II SAB/LU 168/23

II SAB/Lu 168/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
659
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1, art. 37 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. I. i M. I. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Jastków w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie I. zobowiązuje Wójta Gminy Jastków do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Wójt Gminy Jastków dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy Jastków na rzecz J. I. i M. I. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. I. i M. I. (dalej jako: "skarżący", "strona") za pośrednictwem Wójta Gminy Jastków złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Jastków (dalej jako "organ") w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji
w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Z akt administracyjnych wynika, że sekwencja czynności podejmowanych
w niniejszej sprawie przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia 12 czerwca 2023 r. (data wpływu 15 czerwca 2023 r.) A. K. zwróciła się do Wójta Gminy Jastków o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Jastków znak: RO.6331.5.2011.UA.33 z dnia 14 października 2013 r., którą nałożono na właściciela działki o nr ewid. [...] obowiązek usunięcia przeszkód i zmian w odpływie wód powstałych w wyniku nawiezienia ziemi na wskazaną działkę. Stroną wskazanego postępowania byli także J. I. oraz M. I.
Pismem z dnia 16 czerwca 2023 r. organ poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie, a następnie pismem z dnia 13 lipca 2023 r. o wyznaczeniu terminu do rozpatrzenia tego wniosku na dzień 16 sierpnia 2023 r., ze względu na złożony charakter sprawy oraz konieczność uzupełnienia dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. organ poinformował strony, że w najbliższym czasie przystąpi do przeprowadzania dowodów w sprawie.
Pismem z dnia 21 lipca 2023 r. organ wezwał strony do stawiennictwa na dzień 18 sierpnia 2023 r. w celu złożenia wyjaśnień.
Pismami z dnia 25 lipca 2023 r. zawiadomił strony o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego oraz o wyznaczeniu na dzień 22 sierpnia 2023 r. przeprowadzenia dowodu z oględzin z udziałem biegłego.
W dniu 25 lipca 2023 r. skarżący przedłożyli pismo, w którym sprzeciwili się stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji z 2013 r.
Następnie w dniu 25 i 27 lipca 2023 r. skarżący złożyli ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
Pismem z tego samego dnia skarżący poinformowali, że nie mogą uczestniczyć w czynnościach zaplanowanych na dzień 18 sierpnia 2023 r. oraz zwrócili się o przesłanie im na piśmie zagadnień, na które udziela odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Lublinie uznało ponaglenie za zasadne i wyznaczyło termin 30 dni na zakończenie sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę.
Zwrot akt z Kolegium nastąpił dnia 4 sierpnia 2023 r.
W dniu 10 sierpnia 2023 r. organ na wniosek skarżących pisemnie wystosował do nich pytania.
W dniu 17 sierpnia 2023 r. skarżący udzielili odpowiedzi na pismo z dnia 10 sierpnia 2023 r.
W dniu 18 sierpnia 2023 r. organ zawarł umowę z biegłym z zakresu inżynierii hydrotechnicznej, w której określono, że opinia zostanie wykonana w terminie 60 dni od dnia wizji w terenie i przekazania przez organ kompletu informacji niezbędnych do jej przygotowania.
W dniu 18 sierpnia 2023 r. przeprowadzono przesłuchanie stron, z których zostały sporządzone protokoły.
W dniu 22 sierpnia 2023 r. przeprowadzenie dowodu z oględzin z udziałem biegłej, w tym przeprowadzenie pomiarów geodezyjne w obszarze poddawanym ocenie.
W dniu 23 sierpnia 2023 r. skarżący złożyli uwagi do przeprowadzonych oględzin w dniu 22 sierpnia 2023 r., żądając powtórzenia czynności dowodowych.
Postanowienie z dnia 29 sierpnia 2023 r. odmawiające skarżącym przeprowadzenie kolejnych oględzin.
Zawiadomieniem z dnia 1 września 2023 r. organ poinformował strony o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy do 4 grudnia 2023 r.
W powołanej na wstępie skardze skarżący przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania. Zdaniem skarżących, co do wystosowanych do nich w dniu 10 sierpnia 2023 r. 9 pytań wskazali, że gmina posiada informacje w tym zakresie w obszernej dokumentacji sprawy. Ta czynność w ocenie skarżących stanowi czynność pozorną i przewlekającą zakończenie sprawy. Podnieśli, że przeprowadzenie oględzin 22 sierpnia 2023 r. z udzielam biegłej z dziedziny hydrologii było niepotrzebne, bowiem do decyzji z 2013 r. została wydana obszerna opinia hydrologiczna znajdująca się w aktach sprawy.
Wyznaczone na gruncie czynności, w ocenie skarżących nie doprowadziły do żadnych konkluzji i co do przebiegu tych czynności zgłosili pisemne zastrzeżenia. Gmina zastrzeżenia odrzuciła i odmówiła powtórzenia czynności. Zastrzeżenia w szczególności dotyczą tego, że w praktyce nie dokonano zapowiadanych czynności. W wezwaniu informowano o przeprowadzeniu dowodu z oględzin z udziałem biegłej, jednak w protokole nie odnotowano żadnych czynności biegłej ani wyników jej oględzin. Spotkanie sprowadziło się do odtwarzania z pamięci danych historycznych, które od lat znajdują się aktach sprawy i ponownym wygłoszeniu stanowisk, które od dawna zajmują strony i które dawno zostały utrwalone w aktach. W związku z tym czynności te skarżący uznają za niepotrzebne, przewlekające sprawę i w gruncie rzeczy pozorne, bo nie prowadzące do żadnej konkluzji.
Skarżący wskazali, że pismem z dnia 1 września 2023r. Gmina Jastków poinformowała ich o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 4 grudnia 2023 r. Powodem kolejnego wydłużenia terminu ma być konieczność uzyskania opinii hydrologicznej, która ma być przygotowana do 22 października 2023r. Zdaniem skarżących jest to kolejna niewytłumaczalna przewlekłość, która polega na tym że gmina wyznacza termin zakończenia sprawy na 43 dni po uzyskaniu ostatecznego dowodu.
W ocenie skarżących gmina w sposób niezrozumiały przewleka postępowanie, nie przestrzega terminów ustawowych, arbitralnie wyznacza własne terminy na zakończenie sprawy i ich także nie dotrzymuje. Nie wykonała postanowienia SKO co do ostatecznego terminu zakończenia sprawy, początkowo nie prowadziła żadnych istotnych w sprawie czynności, ponaglana podjęła czynności uznane przez SKO za pozorne i nieefektywne, mozolnie, czasochłonnie i w ocenie skarżących niepotrzebnie ponownie gromadzi dowody, które od lat znajdują się w aktach sprawy mającej swój początek w 2011 r.
Jednocześnie skarżący wyjaśnili, że termin złożenia skargi wynika z tego, że byli przekonani, że Gmina Jastków wykona postanowienie SKO.41/4692/PR/2023 i cierpliwie czekali na rozstrzygnięcie. Tymczasem zamiast decyzji w sprawie Gmina przesłała nam kolejne zawiadomienie o przesunięciu terminu załatwienia sprawy na 4 grudnia 2023r. Organ wskazuje że "nie ma możliwości załatwienia sprawy w terminie wskazanym w postanowieniu SKO". W ocenie skarżących jest to nieracjonalne i niezrozumiałe, bowiem sprawa pomimo obszerności materiału jest doskonale znana Gminie, a niezbędne do jej zakończenia czynności powinna podjąć bezpośrednio po wszczęciu postępowania. Wyznaczając kolejne terminy zakończenia i kolejne czynności do wykonania może w nieskończoność przeciągać termin zakończenia sprawy.
W odpowiedzi na skargi organ wyjaśnił, że sprawa z wniosku A. K. o wygaśniecie decyzji Wójta Gminy Jastków RO.6331.5.2011.UA.33 z dnia 14 października 2013 r. jest nową sprawą, inną niż sprawa administracyjna, która toczyła się od 5 listopada 2011r. do 16 kwietnia 2016 r., w toku którego została wydana wskazana ostateczna i prawomocna decyzja. W związku z powyższym rozstrzygnięcie wniosku A. K. bezwzględnie wymaga przeprowadzenia nowych dowodów, które zostały podjęte przez organ. W ocenie Wójta nie ma możliwości ustalenia stanu faktycznego sprawy bez przeprowadzenia dowodów dopuszczonych przez organ i nie da się rozstrzygnąć sprawy w sposób uwzględniający interesy stron postępowania. Powyższe wynika przede wszystkim z faktu zmiany sytuacji na gruncie co do jego zagospodarowania w stosunku do stanu istniejącego w latach 2011-2016. Najistotniejszą zmianą jest wybudowanie przez A. K. na działce nr [...] (obecną właścicielkę) budynku mieszkalnego. Literalne egzekwowania nakazów decyzji z 2013 r. wiązałoby się z rozbiórką nowo pobudowanego domu i byłoby zbyt restrykcyjne. Dlatego, żeby orzec w sprawie ( wygaśnięcia decyzji) w sposób pozytywny lub negatywny konieczne jest ustalenie stanu faktycznego sprawy według stanu na dzień orzekania czyli w 2023 r. Konieczne jest potwierdzenie dokonania zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] szkodliwie oddziałującej na grunty skarżących. W szczególności w ocenie organu wyjaśnienia wymaga ocena szkodliwości oddziaływania dokonanej zmiany przez właścicielkę dz. nr [...]. Otóż podczas wielokrotnych pobytów w terenie pracowników UG Jastków nie stwierdzono stagnacji wody. Zdaniem organu skarżący swoich twierdzeń o tworzeniu się rozlewisk na ich gruntach już po wybudowaniu budynku mieszkalnego nie udokumentowali fotografiami. Do swoich wniosków dołączają fotografie rozlewisk z okresu poprzedniego postępowania. Ponadto A. K. podczas składania wyjaśnień w dniu 18 sierpnia 2023 r. stwierdziła, że nie zaobserwowali z mężem stagnacji wód nawet po ulewnych deszczach.
Organ wyjaśnił, że ze względu na brak możliwości wykonania zalecenia dotyczącego przywrócenia do stanu poprzedniego części działki nr [...] w pasie o szerokości minimum 15 m. przyległej do działki nr [...]. konieczne jest wskazanie innego zamiennego rozwiązania. Takie ustalenia mogą być dokonane wyłącznie przez osobę posiadającą wiadomości z dziedziny hydrologii, tym samym konieczne było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Dlatego, zdaniem organu, całkowicie wadliwym i pozbawionym racjonalnego podejścia jest stwierdzenie skarżących, że sprawę można rozstrzygnąć w oparciu o materiał zgromadzony w postępowaniu w latach 2011 - 2016. Zgodnie z zawartą umową dot. sporządzenia ekspertyzy zadaniem biegłej jest ustalenie stanu faktycznego na dzień orzekania czyli stan w 2023 r., ocena możliwości realizacji na działce A. K. nakazów decyzji Wójta Gminy Jastków znak: RO.6331.5.2011.UA.33 3 z 14.10.2013 r., a w przypadku niemożliwości wykonania decyzji zgodnie z jej rozstrzygnięciem wskazanie sposobu uregulowania stanu wody na gruncie w ten sposób by nie oddziaływał negatywnie na przylegle grunty, w tym nieruchomości I.
Przeprowadzony dowód z oględzin z udziałem biegłej wbrew twierdzeniom skarżących był celowy i nie był działaniem pozornym. Wizji była podyktowana koniecznością wykorzystania wiadomości specjalnych z dziedziny hydrologii, a tym samym obecności biegłej powołanej postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r. Przeprowadzony dowód pozwolił biegłej na dokonanie wstępnej oceny, na konfrontację danych archiwalnych zebranych toczącym się postępowania ze stanem faktycznym, na dokonanie pomiarów geodezyjnych na zlecenie biegłej, zaś stronom postępowania biorącym udział w spotkaniu na gruncie na konfrontację z osobą posiadającą wiadomości specjalne dokonującą ocenę stanu wody na gruncie.
W ocenie organu niezasadne są uwagi skarżących dotyczące ich zdaniem wadliwie przeprowadzonego dowodu oględzin, braku konkluzji ze spotkania, braku opisu czynności biegłej i jej ustaleń, braku możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu. Protokół z przeprowadzonych oględzin jest dokumentem w związku z prowadzonym postępowaniem, który nie jest usankcjonowany żadnymi normami prawnymi, a jego zapisy są ściśle powiązane z toczącym się postępowaniem i jest" tworzony" w omawianej sprawie przez wszystkich uczestników, którzy sami mają prawo wnosić do niego zapisy.
O przeprowadzeniu dowodu z oględzin w dniu 22 sierpnia 2023 r. skarżący byli skutecznie powiadomieni zgodnie z art. 79 k.p.a. Zakres pracy biegłej reguluje umowa cywilnoprawna. Podczas spotkania skarżący nie wnieśli żadnych zapytań i uwag do sposobu przeprowadzenia wizji, pomimo posiadania informacji o jej przeprowadzeniu z udziałem biegłej. Podczas wizji byli wielokrotnie informowani o możliwości wypowiedzenia się co do uwag do protokołu, z czego kategorycznie zrezygnowali. Podkreślam, że również biegła przed dokonaniem pomiarów przez zatrudnionych geodetów na należących do skarżących działkach zapytała strony o zgodę na wykonanie pomiarów. Wykonanie pomiarów geodezyjnych nie wymaga udziału stron postępowania. Podkreślić należy, że osobisty udział strony w oględzinach nie jest obligatoryjny. Ponadto w postępowaniu administracyjnym strona posiada nie tylko uprawnienia, lecz ciążą na niej również obowiązki, a takim jest niewątpliwie okazanie przedmiotu — udostępnienie przedmiotu, który jest we władaniu strony, a który ma być poddany oględzinom. W ocenie organu o niezasadności uwag skarżących świadczy ich wniosek z 22 sierpnia 2023 r. o powtórne przeprowadzenie dowodu z oględzin z udziałem biegłej, przy jednoczesnych zgłaszanych uwagach o braku celowości jego przeprowadzania. Podobnie wbrew twierdzeniom skarżących przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków oraz złożenia wyjaśnień przez strony postępowania było celowe i nie było działaniem pozornym. Pozwoliło to organowi na ustalenie okoliczności towarzyszących zmianie własności działki nr [...], procesowi budowy budynku mieszkalnego, wpływu prowadzonych prac na stan wody na gruncie oraz poznanie stanowisk poszczególnych osób i ich oceny istniejącej sytuacji.
Organ podkreślił, że rozstrzygnięcie wniosku A. K. w ustawowym terminie nie było możliwe do przeprowadzenia ze względu na skomplikowany charakter sprawy determinujący konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. W toku każdego postępowania administracyjnego zgodnie z art. 80 k.p.a. organ jest zobligowany do dokonania oceny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności wydłużenie postępowania wynikło z trudności na jakie natrafił organ przy wyłanianiu osoby posiadającej wiedzę specjalną z dziedziny hydrologii, która podejmie współpracę w zakresie sporządzenia ekspertyzy w tym przypadku. Ponadto wyłoniona biegła ze względu na posiadane zobowiązania sama określiła termin w ofercie wykonania zlecenia na 30 października 2023 r. Z tego względu nie było możliwe rozpatrzenie wniosku w terminie wyznaczonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie.
W ocenie organu z przebiegu postępowania wynika, że był on aktywny, pouczał strony i realizował postulat prowadzenia postępowania z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu stron postępowania.
Wskazano, że sprawa ma charakter skomplikowany ze względu na fakt, że dotyczy wykonania decyzji z 2013r., zmienił się stan faktyczny na gruncie, zmienili się właściciele nieruchomości obciążonej obowiązkiem. W takiej sytuacji bez ustalenia stanu spraw na gruncie i analizy sprawy pod kątem zaistnienia przesłanek do uznania, iż mamy do czynienia z nową sprawą, rozważenia interesów stron, a zwłaszcza w kontekście dolegliwości i restrykcyjności działań wobec nowej właścicielki przy egzekwowaniu decyzji z 2013r. działania organu w pełni realizują postulat rzetelnego załatwiania spraw z zachowaniem rozważenia słusznych interesów stron postępowania.
Zdaniem organu jego aktywność przesadza o konkluzji, że w żadnym razie nie można mówić o bezczynności.
W piśmie z dnia 15 listopada 2023 r. stanowiącym odpowiedź na stanowisko Wójta Gminy Jastków zawarte w odpowiedzi na skargę skarżący podnieśli m.in., że skarga na przewlekłość postępowania dotyczy wyłącznie sprawy wszczętej przez gminę Jastków z wniosku z 15 czerwca 2023 r. A. K. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji RO.6331.5.2011.UA.33, która na dzień 15 listopada 2023 r. nie została zakończona.
Zdaniem skarżących w postanowieniu Kolegium z 3 sierpnia 2023 r. oceniono wszystkie czynności do 3 sierpnia 2023 r. negatywnie, łącznie z powołaniem biegłej. W ocenie skarżących przywoływanie w odpowiedzi na skargę zdarzeń i czynności zaistniałych przed datą wszczęcia postępowania z wniosku z 15 czerwca 2023 r. nie ma żadnego znaczenia dla biegu sprawy i oceny czynności gminy po 15 czerwca 2023r., czego dotyczy skarga.
Zdaniem skarżących Gmina ciągu przekazuje Sądowi informacje nie mające odzwierciedlenia w aktach sprawy, w tym informację, że wyrazili zgodę na prace geodezyjne na ich gruncie.
Skarżący wskazali także, że niezrozumiała przewlekłość występuje również w działaniach gminy związanych z wyłonieniem i pracami biegłego. W dniu 21 lipca złożono ofertę biegłego, jednak zawarcie z nim umowy nastąpiło dopiero 18 sierpnia, a więc dopiero po 28 dniach.
Podkreślili także, że przed rozpoczęciem budowy na działce [...] gmina Jastków była informowaną przez starostwo powiatowe p pozwoleniu na budowę wydanym na działkę [...]. niezrozumiałych dla nas przyczyn gmina Jastków nie podjęła wówczas żadnych, działań prawnych w tej sprawie. Gmina powinna wówczas poinformować starostwo o istnieniu swojej decyzji RO.6331.5.2011.UA.33, która de facto wyłączała część działki [...] spod zabudowy i tym samym zapobiec rozpoczęciu budowy do czasu ustalenia prawidłowego stanu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a.
Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, stosownie do art. 52 § 1 i art. 53 § 2b p.p.s.a. Sąd stwierdził, że skarżący dopełnili wymogu wyczerpania środka zaskarżenia w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a.
Należy zauważyć, że skarżący zwrócili się do Sądu o stwierdzenie przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez Wójta Gminy Jastków. Badając zasadność skargi w oparciu o akta administracyjne oraz przedstawione stanowiska zarówno skarżących, jak i organu Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wójt Gminy Jastków dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania.
W aktualnym stanie prawnym przewlekłość jest definiowana jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.). Dokonując oceny, czy organ pierwszej instancji prowadził postępowanie przewlekle, czyli dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy należy mieć też na uwadze ogólne zasady prowadzenia postępowania administracyjnego oraz regulacje dotyczące terminów załatwienia sprawy, określone w k.p.a.
Stosownie do art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Rozwinięcie zasady ogólnej z art. 12 § 1 k.p.a. zawierają przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Instytucja przewlekłości postępowania ma na celu ochronę praw podmiotowych jednostki, w tym prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy, w którym organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wtedy, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwale prowadzone i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13, CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również mieć na uwadze, że wobec zróżnicowania przez ustawodawcę terminów załatwienia sprawy ze względu na stopień jej skomplikowania nie każde ich przekroczenie przez organ oznacza, że pozostaje on w bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron. Przy czym nie ulega wątpliwości, że nawet w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko. (zob. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3021/17).
Wskazać należy, że w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało wszczęte w dniu 16 czerwca 2023 r., a następnie dopiero pismem z dnia 13 lipca 2023 r. organ poinformował strony o wyznaczeniu terminu rozpatrzenia wniosku A. K. z dnia 12 czerwca 2023 r. (data wpływu 15 czerwca 2023 r.) o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Wójta Gminy Jastków znak: RO.6331.5.2011.UA.33 z dnia 14 października 2013 r., na dzień 16 sierpnia 2023 r., z uwagi na konieczność uzupełniania dowodów niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. We wskazanym okresie pomiędzy 16 czerwca, a 13 lipca 2023 r. organ nie podejmował żadnych czynności. Organ dopiero po dniu 17 lipca 2023 r. rozpoczął podejmowanie jakichkolwiek czynności w prowadzonej sprawie, które mają odzwierciedlenie w aktach sprawy.
Podkreślić należy, że rozpoznając ponaglenie skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2023 r. uznającym ponaglenie za zasadne i wyznaczającym organowi 30 - dniowy termin na zakończenie sprawy stwierdziło, że nie zasadnym jest przedłużanie terminu rozpoznania sprawy ze względu na analizowanie materiału dowodowego i przeprowadzanie enigmatycznie określonych czynności.
Mając na uwadze tylko ten krótki okres prowadzonego postępowania, pomiędzy 16 czerwca a 13 lipca 2023 r. stwierdzić należy, że Wójt Gminy Jastków prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Bierność organu w tym okresie była nieuzasadniona i polegała na niepodejmowaniu wymaganych charakterem sprawy czynności ustalających, niezbędnych z punku widzenia ustawowych przesłanek jej rozstrzygnięcia. Dopiero częstotliwość podejmowanych działań przez Wójta Gminy po dniu 17 lipca 2023 r. wskazuje na podejmowanie jakichkolwiek czynności, a czynności, które miały znaczenie dla merytorycznego załatwienia sprawy podjęto dopiero po 21 lipca 2023 r. Należy zwrócić również uwagę, że organ otrzymał ofertę cenowa od biegłego w dniu 21 lipca 2023 r. Postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego nastąpiło w dniu 25 lipca 2023 r., natomiast podpisanie umowy z biegłym miało miejsce 18 sierpnia 2023 r. Natomiast biegły, jak wynika z umowy, sporządzi opinię w terminie 60 dni od dnia wizji w terenie. Wskazana sekwencja czynności tylko co do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wskazuje, że organ działał w sposób opieszały.
Podkreślić należy, że przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy, w którym podejmowane przez organ działania nie charakteryzują się koncentracją. Przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest też często jako nieefektywne, kiedy to organ wykonuje czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonuje czynności pozorne powodując, że formalnie nie jest bezczynny. Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia
z przewlekłym prowadzeniem postępowania.
Sąd przychyla się natomiast do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę, co do kwestii niemożliwości oparcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu w latach 2011 – 2016 r. Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że od 2013 r. doszło do zmiany stanu faktycznego na działce nr [...], bowiem w miejscu wykonania nakazów określonych w spornej decyzji z 2013 r. wybudowano budynek mieszkalny. Z powyższego względu zasadne było sięgniecie po dowód w postaci opinii biegłego z zakresu hydrologii. Niemniej jednak należy podkreślić, że o ile oczekiwanie na opinię biegłego należy uznać za niepodlegające wliczeniu do terminu załatwienia sprawy administracyjnej - na podstawie art. 35 § 5 k.p.a., o tyle organ administracji nie może biernie oczekiwać, kiedy opinia ta zostanie sporządzona. Kwestia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie może usprawiedliwiać zwłoki w załatwieniu sprawy.
W ocenie Sądu, w ramach postepowań administracyjnych szybkość działania organów jest pożądana i oczekiwana, jednakże nie może to odbywać się kosztem zasady prawdy obiektywnej. Każda sprawa administracyjna musi być rozpoznana wnikliwie, z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zatem działania organów zmierzające do realizacji zasady prawdy obiektywnej, nawet jeżeli skutkować będą wydłużeniem postępowania administracyjnego ponad terminy wskazane w art. 35 k.p.a. nie mogą być postrzegane jako istotne naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
Ocena charakteru naruszenia prawa jako rażącego powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność lub przewlekłość postępowania jest bowiem naruszeniem prawa, ale nie każda następuje w sposób kwalifikowany. Rażące znaczy więcej niż "zwykłe" naruszenie prawa. Jako pojęcie niedookreślone pozostawia pewien zakres swobody interpretacji oraz prawnej kwalifikacji okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zagadnienie charakteru bezczynności i przewlekłości postępowania należy oceniać kierując się kryterium czasu trwania stanu niezgodnego z prawem, przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy. W przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a. chodzi bowiem o naruszenie oczywiste, którego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawnego, wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Stwierdzenie przez Sąd, że Wójt prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, obligowało do zobowiązaniu organu do załatwienia sprawy w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. Sąd wyznaczył w tym celu 30 - dniowy termin.
W działaniach organu Sąd dostrzega brak wystarczającego skoncentrowania się na sprawie. Bez wątpienia sprawa nie należy do prostych, ale kwestia zmiany stanu faktycznego na działce [...] była znana organowi już co najmniej od 7 czerwca 2022 r., kiedy skarżący złożyli wniosek o kontrolę wykonania decyzji z 2013 r. Wskazać należy, że nawet skomplikowany charakter sprawy nie usprawiedliwia przedłużania prowadzenia postępowania ze względu na analizowanie akt sprawy. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a., że załatwienie sprawy nawet szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu stwierdzona w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – pkt III sentencji wyroku. Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo takiej kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało również pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje w tym przypadku brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Za taką oceną może przemawiać m.in. zbyt długi czas prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r., I OSK 2234/15). W rozstrzyganej sprawie Sąd uznał, że badana na dzień wniesienia skargi przewlekłość organu nie była znacząca, choć nie była też uzasadniona. Wniosek A. K. wpłynął do organu w dniu 15 czerwca 2023 r., w dniu 16 czerwca 2023 r. nastąpiło wszczęcie postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji z 2013 r i od tego dnia organ winien podejmować istotne czynności niezbędne do załatwienia sprawy.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżących kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu sądowego od skargi.