA i sformułowanych pod adresem WSA w Krakowie zaleceń.
W pierwszym z wydanych przez NSA wyroków (sygn. III OSK 1862/21) sąd kasacyjny stwierdził:
1) "wykonywanie zadań publicznych zastrzeżone jest dla organów władzy publicznej, a w pierwszym rzędzie dla organów administracyjnych. Wykonywanie tego rodzaju zadań przez inne podmioty jest w świetle rozlicznych podstaw prawnych wchodzących w skład systemu prawa polskiego możliwe, lecz musi to wynikać albo z przepisu rangi ustawy, który expresiss verbis zleca wykonywanie konkretnemu podmiotowy oznaczonego wolumenu zadań publicznych, albo z generalnego upoważnienie zawartego w ustawie uprawniającego organ do delegowania wykonawstwa oznaczonych zadań publicznych na rzecz podmiotów prywatnych lub z tzw. trzeciego sektora oraz skonkretyzowanego aktu prawnego (decyzji, umowy lub innego aktu), mocą którego dochodzi do ich powierzenia (tj. do skorzystania z owego generalnego upoważnienia do zlecenia wykonania zadań publicznych). Opisane wyżej zjawisko prywatyzacji zadań publicznych musi mieć bardzo precyzyjne podstawy prawne rangi ustawowej, gdyż zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji sprawowanie władzy wykonawczej, a właśnie w jej ramach dochodzi do wykonywania zadań publicznych, zastrzeżone jest dla władzy wykonawczej, a ewentualna decentralizacja władzy publicznej, którą gwarantuje ustawodawca konstytucyjny w przepisie art. 15 ust. 1 (ale także w art. 16, 17) Konstytucji, musi mieć podstawę ustawową, gdyż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 ust. 1 Konstytucji)" - co stanowiło odniesienie się do stanowiska Sądu I instancji, że G. S.A. w T. jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia informacji publicznej, gdyż podmiot ten wykonuje zadania publiczne oraz jest osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą, jak również że wniosek odnosi się do informacji publicznej, gdyż stanowi informację o wydatkowaniu środków publicznych,
2) "spółki prawa handlowego, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 ust. 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2021, 275 t.j.) zobowiązane są na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udzielania informacji publicznej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się w oparciu o rozumowanie per analogiam z przepisu art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, że Skarb Państwa ma pozycję dominującą w spółce, jeśli jego udział w kapitale zakładowym wynosi co najmniej 40%",
3) "z faktu zaliczenia powyższej spółki w oparciu o § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, nie wynika, że spółka ta wykonuje zadania publiczne",
4) "z faktu niedopełnienia obowiązku przeprowadzenia koniecznych ustaleń faktycznych, a następnie niepoczynienia rozważań prawnych nie wynika, iż Skarb Państwa nie jest podmiotem dominującym w tej spółce. Poza sporem jest, iż posiada on 33 % akcji spółki. Akcjonariuszami spółki jest jednak szereg innych podmiotów (vide https://www.biznesradar.pl/akcjonariat/ATT), w których Skarb Państwa jest także akcjonariuszem. Analiza powszechnie dostępnych danych rynkowych na stronach internetowych pozwala zorientować się w niezwykle skomplikowanych wzajemnych zależnościach kapitałowych spółek, w których Skarb Państwa jest akcjonariuszem. Może to oznaczać, choć nie musi, iż pośrednio poprzez inne spółki będące akcjonariuszami G. S.A. w T., Skarb Państwa zyskał pozycję dominującą w G. S.A. w T.",
5) "w świetle najnowszych informacji medialnych (vide: [...]) Skarb Państwa bezpośrednio oraz przez inne spółki dysponującymi akcjami G. S.A. posiada prawie 47% akcji, a drodze planowanych działań biznesowych chce uzyskać ponad 50 % akcji",
6) "rolą Sądu pierwszej instancji będzie także ustalenie daty badania ewentualnej pozycji dominującej Skarbu Państwa w G. S.A. w T.".
Z kolei w drugim z wyroków (sygn. III OSK 886/23) NSA wyjaśnił:
7) "Sąd pierwszej instancji przerzucił swój obowiązek ustalenia posiadania przez G. S.A. statusu podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na tę Spółkę, co było niedopuszczalne. To właśnie rolą Sądu pierwszej instancji, w świetle wskazań NSA, było ustalenie czy skarżąca kasacyjnie Spółka jest podmiotem zobowiązanym",
8) "Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wyjaśnił istoty sprawy, tj. nie ustalił, w świetle wskazań NSA, czy skarżąca kasacyjnie Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, tj. czy jest podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. – czy jest podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, czy też osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów",
9) "samo posiadanie przez Skarb Państwa akcji w spółce nie może świadczyć o tym, że jest ona zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej. Jak wskazał NSA w swoim wyroku z dnia 20 września 2022 r., III OSK 1862/21, Skarb Państwa ma pozycję dominującą w spółce, jeżeli jego udział w kapitale zakładowym wynosi co najmniej 40 %, a zatem ma pozycję dominującą",
10) "umieszczenie spółki w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, nie oznacza, że realizuje ona zadania publiczne",
11) "ustalenie, czy Skarb Państwa ma pozycję dominującą, pozwoli następnie Sądowi pierwszej instancji na ustalenie czy skarżąca kasacyjnie Spółka dysponuje majątkiem publicznym, to zaś pozwoli na udzielenie odpowiedzi czy skarżąca kasacyjnie Spółka jest zobowiązana do udostępnienia żądanej informacji publicznej".
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził:
W świetle powyższych ocen i zaleceń należało ustalić, czy w dacie złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w dniu 7 grudnia 2018 r. G. S.A. była podmiotem zobowiązanym w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do jej udostępnienia, w tym czy na dzień 7 grudnia 2018 r. Skarb Państwa w G. S.A. miał pozycję dominującą.
Stosownie do art.4 § 1 pkt 2) z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U.2017.1577 t.j. z dnia 2017.08.24 - w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku przez skarżące Stowarzyszenie) spółka akcyjna jest spółką kapitałową. Zgodnie z pkt 4) tego przepisu spółką dominującą jest. m.in. spółka handlowa, która dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami. Spółka publiczna oznacza zaś spółkę w rozumieniu przepisów o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (pkt 6). Zgodnie zaś z art.4 pkt 20) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U.2018.512 t.j.) ilekroć w ustawie jest mowa o spółce publicznej - rozumie się przez to spółkę, w której co najmniej jedna akcja jest zdematerializowana w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, z wyjątkiem spółki, której akcje zostały zarejestrowane na podstawie art. 5a ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi papiery wartościowe, w stosunku do których zaszły przesłanki dematerializacji, nie mają formy dokumentu. Prawa ze zdematerializowanych papierów wartościowych powstają z chwilą zapisania ich po raz pierwszy na rachunku papierów wartościowych i przysługują osobie będącej posiadaczem tego rachunku (art. 7 ust. 1 ustawy o obrocie).
W myśl art. 5 § 1 k.s.h. dokumenty i informacje o spółce kapitałowej wymagają ogłoszenia lub złożenia dokumentu lub informacji do sądu rejestrowego, z uwzględnieniem przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym. Jak wynika z art.341 § 1 i art.343 § 1 k.s.h. zarząd spółki obowiązany jest prowadzić księgę akcji imiennych. Wobec spółki uważa się za akcjonariusza tylko tę osobę, która jest wpisana do księgi akcyjnej, lub posiadacza akcji na okaziciela, z uwzględnieniem przepisów o obrocie instrumentami finansowymi.
Wskazać także należy, że stosownie do art.86 ust.1 pkt 3) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U.2018.2286 t.j. z dnia 2018.12.07) firma inwestycyjna jest obowiązana niezwłocznie informować Komisję Nadzoru Finansowego m.in. o nabyciu akcji lub udziałów w innych spółkach w liczbie, która zapewnia prawo do co najmniej 5% ogólnej liczby głosów.
Nadto, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U.2018.1182 t.j. z dnia 2018.06.20) ustawa określa zasady zarządzania mieniem państwowym, w zakresie nieuregulowanym w przepisach szczególnych. Spółką w rozumieniu tej ustawy jest m.in. spółka handlowa w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (art.2 pkt 1). Przepis art. 4 ust.1 w zw. z art.2 pkt 7) ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym, zamieszczonych w rozdziale 1 ustawy Przepisy ogólne, jako mienie państwowe definiuje mienie, które służy wykonywaniu zadań publicznych, którym zarządza się zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki, z zachowaniem szczególnej staranności. Mieniem Skarbu Państwa nabytym lub powierzonym organom administracji publicznej lub jednostkom budżetowym gospodarują te organy lub kierownicy jednostek. Z kolei w myśl art.7 ust.1 pkt 2) i ust.2 ustawy, zamieszczonym w rozdziale 2 Wykonywanie praw z akcji - Prezes Rady Ministrów wykonuje prawa z akcji należących do Skarbu Państwa, łącznie z wynikającymi z nich prawami osobistymi, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Prezes Rady Ministrów może określać zasady nadzoru właścicielskiego oraz dobre praktyki, którymi kieruje się Skarb Państwa jako akcjonariusz. W art.2 pkt 8) ustawy G. S.A. nie została wymieniona jako spółka realizująca misję publiczną.
Wreszcie, w myśl art.43 ustawy Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej przygotowuje i przedkłada Sejmowi coroczne sprawozdania o stanie mienia Skarbu Państwa i prowadzi zbiorczą ewidencję mienia Skarbu Państwa. Zgodnie z § 18 rozporządzenia wykonawczego do omawianej ustawy z dnia 20 września 2017 r. w sprawie sposobu ewidencjonowania mienia Skarbu Państwa (Dz.U.2017.1804 z dnia 2017.09.29) w ewidencji zbiorczej mienia Skarbu Państwa wyodrębnia się składniki wyróżnione rodzajowo w grupy. W osobnej grupie znajdują się rzeczowe aktywa trwałe, w szczególności grunty, budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej oraz inne rzeczowe aktywa trwałe. W odrębnej grupie ewidencjonuje się natomiast finansowe i inne aktywa trwałe, w tym akcje i udziały. Nadto, stosownie do § 22 ust.1 rozporządzenia w ewidencji zbiorczej mienia Skarbu Państwa uwzględnia się sposób zagospodarowania lub przeznaczenia składników majątku w podziale na: 1) zasoby majątkowe służące bezpośrednio realizacji publicznych zadań ustawowych przez organy państwowe, 2) zasób majątkowy państwowego sektora finansów publicznych w użytkowaniu państwowych jednostek budżetowych, 3) zasoby majątkowe służące realizacji zadań publicznych państwa, wydzielone z majątku Skarbu Państwa w formie majątku odrębnego lub praw udziałowych w państwowych osobach prawnych, 4) zasób majątkowy wyłączony z realizacji publicznych zadań ustawowych państwa, w szczególności prawa udziałowe Skarbu Państwa w podmiotach o charakterze gospodarczym.
Na podstawie danych zawartych w ewidencji zbiorczej Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, działając na podstawie art. 43 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym, sporządza, w terminie do dnia 30 września, sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Państwa, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego (§ 24).
Powyższe prowadzi do wniosku, że sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Państwa sporządzane przez Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie w/w przepisów jest dokumentem urzędowym.
I tak, ze sprawozdania Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej obejmującego stan na dzień 31 grudnia 2018 r., opublikowanego na oficjalnej stronie https:// dane.gov.pl) wynika, że Skarb Państwa posiadał na dzień 31 grudnia 2018 r. w G. S.A udział wynoszący 33%. Grupa akcjonariuszy opisana w przedstawionym sprawozdaniu jako "pozostali", dysponująca akcjami w łącznym udziale 28,97 %, jak wynika z przedstawionych wyżej przepisów, składa się z podmiotów skupiających oddzielnie nie więcej niż 5 % akcji, co oznacza, że nie są oni objęci obowiązkiem sprawozdawczym. Nie ma zatem możliwości zidentyfikowania tych podmiotów, a co za tym idzie ustalenia - czy i jaki udział w ich kapitale zakładowym ma Skarb Państwa.
Jak wynika z przedstawionego sprawozdania Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej prawa udziałowe Skarbu Państwa w podmiotach o charakterze gospodarczym zostały wyodrębnione osobno jako wyłączone z realizacji publicznych zadań ustawowych państwa.
W odniesieniu się do zaleceń NSA zauważyć należy, że na wskazanej w wyroku sygn. akt III OSK 1862/21 stronie internetowej: [...] podawane są jedynie informacje aktualne. Nie zawiera ona danych związanych z akcjonariatem G. S.A. z 7 grudnia 2018 r. To samo odnieść należy do drugiej ze wskazanych stron: [...] Nie sposób nie zauważyć, że pod wskazanym adresem znajduje się artykuł B. G. z dnia 12 września 2022 r., w którym znalazły się następujące informacje: "Obecnie największym akcjonariuszem A. jest Skarb Państwa, który posiada bezpośrednio 33 proc. kapitału akcyjnego. Do tego 8,6 proc. akcji jest w rękach kontrolowanego przez państwo TFI PZU. Według informatorów B. w sumie jednak — pośrednio i bezpośrednio — rząd kontroluje prawie 47 proc. akcji w chemicznej grupie, bo te posiadają też należące do państwowych spółek otwarte fundusze emerytalne, TFI czy Fundusz Rezerwy Demograficznej zarządzany przez ZUS. Udział tych podmiotów jest niższy niż 5 proc., więc nie muszą się ujawniać w akcjonariacie."
Po sprawdzeniu KRS online dla spółki [...] S.A. udało się Sądowi ustalić, że jedynym akcjonariuszem tej spółki od 2011 r. było [...] S.A.. Jak wynika ze sprawozdania Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej o stanie mienia Skarbu Państwa w spółce [...] S.A. Skarb Państwa miał udział wynoszący 34,19%. Tak więc dla ustalenia udziału Skarbu Państwa w akcjonariacie [...] S.A. należy obliczyć ile wynosi udział 34,19% w udziale 8,6%. W wyniku wykonanego mnożenia stwierdzić należy, że udział Skarbu Państwa w [...] S.A. wynosi w zaokrągleniu 2,94%, co po zsumowaniu z 33% dalej wartość w przybliżeniu 35,94%, która jednak nadal nie pozwala na wykazanie pozycji dominującej (min. 40%).
Z wyżej przedstawionych względów (brak obowiązku ujawnienia się akcjonariuszy posiadających udział mniejszy niż 5 %) Sąd nie miał możliwości ustalenia, czy "pośrednio poprzez inne spółki będące akcjonariuszami G. S.A. w T., Skarb Państwa zyskał pozycję dominującą w G. S.A. w T.". Na pytanie Sądu w tym przedmiocie pismem z dnia 28 czerwca 2024 r. Spółka wskazała, że "nie posiada poszczególnych informacji o wszystkich indywidualnych akcjonariuszach posiadających poniżej 5% głosów w jej kapitale zakładowym w latach 2017 i 2018".
Podkreślenia nadto wymaga, że twierdzenie, że G. S.A. była podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, strona skarżąca wywodziła wyłącznie z faktu, że jest ona ujęta w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.
Brak było podstaw do dokonania przez Sąd ustaleń, na podstawie których można byłoby podważyć stanowisko G. S.A, że w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Skarb Państwa nie ma pozycji dominującej w tej Spółce.
Wracając do przedmiotu sprawy przypomnieć należy, że w przepisie art.4 ust.1 u.d.i.p. wskazano, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W punktach 1 - 5 tego przepisu jako podmioty zobowiązane przykładowo wymieniono:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie zatem może znaleźć wyłącznie przepis art.4 ust.1 pkt.5.
Skonstatować w związku z tym należy, że G. S.A. nie jest, ani podmiotem wykonującym zadania publiczne, ani podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, ani też osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Dlatego też G. S.A. jako podmiot prawa handlowego oraz podmiot, na który przepisami prawa nie został nałożony obowiązek wykonywania zadań publicznych oraz spółka, w której Skarb Państwa nie ma pozycji dominującej - nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Wobec powyższego, na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI