II SAB/Lu 59/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-11-10
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościbezczynność organupostępowanie administracyjnekpapps

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zobowiązał Starostę do wydania decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stwierdzając bezczynność organu, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Starosty w sprawie wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezczynność organu, który mimo wezwań nie wydał decyzji. Organ błędnie zastosował przepis o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Sąd zobowiązał Starostę do wydania decyzji, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę I. Z. na bezczynność Starosty w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucili organowi brak podjęcia działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji. Sąd, analizując przebieg postępowania, stwierdził bezczynność organu, który po uchyleniu przez sąd wcześniejszych postanowień, wielokrotnie wzywał wnioskodawców do doprecyzowania wniosku i przedłożenia dokumentów, błędnie stosując art. 64 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do treści żądania nie są brakami formalnymi usuwalnymi w tym trybie. W konsekwencji, sąd zobowiązał Starostę do wydania decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ podejmował pewne czynności i dążył do ustalenia stanu faktycznego, choć błędnie ocenił podstawy prawne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ pozostaje w bezczynności, jeśli nie wydaje decyzji w prawnie określonym terminie, a błędne zastosowanie przepisu art. 64 § 2 k.p.a. do usuwania wątpliwości co do treści żądania, zamiast prowadzenia postępowania wyjaśniającego, stanowi podstawę do stwierdzenia bezczynności.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził bezczynność organu, ponieważ organ nie wydał decyzji w terminie, a błędnie zastosował art. 64 § 2 k.p.a. do usuwania wątpliwości co do treści żądania, które nie są brakami formalnymi. Organ powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające, a nie pozostawiać wniosku bez rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 52 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 286 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 286 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pozostaje w bezczynności, ponieważ nie wydał decyzji w prawnie określonym terminie. Organ błędnie zastosował art. 64 § 2 k.p.a., pozostawiając wniosek bez rozpoznania, podczas gdy wątpliwości co do treści żądania nie są brakami formalnymi. Organ powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania (argument organu, odrzucony przez sąd).

Godne uwagi sformułowania

bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. powołanie się przez organ administracji na przepis art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku. treść żądania budząca wątpliwości organu nie jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wątpliwości co do treści żądania powinny być usuwane w trybie postępowania wyjaśniającego.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Iwona Tchórzewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności organu administracji, w szczególności w kontekście stosowania art. 64 § 2 k.p.a. w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z trudnościami w ustaleniu przedmiotu żądania zwrotu nieruchomości i wywłaszczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz kluczowe znaczenie prawidłowej interpretacji przepisów proceduralnych, co jest istotne dla prawników procesowych.

Błędna interpretacja przepisów KPA: Starosta zobowiązany do wydania decyzji po latach bezczynności.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Lu 59/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
658
Hasła tematyczne
Inne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 308/23 - Wyrok NSA z 2023-09-01
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36 § 1, art. 37, art. 64 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi I. Z. na bezczynność Starosty B. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. zobowiązuje Starostę B. do wydania decyzji w sprawie z wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty B. na rzecz I. Z. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SAB/Lu 59/22
UZASADNIENIE
I. Z., M. K. i M. B. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Starosty w sprawie wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.
Skarżący wnieśli o zobowiązanie Starosty do wydania decyzji w sprawie [...] w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata, według norm przepisanych.
Skarżący zarzucili, że organ, mimo obowiązku ustalenia okoliczności faktycznych, ustalenia jakie dowody winny zostać przeprowadzone w celu ustalenia tych okoliczności i obowiązku przeprowadzenia tych dowodów, nie zwrócił się do jakiegokolwiek podmiotu mogącego dysponować istotnymi w sprawie dokumentami związanymi z wywłaszczeniem nieruchomości. Organ, poza wzywaniem stron nie podjął też jakichkolwiek innych czynności, które pozwoliłyby ustalić stan faktyczny sprawy i umożliwiały wydanie decyzji administracyjnej. W ocenie skarżących wniosek o zwrot nieruchomości nie zawierał braków formalnych, nie było zatem uzasadnione wzywanie strony do uzupełnienia braków wniosku na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Z tego względu organ pozostaje w bezczynności, ponieważ bezzasadnie uchyla się od rozpoznania sprawy i wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Starosta (dalej jako "organ" lub "organ I instancji") wniósł o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że wyrokiem z 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 739/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienie Wojewody Lubelskiego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Sąd wskazał, że organ i instancji, ponownie rozpatrując sprawę, powinien podjąć działania zmierzające do precyzyjnego ustalenia przedmiotu wniosku, wzywając wnioskodawców do doprecyzowania wniosku poprzez wskazanie: jakich nieruchomości dotyczy żądanie zwrotu, kiedy i na jakiej podstawie prawnej doszło do wywłaszczenia.
Stosując się do zaleceń sądu organ kilkakrotnie wzywał wnioskodawców do sprecyzowania wniosku, a ponadto podjął działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, zwracając się do wydziału ksiąg wieczystych o nadesłanie dokumentów.
Z uwagi na nieuzupełnienie wniosku w zakreślonym terminie, organ zgodnie z art.64 § 2 k.p.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że przedmiotem kontroli sądu jest tylko skarga I. Z., bowiem skargi M. K. i M. B. zostały prawomocnie odrzucone postanowieniem z dnia 1 czerwca 2022 r.
Skarga I. Z. jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).
W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Jeśli chodzi o postępowanie administracyjne uregulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, definicję bezczynności zawiera przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym bezczynność zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Przepis art. 35 § 1 k.p.a., do którego odwołuje się art. 37 k.p.a., stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2), natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3).
Przepis art. 36 § 1 k.p.a. przewiduje z kolei, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów organ nie załatwia sprawy w obowiązujących terminach, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, czy też błędnym przeświadczeniem o braku obowiązku wydania stosownego aktu lub uznania, że występują przesłanki negatywne załatwienia sprawy. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu wniosku, natomiast okoliczności, które spowodowały zwłokę organu, działania oraz zaniechania organu oraz stopień przekroczenia terminów, mają wpływ na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego wymaga wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli skarga dotyczy bezczynności organu administracji, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wniesienie ponaglenia w trybie przewidzianym w art. 37 k.p.a. Rozpoznanie ponaglenia i sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie ma wpływu na rozpoznanie skargi wniesionej do sądu administracyjnego.
Skargę na bezczynność można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spełniła formalne warunki wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W piśmie z 3 stycznia 2022 r. skarżąca wniosła do Wojewody Lubelskiego ponaglenie, wyczerpała zatem tryb przewidziany w art. 37 k.p.a. Wojewoda Lubelski postanowieniem z [...] stycznia 2022 r. uznał, że Starosta nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania
Wobec spełnienia wymogów formalnych, skarga I. Z. na bezczynność Starosty podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Ocena, czy organ dopuścił się bezczynności wymaga przedstawienia przebiegu postępowania prowadzonego przez Starostę w sprawie żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Wniosek w tej sprawie wpłynął do organu 27 lipca 2020 r.
Postanowieniem z 10 sierpnia 2020 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w B. przy ul. [...] i ul. [...]. Postanowieniem z 2 października 2020 r. Wojewoda Lubelski utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Wyrokiem z 23 marca 2021 r. w sprawie II SA/Lu 739/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienia organów obu instancji. Akta sprawy zostały zwrócone organowi 16 lipca 2021 r.
Analiza czynności podejmowanych przez organ I instancji po zwrocie akt przez sąd wskazuje na dopuszczenie się przez organ bezczynności.
Początkowo organ podejmował czynności bez zbędnej zwłoki. Pismem z 30 lipca 2021 r. organ wezwał wnioskodawców do precyzyjnego określenia w terminie 7 dni żądania, a ponadto do przedłożenia wskazanych w piśmie dokumentów, potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że organ powinien podjąć działania zmierzające do precyzyjnego ustalenia przedmiotu wniosku przez wezwanie wnioskodawców do wskazania, jakich nieruchomości dotyczy żądanie zwrotu oraz kiedy i na jakiej podstawie prawnej doszło do wywłaszczenia. W zakresie wezwania do sprecyzowania wniosku organ zastosował się zatem do zaleceń sądu.
W piśmie, które wpłynęło do organu 13 sierpnia 2021 r., wnioskodawcy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucili, że termin zakreślony na uzupełnienie wniosku jest niewystarczający, bowiem wnioskodawcy nie są w stanie ustalić wszystkich wymaganych okoliczności. Wskazali, że wniosek dotyczy nieruchomości o pow. 13 543 m kw. położonej w B. przy ul. [...]. Wnioskodawcom nie udało się jednak odnaleźć dokumentów dotyczących wywłaszczenia tej nieruchomości, mimo poszukiwań przeprowadzonych w Archiwum Państwowym w Zamościu oraz w Starostwie w B.. Do pisma dołączono m. in. kopię oferty z 23 stycznia 1973 r. dobrowolnego odstąpienia tej nieruchomości oraz kopię pism związanych z wykupem nieruchomości przy ul. [...] w B.. Wobec tego postanowieniem z 16 sierpnia 2021 r. organ poinformował wnioskodawców o niezałatwieniu sprawy w terminie z powodu konieczności uzupełnienia wniosku i jako nowy termin załatwienia sprawy wskazał 29 października 2021 r.
W dniach 13 – 16 września organ podejmował dalsze czynności zmierzające do sprecyzowania zakresu żądania oraz dołączenia dokumentów dotyczących wywłaszczonych nieruchomości. W tym celu pismem z 14 września 2021 r. ponownie wezwał wnioskodawców do uzupełnienia wniosku przez jednoznaczne wskazanie działki będącej przedmiotem żądania (podanie jej numeru, powierzchni i położenia) oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości i dowodzących wywłaszczenia. Jednocześnie zwrócił się do wydziału ksiąg wieczystych Sądu Rejonowego w B. o nadesłanie dokumentów dotyczących wykupu nieruchomości w 1974 r. W dniu 15 września 2021 r. do akt dołączone zostały nadesłane przez wydział ksiąg wieczystych dokumenty dotyczące wykupu nieruchomości przy ul. [...] w B..
W dniu 6 października 2021 r. wpłynęła odpowiedź wnioskodawców na wezwanie z 14 września 2021 r. Wnioskodawcy ponownie wyjaśnili, że nie są w stanie jednoznacznie wskazać działek będących przedmiotem wywłaszczenia. Podali jedynie, że przedmiotowa nieruchomość położona jest w B. przy ul. [...] i ul. [...] i stanowiła własność J. K.. Do pisma dołączyli m. in kopię oświadczenia J. K. (bez daty) o wyrażeniu zgody na wykup w trybie ustawy wywłaszczeniowej nieruchomości o pow. 4,15 ha, położonej w B. na przedmieściu Bojary.
Kolejne pismo wnioskodawców wpłynęło 15 października 2021 r. W piśmie tym wnioskodawcy stwierdzili, że dokonanie ustaleń dotyczących wywłaszczonych nieruchomości jest obowiązkiem organu i zażądali, by organ zwrócił się do właściwych podmiotów o wydanie dokumentów niezbędnych w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Do pisma dołączyli dowody mające potwierdzać bezskuteczność dotychczasowych poszukiwań prowadzonych przez samych wnioskodawców oraz mało czytelną kopię zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w B. z 30 marca 1973 r. o wpisie ostrzeżenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego co do bliżej nieokreślonej nieruchomości o powierzchni 1638 m kw. należącej do J. K..
W związku z treścią pisma wnioskodawców, postanowieniem z 29 października 2021 r. organ poinformował, że sprawa nie zostanie załatwiona w wyznaczonym terminie i jako nowy termin załatwienia sprawy wskazał dzień 31 grudnia 2021 r.
Następnie pismem z 16 listopada 2021 r. organ wystąpił do wydziału ksiąg wieczystych o nadesłanie dokumentów z 1971 r. i 1974 r. Dokumenty te: m. in postanowienie Sądu Powiatowego w B. z 21 czerwca 1971 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. K. oraz zarządzenie Państwowego Biura Notarialnego w B. z 29 marca 1974 r. w sprawie wpisu przeniesienia własności działki nr [...] o pow. 889 m kw. położonej w B. przy ul. [...] i założeniu dla tej nieruchomości nowej księgi wieczystej dołączone zostały 17 listopada 2021 r.
Pismem z 9 grudnia 2021 r. organ przedstawił wnioskodawcom dotychczasowe ustalenia, dotyczące działek przy ul. [...] oraz ul. [...] w B. i po raz kolejny wezwał wnioskodawców do sprecyzowania wniosku, wskazując, że w sprawie brak jednoznacznego określenia przedmiotu żądania, a wystąpienie przez organ do właściwych organów o wydanie niezbędnych dokumentów wymaga jednoznacznego i precyzyjnego sformułowania zakresu żądania. Wezwanie wystosowane zostało pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Pismem z 10 grudnia 2021 r. wnioskodawcy zażądali podjęcia przez organ działań mających na celu wydanie decyzji.
Wobec tego, że organ nie podjął dalszych czynności i nie wydał w sprawie decyzji w terminie określonym na podstawie art. 36 k.p.a., tj. do 31 grudnia 2021 r., skarżąca I. Z. wniosła do Wojewody Lubelskiego w piśmie z 10 stycznia 2022 r. ponaglenie.
Wprawdzie postanowieniem z 25 stycznia 2022 r. Wojewoda Lubelski uznał ponaglenie za nieuzasadnione i stwierdził, że Starosta nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości postępowania, jednak mając na uwadze przedstawiony wyżej przebieg postępowania stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności organu.
Należy zauważyć, że od 9 grudnia 2021 r., kiedy to organ wystosował do wnioskodawców pismo wzywające po raz trzeci do jednoznacznego sprecyzowania wniosku, organ nie podjął żadnych dalszych czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że pozostawił wniosek bez rozpoznania, w aktach administracyjnych brak jednak jakiekolwiek dowodu na tę okoliczność. Niezależnie jednak od tego, czy i w jakiej formie organ orzekł o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania i czy poinformował o tym wnioskodawców, podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że powołanie się przez organ administracji na przepis art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych pisma wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny wniosku. W wyroku z 26 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1071/16, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie mu biegu. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Stosowanie tego przepisu nie może bowiem zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku, treść tego przepisu nie może też być wykładana szeroko. W doktrynie i orzecznictwie dominuje również pogląd, że treść żądania budząca wątpliwości organu nie jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wątpliwości co do treści żądania powinny być usuwane w trybie postępowania wyjaśniającego.
Słusznie zatem zarzuca skarżąca, że organ nie miał podstaw do stosowania rygoru określonego w art. 64 § 2 k.p.a. Dodać należy, że organ wzywał wnioskodawców nie tylko do sprecyzowania żądania, ale także do przedłożenia dowodów potwierdzających tytuł prawny wnioskodawców do nieruchomości oraz dowodów na okoliczność przeprowadzanych wywłaszczeń. Prowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i gromadził dowody. Nie było zatem podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Bezpodstawne pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza, że organ administracji publicznej właściwy w sprawie, której dotyczy podanie, pozostaje bezczynny, ponieważ odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji.
Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, na pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego niepodejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy oraz w razie ewidentnego niestosowania przez organ przepisów prawa.
W niniejszej sprawie stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, bowiem niezałatwienie sprawy w terminie nie wynikało z oczywistego lekceważenia obowiązków przez organ, lecz spowodowane było błędną oceną prawną. Przebieg prowadzonego przez organ I instancji postępowania wskazuje na dążenie organu do uzyskania sprecyzowanego stanowiska wnioskodawców co do przedmiotu żądania oraz zgromadzenia materiału dowodowego, pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić należy, że ani skarżąca, ani pozostali wnioskodawcy, mimo wielokrotnych wezwań, nie określili jednoznacznie przedmiotu żądania, wskazując ogólnikowo, że domagają się zwrotu bliżej nieokreślonych nieruchomości położonych w B. przy ul. [...] oraz ul. [...]. Nie wskazali daty wywłaszczenia oraz nieruchomości, które nie zostały wykorzystane na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jest oczywiste, że organ nie był uprawniony do samodzielnego określenia zakresu żądania wnioskodawców i z tego względu prawidłowo wzywał wnioskodawców do sprecyzowania wniosku przez wskazanie, jakich konkretnie nieruchomości wniosek dotyczy oraz kiedy doszło do wywłaszczenia, co jest konieczne dla ustalenia zachowania terminu do złożenia wniosku. Organ błędnie zastosował jednak przepis art. 64 § 2 k.p.a., zamiast wydać decyzję w sprawie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uwzględniając skargę na bezczynność organu, zobowiązał Starostę na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącej o zwrot wywłaszczonych nieruchomości i stwierdził jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzję powinna być wydana w terminie jednego miesiąca, określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Termin ten liczy się od dnia doręczenia organowi akt, zgodnie z art. 286 § 3 p.p.s.a.
Akta administracyjne zostaną zwrócone organowi po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu (art. 286 § 1 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI