II SAB/LU 157/24

II SAB/Lu 157/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza /przewodniczący/
Jacek Czaja
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149, art. 190, art. 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. E. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] kwietnia 2021 r.; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej P. E. P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 22 października 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 727/23, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Wójta Gminy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Lu 119/22 w sprawie ze skargi P. W. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Wyrokiem z 22 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi P. E. P. spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku spółki z 8 kwietnia 2021 r. (pkt I), stwierdził bezczynność Wójta Gminy, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II) oraz zasądził od organu na rzecz spółki kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt III).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że spółka wniosła skargę na bezczynność organu polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku z 8 kwietnia 2021 r. o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia pod nazwą budowa farmy fotowoltaicznej zlokalizowanej na działkach nr [...], [...] w obrębie B. K. w gminie T.. Z akt wynika, że wniosek wpłynął do organu 12 kwietnia 2021 r. i w tym samym dniu organ zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania. Następnie 17 kwietnia 2021 r. organ poinformował spółkę, że wystąpił do organów współdziałających o wydanie opinii, czy przedsięwzięcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białej Podlaskiej w piśmie z 2 czerwca 2021 r. stwierdził konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz sporządzenie raportu, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w dniu 5 lipca 2021 r. wydał opinię, wskazując, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia tego rodzaju oceny. Następnie Wójt Gminy nie podejmował żadnych czynności w sprawie, więc spółka w dniu 5 maja 2022 r. wniosła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej, którego organ I instancji nie przekazał do organu wyższego stopnia. W związku z tym spółka wniosła skargę na bezczynność organu.
Uzasadniając wyrok z 22 grudnia 2022 r. Sąd I instancji wskazał, że organ dopiero w dniu 1 września 2022 r. wydał dwa postanowienia w sprawie. Jak wynika z odpowiedzi na skargę i oświadczenia pracownika organu, powodem bezczynności była "niewydolność" pracowników związana z ich dodatkowym obciążeniem wynikającym z braków kadrowych i stanu epidemii. W ocenie Sądu I instancji, bezczynność jest niekwestionowana i dlatego skarga została uwzględniona. Z uwagi jednak na to, że organ 1 września 2022 r. wydał dwa postanowienia: stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko oraz określające zakres raportu, a także o zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia przez spółkę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, co nastąpiło już po wniesieniu skargi, bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do wydania rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji uznał przy tym, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ trwała ponad rok. Uwzględniając okoliczności wskazane przez organ, Sąd I instancji odstąpił od wymierzenia organowi grzywny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w części obejmującej pkt II wniósł Wójt Gminy, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że bezczynność Wójta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa bez uwzględnienia przez Sąd I instancji, że bezczynność wywołana została przyczyną zewnętrzną, na którą organ nie miał wpływu (nieobecność pracowników spowodowana epidemią SARS-CoV-2), a także art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn pominięcia przez Sąd I instancji w ramach oceny przesłanek z art. 149 § 1a p.p.s.a., okoliczności podnoszonej przez organ w odpowiedzi na skargę.
Uchylając wyrok Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przekroczenie ustawowych terminów załatwiania spraw co do zasady samoistnie nie świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "rażącego naruszenia prawa" przyjętego w cytowanym przepisie. Oznacza to, że w tym zakresie konieczna jest ocena wojewódzkiego sądu administracyjnego, której wyraz stanowi uzasadnienie wyroku. Tego rodzaju oceny w tej sprawie Sąd I instancji nie wyraził, ponieważ stanowisko w zakresie zastosowania art. 149 § 1a p.p.s.a. sprowadza się wyłącznie do stwierdzenia, że Sąd I instancji uznał, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ trwała ponad rok. Jednocześnie we wcześniejszej części uzasadnienia Sąd I instancji dostrzega argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę i dotyczące ograniczenia ilości pracowników w czasie trwania pandemii, jednak w żaden sposób się do tej okoliczności nie odnosi. W tym znaczeniu zaskarżony wyrok w zakresie zaskarżonego punktu II nie poddaje się kontroli instancyjnej, ponieważ lakoniczne uzasadnienie wyroku w tej części nie pozwala na ustalenie motywów rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zarzuty podnoszące naruszenie art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. zasługiwały na uwzględnienie.
NSA podkreślił, że w skardze kasacyjnej organ zaskarżył wyrok wyłącznie w zakresie punktu II, nie kwestionując go w pozostałej części. Mając jednak na uwadze, że rozstrzygnięcie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa musi nastąpić jednocześnie z rozstrzygnięciem dotyczącym samej bezczynności, co wynika wprost z art. 149 § 1a p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany wnioskiem z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a jedynie granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), uchylił zaskarżony wyrok w całości, nie kwestionując jednak rozstrzygnięć zawartych w pkt I i III zaskarżonego wyroku. NSA zobowiązał Sąd I instancji do dokonania pełnej oceny bezczynności organu w kontekście jej rażącego charakteru (lub jego braku), uwzględniając w tej ocenie argumentację organu i dając temu wyraz w uzasadnieniu wyroku.
Sprawa została rozpoznana ponownie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd miał na uwadze ocenę prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z 22 października 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 727/23, w którym NSA uchylił zaskarżony wyrok z dnia 22 grudnia 2022 r., (sygn. akt II SAB/Lu 119/22) w całości, nie kwestionując jednak rozstrzygnięć zawartych w pkt I i III tego wyroku.
W ślad za NSA należy zatem stwierdzić, że skarga jest zasadna w zakresie uznania, że organ pozostawał w bezczynności, jednak wskutek tego, że Wójt Gminy w dniu 1 września 2022 r. wydał dwa postanowienia: stwierdzające obowiązek przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko oraz określające zakres raportu, a także o zawieszeniu postępowania do czasu przedłożenia raportu oddziaływania na środowisko, co nastąpiło już po wniesieniu skargi na bezczynność, bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie organu do wydania rozstrzygnięcia i należało w tym zakresie postępowanie umorzyć stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt I sentencji wyroku).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Stąd w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że organ, nie dotrzymując terminu załatwienia sprawy oraz nie zachowując przy tym obowiązku poinformowania strony, bez żadnej wątpliwości dopuścił się bezczynności. Sąd dostrzegł jednak okoliczności, które przemawiały za niekwalifikowaniem bezczynności w kategoriach naruszenia rażącego, w tym zważył, że tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci wprowadzonych na początku drugiego kwartału 2020 r. restrykcji spowodowanych pandemią wywołaną przez wirus SARS- C oV-2 i związanych z tym ograniczeń w funkcjonowaniu społeczeństwa, także w zakresie charakteru i sposobu wykonywania pracy. Okolicznościami wpływającymi na ocenę stopnia bezczynności są powszechnie znane utrudnienia związane z pandemią COVID-19, które dotyczyły również pracowników organów administracji publicznej. Braki kadrowe oraz wynikające z nich przeciążenie pracowników wywołane epidemią co do zasady nie mogą usprawiedliwiać bezczynności organu i skutkować oddalaniem skarg na bezczynność, jednak mają wpływ na ocenę charakteru tej bezczynności jako nierażącej. Zaistniała sytuacja miała niewątpliwie przełożenie na znaczne opóźnienia w rozpoznawaniu spraw, nie mające cech rażącego naruszenia prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmującej uiszczony wpis od skargi (pkt III sentencji wyroku).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.