II SAB/Kr 56/22

II SAB/Kr 56/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Człowiekowska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
zobowiązano organ do wydania aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Małgorzata Łoboz SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki w postepowaniu z wniosku o legalizację samowoli budowlanej 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki do wydania w terminie 14 dni aktu; 2. stwierdza że Powiatowy Inspektor Nadzory Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki na rzecz strony skarżącej S. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. kwotę 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 14 lutego 2022 r. S. Sp. z o.o. z siedziba w M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki w związku z brakiem wydania postanowienia o którym mowa w art. 48b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/21.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 10 marca 2021 r. wpłynął do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki wniosek o legalizację samowoli budowlanej w postaci obiektu budowlanego: ław fundamentowych dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oznaczonych w projekcie budowlanym numerami [...] oraz [...], zlokalizowanych przy ul. [...] w Krakowie, na działkach o nr. ew. [...] i [...] obr. [...], stanowiących własność S. Sp. z o.o. z siedziba w M. których budowę wstrzymano postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nr 1096/2020 z dnia 8 października 2020 r., a które to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 156/2021 z dnia 23 lutego 2021 r. i doręczone skarżącej dnia 2 marca 2021 r.
Wniosek z dnia 10 marca 2021 r., zgodnie z wymogami art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego w związku z ust. 3 tego artykułu, został złożony w terminie i jest wiążący wobec organu inspekcji w zakresie wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Wobec braku wskazania terminu na wydanie postanowienia, o którym mowa w 48b ust. 1 Prawa budowlanego, powinno ono być wydane bez zbędnej zwłoki. Za całkowicie pozbawione podstaw prawnych należy uznać twierdzenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki zawarte w piśmie z dnia 17 marca 2021 r., jakoby organ ten zakończył postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, bowiem organ o takim postępowaniu nigdy nie zawiadomił skarżącej, trudno jest więc przyjąć, iż je prowadził; decyzja nr 1330/2020 dotycząca rozbiórki zakończyła postępowanie w sprawie rozbiórki w pierwszej instancji, bowiem organ o prowadzeniu takiego postępowania nigdy nie zawiadomił skarżącej.
Trudno także przyjąć, iż organ prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania robot budowlanych - postępowanie, o którym mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem nigdy skarżąca nie została skutecznie zawiadomiona o takim postępowaniu, a postanowienie nr 1096/2020 z dnia 8 października 2020 r. jest zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jako wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa.
Strona skarżąca wskazuje, że brzmienie obowiązujących przepisów wskazuje jednoznacznie, że postępowanie w sprawie legalizacji samowoli budowlanej następuje w związku ze złożonym wnioskiem w tej sprawie. Nie można w obowiązującym stanie prawnym stosować przepisów prawa budowlanego, które utraciły moc 18 września 2020 r., co organ stara się czynić.
Strona skarżącą podkreśliła także, iż składając wniosek o legalizację, skarżąca spółka wykorzystała obowiązujące przepisy prawa budowlanego, zgodnie z ich brzmieniem, zabezpieczając swoje interesy prawne, wobec bezprawnego, stanowiącego czyn zabroniony w rozumieniu art. 231 k.k., działania organu inspekcji budowlanej, który: pomija podstawę prawną realizacji inwestycji przez skarżącą, jaką jest art. 12 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, oraz działa z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów k.p.a. i prawa budowlanego.
W związku z niepodjęciem postępowania legalizacyjnego, skarżąca złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wyrokiem z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/21, stwierdzając w nim m.in., iż na dzień wniesienia skargi, tj. 31 mara 2021 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nie pozostawał w bezczynności, bowiem nie upłynął tego dnia termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., a przedmiotowa sprawa, w ocenie WSA w Krakowie, wymaga niewątpliwie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. We wskazanym wyroku Sąd nie zbadał działań organu po dniu złożenia skargi do dnia podjęcia wyroku, tj. od 1 kwietnia 2021 r. do 6 grudnia 2022 r, zasadnie jest zatem wniesienie niniejszej skargi odnośnie do bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki w tym terminie.
Do dnia wniesienia skargi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nie wydał postanowienia, o którym mowa w art. 48b ust. 1 Pb.
Skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie PINB w Krakowie – powiat grodzki grzywny w wysokości 40,000 zł i przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej stanowiącej połowę wysokości wnioskowanej grzywny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 2.03.2021 r. (data wpływu: 10.03.2021 r.) spółka wniosła, na podstawie art. 48a Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), o legalizację ław fundamentowych dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oznaczonych w projekcie budowlanym sporządzonym (...). Przedmiotem żądania jest obiekt objęty decyzją organu nr 1330/2020 z dnia 17.11.2020 r. o rozbiórce. Pismem z dnia 17.03.2021 r. poinformowano wnioskodawczynię, że ww. pismo z dnia 2.03.2021 nie odniesie skutku prawnego.
Organ wskazał, że prowadzone było postępowanie w sprawie samowolnych robót budowlanych: budowy zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych (...) na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] w K. . Wskazano, że postanowieniem organu nr [...] z dnia 8.10.2020 r. wstrzymano budowę. W wyniku rozpoznania zażalenia na to postanowienie, MWINB postanowieniem nr 156/2021 z dnia 23.02.2021 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Na postanowienie MWINB skargę do WSA w Krakowie złożyła spółka S. Sp. z o.o. z siedziba w M. Decyzją organu nr 1330/2020 z dnia 17.11.2020 r. nakazano rozbiórkę ław fundamentowych dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oznaczonych w projekcie budowlanym numerami: [...] oraz [...], zlokalizowanych na dz. nr [...], [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. , w związku z prowadzeniem robót budowlanych pomimo wstrzymania ich postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nr 1096/2020 z dnia 8.10.2020 r. Decyzja ta nie jest ostateczna, z uwagi na odwołanie złożone przez S. Sp. z o.o. z siedziba w M.
Przekazywana skarga stanowi w istocie ponowienie wcześniejszej skargi spółki S. Sp. z o.o. z siedziba w M. . z dnia z dnia 30.03.2021 r. (sygn. II SAB/Kr 201/21). W wyniku rozpoznania skargi WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 6.12.2022 r. sygn. II SAB/Kr 201/21 skargę oddalił. S. Sp. z o.o. z siedziba w M. wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku.
Akta sprawy RPE.5160.3.2021.FPU zostały przekazane wraz ze skargą (do sygn. II SAB/Kr 201/21) i nie zostały dotychczas zwrócone do organu. Z tego względu uniemożliwione jest rozpoznanie przedmiotowej sprawy - przy założeniu, że organ obowiązany był do wydania aktu procesowego w celu rozpoznania wniosku z 2.03.2021 r. Kwestia ta co prawda została wyjaśniona w wyroku WSA w Krakowie z dnia 6.12.2022 r. sygn. II SAB/Kr 201/21, jednakże - ze względu na wniesienie skargi kasacyjnej przez skarżącą spółkę - wyrok ten nie jest prawomocny.
PINB podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że kwestią nieoczywistą jest to, w jaki sposób organ winien był zareagować na wniosek spółki oparty na art. 48a ustawy prawo budowlane, złożony już po wydaniu decyzji rozbiórkowej w I instancji. Wskazano, że wniosek z art. 48a ustawy prawo budowlane złożony może być tylko w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego w art. 48-49e ustawy prawo budowlane i ma charakter niejako "wpadkowy", akcesoryjny względem tego postępowania. W przepisach prawa brak jest podstaw do wydawania aktu o charakterze procesowym względem bezprzedmiotowego wniosku z art. 48a ustawy prawo budowlane. Podkreślono, że wniosek ten nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz jedynie wnioskiem procesowym, który składany jest w toku postępowania. Zdaniem organu nie znajdzie zastosowania w niniejszym przypadku art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu wystarczające jest w takim przypadku wystosowanie do wnioskującego pisma informacyjnego - co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Jednocześnie podkreślono, że PINB nie uchyla się od wydania aktu procesowego w celu rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 2.03.2021 r., jeżeli takie będą wskazania sądów administracyjnych w sprawie sygn. II SAB/Kr 201/21 -jednakże, jak wyżej wskazano, sprawa ta dotychczas nie została prawomocnie zakończona.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 883/22 otrzymał w mocy wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. II SAB/Kr 201/21. NSA wskazał, że "Sąd I instancji krytycznie ocenił sposób "załatwienia" sprawy poprzez skierowanie przez organ do skarżącej pisma, w którym na podstawie art. 9 k.p.a. poinformował o braku możliwości wydania postanowienia na podstawie art. 48b ust. 1 Prawa budowlanego ze względu na zakończenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Tym samym niezasadna jest również teza skarżącej, sformułowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z którą Sąd I instancji błędnie przyjął, że pismo PINB z dnia 17 marca 2021 r. jest bez znaczenia procesowego. Sąd I instancji odnosząc się do tego pisma stwierdził, że nie można uznać, by kończyło ono postępowanie, nie miało bowiem "ani formy aktu administracyjnego (postanowienia lub decyzji); nie zawierało również rozstrzygnięcia".
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sądowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. (art. 149 § 2 p.p.s.a.)
Warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wcześniejsze wyczerpanie środków zaskarżenia. Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżąca Spółka przed wniesieniem skargi wniosła ponaglenie z dnia 9 lutego 2022 r do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Wobec tego przyjąć należy, że spełniony został warunek wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.
Niniejsza sprawa sądowa pozostawała zawieszona do czasu prawomocnego zakończenia postępowania do sygn. akt II SAB/Kr 201/21. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że "wniesienie przez skarżącą Spółkę wniosku z dnia 2 marca 2021 r. (data wpływu: 10 marca 2021 r.), na podstawie art. 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, o legalizację obiektu budowlanego: ław fundamentowych dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oznaczonych w projekcie budowlanym sporządzonym w sierpniu 2020 r. numerami [...] oraz [...], spowodowało powstanie obowiązku organu nadzoru budowlanego rozpatrzenia tego wniosku i wydania aktu administracyjnego. Akt taki nie został wydany do dnia wniesienia skargi. Organ skierował wprawdzie do strony pismo, w którym poinformował ją, na podstawie art. 9 K.p.a., że w jego ocenie wniosek o legalizację na podstawie art. 48a ustawy Prawo budowlane może być złożony tylko w toku postępowania w sprawie samowoli budowlanej, prowadzonego na podstawie art. 48-49e ustawy Prawo budowlane, a takie postępowanie się nie toczy, skoro w niniejszym przypadku postępowanie do sygn. ROIK II.5160.191.2020.MCZ zakończyło się decyzją nr 1330/2020 nakazującą rozbiórkę. Nie sposób jednak uznać, by pismo to kończyło postępowanie. Nie miało ono ani formy aktu administracyjnego (postanowienia lub decyzji); nie zawierało również rozstrzygnięcia."
Wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku stwierdzając, że "Sąd I instancji dokonał oceny działań organu, wskazując, że wbrew twierdzeniu PINB, złożenie wniosku o legalizację samowoli budowlanej "spowodowało powstanie obowiązku organu nadzoru budowlanego rozpatrzenia tego wniosku i wydania aktu administracyjnego". Następnie zaznaczył, że do dnia wniesienia skargi akt taki nie został wydany. Ponadto w zaskarżonym kasacyjnie wyroku, Sąd I instancji krytycznie ocenił sposób "załatwienia" sprawy poprzez skierowanie przez organ do skarżącej pisma, w którym na podstawie art. 9 k.p.a. poinformował o braku możliwości wydania postanowienia na podstawie art. 48b ust. 1 Prawa budowlanego ze względu na zakończenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Tym samym niezasadna jest również teza skarżącej, sformułowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zgodnie z którą Sąd I instancji błędnie przyjął, że pismo PINB z dnia 17 marca 2021 r. jest bez znaczenia procesowego. Sąd I instancji odnosząc się do tego pisma stwierdził, że nie można uznać by kończyło ono postępowanie, nie miało bowiem "ani formy aktu administracyjnego (postanowienia lub decyzji); nie zawierało również rozstrzygnięcia"."
Rozpoznając wniesioną skargę należy ocenić, czy w dacie wniesienia skargi stan bezczynności istniał, a jeżeli tak, to czy ta bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.
Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. W doktrynie oraz orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że o bezczynności organu administracji możemy mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadząc postępowanie, mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, czy też nie podejmuje innej stosownej czynności. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt lub czynność nie została dokonana przez organ.
W wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność sąd nie może określić, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym, w której organ pozostaje w bezczynności, a więc nie może nakazywać organowi wydania decyzji, postanowienia lub podjęcia czynności określonej treści (por. m.in. wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., I OSK 1689/09, LEX nr 745127).
Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Powyższe terminy niewątpliwie zostały w okolicznościach niniejszej sprawy przekroczone, a organ pozostaje w bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania w sprawie II SAB/Kr 56/22 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nie wydał aktu, w kwestii rozpoznania wniosku strony skarżącej na podstawie art. 48 a i b ustawy prawo budowlane. Nastąpiło to wbrew prawomocnym wskazaniom wynikającym z wyroku z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 201/21. Organ przyznał w odpowiedzi na skargę, że po wystosowaniu do strony skarżącej pisma informującego z dnia 17 marca 2021 r., nie podejmował dalszych czynności w sprawie, bowiem czeka na prawomocność wyroku z dnia 6 grudnia 2022r w którym przesądzono, że organ obowiązany był do wydania aktu procesowego w celu rozpoznania wniosku Spółki z dnia 2 marca 2021 r. Na dzień wyrokowania sprawa II SAB/Kr 201/21 była już prawomocnie zakończona, organ w dniu 20 lutego 2023 r otrzymał postanowienie o podjęciu postępowania w sprawie II SAB/Kr 56/22 i nie wykazał, aby jakiekolwiek czynności w stosunku do złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 2 marca 2021 r. (data wpływu: 10 marca 2021 r.) podjął wbrew wskazaniom wynikającym z prawomocnego wyroku, które deklaruje się wykonać.
Ten brak reakcji organu na wniosek strony skarżącej sprawia, ze należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W pkt 2 wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. - jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde więc naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły lub z widoczną bezczynnością będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy. Rażące naruszenie prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do tego stanu, który może być podstawą stwierdzenia bezczynności.
W doktrynie i orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy działanie organu (w tym przypadku bezczynność) następuje sprzecznie z niebudzącą wątpliwości normą prawną. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 1602/21, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy. (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdzając że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu sprawy, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa wziął pod uwagę to, że organ nie uchylał się od załatwienia sprawy w sposób uporczywy, a od początku wskazywał ,że "kwestią nieoczywistą jest, w jaki sposób organ winien zareagować na wniosek spółki oparty na art. 48a Prawa budowlanego, a złożony już po wydaniu decyzji rozbiórkowej w pierwszej instancji"...Zdaniem organu wniosek ten "miał charakter wyłącznie wpadkowy i akcesoryjny względem tego postępowania". Organ skierował do skarżącej pismo, w którym na podstawie art. 9 k.p.a. poinformował o braku możliwości wydania postanowienia na podstawie art. 48b ust. 1 Prawa budowlanego ze względu na zakończenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Organ pozostawał zatem w błędnym przekonaniu, że jest to wystarczający sposób reakcji na złożony wniosek, ale nie zignorował wniosku strony skarżącej. Z odpowiedzi na skargę złożonej w niniejszej sprawie wynika ze organ "nie uchyla się od wydania aktu procesowego w celu rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 2.03.2021 r , jeżeli takie będą wskazania sadów administracyjnych w sprawie sygn. akt II SAB/Kr 201/21 – jednakże jak wyżej wskazano sprawa ta dotychczas nie została prawomocnie zakończona".
Te wszystkie okoliczności, choć nie mają wpływu na bieg terminów do załatwienia sprawy, które zostały przekroczone, niemniej jednak mogą i powinny również zostać wzięte pod uwagę przy ocenie zasadności złożonych wniosków o nałożenie grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Nie bez znaczenia jest dotychczasowa ocena działania organów prowadzących postępowania w sprawie robót budowlanych dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 493/21 dotyczącej wstrzymania inwestorowi robót budowlanych (WOB.7722.22.2020, ROIKII.5160.191.2020.MCZ). W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2021 r Sąd stwierdza "Brak było więc podstaw do uznania za zasadne twierdzeń strony skarżącej odnośnie wydania zaskarżonego postanowienia bez podstawy prawnej, skutkującego nieważnością. Powinnością organu nadzoru budowlanego było zatem wszczęcie postępowania administracyjnego (i wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych)".
W pkt 3 wyroku Sąd oddalił skargę w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 40.000 zł i przyznania na rzecz skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej stanowiącej połowę wysokości wnioskowanej grzywny – na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarżąca w żaden sposób nie uzasadniła tych wniosków, ani nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby przemawiać za ich zasadnością. Ustawa daje sądowi możliwość fakultatywnego nałożenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej. W ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak uzasadnionych powodów aby zastosować wobec organu sankcje o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a.
O kosztach postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. – zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, na którą złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie adwokata (480 zł) oraz opłata kancelaryjna od pełnomocnictwa (17 zł).