II SAB/KR 21/22

II SAB/Kr 21/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Piotr Fronc /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2587/22 - Wyrok NSA z 2023-11-24
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Fronc SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Sieć Obywatelska [...] na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę w zakresie pkt. 1 i 3 wniosku strony skarżącej z dnia 22 października 2021 r., II. umarza postępowanie w zakresie pkt. 2 wniosku strony skarżącej z dnia 22 października 2021 r., III. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia pkt. 2 wniosku strony skarżącej z dnia 22 października 2021 r., a bezczynność ta nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 31 grudnia 2021 r. Stowarzyszenie A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w zakresie rozpatrzenia wniosku z 22 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Zarzucono naruszenie przez Organ:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej jako: "Konstytucja RP") w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP"), w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje informacje o działalności podmiotów wykonujących zadania publiczne, osób pełniących funkcje publiczne oraz informacje o sprawach publicznych, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że informacje w zakresie pkt 1 i 3 wniosku z 22 października 2021 r. (tj. w zakresie nagrania z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ z 9 września 2021 r. oraz korespondencji mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego) nie stanowią informacji publicznej, podczas gdy są to informacje dotyczące działalności podmiotu wykonującego zadania publiczne (Uniwersytetu Jagiellońskiego, w tym Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne), dotyczą działalności osób pełniących funkcje publiczne (w tym zwłaszcza członków Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ oraz członków komisji habilitacyjnej) oraz odnoszą się do wykonywania zadania publicznego w zakresie nadawania stopni naukowych,
2) art. 13 ust. 1 w zw. żart. 10 ust. 1 w zw. żart. 16 ust. 1 UDIP, w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w tym także poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezałatwieniu pkt 2 wniosku z 22 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w przepisanej prawem formie w ustawowym terminie.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o
1) zobowiązanie Organu do rozpatrzenia wniosku z 22 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej,
2) stwierdzenie, że Organ dopuścił się bezczynności,
3) orzeczenie, czy bezczynność Organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4) zasądzenie od Organu na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem z 22 października 2021 r., Stowarzyszenie zwróciło się do Organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:
1) nagrań z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ z 9 września 2021 r.,
2) umów cywilno-prawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej, zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym p. M. M. - K.,
3) korespondencji mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych wtoku postępowania habilitacyjnego.
Stowarzyszenie otrzymało odpowiedź z 2 listopada 2021 r. ([...]), w której wskazano, że: "umowy cywilno-prawne nie podlegają udostępnieniu na podstawie ww. ustawy ze względu na prywatność osób fizycznych, z którymi zostały zawarte. W związku z powyższym, w zakresie punktu drugiego Państwa wniosku wydana zostanie decyzja administracyjna. Ponadto Uniwersytet Jagielloński wskazuje, iż pozostałe informacje objęte Państwa wnioskiem nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu na podstawie ww. ustawy".
Zdaniem skarżącego ze stanowiskiem Organu nie można się zgodzić.
W piśmie z 2 listopada 2021 r. Organ poinformował o tym, że w zakresie pkt 2 wniosku z 22 października 2021 r. "wydana zostanie decyzja administracyjna".
Jednakże, do dnia złożenia skargi Stowarzyszenie nie otrzymało przedmiotowej decyzji. Świadczy to o tym, że pkt 2 wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie został zrealizowany w przewidzianej prawem formie, pomimo rażącego przekroczenia terminu, określonego w art. 13 ust. 1 UDIP.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 8 Prawa o szkolnictwie wyższym i o nauce, do zadań senatu uczelni należy m.in. nadawanie stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i o nauce, nadawanie stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki może być wykonywane przez inny określony w statucie organ uczelni, o którym mowa w art. 17 ust. 2. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem organem właściwym w zakresie nadawania stopni naukowych jest Rada Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ.
Zakres działania Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ jest zatem stricte związany ze sferą publiczną, w zakresie wykonywania uprawnień dotyczących nadawania stopni naukowych.
Nagranie posiedzenia rady naukowej pełni kluczową rolę informacyjną, w tym dla strony postępowania (kandydata w tzw. postępowaniu awansowym), co jest związane z realizacją konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do informacji publicznej.
Zapoznanie się z nagraniem pozwala na weryfikację, czy sporządzony protokół odzwierciedla przebieg dyskusji oraz posiedzenia. Oprócz wartości informacyjnej, uzyskanie wiedzy o rzeczywistym przebiegu dyskusji ma znaczenie dla efektywnego zapewnienia prawa strony do złożenia środka odwoławczego i, ewentualnie, drogi sądowej.
Jednakże, poruszone zagadnienie ma szerszy, publiczny wymiar, nieograniczający się jedynie do sytuacji jednostki w toku postępowania. Dostępność informacji o funkcjonowaniu rady naukowej, w tym nagrań posiedzeń, ma istotne znaczenie dla sprawowania kontroli społecznej przez społeczeństwo obywatelskie. Rozstrzygnięcia podejmowane przez radę naukową, oprócz aspektu indywidualnego (dotyczącego sytuacji doktorantów, habilitantów, itd.) mają przede wszystkim wymiar publiczny, związany z działalnością naukową. Może dojść bowiem do rozbieżności pomiędzy opiniami komisji habilitacyjnej a uchwałami rady naukowej są przypadkiem, który wymaga szczególnej kontroli społecznej, jak i instytucjonalnej (co przewidywał zresztą przepis art. 18a ust. 13 w zw. z art. 9 ust. 1-3 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki).
Jak wskazano, rozstrzygnięcia rady naukowej są w sposób ścisły zdeterminowane przez wcześniejszy tok postępowania, prowadzonego przez inne podmioty.
W przypadku postępowania habilitacyjnego - do którego odnosi się pkt 2 i 3 złożonego w sprawie wniosku - podstawą podjęcia rozstrzygnięcia przez radę naukową jest stosowny wniosek komisji habilitacyjnej. Jawność nagrania ma kluczowe znaczenie do oceny, po pierwsze, treści sporządzonego protokołu. Po drugie zaś, ma kluczowe znaczenie dla oceny, w jakim zakresie rada naukowa w swoim rozstrzygnięciu opiera się na stanowisku komisji habilitacyjnej i czy m.in. uwzględnia wnioski, postulaty i zastrzeżenia, wnoszone przez poszczególne osoby. Funkcji tej nie spełni udostępnienie protokołu posiedzenia. Ponadto, wskazana wcześniej konieczność sprawowania szerokiej kontroli społecznej, wymaga dostępności nagrania, które oprócz podejmowanych rozstrzygnięć, uwzględnia także przebieg dyskusji nad projektem określonego stanowiska.
Należy także zauważyć, że zarówno działanie rady naukowej, jak i szerzej - tzw. postępowania awansowe - są poddane daleko idącej jawności. Oto bowiem przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i o nauce wprowadzają szereg obowiązków proaktywnego udostępniania informacji publicznej (vide art. 188 ust. 1 i art. 222 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym i o nauce). Analogiczne rozwiązanie przewidywały regulacje art. 13 ust. 8 i art. 18a ust. 12 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, której regulacje wciąż są stosowane (z określonymi zastrzeżeniami) do postępowań wszczętych przed 30 kwietnia 2019 r. Konkludując, posiedzenie Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, którego nagranie stało się przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie, dotyczy stricte spraw publicznych, nie zaś wewnętrznych, organizacyjnych czy technicznych.
Z kolei w pkt 3 wniosku z 22 października 2021 r. zwrócono się o udostępnienie korespondencji mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego.
Należy z naciskiem podkreślić, że przedmiotem wniosku nie było udostępnienie wszelkiej korespondencji mailowej, ale tylko tej, która w sposób bezpośredni i ścisły odnosiła się do podejmowanych zadań publicznych. Po pierwsze, wniosek dotyczył korespondencji w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania. Po drugie zaś, informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego.
Korespondencji w tym zakresie nie można przypisać charakteru wewnętrznego. Z jednej strony, zakres wniosku dotyczył przekazywanych dokumentów, które następnie posłużyły za podstawę rozstrzygnięcia, podjętego przez komisję habilitacyjną. Z drugiej strony, wniosek dotyczył korespondencji mailowej odnoszącej się do informowania o czynnościach procesowych, podejmowanych w toku postępowania. Były to zatem działania "ostateczne", którym nie można przypisać charakteru jedynie pomocniczego. Wniosek nie dotyczył korespondencji mailowej, w ramach której byłaby dokonywana wymiana poglądów, uzgadnianie stanowiska, formułowanie oceny, czy też wstępne wypracowywanie projektów rozstrzygnięć.
Należy także wskazać, że komisja habilitacyjna jest podmiotem, pełniącym szczególną rolę w postępowaniu w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Komisja habilitacyjna jest powoływana przez Radę Doskonałości Naukowej, zgodnie z art. 221 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Komisja ta podejmuje uchwałę, w której zawiera opinię w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego kandydata. Opinia ta nie może być pozytywna, jeżeli co najmniej 2 recenzje są negatywne (art. 221 ust. 10 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Na podstawie tej uchwały podejmowana jest uchwała - przez podmiot habilitujący - w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego albo odmowie jego nadania (art. 221 ust. 12 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Regulacje poprzedzające reformę szkolnictwa wyższego przewidywały, że komisja habilitacyjna jest powoływana przez Centralną Komisję (art. 18a ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki).
Z tychże względów, o ile w orzecznictwie sądów administracyjnych można spotkać się z kwalifikowaniem korespondencji mailowej jako "informacji wewnętrznej" oraz uznawania jej za informacje o charakterze roboczym, stanowiska tego nie można odnieść do realiów niniejszej sprawy. Należy raz jeszcze podkreślić, że zakres wniosku został ograniczony jedynie do dwóch kategorii spraw, w których prowadzono korespondencję mailową, czyli, po pierwsze, przekazywania dokumentów (stanowiących następnie podstawę działania komisji habilitacyjnej), po drugie zaś informowania o podejmowanych czynnościach w toku postępowania. Jak wskazano, informacjom w tym zakresie nie można przypisać charakteru jedynie wewnętrznego.
Wobec powyższego należy wskazać, że informacje, żądane w pkt 1 i 3 wniosku z 22 października 2021 r., należy uznać za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 UDIP w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP. Jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 14 września 2010 r. (I OSK 1035/10), o publicznym charakterze określonej informacji przesądza wytworzenie jej przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje w organach tej władzy, a także Inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji albo te informacje, które odnoszącą się do faktów należących do określonej materii publicznej, w szczególności w zakresie wskazanym w art. 6 UDIP. Informację publiczną może zatem stanowić określona informacja z uwagi na podmiot, który ją wytworzył lub utrwalił, albo na jej treść dotyczącą materii publicznej.
Konkludując, Organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku z 22 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznego.
W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego wniósł o jej oddalenie w całości. potwierdził fakt złożenia i zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 22 października 2021 r. oraz udzielenia odpowiedzi pismem z dnia 2 listopada 2021 r.
Wbrew stanowisku Skarżącego wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktów 1 i 3 został rozpoznany w piśmie z dnia 02 listopada 2021 r., gdzie jednoznacznie wskazano, że nagrania z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauk Socjologiczne UJ z 9 września 2021 r. oraz korespondencja mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauk Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego nie stanowią informacji publicznej i nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U, z 2020 r., poz. 2176).
Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 Regulaminu Rad Dyscyplin stanowiącego załącznik do uchwały nr 86/IX/2019 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 25 września 2019 roku do zadań rady dyscypliny należy nadawanie stopni naukowych (w tym stopnia doktora habilitowanego) w danej dyscyplinie, z zastrzeżeniem kompetencji Senatu UJ w tym zakresie. Jednocześnie stosownie do § 63 ust. 1 pkt 2 Statutu Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat UJ nadaje stopień naukowy doktora habilitowanego w danej dyscyplinie naukowej, jeżeli rada dyscypliny nie zostanie wybrana albo jeżeli liczba członków rady dyscypliny zmniejszy się poniżej minimalnej statutowej liczby członków. Stosownie do § 5 ust. 6 Regulaminu Rad Dyscyplin stanowiącego załącznik do uchwały nr 86/IX/2019 Senatu UJ z dnia 25 września 2019 roku za zgodą wszystkich członków rady dyscypliny obecnych na posiedzeniu jego przebieg może być rejestrowany przy użyciu urządzeń do zapisu dźwięku lub obrazu i dźwięku. Ewentualne nagrywanie odnośnych posiedzeń Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego może odbywać się stosownie do rzeczowej potrzeby. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych nagrania posiedzeń ww. organów w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego stanowią źródło informacji publicznej z tych posiedzeń jedynie jeżeli: 1) protokół nie został sporządzony, 2) o ile materiały te w pełni rejestrują obrady.
Wobec powyższego Organ wskazał, iż godnie z § 7 ust. 2 Regulaminu Rad Dyscyplin stanowiącego załącznik do uchwały nr 86/IX/2019 Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 25 września 2019 roku posiedzenia rad dyscyplin oraz Senatu UJ są protokołowane. Zatem ewentualne nagrania są wyłącznie materiałami pomocniczymi i wewnętrznymi i w konsekwencji nie stanowią informacji publicznej. Wykorzystanie ewentualnych nagrań ww. posiedzeń podlega wymogom prawa powszechnie obowiązującego, a takie nagrania mogą służyć jedynie sporządzeniu stosownych protokołów. Stanowisko takie zostało wyrażone miedzy innymi w wyroku NSA z 15 czerwca 2016 r., I OSK 3162/14, w wyrokach NSA z 1 października 2009 r., I OSK 1216/10 i z 16 kwietnia 2010 r., I OSK 14/10.
Jeśli chodzi o korespondencję mailową pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych w toku postępowania habilitacyjnego to zgodnie z utrwaloną linia orzecznictwa w tym zakresie podnieść należy, że korespondencja mailowa osoby wykonującej zadania publiczne nie jest informacją publiczną, nawet jeżeli dotyczy wykonywanych przez tę osobę zadań publicznych.
Korespondencja taka nie ma waloru oficjalności, a nawet jeśli zawiera propozycje dotyczące sposobu załatwienia określonej sprawy publicznej, to mieści się w zakresie swobody niezbędnej dla podjęcia prawidłowej decyzji po rozważeniu wszystkich racji przemawiających za różnorodnymi możliwościami jej załatwienia (zob. wyrok NSA z dnia 14 września 2012 r. sygn. I OSK 1203/12, z dnia 25 marca 2014 r. sygn. I OSK 2320/13, z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2770/13, wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I OSK 3073/13).
W zakresie zarzutu dotyczącego niezałatwienia pkt 2 wniosku z 22 października 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w przepisanej prawem formie w ustawowym terminie organ podnosi, że w dniu 13 stycznia 2022 r, wydana została przez Organ decyzja odmawiająca udostępnienia Wnioskodawcy informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia umów cywilno - prawnych z recenzentami oraz c:donkami Komisji habilitacyjnej zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym p. M. M. - K., ze względu na prywatność osób fizycznych, z którymi wskazane umowy zostały zawarte. Stosownie do postanowienia art. 5 ust. 2 ustawy, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.06.2021 r. wydanym w sprawie o sygn. III OSK 2304/21 prawo dostępu do informacji nie ma bowiem charakteru bezwzględnego, a jego granice wyznaczone są m.in, przez konieczność respektowania praw i wolności innych podmiotów, w tym przez konstytucyjnie gwarantowane prawo do ochrony życia prywatnego. Prawo do prywatności wyrażone w art. 47 Konstytucji RP przysługuje każdemu. Komentatorzy prawa wskazują, że stanowi ono wartość większą niż prawo do informacji publicznej, ponieważ nie można mówić o godności ludzkiej bez prawa do prywatności Z tych przyczyn organ odmówił udostępnienia ww. informacji.
Organ wnosi o oddalenie skargi podnosząc, iż nie dopuścił się w niniejszej sprawie uchybień. Jak zostało wskazane powyżej organ pismem z dnia 02 listopada 2021 r. rozpoznał wniosek Skarżącego w pełnym zakresie, przekazując Skarżącemu wszystkie informacje niezbędne do załatwienia jego sprawy. Tym samym wniosek Skarżącego został rozpoznany w całości
Organ informuje, że niezachowanie terminu, o którym mowa w art. 21 ust. 1 uodip spowodowane zostało absencją pracowników merytorycznie zajmujących się sprawą spowodowaną epidemią COVID-19 oraz zmianą organizacji pracy organu w związku z rządowymi obostrzeniami mającymi na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się wirusa GOVID-19. Ta okoliczność spowodowała utrudnienia w przygotowaniu odpowiedzi na skargę w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
Niniejsza sprawa dotyczy udzielenia informacji związanych z postępowaniem habilitacyjnym M. M. – K. .
W dniu 22 października 2021 r., Stowarzyszenie skierowało do Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego wniosek zawierający żądanie dostarczenia:
1) nagrań z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ z 9 września 2021 r.,
2) umów cywilno-prawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej, zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym p. M. M. - K.,
3) korespondencji mailowej pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych wtoku postępowania habilitacyjnego.
W dniu 13 stycznia 2022 r., a zatem już po wpływie skargi do organu została wydana decyzja Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego [...] o odmowie udostępnienia informacji publicznej o której mowa w pkt. 2 wniosku (w aktach sprawy), tj. w przedmiocie udostępnienia umów cywilnoprawnych z recenzentami oraz członkami Komisji habilitacyjnej zawartych w związku z postępowaniem habilitacyjnym M. M. – K. . Wydanie aktu lub podjęcie czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17). Wobec powyższego, w pkt. II wyroku Sad umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności w zakresie pkt. 2 wniosku strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, na zasadzie art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Jednocześnie, zgodnie z 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawa nie reguluje przesłanek takiego orzeczenia. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy. Niewątpliwie wydanie decyzji nastąpiło z przekroczeniem terminów przewidzianych w art. 13 u.d.i.p. Jednak 2 listopada 2021 r., a zatem w terminie 14 dni, strona skarżąca została poinformowana przez organ, że taka odmowna decyzja administracyjna zostanie wydana. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że bezczynność w niniejszej sprawie nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. III wyroku.
Najistotniejszą kwestią sporną kwestią w sprawie jest to, czy żądane w pkt. 1 i 3 wniosku skarżącej nagrania i korespondencja mailowa, są nośnikami informacji publicznej.
Rozważania rozpocząć należy od przedstawienia stosownych przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 178 ust. 1 pkt. 1 ust. 2, stopień naukowy nadaje, w drodze decyzji administracyjnej w uczelni - senat lub inny organ uczelni, o którym mowa w art. 28 ust. 4. Decyzję, o której mowa w ust. 1, podpisuje przewodniczący właściwego organu. Zgodnie z ust. 1a, posiedzenia właściwego organu, o którym mowa w ust. 1, mogą być przeprowadzane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, zapewniających w szczególności: 1) transmisję posiedzenia w czasie rzeczywistym między jego uczestnikami, 2) wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym, w ramach której uczestnicy posiedzenia mogą wypowiadać się w jego toku - z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa. Zgodnie z uchwałą nr 86/IX/2019 Senatu UJ z dnia 25 września 2019 roku, : Zgodnie z art. 178 ust. 2, w postępowaniach w sprawie nadania stopnia doktora oraz w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kpa.
Zgodnie z art. 222 tej ustawy, podmiot habilitujący udostępnia w BIP na swojej stronie podmiotowej:
- wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego,
- informację o składzie komisji habilitacyjnej,
- recenzje,
- uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia wraz z uzasadnieniem
decyzję o nadaniu stopnia albo odmowie jego nadania.
Nadto wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, informację o składzie komisji habilitacyjnej oraz recenzje niezwłocznie po ich udostępnieniu zamieszcza się w systemie, o którym mowa w art. 342 ust. 1 (Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwany dalej "Systemem POL-on")
Z przepisów powyższych wynika kilka istotnych okoliczności. Po pierwsze, art. 222 ustawy gwarantuje daleko idącą publiczną transparentność postępowania habilitacyjnego, poprzez obowiązek udostępniania w BIP wszystkich istotnych dokumentów związanych z jego przebiegiem i zakończeniem (wniosek osoby ubiegającej się o stopień doktora habilitowanego, skład komisji habilitacyjnej, recenzje, uchwałę zawierającą opinię w sprawie nadania stopnia wraz z uzasadnieniem, decyzję o nadaniu stopnia albo odmowie jego nadania). W ten sposób każdy zainteresowany przebiegiem tego typu postępowaniem, oceną pracy naukowej osoby ubiegającej się o nadania tytułu doktora habilitowanego, ostatecznym rezultatem tego postępowania, w szczególności przyczynami nadania lub odmowy nadania tytułu naukowego może bez szczególnych utrudnień uzyskać dostęp do tych informacji, bez wdrażania procedury wynikającej z u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, że decyzja administracyjna o nadaniu lub odmowie nadania tytułu doktora habilitowanego musi spełniać wymagania stawiane przez art. 107 § 1 i 3 Kpa, w szczególności "uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa." Jeśli wymogów takich decyzja nie spełnia lub im uchybia, to stanowić to może podstawę zarzutu odwołania od decyzji.
Po wtóre, jak już wyżej wskazano, postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, a w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kpa. Odpowiednie zastosowanie będzie miał zatem również art. 73 Kpa, regulujący zasady dostępu strony do akt administracyjnych. Oznacza to, że sama osoba ubiegająca się o nadanie tytułu ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
Innymi słowy, zdaniem Sadu, wszystkie istotne okoliczności i fakty oraz prawnie relewantne oceny (recenzje) związane z postępowaniem habilitacyjnym są z mocy przepisów innych niż u.d.i.p. - jawne i dostępne dla każdego.
Dalej, powtórzyć należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.
Powstaje zatem pytanie, czy korespondencja mailowa pomiędzy przewodniczącą Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ, a członkami Komisji habilitacyjnej w zakresie przekazywania dokumentów w ramach trwającego postępowania oraz informacji o czynnościach podejmowanych wtoku postępowania habilitacyjnego – stanowi nośnik informacji publicznej - dokument zawierający "informację o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne" względnie informacji o "działalności innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa."
Zdaniem Sądu odpowiedź na to pytanie jest negatywna. Nie wszystkie dokumenty podlegają udostępnieniu obywatelowi korzystającemu z prawa do informacji publicznej. Trybunał Konstytucyjny przyjmuje, że z szerokiego zakresu przedmiotowego informacji publicznej wyłączeniu podlegają "treści zawarte w dokumentach wewnętrznych, rozumiane jako informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap wypracowywania finalnej koncepcji, przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. W ich przypadku można bowiem mówić o pewnym stadium na drodze do wytworzenia informacji publicznej. Od «dokumentów urzędowych» (...) odróżnia się zatem "dokumenty wewnętrzne" służące wprawdzie realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nieprzesądzające o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Nie są jednak wyrazem stanowiska organu, wobec czego nie stanowią informacji publicznej" (TK-P 25/12)." M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 61. Zdaniem Sądu taki charakter – dokumentów wewnętrznych - ma korespondencja mailowa żądana we wniosku skarżącego stowarzyszenia. Nie stanowią one zatem informacji publicznej.
Jeśli zaś chodzi o żądane we wniosku nagrania z posiedzenia Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne UJ z 9 września 2021 r., to wskazać należy, że nagranie to jest substytutem osobistej obecności na posiedzeniu Rady. Jeśli zaś chodzi o dostęp do posiedzeń organów kolegialnych, to jest on zagwarantowany zarówno w Konstytucji jak i w ustawie o dostępie do informacji publicznej (art. 18 i 19) wyłącznie w przypadku kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, a Rady Dyscypliny Nauki Socjologiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego organem takim nie jest. Nawet w przypadku organów kolegialnych pochodzących z wyborów powszechnych zasadą jest umożliwienie dostępu do posiedzenia lub udostępnienie sporządzonego protokołu/stenogramu. Natomiast nagrania z posiedzeń mają charakter pomocniczy i wewnętrzny, a jako takie nie stanowią informacji publicznej (tak NSA w wyroku sygn. I OSK 3162/14). Tym bardziej zatem nie można twierdzić, że nagranie posiedzenia organu co prawda kolegialnego, ale niepochodzącego z wyborów powszechnych, będzie stanowiło informację publiczną, a nie materiał wewnętrzny, pomocniczy. Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. w pkt. I wyroku – w zakresie w jakim dotyczy ona pkt. 1 i 3 wniosku strony skarżącej .
O kosztach orzeczono w pkt. IV wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 580 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu i kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).