II SAB/Kr 266/23

II SAB/Kr 266/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 35 -37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. R. na bezczynność i przewlekłość Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w postępowaniu odwoławczym w sprawie znak WOB.7721.534.2022 I. zobowiązuje Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego w sprawie znak WOB.7721.534.2022, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz M. R. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w postępowaniu odwoławczym w sprawie znak WOB.7721.534.2022.
Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie stosownego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym, 2) stwierdzenie, że przewlekłość i bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2000 zł, 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1500 zł, 5) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżąca złożyła w przedmiotowej sprawie odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gorlicach nr 132/2022 z 2 listopada 2022 r. znak PINB.5160.37.2022 o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach oraz w decyzji Starosty Gorlickiego nr 550/2019 z dnia 12 lipca 2019 r. znak AB.6740.211.2019 o pozwoleniu na budowę dwóch budynków handlowo-usługowych wraz z instalacjami, przyłączami i infrastrukturą towarzyszącą na nieruchomości położonej przy ul. [...] w G..
Odwołanie to nie zostało rozpatrzone pomimo upływu 11 miesięcy oraz pomimo ponaglenia złożonego 19 września 2023 r.
Tak znaczne przekroczenie terminu rozpoznania sprawy świadczy, zdaniem skarżącej, o rażącej bezczynności i przewlekłości postępowania oraz uzasadnia wymierzenie organowi grzywny i przyznanie skarżącej sumy pieniężnej.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, niestwierdzenie przewlekłości postępowania oraz oddalenie wniosków o wymierzenie grzywny oraz przyznanie skarżącej sumy pieniężnej.
Organ przyznał, że w dniu 9 grudnia 2022 r. wpłynęło do niego odwołanie skarżącej.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 października 2023 r. znak: DOR.7102.73.2023.KAL stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, natomiast nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, jak również wyznaczył MWINB dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 10 listopada 2023 r.
Organ podniósł, że pismem z dnia 29 września 2023 r. znak: WOB.7721.534.2022.JNOW organ, działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 K.p.a., wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy znak: WOB.7721.534.2022 do dnia 30 listopada 2023 r. W ww. piśmie wskazano, że przesunięcie terminu rozpatrzenia sprawy wynika ze stosowanej w Inspektoracie zasady pierwszeństwa dla postępowań, w których istnieje udokumentowany stan zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego, a powyższe przesłanki w niniejszym postępowaniu nie występują. Ponadto wskazano, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy wynika również ze znacznej ilości postępowań administracyjnych będących aktualnie w trakcie rozpatrywania przed MWINB i zwiększeniu ilości spraw przypadających na jednego pracownika, spowodowanego fluktuacją kadry pracowniczej, powodującego zwłokę z przyczyny niezależnej od organu, o której mowa w art. 36 § 2 K.p.a.
Pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. znak: WOB.7721.534.2022.JNOW organ zwrócił się do PINB za pośrednictwem ePUAP z prośbą o przesłanie w terminie 7 dni: 1) kompletnego projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Gorlickiego nr 550/2019 z dnia 12 lipca 2019 r. znak: AB.6740.211.2019; 2) akt postępowania dotyczącego udzielenia pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego wraz z zapadłym rozstrzygnięciem.
Mając na uwadze, że opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy znak: WOB.7721.534.2022 wynika ze wskazanych powyżej przyczyn, niezależnych od organu, organ wniósł o oddalenie skargi.
Organ powołał się na trudną sytuację kadrową i wysoki stopień skomplikowania spraw. Opóźnienie nie wynika zatem ze złej woli organu, lecz z konieczności uzupełnienia materiału dowodowego oraz obiektywnych problemów związanych z funkcjonowaniem Inspektoratu. Stąd zasądzenie grzywny nie jest uzasadnione. Jeżeli natomiast chodzi o sumę pieniężną, to skarżąca nie wykazała uszczerbku, który poniosła w związku z opóźnieniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, skarżąca przed wniesieniem skargi skierowała do organu wyższego stopnia (GINB) ponaglenie, które zostało rozpoznane przed wniesieniem przedmiotowej skargi (postanowienie GINB z dnia 10 października 2023 r.).
Zatem uznać należało, że skarga była dopuszczalna, przy czym sposób rozpatrzenia ponaglenia przez organ wyższego stopnia nie ma znaczenia dla rozpatrzenia przez Sąd skargi na bezczynność i przewlekłość.
Sąd, na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., rozpoznał sprawę w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarżąca zarzuciła organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego.
Na wstępie przypomnieć należy, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., zmieniono Kodeks postępowania administracyjnego m.in. w ten sposób, że zdefiniowano pojęcia "bezczynności" i "przewlekłości". Definicje te zostały zamieszczone w art. 37 § 1 K.p.a., w którym stanowi się, że "stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość)".
Zatem bezczynność organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.
Przepisy art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowią, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Jednocześnie, stosownie do art. 35 § 5 K.p.a. do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Istotne jest również, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.).
Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie niewydania stosownego aktu lub niepodjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z przystąpieniem do załatwienia sprawy, a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Istotne bowiem jest, że organ dopuszcza się zwłoki w rozpatrzeniu sprawy, a jego procedowanie wydłuża czas oczekiwania przez stronę na rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast okoliczności, które spowodowały zwłokę organu, jego działania oraz zaniechania w toku sprawy oraz stopień przekroczenia terminów, mają wpływ na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69- 70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 3 lipca 2014 r., sygn. II OSK 194/14 – powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenie.nsa.gov.pl).
Podsumowując, bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, i to zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r. sygn. II OSK 871/22).
Z przytoczonych definicji wynika, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. jeszcze nie upłynęły, ale sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art. 37 § 1 K.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ww. ustawy nowelizującej K.p.a. z dnia 7 kwietnia 2017 r., w którym w zakresie nowelizacji powołanego przepisu wyjaśniono, że "przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa ani w terminie wyznaczonym dodatkowo zgodnie z art. 36 K.p.a. Natomiast stan przewlekłości występuje, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania" (druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji).
Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą nowelizującą K.p.a. z dnia 7 kwietnia 2017 r., pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens".
Na uwadze trzeba mieć równocześnie, że instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postepowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce.
Należy zauważyć, że w istnieje rozbieżność w orzecznictwie, czy bezczynność i przewlekłość, jako pojęcia rozłączne, mogą występować w tej samej sprawie.
Sąd w niniejszej sprawie przyjmuje reprezentowany w judykaturze pogląd, że w konkretnym przypadku mogą wystąpić jednocześnie obie postacie opieszałości. Gdy bowiem organ prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, niesprawny – występuje "przewlekłość". Jeżeli zaś w związku z tym nie dotrzymuje terminów załatwienia sprawy zakreślonych w art. 35 K.p.a., bez jednoczesnego dochowania aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a. – ma miejsce "bezczynność" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 marca 2023 r., sygn. I SAB/Wr 1266/22).
Dokonawszy, na podstawie akt administracyjnych, analizy przebiegu postępowania odwoławczego oraz rozważając argumentację obu stron, w kontekście poczynionych wyżej uwag Sąd uznał, że organ dopuścił się zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego - w rozumieniu przytoczonych wyżej przepisów.
Nie ulega wątpliwości, że sprawa - zainicjowana odwołaniem skarżącej z 6 grudnia 2022 r., które do organu odwoławczego wpłynęło 9 grudnia 2022 r. - nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a.
W trakcie postępowania odwoławczego organ II instancji przez ok. 9 miesięcy nie uczynił nic. Nie wykonał żadnych czynności w sprawie, nie wypełniał też obowiązku informacyjnego określonego w art. 36 K.p.a. Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy, zawiadomieniem z 29 września 2023 r., a zatem niewątpliwie po upływie terminu do załatwienia sprawy, należy ocenić jako nieskuteczne. Powyższy sposób działania, a w zasadzie brak działania organu, który nie podejmuje żadnych skutecznych czynności, ani nawet ich nie pozoruje, wypełnia całkowicie znamiona zarówno bezczynności, jak i przewlekłego prowadzenia postępowania.
W związku z powyższym Sąd w pkt I wyroku zobowiązał organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Stwierdzając, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego Sąd jednocześnie uznał, że miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku.
Ze względu na to, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, dokonanie kwalifikacji bezczynności/przewlekłości pozostawiono uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to zaś cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z 3 lutego 2021 r. sygn. II SAB/Gd 107/20).
Na tę ocenę rzutuje z kolei m.in. kilkukrotne przekroczenie ustawowego terminu na przeprowadzenie postępowania oraz podejmowanie czynności nieefektywnych i ewidentna "zła wola" organu w zakresie realizacji swoich ustawowych obowiązków (por. wyrok WSA w Gdańsku z 8 września 2021 r. sygn. II SAB/Gd 112/20).
Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., jest zatem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.
W piśmiennictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, s. 808-812).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Świadczy o tym fakt, że organ zlekceważył nie tylko ustawowe terminy załatwienia sprawy i nie rozstrzygnął odwołania pomimo upływu 11 miesięcy, ale również nie wypełniał obowiązku informacyjnego określonego w art. 36 K.p.a.
Co więcej, organ II instancji nie zareagował na złożone przez skarżącą ponaglenie oraz postanowienie GINB z dnia 10 października 2023 r., w którym stwierdzono rażącą bezczynność organu. MWINB nie zintensyfikował czynności merytorycznych i procesowych w sprawie, a ograniczył się do wydania zawiadomienia z 29 września 2023 r. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę należy podkreślić, że usprawiedliwieniem dla utrzymującego się stanu bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania i przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego nie mogą być same z siebie trudności kadrowe bądź organizacyjne organu, w tym konieczność długiego szkolenia zmieniających się pracowników. Kwestie te stanowią bowiem sprawy wewnętrzne organu i nie mogą mieć wpływu na wykonywanie przez niego obowiązków ustawowych, w szczególności nie mogą ograniczać obywateli w realizacji ich praw podmiotowych. Pracę organu należy tak organizować, aby nawet w sytuacjach trudności kadrowych zapewnić sprawne i skuteczne załatwianie spraw administracyjnych bez szkody dla obywateli. Tymczasem organ nie tylko nie zapewnił ciągłości pracy, ale zaniechał nawet informowania skarżącej o niemożności wywiązania się z ustawowych terminów, co ocenić trzeba jako całkowite lekceważenie stron postępowania, które nie może znaleźć żadnego usprawiedliwienia.
Przechodząc do oceny dalszych wniosków skarżącej należy wskazać, że jakkolwiek w przedmiotowej sprawie podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, to jednak nie jest to przesłanka do automatycznego uwzględnienia wniosku o przyznanie na rzecz skarżącej od podmiotu zobowiązanego sumy pieniężnej i wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem jednoznacznie, że wymierzenie obu tych konsekwencji finansowych pozostawiona jest uznaniu Sądu, który ma w tym zakresie do wyboru dwa środki o charakterze finansowym, mające na celu zdyscyplinowanie organu. Nałożenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej jest uzasadnione w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność czy przewlekłość, zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r. sygn. I OSK 1506/165). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 listopada 2023 r. sygn. II SAB/Wr 354/23).
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy dostrzec, że skoro w przedmiotowej sprawie organ II instancji miał świadomość przekroczenia terminów ustawowych, o czym świadczy dobitnie argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę, można liczyć na to, że samo zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym w wyroku terminie, będzie wystarczającym narzędziem skłaniającym organ do przeprowadzenia i zakończenia postępowania odwoławczego.
Skarżąca nie przedstawiła też wystarczająco konkretnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za zasadnością przyznania jej sumy pieniężnej, w celu rekompensaty poniesionych krzywd. O oddaleniu wniosków skarżącej w tym zakresie orzeczono w pkt III wyroku.
O kosztach postępowania sadowego orzeczono w pkt IV wyroku, na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzone na rzecz skarżącej od organu koszty postępowania sądowego w wysokości 597 zł składają się: uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie adwokata - pełnomocnika skarżącej (480 zł), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).