II SAB/LU 120/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-12-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bezczynność organuograniczenie sposobu korzystania z nieruchomościinwestycja celu publicznegomapa do celów prawnychmapa do celów projektowychustawa o gospodarce nieruchomościamiKodeks postępowania administracyjnegoprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiPGE Dystrybucja S.A.Starosta Zamojski

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na bezczynność Starosty Zamojskiego w sprawie wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, uznając, że spółka nie przedłożyła wymaganej mapy do celów prawnych.

Spółka PGE Dystrybucja S.A. złożyła skargę na bezczynność Starosty Zamojskiego w zakresie rozpoznania wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję elektroenergetyczną. Starosta wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie mapy do celów prawnych, jednak spółka dostarczyła jedynie mapę do celów projektowych, argumentując, że jest ona wystarczająca. Sąd uznał, że Starosta prawidłowo wezwał do uzupełnienia wniosku, a mapa do celów prawnych jest obligatoryjna w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, dlatego oddalił skargę.

Spółka PGE Dystrybucja S.A. złożyła skargę na bezczynność Starosty Zamojskiego, który nie rozpoznał wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości pod inwestycję polegającą na przebudowie linii elektroenergetycznej. Spółka wystąpiła o wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz o jej niezwłoczne zajęcie, ponieważ nie uzyskała zgody właściciela, który nie żyje, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Starosta wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie mapy do celów prawnych z odpowiednim rejestrem, wskazując, że mapa do celów projektowych, którą spółka przedłożyła, nie spełnia wymogów. Spółka argumentowała, że mapa projektowa jest wystarczająca i powołała się na orzecznictwo NSA. Starosta pozostawił wniosek bez rozpoznania. Wojewoda Lubelski uznał ponaglenie spółki za bezzasadne, podtrzymując stanowisko Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając skargę na bezczynność, uznał, że Starosta prawidłowo wezwał do uzupełnienia wniosku. Sąd podkreślił, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest formą wywłaszczenia i wymaga precyzyjnego określenia położenia nieruchomości oraz zakresu ograniczenia, co umożliwia jedynie mapa do celów prawnych wraz z rejestrem. Mapa do celów projektowych nie spełnia tych wymogów. W związku z tym sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie dopuścił się bezczynności, ponieważ prawidłowo wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie mapy do celów prawnych, która jest obligatoryjna w takim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, będące formą wywłaszczenia, wymaga precyzyjnego określenia przedmiotu ograniczenia, co umożliwia jedynie mapa do celów prawnych wraz z rejestrem, a nie mapa do celów projektowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 116 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 64 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.g.n. art. 124 § 7

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego art. 24 § 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego art. 26

Argumenty

Skuteczne argumenty

Mapa do celów prawnych wraz z rejestrem jest obligatoryjna do wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Mapa do celów projektowych nie spełnia wymogów formalnych dla wniosku o wywłaszczenie lub ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Mapa do celów projektowych jest wystarczająca do wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Starosta pozostawił wniosek bez rozpoznania bez podstaw prawnych.

Godne uwagi sformułowania

Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest formą wywłaszczenia, którego wykorzystanie powinno mieć charakter wyjątkowy, z najwyższym możliwym poszanowaniem praw właściciela. Mapa ta ma umożliwić dokonanie wywłaszczenia częściowego, czyli podjęcie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. w oparciu o odzwierciedlone w niej dane pozwalające ustalić nie tylko granice poszczególnych działek w terenie oraz lokalizację planowanego przedsięwzięcia, ale również stopień i rodzaj niezbędnych ograniczeń, jakie mają być tą decyzją wprowadzone.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

sędzia

Marcin Małek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi formalne wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, w szczególności obowiązek przedłożenia mapy do celów prawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, gdzie wymagana jest mapa do celów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego związanego z inwestycjami infrastrukturalnymi i prawem własności, ale jest dość proceduralna.

Mapa do celów projektowych nie wystarczy! Sąd wyjaśnia, jakie dokumenty są kluczowe przy ograniczaniu prawa własności.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Lu 120/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Marcin Małek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35-37. art. 64
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149, art. 154, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 124
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi PGE Dystrybucja S.A. z siedzibą w L. na bezczynność Starosty Zamojskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 8 sierpnia [...] S.A. w L. (dalej: skarżąca lub spółka) złożyła skargę na bezczynność Starosty Zamojskiego w zakresie nie rozpatrzenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.
Wniesienie skargi poprzedzało postępowanie o następującym przebiegu.
Wnioskiem z 24 maja 2022 r. spółka wystąpiła do Starosty Zamojskiego (dalej jako: Starosta) o wydanie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości działka nr [...], obręb [...] W. Ł., gm. Ł. o nieuregulowanym stanie prawnym oraz wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu tej nieruchomości celem realizacji inwestycji polegającej na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – T. P.. Wniosek został złożony, ponieważ spółka nie uzyskała zgody właściciela działki na wykonanie inwestycji. Z ewidencji gruntów wynika, że właścicielem działki jest L. L., która - według posiadanych informacji – nie żyje, a postępowanie spadkowe po zmarłej nie zostało przeprowadzone.
W odpowiedzi Starosta pismem z 7 czerwca 2022 r. wezwał spółkę do uzupełnienia braków złożonego wniosku poprzez przedłożenie mapy do celów prawnych (w 4 egz.) zawierającej w swej treści w szczególności wskazanie części nieruchomości mającej podlegać ograniczeniu sposobu korzystania z niej, ze wskazaniem powierzchni oraz wymiarów; część ta powinna być oznaczona w sposób pozwalający na jednoznaczne odniesienie się do niej w rozstrzygnięciu decyzji (np. przy użyciu numerów punktów, koloru, szrafury itp.); mapa powinna ponadto zawierać rejestr nieruchomości objętej wnioskiem o ograniczenie. Starosta wskazał, że wezwanie należy wykonać w terminie 60 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia podanie bez rozpoznania.
W odpowiedzi spółka podniosła, że dołączone do wniosku załączniki graficzne w postaci mapy do celów projektowych, na których został przedstawiony zakres ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości są wystarczające do wydania przedmiotowej decyzji. W tym zakresie podniosła, że art. 116 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.", nie wskazuje, iż mapa załączona do wniosku o wywłaszczenie winna być mapą do celów prawnych. Tym samym nie ma podstaw do żądania od spółki tego typu mapy. Jak wskazała stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 2618/16.
Wobec powyższego Starosta pismem z 13 lipca 2022 r. poinformował spółkę, że jej wniosek z 24 maja 2022 r. zostaje pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 par. 2 k.p.a.
Następnie skarżąca złożyła do Wojewody Lubelskiego ponaglenie w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 24 maja 2022 r. wnosząc o wskazanie, że Starosta dopuścił się bezczynności lub przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa oraz do zobowiązanie go do załatwienie przedmiotowej sprawy w tym celu wyznaczając mu określony termin.
Postanowieniem z 16 sierpnia 2022 r. Wojewoda Lubelski ponaglenie to uznał za bezzasadne. W ocenie organu wyższego stopnia spółka prawidłowo została wezwana do uzupełnienia wniosku bowiem regulacje z art. 119 ust. 1 u.g.n należy powiązać z wymogami, jakie ustawodawca stawia wnioskowi o wywłaszczenie – ograniczenie, który winien dostarczyć organowi informacji pozwalających wydać decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości zawierającą wszystkie elementy, które są obowiązkowe w świetle prawa, z zachowaniem niezbędnej precyzji rozstrzygnięcia. Takim właśnie celom służy mapa jaką należy dołączyć do wniosku na podstawie art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Mapa ta ma umożliwić wydanie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. w oparciu o odzwierciedlone w niej dane pozwalające ustalić nie tylko granice poszczególnych działek w terenie oraz lokalizację planowanego przedsięwzięcia, ale również stopień i rodzaj niezbędnych ograniczeń, jakie maja być tą decyzją wprowadzone. Musi ona zatem odnotowywać też stan prawny nieruchomości w szczególności wskazywać prawa rzeczowe, jakie będą podlegać ograniczeniu, podmioty, którym prawa te przysługują, albo ewentualnie potwierdzać, iż stan ten pozostaje nieuregulowany, jak w niniejszej sprawie. Dołączone natomiast do wniosku załączniki graficzne przedstawione na zarejestrowanej mapie do celów projektowych nie spełniają tego wymogu.
Pismem z 8 sierpnia 2022 r. spółka wniosła przywołaną na wstępie skargę na bezczynność Starosty w zakresie rozpatrzenia wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, co - jej zdaniem - stanowi naruszenie art. 124 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 124a oraz art. 113 ust. 6 i 7 i art. 114 ust. 3 i 4 u.g.n.
Wskazując na powyższe wnioskowała o:
1. zobowiązanie Starosty do rozpoznania w całości przedmiotowego wniosku w terminie 30 dni od daty doręczenia mu prawomocnego wyroku;
2. stwierdzenie, że Starosta dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. zasądzenie od Starosty na jej rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów spółka wskazała, że jej wniosek zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 116 ust. 1 u.g.n. Do wniosku został również dołączony załącznik graficzny w postaci zarejestrowanej do celów projektowych mapy, na której zostały wskazane dane nieruchomości objętej wnioskiem, tj. został podany numer działki, obręb, gmina i powiat, w których nieruchomość jest położona. Na załączonej mapie zaznaczono również długość linii jaka ma przebiegać przez działkę, szerokość pasa ograniczenia oraz łączna powierzchnię czasowego i trwałego ograniczenia. Tym samym została złożona mapa o jakiej mowa w art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n., która to precyzyjnie określa przebieg i posadowienie urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej na przedmiotowej działce jak również pozwala na zbadanie czy planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i jako taka jest wystarczająca do wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości.
Jednocześnie podniosła, że z doświadczenia wie, iż składane mapy stanowią załącznik do tego typu decyzji i stanowią jej integralna część. Ustawodawca nie nakłada jednak na organ tego typu obowiązku. Ponadto ustawodawca nie nakłada obowiązku, że mapa stanowiąca załącznik do decyzji ma być sporządzona przez uprawnionego geodetę. Podstawa sporządzenia i złożenia mapy prawnej nie może być również to, że zostanie ona włączona do akt księgi wieczystej. Zgodnie bowiem z art. 124 ust. 7 u.g.n. podstawą dokonania wpisu w księdze wieczystej stanowi ostateczna decyzja, a nie mapa stanowiąca jej załącznik.
Z tych względów - zdaniem skarżącej - nie było podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, co uzasadnia bezczynność organu.
W odpowiedzi na skargę, Starosta wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując wyrażone dotychczas w toku postępowania stanowisko. Jego zdaniem załącznik do wniosku nie spełnia wymagań określonych w art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n. oraz § 24 ust. 1 pkt 1 lit. h-i oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania". Oznacza to, że w przypadku takiej skargi, skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.
Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy bezczynności Starosty w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej dotyczącego wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości celem realizacji inwestycji polegającej na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV Z. – T. P..
Poza brakiem udziału stron w tym trybie, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw w trybie zwykłym. W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do zaskarżonych aktów lub czynności (art. 135 P.p.s.a.).
W przypadku kontroli bezczynności organu sąd na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
W obowiązującym stanie prawnym, bezczynność organu administracji publicznej definiowana jest w treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu.
W analizowanej sprawie, w ocenie organu, wystąpiły przesłanki z art. 64 § 2 k.p.a., uzasadniające pozostawienie wniosku spółki o wydanie przedmiotowych decyzji bez rozpoznania. Zgodnie z tym przepisem - jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Z uwagi na fakt, iż pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., nie podlega zaskarżeniu, kontrola tej czynności następuje w ramach skargi na bezczynność organu. Nieuzasadnione pozostawienie podania (wniosku) bez rozpoznania jest bowiem nierozpoznaniem sprawy w terminie. Stronie, która zarzuca organowi administracji publicznej naruszenie prawa polegające na bezczynności wobec zaniechania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie wniesionego przez nią podania (żądania), przysługuje - na zasadach ogólnych - skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., I OPS 2/13).
Wskazać przy tym należy, że art. 64 § 2 k.p.a. dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu. Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., służy wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów. Zatem tylko wtedy, gdy przepis powszechnie obowiązującego prawa ustanawia określone wymogi co do składanego podania, organ może skutecznie żądać ich spełnienia. Wezwanie to nie może dotyczyć natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Dokonując kontroli bezczynności organu w wyżej przywołanych ramach prawnych sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dylematem o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, czy Starosta prawidłowo w odniesieniu do podania spółki, wezwał ją do złożenia mapy do celów prawnych (jak uczyniły), czy też nie miał ku temu żadnych podstaw prawnych (jak dowodziła skarżąca). Od tego zależy bowiem legalność postępowania organu. W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organowi.
Stosownie do treści art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. obejmuje zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii, których to robót dotyczy art. 124b ust. 1 u.g.n. (por. wyrok NSA z 31 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2618/16; wyrok WSA w Poznaniu z 7 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1102/17). Jednocześnie należy podkreślić, że wynikające z art. 124 ust. 1 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy i może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość (por. wyrok WSA w Białymstoku z 12 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 692/12).
W związku z tym, że decyzje wydawane na podstawie art. 124 u.g.n. naruszają interes właściciela nieruchomości poprzez ograniczenie prawa własności, ustawodawca dopuścił możliwość ich wydawania jedynie w celu umożliwienia uprawnionym jednostkom realizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu daje bowiem inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym stwarza warunki do wystąpienia o pozwolenie na budowę i zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren nieruchomości.
Nie ulega zatem wątpliwości, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest formą wywłaszczenia, którego wykorzystanie powinno mieć charakter wyjątkowy, z najwyższym możliwym poszanowaniem praw właściciela. Oczywistym przy tym jest, że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości musi precyzyjnie określać położenie nieruchomości jak i zakres tego ograniczenia. Z tego względu niezbędne jest dołączenie do wniosku inwestora dokumentu w postaci mapy prawnej określającej dokładne położenie nieruchomości, jej powierzchnię, powierzchnię podlegająca ograniczeniu oraz wyznaczenie tej części nieruchomości, która podlegać będzie ograniczeniu.
W omawianej sprawie to skarżąca jest inicjatorem postępowania i to ona powinna dostarczyć organowi informacji pozwalających wydać decyzję zawierającą wszystkie elementy, które są obowiązkowe w świetle prawa, z zachowaniem niezbędnej precyzji rozstrzygnięcia. Takim właśnie celom służy mapa prawna, jaką należy załączyć do wniosku. Mapa ta ma umożliwić dokonanie wywłaszczenia częściowego, czyli podjęcie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. w oparciu o odzwierciedlone w niej dane pozwalające ustalić nie tylko lokalizację planowanego przedsięwzięcia, w związku z którym wywłaszczenie następuje, ale również stopień i rodzaj niezbędnych ograniczeń, jakie mają być tą decyzją wprowadzone. Musi też odnotowywać stan prawny nieruchomości w szczególności wskazywać prawa rzeczowe, jakie będą podlegać ograniczeniu, podmioty, którym prawa te przysługują, albo ewentualnie potwierdzać, iż stan ten pozostaje nieuregulowany, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Dołączone natomiast do wniosku załączniki graficzne przedstawione na zarejestrowanej mapie do celów projektowych nie spełniają tego wymogu.
W związku z tym sąd w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 213/16, zgodnie z którym sporna mapa jest obligatoryjnym elementem wniosku o wydanie decyzji o ograniczeniu praw do nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Uzasadniając to stanowisko NSA wskazał, że regulację art. 119 ust. 1 u.g.n. wypada powiązać z wymogami, jakie ustawodawca stawia wnioskowi o wywłaszczenie, który winien dostarczyć organowi informacji pozwalających wydać decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości zawierającą wszystkie elementy, które są obowiązkowe w świetle prawa, z zachowaniem niezbędnej precyzji rozstrzygnięcia. Takim właśnie celom musi służyć mapa, jaką należy załączyć do wniosku o wywłaszczenie zgodnie z art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Mapa ta ma umożliwić dokonanie wywłaszczenia częściowego, czyli podjęcie decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. w oparciu o odzwierciedlone w niej dane pozwalające ustalić nie tylko granice poszczególnych działek w terenie oraz lokalizację planowanego przedsięwzięcia, w związku z którym wywłaszczenie następuje, ale również stopień i rodzaj niezbędnych ograniczeń, jakie mają być tą decyzją wprowadzone. Musi ona zatem odnotowywać też stan prawny nieruchomości, w szczególności wskazywać prawa rzeczowe, jakie będę podlegać ograniczeniu, podmioty, którym te prawa przysługują, albo ewentualnie potwierdzać, iż stan ten pozostaje nieuregulowany.
NSA wyjaśnił przy tym, że mapa dla celów projektowych sporządzana jest na potrzeby postępowania prowadzonego na podstawie przepisów prawa budowlanego i nie może być uznana za mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie w rozumieniu art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n. Spółka nie może zatem domagać się prowadzenia postępowania w sprawie wywłaszczenia w oparciu o mapę określoną jako mapa do celów projektowych.
Sąd podziela przy tym pogląd Wojewody Lubelskiego wyrażony w toku rozpoznawania ponaglenia, że wymogi, jakim musi odpowiadać rozpatrywana mapa, zostały określone przez rozporządzenia Ministra Rozwoju z 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1670). Przywołany akt wykonawczy wydano wszak na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1990 ze zm.), zawierającego delegację ustawową do ustalenia standardów kartograficznych na potrzeby m.in. typowych postępowań administracyjnych, do których z pewnością należy postępowanie w sprawie wywłaszczenia. Wedle § 24 rozporządzenia na potrzeby takie sporządza się mapy do celów prawnych (pkt 1) oraz rejestry lub wykazy zawierające dane dotyczące gruntów lub ich części składowych (pkt 2). Odpowiada to treści art. 116 ust. 2 pkt 3 u.g.n., w której zastrzeżono przecież, iż wnioskujący o wywłaszczenie powinien przedłożyć mapę właśnie z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie. Niewątpliwie mapa przedstawiona przez spółkę nie była uzupełniona o tego rodzaju rejestr. Ponadto zgodnie z § 26 rozporządzenia na treść mapy do celów prawnych składają się m.in. dane określające zasięg i rodzaj istniejących lub projektowanych służebności gruntowych, co może okazać się niezbędne w razie, gdy mapa ma służyć wywłaszczeniu częściowemu. Wymagania te różnią się od standardów przewidzianych w rozporządzeniu dla mapy dla celów projektowych, stanowiącej odrębny rodzaj mapy unormowany w § 30-33 rozporządzenia.
Jednocześnie nie można przy tym pominąć, że zgodnie z art. 124 ust 7 u.g.n. decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1 stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej, natomiast na podstawie art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wykonywanie prac geodezyjnych i kartograficznych niezbędnych do dokonywania wpisów w księgach wieczystych niezbędne jest posiadanie uprawnień zawodowych. Przepisy te dodatkowo potwierdzają konieczność załączenia do wniosku żądanej przez organ mapy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę na bezczynność organu uznając ją za bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI