II SAB/Kr 91/24

II SAB/Kr 91/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Monika Niedźwiedź /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 148 w zw z art 154
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. sp. j. z siedzibą w D. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie wydania decyzji we wznowionym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny odziaływania na środowisko I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania z dnia 16 sierpnia 2023 r., II. stwierdza, że Wójt Gminy K. dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. oddala skargę w pozostałym zakresie, V. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga P. sp j. z siedzibą w D. na bezczynność Wójta Gminy K.-L. w przedmiocie wydania decyzji we wznowionym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Skarżąca domaga się:
1) stwierdzenie, że Wójt Gminy K. - L. przewlekle prowadzi postępowanie z wniosku strony skarżącej o wydanie decyzji kończącej wznowione postępowanie;
2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy K. - L. odbywa się z rażącym naruszeniem prawa;
3) zobowiązanie Wójta Gminy K. - L. do rozpatrzenia wniosku o uchylenie ww. decyzji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz z aktami sprawy;
4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 złotych na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.; lub
5) wymierzenie Wójtowi Gminy K. - L. grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
6) zasądzenia od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącej kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wójt Gminy K. - L. nie wydał w terminie rozstrzygnięcia związanego z wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2023 roku, a dotyczącego wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy K. - L. z dnia 31 maja 2023 roku, znak:OŚ.6220.9.2022 i jej uchylenia. Wójt dotychczas jedynie wznowił postępowanie postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 roku, jednakże nie wydał rozstrzygnięcia kończącego niniejsze postępowanie.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności Wójta Gminy K. - L. - jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. - podniesiono, że bezczynność ma charakter rażący. Wziąć bowiem należy pod uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia przedmiotowego postępowania (wniosek został złożony w sierpniu 2023 roku) i trwającej do dnia dzisiejszego bezczynności Wójta, ale również, jak wskazuje orzecznictwo, warunkowane okolicznościami sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołują
Niewydanie decyzji w przewidzianym przez prawo terminie powoduje, jak wskazano wyżej, iż Wójt Gminy K. - L. rażąco naruszył prawo. Dlatego przyznanie żądanej sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona skarżąca poniosła wskutek wadliwie działającego organu. Zaznaczyć należy, że Wójt pomimo wniesienia już dwóch ponagleń, całkowicie zlekceważył (ze szkodą dla skarżącej) obowiązki, jakie zostały na organ nałożone przepisami. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie suma pieniężna winna być przyznana, albowiem bezczynność i lekceważenie przepisów jest oczywiste i uzasadnia to zastosowanie wobec organu środka kompensacyjnego. W ocenie skarżącej żądana kwota 5.000,00 złotych będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności i niepewności, co do podjętych działań związanych z ww. inwestycją, z jakimi skarżąca spółka musi się zmagać. Skarżąca wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty ww. kwoty przez Wójta posłuży zwalczeniu bezczynności organu nie tylko w tej sprawie. Długotrwałe oczekiwanie na rozpoznanie nieskomplikowanego wniosku w sposób istotny ogranicza funkcjonowanie, planowanie i swobodę działania skarżącej, której przepisy zapewniają terminowe rozpoznanie sprawy. ce dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (II OSK 468/13). W ramach przysługujących kompetencji Sąd może na podstawie obowiązujących przepisów wymierzyć organowi również grzywnę. Wójt Gminy K. - L. w niniejszej sprawie nie jest ani obciążony znacząco, ani nie wykazuje woli załatwienia sprawy w terminie, a wręcz zmierza do przewłoki postępowania. W tej sytuacji orzeknięcie grzywny wydaje się zasadne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w dniu 8.03.2024 w formie decyzji Wójta Gminy K.-L. znak: OŚ.6220.9.2022 o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy K.-L. z dnia 31.05.2023, znak: OŚ.6220.9,2022 w sprawie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia pt: "Budowa stacji paliw oraz LPG wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną" Lokalizacja: woj. małopolskie, pow. K., gm. K.-L., ul. [...] / Św. K. J.; część działki nr [...] oraz część działki nr [...], ob. [...] L. i jednocześnie określającej warunki realizacji i eksploatacji planowanej inwestycji". Termin wydania orzeczenia nie został zachowany ze względu na skomplikowany charakter sprawy w zakresie zgodności planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy. Długi czas rozpoznawania sprawy wynikał z potrzeby zasięgnięcia zewnętrznych opinii dotyczących planu i studium zagospodarowania przestrzennego sołectw Gminy K.-L.. Pomimo faktu, iż kwestia zgodności inwestycji z zapisami ww. dokumentu była analizowana w trakcie pierwotnego postępowania dotyczącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, w wyniku analizy kolejnych wątpliwości składanych w pismach przez pełnomocnika strony, w celu weryfikacji ustaleń skontaktowano się z przedstawicielami Referatu Budownictwa i Gospodarki Komunalnej odpowiedzialnego za wydawanie wypisów i wyrysów z ww. dokumentu. Pomimo faktu, iż inspektorzy potwierdzili prawidłowość interpretacji planu odnośnie jego zgodności względem planowanego przedsięwzięcia, wspólnie ustalono, iż w celu rozwiania wątpliwości optymalny będzie kontakt z autorem dokumentu. Niestety problemy zdrowotne w tym kilkudniowa hospitalizacja ww. osoby, skutecznie wydłużyła czas oczekiwania na opinie czy stanowisko w sprawie. Ostatecznie autorka planu potwierdziła prawidłowość działań urzędu jednakże ze względu na stan zdrowi opinia ta nie przybrała formy oficjalnego dokumentu. Pomimo opóźnienia w wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia trudno jest zgodzić się z argumentacją Skarżącego, iż Organ dopuścił się rażącej bezczynności w sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w dniu 24.08.2023 r. W dniu 24.09.2023 r. przekazano zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie. Po zasięgnięciu opinii prawnej w formie rozmowy dniu 26.10.2023, w dniu 8.11.2023 z upoważnienia Wójta Gminy K.-L. wydano postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W dniu 13 listopada 2023 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył ponaglenie w sprawie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. W dniu 24.11.2023 r. przekazano dokumentację sprawy do Organu odwoławczego. W dniu 12.12.2023 (data wpływu 15.12.2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie, stwierdzające, iż Wójt Gminy K.-L. nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 31.05.2023 r. znak: OŚ.6220.9.2022. W dniu 14.12.2023 na wniosek pełnomocnika wnioskodawcy przesłano pełny tekst Karty informacyjnej przedsięwzięcia objętego ww. decyzją. W dniu 29.12.2023 r. wydano zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W dniu 8.03.2024 wydano decyzję odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy K.-L. znak: OŚ.6220.9.2022. W dniu 12.03.2024 wpłynęło do tut. urzędu ponaglenie z dnia 13.11.2023 wnoszące o zobowiązanie Wójta Gminy K.-L. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W dniu 22.03.2024 przekazano całość akt sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. W dniu 29.03.2024 ww. Organ wydał postanowienie stwierdzające, iż Wójt Gminy K. L. nie pozostaje w bezczynności w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 31.03.2023 znak: OŚ.6220.9.2022.
Zwrócono uwagę, że w doktrynie i orzecznictwie sądowo administracyjnym, rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/3, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z 11 marca 2015 r., sygn. IV SAB/Po 19/15).
Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu taktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17, CBOSA). Zwrócić należy uwagę, że organy administracji publicznej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. mają wprawdzie obowiązek działać wnikliwie i szybko, ale są również zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia bezczynności nie jest więc wystarczające samo tylko przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy.
Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 wzmiankowanej ustawy sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. II SAB/Wr 40/17). W orzecznictwie sformułowano pogląd, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. IV SAB/Wa 294/16 oraz w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19). Uwzględniając kompensacyjną funkcję środka, o którym mowa w art. 149 § 2 ustawy, w postaci przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu, czyli zrekompensowania uszczerbku wynikającego z nieterminowego działania organu, w kontekście brzmienia powołanego przepisu pozwalającego sądowi na pełną dyskrecjonalność w tej sferze, nie może budzić wątpliwości, że strona skarżąca powinna uzasadnić swoje żądanie w tej materii. Bezczynność czy przewlekłe prowadzenia postępowania, nawet w stopniu rażącym, nie stanowią zatem dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne działanie sądu, bez sprecyzowania w ustawie przesłanek, oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, dokonanej w odniesieniu do całokształtu sprawy. Tak jak stwierdzono powyżej, przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt pkt 8 oraz 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023, poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.sa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego przedmiotowa skarga na przewlekłość postępowania została rozpoznana w trybie uproszczonym.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarga jest dopuszczalna, albowiem przed jej wniesieniem została ona poprzedzona ponagleniem złożonym do organu wyższego stopnia.
Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Jak stanowi art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.
Przedmiotowa skarga obejmuje bezczynność i przewlekłość postępowania.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i judykatury pojęcie "bezczynności organu" jest nie tylko pojęciem prawniczym, ale i prawnym, ponieważ ustawodawca posługuje się nim w treści przepisów prawa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., jako kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli administracji. Najczęściej pod tym pojęciem rozumie się stan, w którym organ nie załatwia sprawy w określonym terminie. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 486/23).
Istotą przewlekłości postępowania z kolei jest to, że postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. W przypadku przewlekłości postępowania organ formalnie nie przekracza terminu załatwienia sprawy (np. zawiadamia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przedłuża termin do załatwienia sprawy, zawiesza postępowanie), lecz w prowadzonym przez niego postępowaniu wystąpiły nieprawidłowości, które doprowadziły do tego, że postępowanie trwa znacznie dłużej, niż jest to rzeczywiście potrzebne dla załatwienia sprawy. Jako konkretne przypadki prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły wskazać należy m.in. niezasadne wyznaczenie w oparciu o art. 36 k.p.a. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczenie nadmiernie odległego terminu załatwienia sprawy, wielokrotne niewłaściwe korzystanie z instytucji sygnalizacji, zatrzymanie biegu terminu załatwienia sprawy na skutek bezzasadnego podejmowania przez organ czynności, z którymi połączone są ustawowe terminy, niewliczane do terminu na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 381–382), brak podjęcia działań zmierzających do usunięcia przeszkód w kontynuowaniu zawieszonego postępowania (zob. A. Golęba, Komentarz do art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, WKP/el. 2019). Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 września 2021 r. I SAB/Wa 240/21, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
Z akt sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony dnia 24 sierpnia 2023 r. (pismo z dnia 16 sierpnia 2023 r., k. 7 administracyjnych akt sprawy). Następnie zawiadomieniem z dnia 24 września 2023 r. (k. 54 administracyjnych akt sprawy) organ poinformował, iż nie jest możliwe załatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 35 k.p.a. i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 24 października 2023 r. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2023 r. organ wznowił postepowanie w przedmiotowej sprawie (k. 56 administracyjnych akt sprawy). W związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia co do meritum w sprawie skarżąca w ślad za pismem z dnia 13 listopada 2023 r. wniosła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (k. 71 administracyjnych akt sprawy). W wyniku rozpatrzenia ponaglenia SKO w Krakowie wydało postanowienie z dnia 12 grudnia 2023 r. znak SKO.Oś/4170/471/2023, w którym uznało, że Wójt nie dopuścił się bezczynności (k. 77 administracyjnych akt sprawy). W kolejnych pismach skarżąca wzywała organ do wydania aktu (k. 84, k. 89, k. 94 administracyjnych akt spraw). Zawiadomieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. Wójt Gminy K.-L. poinformował o zakończeniu postepowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy (k. 96 administracyjnych akt sprawy). Jednak dopiero w dniu 8 marca 2024 r. wydał rozstrzygnięcie w sprawie (k. 104 administracyjnych akt sprawy, doręczone skarżącej 14 marca 2024 r.). W międzyczasie t.j. w ślad za pismem z dnia 6 marca 2024 r. skarżąca złożyła ponownie ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (k. 107 administracyjnych akt sprawy), a następnie skargę do tut. Sądu (w ślad za pismem z dnia 7 marca 2024 r., data uiszczenia wpisu od skargi 7 marca 2024 r., k. 6 sądowych akt sprawy).
Odnosząc się do rozstrzygnięcia tut. Sądu w pkt I wyroku wskazać należy, co następuje. Już po wniesieniu skargi stan bezczynności ustał w związku z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, a to decyzji Wójta Gminy K.-L. z dnia 8 marca 2024 r., doręczonej skarżącej w dniu 14 marca 2024 r. Wobec powyższego postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub czynności stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu.
W świetle materiału dowodowego w sprawie nie budzi wątpliwości, że organ naruszył przepisy w zakresie terminowego rozpatrzenia sprawy. W szczególności mimo zawiadomienia w piśmie z dnia 29 grudnia 2023 r. o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy nie wydał w terminach zakreślonych w k.p.a. rozstrzygnięcia w sprawie. Jednak organ prowadził postępowanie i nie ignorował strony, podejmował czynności mające na celu przesunięcie terminu jej załatwienia oraz reagował przynajmniej częściowo na czynności dyscyplinujące podejmowane przez stronę (w odpowiedzi na wniesione ponaglenie zawiadomieniem z dnia 29 grudnia 2023 r. zmierzał do zakończenia postępowania) oraz w odpowiedzi na skargę przytoczył okoliczności mające wpływ na zwłokę w załatwieniu sprawy. Zatem w ocenie tut. Sądu nie można postawić organowi zarzutu rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Jak wskazano powyżej takie okoliczności nie zaistniały w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się z kolei do żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej lub nałożenia na organ grzywny stwierdzić należy, co następuje. Skorzystanie ze środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 204/23). W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. I OSK 1450/23).
Mając jednakże na uwadze, że nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa, a organ w stosunkowo niedługim czasie po zastosowaniu środków dyscyplinujących wydał oczekiwany akt, jak również mając na uwadze dyskrecjonalny charakter żądania przyznania skarżącej sumy pieniężnej lub nałożenia na organ grzywny, Sąd w pkt IV oddalił skargę w pozostałym zakresie.
W tym stanie faktycznym i prawnym orzeczono, jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a., zasądzając od Wójta Gminy K.-L. na rzecz skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Składają się na nią: kwota uiszczonego wpisu od skargi 100 złotych, koszty zastępstwa procesowego 480 złotych oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 złotych.