II SAB/KR 248/23

II SAB/Kr 248/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Mirosław Bator
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 1770/24 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 14 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędziowie : WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta i Gminy Wolbrom w przedmiocie postępowania w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: WTI.6331.1.2.2020 I. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy Wolbrom do wydania aktu w sprawie zmiany stosunków wodnych znak: WTI.6331.1.2.2020 – w terminie 1 miesiąca; II. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy Wolbrom dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Wolbrom miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałej części skargę oddala; V. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy Wolbrom na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. K. pismem z dnia 16.11.2023r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta Wolbrom w rozpatrzeniu wniosku z dnia 18.02.2020r. w sprawie uregulowania stanu wód deszczowych co do nieruchomości o nr [...] i [...] obręb G..
W uzasadnieniu podano, iż pomimo upływu ponad 3 lat procedowania organ do dnia dzisiejszego nie załatwił sprawy. Co prawda pismem z dnia 25.05.2023r. Burmistrz poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, który upłynął w dniu 30 lipca 2023r. Na dzień dzisiejszy jednak organ dalej pozostaje w bezczynności i ponadto narusza art. 36 k.p.a. nie informując strony o nie załatwieniu sprawy w wyznaczonym terminie, nie wskazuje nowego terminu, nie informuje strony o możliwości wniesienia ponaglenia. Wg skarżącego Burmistrz Miasta i Gminy Wolbrom celowo i z premedytacją uchyla się od wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy, i jako dowód braku woli w załatwieniu sprawy wskazał skarżący jego postanowienie WTI.6331.1.2.2020 z dnia 30.01.2023r., gdzie bezzasadnie chciał zawiesić postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem SKO.PW/4171/16/2023 z dnia 13.04.2023r. uchyliło postanowienie Burmistrza Miasta. Kolegium rozpatrując zażalenie zwróciło uwagę na niczym nie uzasadnione przewlekłe prowadzenia postępowania w tej sprawie. Na dzień dzisiejszy organ nie wydał żadnego stanowiska pomimo procedowania przez 1367 dni, co stanowi 3 lata 8 miesięcy i 27 dni, a jego czynności w żaden sposób nie zmierzają do wyjaśnienia sprawy.
Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości i bezczynności oraz że miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów oraz sumy pieniężnej w kwocie 4500 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podając, iż wszczął postępowanie. W toku postępowania w dniu 30 stycznia 2023 roku organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w/w sprawie. Na to postanowienie M. K. będący stroną postępowania w dniu 7 lutego 2023 roku złożył zażalenie, które w dniu 20 lutego 2023 roku zostało przekazane wraz z kompletem akt sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Po otrzymaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2023 roku (data wpływu: 21.04.2023r.) znak: SKO.PW/4171/16/2023, zgodnie z uzasadnieniem składu orzekającego, Burmistrz Miasta i Gminy w Wolbromiu rozpoczął procedurę powołania biegłego, jako osoby posiadającej wiadomości specjalne w zakresie naruszeń stosunków wodnych na gruncie. Po przeprowadzeniu przedmiotowego postępowania dotyczącego wyboru biegłego, umowa z nim została podpisana w dniu 23 września 2023 roku. Zgodnie z postanowieniami umowy ostateczna ekspertyza dotycząca przedmiotowych działek ma zostać dostarczona organowi do 15 grudnia 2023 roku po przeprowadzeniu niezbędnych czynności przez biegłego, w tym oględzin trenowych. W dniu 3 listopada 2023 roku biegły dokonał oględzin terenowych, a w dniu 15 listopada 2023 roku wystosowano zawiadomienie informujące strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy. W związku z powyższym w organ I instancji nie pozostaje bezczynny, po otrzymaniu przedmiotowej opinii będzie prowadził dalsze czynności w sprawie. Nie zachodzą także przesłanki do zasądzenia sumy pieniężnej w żądanej kwocie 4500 zł. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Zatem, rozsądny termin postępowania, jak również kwestia bezczynności organu muszą zostać określone w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
Skarga na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta Wolbrom jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności wskazać należy w związku z przedmiotem skargi – zarzucaną organowi bezczynnością i przewlekłością, iż w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. zdefiniowano pojęcie bezczynności rozumianej jako nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co więcej, mając na uwadze szczególny charakter postępowania administracyjnego, w którym pozycje obywatela i organu administracji publicznej nie są równe, ustawodawca nałożył na organy obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. z podaniem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.).
Oceniając zatem postępowanie zaskarżonego organu Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności z powodu naruszenia wyżej wskazanych przepisów pozostając w bezczynności, gdyż jak wprost wynika z akt sprawy i czynności podejmowanych w sprawie, a opisanych w skardze, oraz w odpowiedzi na skargę, pomimo, iż wniosek złożono 18.02.2020r. skarżony organ przez prawie 4 lata nie wydał decyzji. Nadto skarżący nie był należycie poinformowany o przyczynie zwłoki i organ I instancji nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z treścią art. 36 § 1 k.p.a. – dopiero 25.05.2023r., a więc po upływie ponad 3 lat od wniosku skarżony organ poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, który z kolei upłynął w dniu 30 lipca 2023r. i po tym terminie nie wydał żadnego postanowienia w zakresie terminu załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności wskazują w sposób niewątpliwy, iż organ dopuścił się bezczynności z uwagi na szczegółowo podnoszone w skardze przekroczenie terminu do załatwienia sprawy, to jest zatem takiego w którym mógł załatwić sprawę. Istotne w tym zakresie było, że nie informowano należycie strony o wydłużeniu terminu i przyczynach tego wydłużenia. Stąd orzeczono jak w pkt II wyroku. Zobowiązano organ jak w pkt I wyroku do wydania aktu w terminie 1 miesiąca (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Co do skarżonej przewlekłości wyjaśnić należy zaś, że w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. zdefiniowano pojęcie bezczynności rozumianej jako nie załatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy natomiast do czynienia wówczas gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Wykładnia językowa i gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, że o bezczynności organu mówimy w sytuacji gdy organ nie załatwił sprawy w terminie przy czym ustawodawca wskazał, że chodzi o termin określony w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych albo też termin określony przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Jest to zatem stan obiektywnie sprawdzalny, związany tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo w terminie określonym przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co więcej, mając na uwadze szczególny charakter postępowania administracyjnego, w którym pozycje obywatela i organu administracji publicznej nie są równe, ustawodawca nałożył na organy obowiązek zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. z podaniem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Przewlekłe prowadzenie postępowania natomiast to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia jego bezczynności ale prowadzi to postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Aby zatem stwierdzić, że organ administracji publicznej prowadzi postępowanie przewlekle, należy wykazać, iż w okolicznościach konkretnej sprawy administracyjnej organ administracji publicznej miał możliwość załatwić sprawę jeszcze przed upływem terminu do jej załatwienia, a mimo to prowadził je opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, a to doprowadziło do naruszenia przepisów o szybkości postępowania. W takim postępowaniu ocenie podlega również zasadność wyznaczenia nowego terminu do rozpoznania sprawy w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2017 r., II SAB/Gd 72/17).
Oceniając zatem postępowanie zaskarżonego organu Sąd uznał, jak wyżej wyjaśniono, że organ dopuścił się bezczynności. Bezczynność stanowi większe uchybienie względem przewlekłości, stąd niejako ją obejmuje, zatem w jednej sprawie orzeka się albo o bezczynności albo o przewlekłości Jeśli zatem bezczynność to niezałatwienie sprawy w terminach, określonych w art. 35 i 36 k.p.a., a przewlekłe prowadzenie postępowania to stan, w którym wprawdzie organ administracji nie przekroczył terminów określonych wyżej, ale miał możliwość załatwić sprawę jeszcze przed upływem terminu do jej załatwienia, to jeśli nastąpiła bezczynność, jak w niniejszej sprawie, nie można równocześnie stwierdzać przewlekłości, skoro stwierdzono coś więcej niż przewlekłość.
Z uwagi na to organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy uregulowania stanu wód deszczowych co do nieruchomości o nr [...] i [...] obręb G., jego działania należy więc oceniać nie w kategorii przewlekłości, a tego czy w konsekwencji bezczynność jest rażąca. W ocenie Sądu nastąpił skutek rażącego naruszenia, ze względu na upływ terminu – prawie cztery lata od złożenia wniosku, próby bezpodstawnego zawieszenia postępowania, które prowadziły jedynie do pozornego działania w sprawie oraz nieinformowania strony o wydłużeniu terminu i przyczynach tego wydłużenia. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. ze względu na w/w okoliczności, w szczególności długi okres prowadzenia postępowania, Sąd stwierdził, że opisana bezczynność skarżonego organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jako de facto wynik złej woli i zlekceważenia wnioskodawcy, o czym orzeczono jak w pkt III wyroku.
Skargę oddalono zaś w pozostałym zakresie w jakim przedstawia ona pozostałe żądania, w tym co do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w żądanej wysokości 4500 zł, gdyż skarżący w żaden sposób nie wykazał, że zaistniała bezczynność miała szczególny i wymierny negatywny wpływ na jego sytuację prawną, co wymagałoby kompensaty pieniężnej. Wskazał on jedynie na własne subiektywne odczucia ze względu na znaczny upływ terminu i funkcję dyscyplinującą, lecz w ocenie Sądu, bez wykazania obiektywnych i możliwych do zweryfikowania szkód, jakie wnioskujący doznał, niezasadnym jest zasądzenie od organu sumy pieniężnej.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając zwrot wpisu sądowego na rzecz skarżącego w kwocie 100 zł.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.