II SAB/Lu 14/25

II SAB/Lu 14/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par1, art. 149 par 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 13, art. 14, art. 16, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust.1 pkt 4 lit.a, pkt 5 lit d, art. 6 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 1982 nr 16 poz 124
art. 78f ust. 2, 3, art. 65 pkt3, 4, art. 68 ust.1, art. 50, art. 39 pkt 3
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska – Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie dopuściła się bezczynności w zakresie punktów 6,7,8,9,10,11,14 i 15 wniosku J. W. z 10 października 2024r. o udostępnienie informacji publicznej; II. zobowiązuje Okręgową Radę Adwokacką w Lublinie do rozpatrzenia punktów 6,7,9,10,11 i 15 wniosku wymienionego w pkt I; III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie do załatwienia punktów 8 i 14 wniosku wymienionego w pkt I; V. oddala skargę w pozostałym zakresie; VI. zasądza od Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. W. wniósł w dniu 23 grudnia 2023r. (data stempla pocztowego, k.4) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w Lublinie (dalej jako "organ/ORA") w przedmiocie rozpoznania punktów 3, 6 -11, 14 i 15 jego wniosku z 10 października 2024r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wniosek zawierał 15 następujących pytań dotyczących adwokat A. H., należącej do ORA w L.:
"1. W którym roku Adwokat ukończyła wyższe studia prawnicze?
2. Na jakiej uczelni Adwokat odbywała ww. studia?
3. Z jaką oceną Adwokat ukończyła ww. studia?
4. W jakich latach Adwokat odbywała aplikację adwokacką?
5. Kiedy Adwokat złożyła egzamin adwokacki?
6. Z jakim wynikiem Adwokat złożyła egzamin adwokacki?
7. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.08.1997r. do 09.10.2024r. toczyły się lub toczą obecnie postępowania dyscyplinarne?
8. Czy wobec Adwokata począwszy od 01.08.1997r. do 09.10.2024r. orzeczono kary dyscyplinarne?
9. W przypadku udzielenia odpowiedzi pozytywnej na pytania 7 i 8 proszę o nadesłanie orzeczeń kończących postępowanie dyscyplinarne,
10. Czy począwszy od 01.08.1997r. do 09.10.2024r. wobec Adwokata stosowano upomnienie dziekańskie?
11. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie 10 proszę o wskazanie ile razy stosowano upomnienie dziekańskie wobec Adwokata, kiedy je stosowano oraz za jaki czyn/czyny je stosowano,
12. Czy Adwokat posiada adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu do kontaktu z Klienta/potencjalnymi Klientami?
13. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer [...] proszę o podanie adresu poczty elektronicznej oraz numeru telefonu, których używa Adwokat do kontaktu z Klientami/potencjalnymi Klientami?
14. Czy, kiedy i ewentualnie jakie funkcje pełniła Adwokat od 01.08.1997r. do 09.10.2024r. w samorządzie tutejszej Rady?
15. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytanie numer [...] proszę o wskazanie czy z racji pełnionych funkcji Adwokat pobierała jakiekolwiek wynagrodzenie oraz ile ono wynosiło z rozbiciem na poszczególne okresy rozliczeniowe".
Skarżący wyjaśnił, że część informacji ORA mu udostępniła, natomiast w pozostałym zakresie błędnie przyjęła, że nie stanowią one informacji publicznych. W związku z tym skarżący domaga się zobowiązania ORA do rozpoznania (całego) wniosku, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nałożenia na ORA grzywny w wysokości określonej w art.154 par.6 p.p.s.a. oraz przyznania od ORA na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 par.6 p.p.s.a.; wniósł też o zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu powołał wybrane orzeczenia sądowe na potwierdzenie swojego stanowiska.
W odpowiedzi na skargę Okręgowa Rada Adwokacka w Lublinie wniosła o jej oddalenie.
Wyjaśniła, że w piśmie z dnia 29 października 2024 r. udzieliła skarżącemu odpowiedzi na pytania z pkt 1, 2, 4, 5, 12 i 13; w zakresie pkt 3, 6, 7, 9, 10, 11 i 15 stwierdziła, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, zaś informacje, o których mowa w pkt 8 i 14 mają charakter informacji przetworzonej, a skarżący nie wykazał, aby ich uzyskanie było szczególnie istotne dla interesu publicznego; w dniu 13 stycznia 2025 r. wydała decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej w zakresie pkt 8 i 14.
Zdaniem ORA, nie wszystkie informacje dotyczące adwokata są związane z wykonywaniem zadań władzy publicznej, a w konsekwencji nie wszystkie stanowią informację publiczną. Dla uznania, że żądane informacje odnoszą się do sfery związanej z wykonywaniem przez adwokata zadań publicznych istotne jest, aby dotyczyły realizacji zadań ustawowych adwokatury, określonych w art. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1184 ze zm.; dalej jako "P.a.").
Takimi informacjami nie są - zdaniem ORA – informacje objęte pytaniami z pkt 3 i 6 (z jakimi ocenami adwokat ukończył studia wyższe i aplikację adwokacką). W świetle art. 65 i art. 75 ust. 2 P.a., do wpisu na listę adwokatów konieczne jest uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu adwokackiego i ukończenie wyższych studiów prawniczych, zaś do wpisu na listę aplikantów adwokackich dodatkowo uzyskanie pozytywnej oceny z egzaminu wstępnego; bez znaczenia dla wpisu pozostają zaś konkretne oceny uzyskane z tych egzaminów. Informacja o uzyskanej ocenie wkracza w osobistą, prywatną sferę adwokata, a więc nie stanowi informacji publicznej.
W ocenie organu, nie stanowi informacji publicznej także informacja objęta pytaniem z pkt 7 (pytanie o toczące się wobec adwokata postępowanie dyscyplinarne). Udzielenie informacji o prowadzonych, a więc niezakończonych jeszcze postępowaniach dyscyplinarnych, mogłoby rzutować negatywnie na zewnętrzny wizerunek adwokata jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego, tymczasem do momentu prawomocnego uznania go za winnego orzeczeniem sądu dyscyplinarnego, przysługuje mu ochrona prawna wynikająca z zasady domniemania niewinności. Poza tym pytanie dotyczy znacznego okresu - od 1 sierpnia 1997 r. do 9 października 2024 r. (27 lat), a więc – przy założeniu, że jest informacją publiczną - jej udzielenie wymagałoby przetworzenia (organ musiałby ustalić, czy nie doszło do przedawnienia czynu czy karalności albo do zatarcia skazania).
Z podobnych powodów ORA uznała, że nie stanowi informacji publicznej informacja, w której mowa w pytaniu 10 i 11, dotycząca upomnienia dziekańskiego - upomnienie jest jedynie środkiem dyscyplinującym, a nie karą dyscyplinarną, poza tym zakres żądania obejmuje 27 lat, a więc należałoby je uznać za informację przetworzoną, która wymaga wykazania, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Nie stanowi też – zdaniem ORA - informacji publicznej informacja o wynagrodzeniu jakie adwokat pobiera z tytułu pełnionych funkcji w samorządzie adwokackim (pytanie z pkt 15). Samorząd zawodowy jakim jest adwokatura, utrzymywany jest w całości ze składek członkowskich i jedynie członkowie samorządu mają prawo uzyskiwania informacji o wynagrodzeniach innych członków pełniących funkcje samorządowe w ich imieniu.
ORA wskazała, że nie podlegają udostępnieniu orzeczenia dyscyplinarne adwokatów (pytanie pkt 9) ze względu na treści, które dotyczyć mogą innych osób, nieobjętych zakresem obowiązywania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stąd należało odmówić udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktu 9 wniosku o udzielenie informacji publicznej.
Z kolei informacje objęte pytaniami z pkt 8 i 14, stanowią – zdaniem ORA - informację publiczną o charakterze przetworzonym, zaś skarżący nie wykazał, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. ORA – po wniesieniu skargi na bezczynność - wydała w dniu 13 stycznia 2025r. decyzję o odmowie udzielenia tych informacji, w której przedstawiła uzasadnienie swojego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz.935, dalej jako "p.p.s.a.").
Skarga w części podlega uwzględnieniu.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie udostępnia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p., np. w związku z niewykazaniem, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego – art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), nie powiadamia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Niewątpliwie Okręgowa Rada Adwokacka jako organ izby adwokackiej (organ samorządu adwokackiego) jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., a więc zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznych.
Spór dotyczy natomiast tego, czy wszystkie informacje objęte wnioskiem skarżącego z 10 października 2024r. stanowią informację publiczną.
Informacje objęte skargą na bezczynność mieszczą się w trzech grupach: informacje o wykształceniu adwokata (pytania 3 i 6), informacje o postępowaniach dyscyplinarnych i upomnieniach wobec adwokata (pytania 7 – 11), informacje o sprawowanych przez adwokata funkcjach w samorządzie zawodowym i wynagrodzeniu z tego tytułu (pytanie 14-15).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że adwokat jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego jest osobą pełniącą funkcje publiczne, ponieważ istota jego działalności sprowadza się do zapewnienia obywatelom fachowej pomocy prawnej i zastępstwa procesowego. Informacje dotyczące wykonywania zawodu przez konkretnego adwokata, odnoszące się do jego wykształcenia, tytułu naukowego, miejsca i formy prowadzonej działalności, ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, działalności w samorządzie adwokackim, stanowią zasadniczo informację publiczną (zob. wyroki NSA z dnia 11 marca 2025r. o sygn. akt: III OSK 2750/24, III OSK 2758/24, III OSK 2759/24, III OSK 2590/24, a także z 26 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 2697/21).
W odniesieniu do pierwszej grupy pytań (3 i 6) należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem organu, że o ile informacja o ocenach ukończenia aplikacji adwokackiej (pkt 6) jest informacją publiczną, to informacja o ocenach ukończenia studiów przez adwokata (pytanie 3) nie stanowi informacji publicznej.
Zgodnie z art. 78f ust. 2 i 3 P.a. komisja egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu adwokackiego, którą doręcza zdającemu, a jej odpis przesyła Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Naczelnej Rady Adwokackiej, właściwej okręgowej radzie adwokackiej oraz dołącza do akt osobowych zdającego. Minister Sprawiedliwości publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej imiona i nazwiska osób, które uzyskały pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego oraz imiona ich rodziców. Wynik egzaminu adwokackiego w postaci uzyskanej oceny, która decyduje o wpisie na listę adwokatów, jest więc elementem treści dokumentu urzędowego (uchwały komisji egzaminacyjnej) w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na mocy art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.. Informacje o wykształceniu umożliwiają weryfikację spełnienia warunków wymaganych do uzyskania wpisu na listę adwokatów, a więc także działalności samorządu zawodowego adwokatów na gruncie art. 65 pkt 3 i pkt 4 oraz art. 68 ust. 1 P.a. (zob. podobnie wyrok WSA w Poznaniu z 4 grudnia 2024r., sygn. akt. IV SAB/Po 148/24, wyroki WSA w Kielcach: z 13 września 2023 r., II SAB/Ke 76/23; z 22 lutego 2024 r., II SAB/Ke 122/23; z 3 lipca 2024 r., II SAB/Ke 61/24; z 28 sierpnia 2024 r., II SAB/Ke 80/24; z 28 sierpnia 2024 r., II SAB/Ke 79/24; wyroki WSA we Wrocławiu: z 4 października 2023 r., IV SAB/Wr 175/23; z 29 sierpnia 2024 roku, IV SAB/Wr 337/24).
Charakteru informacji publicznej nie ma natomiast informacja o ocenie ukończenia studiów, ponieważ – jak słusznie zauważyła ORA - pozostaje bez wpływu na spełnienie warunków z art. 65 P.a. Warunkiem wpisu adwokata na listę jest wyłącznie ukończenie wyższych studiów prawniczych Ocena ta nie jest więc bezpośrednio związana z podjęciem i wykonywaniem zawodu adwokata, a więc nie stanowi więc informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie u.i.d.p. W związku z tym skarga na bezczynność organu w części dotyczącej pytania 3, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt V. wyroku).
Pozostałe informacje objęte skargą, stanowiły natomiast informacje publiczne, a więc – stosownie do powołanych na wstępie przepisów - organ powinien był je udostępnić albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia.
Z akt wynika, że w odniesieniu do informacji objętych pytaniami z punktów 8 i 14, organ słusznie przyjął, że są one informacjami publicznymi, ale jednocześnie uznał, że ich udostępnienie wymagało przetworzenia, a w takim wypadku skarżący powinien był wykazać, że przemawia za tym ważny interes publiczny. Wobec tego, że skarżący takiego interesu nie wykazał, ORA wydała decyzję odmowną z dnia 13 stycznia 2025r. na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wydanie takiej decyzji stanowi jeden z dopuszczalnych sposobów załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a więc zasadniczo niweczy zarzut bezczynności. W związku jednak z tym, że w niniejszej sprawie ustanie bezczynności poprzez wydanie decyzji odmownej, nastąpiło już po wniesieniu skargi na bezczynność, Sąd zobligowany był stwierdzić bezczynność (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i jednocześnie umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania ORA do załatwienia punktów 8 i 14 wniosku stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I i IV wyroku). Należy dodać, że argumentacja wyrażona w tej decyzji nie podlega badaniu w toku rozpatrywania skargi na bezczynność.
Sąd zobowiązał natomiast organ – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II wyroku) - do załatwienia punktów 6, 7, 9, 10, 11 i 15 wniosku, stwierdzając, że w tym zakresie organ pozostaje w bezczynności. Organ wadliwie uznał, że te informacje nie stanowią informacji publicznych.
Wbrew stanowisku ORA w Lublinie, informacje o tym, czy toczą się wobec adwokata postępowania dyscyplinarne, czy zapadły już wobec niego orzeczenia dyscyplinarne czy upomnienia, a także treść tych dokumentów, są informacjami o wykonywaniu zawodu adwokata (art. 39 pkt 3 w związku z art. 50 P.a.) Publiczny charakter takich informacji nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (zob. orzeczenia j.w).
Również informacja o wynagrodzeniu adwokata z tytułu funkcji pełnionych w samorządzie zawodowymi (adwokackim) jest informacją publiczną. Samorząd zawodowy wykonuje bowiem zadania publiczne nie tylko poprzez indywidulaną działalność swoich członków, lecz także poprzez organy wewnętrzne. Wynagrodzenie za pełnienie funkcji w tych organach jest finansowane z majątku samorządu zawodowego, a więc jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p. jako wiedza o majątku publicznym samorządu zawodowego. Informacja ta bowiem wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania tego samorządu. Wiedza o jego działalności jest niewątpliwie informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 213/19).
Sąd w pkt III. wyroku stwierdził, że bezczynność ORA nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), które oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności przez organ i oczywistego lekceważenia wniosków strony, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. ORA odniosła się do wniosku skarżącego na piśmie z zachowaniem ustawowego terminu, udostępniając mu część żądanych informacji. Nieudzielenie pozostałych informacji wynikało z błędnej wykładni prawa, a nie ze względu na lekceważące traktowanie obowiązków i złej woli.
Z tych samych powodów Sąd stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznania od ORA na jego rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o czym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części oddalił skargę (pkt V wyroku).
O kosztach postępowania (obejmujących zwrot wpisu) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt VI wyroku).