II SAB/Lu 32/24

II SAB/Lu 32/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bartłomiej Pastucha /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jacek Czaja /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2339/24 - Wyrok NSA z 2025-03-07
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Burmistrza Kazimierza Dolnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. W. B. (dalej także jako "skarżący" lub "wnioskodawca") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie dotyczącą - jak wskazał skarżący – bezczynności w sprawie jego wniosków zgłoszonych do Burmistrza Kazimierza Dolnego. Skarżący wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest "w szczególności" bezczynność ww. organu w sprawie wniosków z dnia 2 listopada 2023 r. dotyczących:
1. zmiany procedury dotyczącej korzystania z toalety w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny,
2. obciążenia skarżącego opłatą za zakazane skorzystanie z toalety w Urzędzie Miasta Kazimierza Dolnego w dniu 20 września 2023 r. oraz podczas jego przyszłego pobytu w Kazimierzu Dolnym,
3. wyjaśnienia, czy w razie gdyby znajdująca się w piwnicy Urzędu Miasta toaleta męska, z której skarżący skorzystał, byłaby zajęta, to czy w razie pilnej potrzeby można byłoby skorzystać awaryjnie ze stanowiska dla płci przeciwnej, tj. z toalety damskiej "zgodnie z modnym obecnie GENDER czy LGBTQ, (oczywiście w razie gdyby była ona wolna i nikt z niej wtedy nie korzystał)".
Skarżący wskazał, że skarga dotyczy też wniosku z dnia 22 listopada 2023 r. o udzielenie informacji, czy w okresie kadencji sprawowania Urzędu Burmistrza Miasta przez A. P., lub jego Zastępcy, Miasto Kazimierz Dolny korzystało ze środków pomocowych funduszy Unii Europejskiej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości i na jakie cele.
Nadto jako przedmiot zarzucanej organowi bezczynności skarżący podał brak zainteresowania się jego prośbą z dnia 21 września 2023 r. o interwencję w sprawie tragicznego stanu toalety na parkingu Klasztoru Franciszkanów, oraz zignorowanie jego wniosku z dnia 12 listopada 2023r. dotyczącego udzielenia informacji publicznej o działaniach Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym w sprawach dotyczących obywateli mieszkańców i gości tego Miasta, a w szczególności:
1. Czy toalety publiczne które Miasto Kazimierz Dolny zapewnia dla szerokich rzesz turystów i wycieczek młodzieży szkolnej, są dla Miasta przedsięwzięciem dochodowym dla jego budżetu, czy też działalność ta wymaga dotowania ze środków budżetu Miasta. Jeżeli ta to w jakiej wysokości są zysk lub strata (dotacja).
2. Czy zgłoszona przez skarżącego sprawa fatalnego stanu 400-letniej latryny na parkingu Klasztoru Franciszkanów jest przedmiotem zainteresowania lub interwencji Burmistrza, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 21 września 2023 r. Jeżeli tak to na czym one polegają.
3. Decyzją jakiego organu jest zakaz korzystania z toalet w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny przez niektóre osoby odczuwające taką pilną potrzebę, które zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winny być toaletami ogólnodostępnymi, i od kiedy decyzja ta obowiązuje.
4. Czy zgodnie z obowiązującymi w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny procedurami interesantem lub stroną, o której mowa w art. 28 k.p.a., jest osoba która tylko zamierza skorzystać z toalety w Urzędzie tego Miasta, gdyż taki jest jej słuszny interes prywatny, prawny i pilna potrzeba, czy też status interesanta czy strony jej nie obejmuje, oraz czy status interesanta czy strony uzyska ona w przypadku zwrócenia się do Burmistrza z wnioskiem o pozwolenie na skorzystanie z toalety w tym Urzędzie, co uprawni tą osobę do skorzystania z toalety w tym Urzędzie, także w razie decyzji odmownej?
Skarżący dodał, że skarga dotyczy też jego wniosku o uzupełnienie informacji publicznej, o którą zwrócił się w dniu 25 października 2023r., a mianowicie "ile stanowisk czy kabin do wypróżniania się i oddawania moczu posiadają funkcjonujące w Mieście Kazimierz Dolny 2 toalety publiczne i jedna bezobsługowa (PKS), tzn. ile osób może korzystać z nich jednocześnie" oraz informacji o wysokości rocznego przychodu z prowadzenia miejskich toalet, których istotność, wobec braku tej wiedzy u Burmistrza, skarżący wykazał w piśmie - mailu z dnia 12 listopada 2023 r. podając podstawę prawną, szeroko uzasadniając oraz powołując się na oficjalne stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w tej sprawie z dnia 4 maja 2023 r., nr 0111-KDIB3-2.4012.103.2023.2.KK.
Skarżący zwrócił się o "zainteresowanie i podjęcie skutecznej interwencji w tych sprawach" oraz zobowiązanie Burmistrza Kazimierza Dolnego do udzielenia odpowiedzi na jego wnioski.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Kazimierza Dolnego wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że W. B. rozpoczął korespondencję z Urzędem Miasta Kazimierz Dolny w dniu 22 września 2023 r., kierując szereg wniosków i zapytań zawierających opisy zdrowotno-życiowych doświadczeń skarżącego, niezmierzoną wiedzę, a także dodatkowo głębokie filozoficzne przemyślenia nad celem i sensem istnienia. Skarżący kolejno kierował do organu następujące wiadomości mailowe:
- z dnia 21 września 2023 r. (data wpływu 22 września 2023 r.) - odpowiedź udzielona w dniu 23 października 2023 r.,
- z dnia 25 października 2023 r. (data wpływu 26 października 2023 r.) - odpowiedź udzielona w dniu 8 listopada 2023 r.,
- z dnia 2 listopada 2023 r. (data wpływu 3 listopada 2023 r.) - odpowiedź udzielona w dniu 10 listopada 2023 r.,
- z dnia 12 listopada 2023 r. (data wpływu 13 listopada 2023 r.) - odpowiedź udzielona w dniu 17 listopada 2023 r.,
- z dnia 20 listopada 2023 r. - pozostawiono bez odpowiedzi,
- z dnia 22 listopada 2023 r. - pozostawiono bez odpowiedzi.
Organ podniósł, że treści zawarte w korespondencji skarżącego są wprost obraźliwe, pomawiające, nasycone "uprzejmą złośliwością", a nawet noszące cechy nękania. Nie sposób dopatrzyć się w nich zapytań w sprawach objętych unormowaniami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem organu, oczywistą intencją skarżącego nie było pozyskanie informacji, w tym publicznych, a jedynie zrealizowanie niewiadomych zamiarów.
W ocenie Burmistrza Kazimierza Dolnego, skarga winna więc ulec oddaleniu, ze względu na oczywisty brak naruszenia praw czy słusznego interesu skarżącego. Skarga nie powinna znaleźć uznania również ze względu na oczywiste przekroczenie i nadużycie ze strony skarżącego w zakresie pozyskiwania informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Mając na względzie, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność, Sąd - korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") - rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że w przypadku skargi na bezczynność, decyzja o rozpoznaniu sprawy w tym trybie pozostawiona jest sądowi i nie jest zależna ani od złożenia przez którąkolwiek ze stron wniosku w tym przedmiocie, ani też od ewentualnego żądania przez którąkolwiek ze stron przeprowadzenia rozprawy.
Skarga jest bezzasadna, albowiem Burmistrzowi Kazimierza Dolnego nie można skutecznie zarzucić bezczynności w zakresie załatwienia wniosków skarżącego skierowanych do tego organu w okresie od dnia 21 września 2023 r. do dnia 22 listopada 2023 r., na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p.").
W sprawie bezsporne pozostaje, że Burmistrz Kazimierza Dolnego – jako organ władzy publicznej – należy z mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej na zasadach określonych w tej ustawie.
W świetle przepisów u.d.i.p., złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, które co do zasady winno zostać zakończone udostępnieniem żądanej informacji, najpóźniej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. - z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p.), lub też wydaniem na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Udzielenie informacji publicznej w formie wystosowanego do wnioskodawcy pisma zawierającego żądaną informację oraz wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej nie wyczerpują jednak katalogu dostępnych organowi dopuszczalnych sposobów załatwienia wniosku złożonego z powołaniem się na przepisy ustawy u.d.i.p. Podjęcie tych czynności uzależnione jest od stwierdzenia w pierwszej kolejności, że wniosek dotyczy informacji mającej charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jeżeli natomiast wniosek nie dotyczy informacji publicznej, adresat wniosku zobowiązany jest jedynie powiadomić wnioskodawcę o tej okoliczności, zaś brak jest podstaw do wydania w takiej sytuacji decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Taka formuła załatwienia wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej znajdzie zastosowanie również, gdy obowiązuje inny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej, gdy organ nie dysponuje żądaną informacją, a także, gdy wniosek stanowi przejaw nadużycia prawa do informacji publicznej.
W kontekście tego ostatniego przypadku, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wypracowane w orzecznictwie i doktryny stanowisko, przyjmujące koncepcję nadużycia prawa do informacji publicznej, jako podstawy do ograniczenia dostępu do informacji publicznej. W koncepcji tej nadużycie prawa do informacji publicznej definiuje się jako wykorzystywanie przepisów u.d.i.p. dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp. (por. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, Warszawa 2005 pod redakcją J. Górala, R. Hausera i J. Trzcińskiego, s. 146, 147; wyroki NSA: z dnia 19 września 2019 r. sygn. I OSK 658/18 oraz z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 939/22, opubl. CBOSA).
O nadużyciu prawa do informacji publicznej można więc mówić między innymi w sytuacjach wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji). Celem u.d.i.p. nie jest bowiem umożliwienie wnioskodawcy swego rodzaju zemsty na organie wykonującym zadania publiczne, wobec którego dany wnioskodawca jest wrogo nastawiony, np. z uwagi na wymierzenie kary przez ten organ, czy niezałatwienie jego innej sprawy w oczekiwany sposób (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 lipca 2023 r., sygn.. akt III SAB/Gd 21/23). Dostęp do informacji publicznej nie może być też utożsamiany ze środkiem do kwestionowania działań organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 180/02, opubl. CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1595/06, LEX nr 302463). Informacja publiczna nie jest środkiem do kwestionowania postępowania we własnej indywidualnej sprawie oraz nie jest dopuszczalne w tym trybie pozyskiwanie informacji w zakresie prawnych argumentów podważających działanie organu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SAB/Gl 120/13, LEX nr 1532172).
Podkreślić należy, że pomimo, iż w u.d.i.p. ustawodawca nie określił granic korzystania z prawa do informacji, prawo dostępu do informacji publicznej nie może być postrzegane jako prawo nieograniczone. Nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP jest bowiem nie do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być zatem ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12, LEX nr 1386388). W związku z powyższym w każdym indywidualnym przypadku zachowanie skarżącego wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić wartości chronione przez system prawny oraz jego nadrzędne zasady (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 181/22, LEX nr 3559905).
Uwzględniając powyższe rozważania w okolicznościach niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że wnioski skarżącego, do których odnosi się złożona skarga na bezczynność, wyczerpują znamiona nadużycia prawa do informacji publicznej, co wyłączało po stronie organu obowiązek załatwienia przedmiotowych wniosków w trybie określonym przepisami u.d.i.p.
Z treści pism kierowanych przez skarżącego do organu począwszy od 21 września 2023 r. wynika jednoznacznie, że asumptem do ich złożenia stała się sytuacja z dnia 20 września 2023 r., kiedy to skarżącemu odmówiono możliwości skorzystania z toalety mieszczącej się w budynku Urzędu Miasta Kazimierz Dolny i odesłano go do toalety publicznej. W pierwszym piśmie z dnia 20 września 2023 r. skarżący opisał to zdarzenie oraz przedstawił swoje zastrzeżenia wobec zachowania jednej z pracownic Urzędu Miasta. Owe obszerne pismo w istocie nie zawierało żadnego wniosku o udostępnienie informacji, lecz stanowiło swoistą skargę na zaistniałą dzień wcześniej sytuację oraz przedstawiało zastrzeżenia skarżącego odnośnie do stanu toalety, do której został skierowany, a także postulaty co do dostępności toalet w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny. Na powyższe pismo organ odpowiedział skarżącemu pismem z dnia 23 października 2023 r. Odpowiedź ta wywołała dalszą korespondencję skarżącego. W dniu 25 października 2023 r. skierował on do organu obszerną wiadomość mailową, w której powołując się na u.d.i.p., sformułował szereg pytań dotyczących toalet w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny oraz toalet publicznych funkcjonujących na terenie tego Miasta. Na pytania te organ odpowiedział skarżącemu w piśmie z dnia 8 listopada 2023 r. Nie będąc jednak usatysfakcjonowanym uzyskanymi odpowiedziami, skarżący skierował do organu kolejne wiadomości mailowe, w treści których, poza licznymi zastrzeżeniami wobec Burmistrza Kazimierza Dolnego, formułował kolejne wnioski o udostępnienie informacji pośrednio lub bezpośrednio dotyczących stanu i zasad funkcjonowania toalet publicznych na terenie Miasta Kazimierz Dolny oraz toalet znajdujących się w Urzędzie Miasta. Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy, w okresie od dnia 21 września 2023 r. do dnia 22 listopada 2023 r. skarżący skierował na adres poczty elektronicznej Urzędu Miasta Kazimierz Dolny łącznie 6 pism.
To jednak nie ilość kierowanej przez skarżącego do organu korespondencji, lecz przede wszystkim jej treść przesądza o uznaniu, że skarżący w niniejszej sprawie nadużywa prawa dostępu do informacji publicznej, wykorzystując tą instytucję w celach sprzecznych z intencją ustawodawcy. Podkreślić trzeba, że jakkolwiek ustawodawca nie określił żadnych wymogów formalnych co do treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej, poza wymogiem utrwalenia go w formie pisemnej, to jednak nie może budzić wątpliwości, że wniosek taki winien zawierać jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania wnioskodawcy. Tymczasem korespondencja skarżącego jest niezwykle obszerna, a przy tym chaotyczna. Poza samymi żądaniami udostępnienia określonych informacji (często zawartymi dopiero w końcowej części pisma), zawiera nader szczegółowe opisy doświadczeń skarżącego związanych z korzystaniem z toalet, a także opisy problemów zdrowotnych skarżącego oraz rozważania na temat negatywnego wpływu na zdrowie braku zaspokajania na czas potrzeb fizjologicznych. Skarżący w swych pismach przedstawiał też liczne zastrzeżenia co do działań pracowników Urzędu Miasta Kazimierz Dolny, jak i samego Burmistrza. Zawarte w jego korespondencji wywody często miały charakter obraźliwy, ironiczny, prześmiewczy, a wręcz wulgarny.
Powyższe uprawnia do wniosku, że działania skarżącego nie są związane z troską o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Przeciwnie, działania te uznać należy za próbę wywołania dolegliwości u adresata i utrudnienia funkcjonowania organu. Okoliczności poprzedzające liczną korespondencję skarżącego skierowaną do Urzędu Miasta Kazimierz Dolny, jednoznacznie wskazują, że działania te motywowane są subiektywnym interesem skarżącego. Nie sposób bowiem nie łączyć ich z sytuacją, jaką skarżący doświadczył w Urzędzie Miasta Kazimierz Dolny w dniu 20 września 2024 r., a w konsekwencji nie interpretować jako swoistej zemsty za to zdarzenie. Prześmiewczy charakter pism skarżącego uzasadnia też przekonanie, że jego wnioski są instrumentem do prowadzenia swoistej zabawy z ww. Urzędem. Tego rodzaju próba wykorzystania prawa dostępu do informacji publicznej stanowi istotne nadużycie tego prawa i nie może być objęta ochroną prawną przewidzianą w u.d.i.p. W konsekwencji skargę na bezczynność organu w zakresie załatwienia w trybie u.d.i.p. wniosków skarżącego, należało ocenić jako bezzasadną.
Mając to na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.