II SAB/Kr 243/24

II SAB/Kr 243/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Joanna Tuszyńska /przewodniczący/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub podjęcia czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: SWSA Piotr Fronc AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na bezczynność Związku Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki z siedzibą w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 27 czerwca 2024 r. I. Zobowiązuje Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki z siedzibą w K. do wydania aktu lub podjęcia czynności co do pkt 2 wniosku w zakresie dotacji od państwa polskiego w terminie czternastu dni; II. stwierdza, że Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki z siedzibą w K. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; III. w pozostałym zakresie skargę oddala; IV. zasądza od Związku Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem świętego Stanisława Kostki z siedzibą w K. na rzecz [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W. Spółka z.o.o. z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Związku Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pw. św. S. K. z siedzibą w K. w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 27 czerwca 2024 r. (data wpływu do organu: 8 lipca 2024 r.),
Na skutek bezczynności organu zarzuciła naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa dostępu do informacji,
2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że złożyła do strony przeciwnej wniosek o następującej treści: "Na podstawie art. 4a, 4b i 4c ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571 t.j.) oraz art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 t.j.) wnoszę o udostępnienie poniższych informacji oraz przesłanie następujących dokumentów potwierdzonych klauzulą za zgodność z oryginałem.
1. Przedstawienie aktu założycielskiego związku.
2. Podanie z jakich środków finansowych korzysta związek (dotację od Państwa Polskiego, dotację od osób prywatnych, darowizny i inne umowy generujące zysk).
3. Podanie stanu środków finansowych na dzień udzielenia odpowiedzi na niniejsze pismo wraz z przyszłymi.
4. Podanie ilości oraz adresy nieruchomości wchodzących w skład majątku związku.
5. Udostępnienie dokumentacji na jakiej podstawie majątek został przyznany związkowi.
6. Podanie na jakiej podstawie został powołany Prezes związku wraz z podaniem jego dorobku naukowego oraz przebiegu posługi kapłańskiej.
7. Wskazanie organu poza wymienionym w KRS nr [...] sprawującym nadzór nad związkiem.
8. Podanie danych personalnych hierarchy sprawującego nadzór nad Prezesem związku."
Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 UDIP, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. To czyni skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pw. św. S. K. z siedzibą w K. (dalej jako "związek", "ZMMPiR" albo "organ") wniósł o jej oddalenie. Potwierdził datę złożenia oraz treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a także fakt, że nie udzielono stronie skarżącej żadnej odpowiedzi. Związek uznał bowiem, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji wskazanych we wniosku.
Dalej zwrócono uwagę, że do skargi nie dołączono potwierdzenia uiszczenia wpisu, a zatem Sąd winien wezwać o wpis od skargi.
Podkreślono, że zarówno we wniosku, jak również w skardze, skarżący nie uzasadnia podstawy swoich żądań, nie wskazuje, dlaczego w jej ocenie związek miałby podlegać obowiązkowi udostępnienia informacji publicznej. Z tego powodu niemożliwe jest odniesienie się do konkretnych twierdzeń, z których skarżący wywodzi swoje żądania. W ocenie związku materialna podstawa żądania udostępnienia informacji publicznej nie znajduje oparcia w przepisach prawa, a informacje objęte przedmiotem wniosku nie stanowią informacji publicznej podlegającej udostępnieniu na podstawie art. 4a, 4b, 4c u.d.p.p. oraz art. 6 u.d.i.p. Związek nie prowadzi działalności pożytku publicznego, a zatem nie podlega obowiązkowi udostępnienia informacji dotyczących struktury, majątku, polityki wewnętrznej etc. na wniosek osób trzecich.
ZMMPiR działa na mocy ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej jako organizacja kościelna Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Rozporządzeniem Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1990 r. (Dz. U. Nr 31 poz. 188) związkowi została nadana osobowość prawna. Statut Związku został nadany dekretem Przełożonego Prowincji Polski Południowej Towarzystwa Jezusowego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, zaś art. 4a ustawy o działalności pożytku publicznego stanowi lex specialis wobec tego przepisu. Obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa m.in. na innych podmiotach wykonujących zadania publiczne, w szczególności podmiotach reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Wykonywanie zadań publicznych jest zdefiniowane w art. 3 ust. 1 u.d.p.p., zgodnie z którym działalnością pożytku publicznego jest "działalność społecznie użyteczna", prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych określonych w ustawie. Działalność społecznie użyteczna to aktywność prowadzona na rzecz dobra wspólnego, skierowana na zaspokajanie istotnych potrzeb społecznych i poprawę jakości życia określonych grup społecznych lub całej społeczności. Taka działalność charakteryzuje się tym, że realizuje zadania o znaczeniu publicznym, które odpowiadają na konkretne problemy, a także przyczynia się do budowania więzi społecznych, solidarności i odpowiedzialności. Pojęcie to jest wywodzone przede wszystkim z art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 u.d.p.p. Norma tych przepisów określa, że działalność społecznie użyteczna może być prowadzona w sferze zadań publicznych określonych bardzo szeroko jak i ogólnie w treści art. 4 u.d.p.p., takich jak m.in. pomoc społeczna, ochrona zdrowia, wspieranie osób niepełnosprawnych, działania na rzecz edukacji, nauki, kultury, ekologii, ochrony zwierząt, rozwój lokalny, przeciwdziałanie bezrobociu i wykluczeniu społecznemu. Działalność społecznie użyteczna może być realizowana zarówno przez organizacje pozarządowe (np. stowarzyszenia, fundacje), jak i inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego w ramach wykonywania zadań publicznych. Istotą takiej działalności jest jej niezarobkowy charakter oraz cel związany z dobrostanem społecznym. Związek jako osoba prawna Kościoła Katolickiego mógłby więc zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 3 pkt 1 u.d.p.p. prowadzić działalność pożytku publicznego, tylko wtedy gdyby jego cele statutowe obejmowały "prowadzenie działalności pożytku publicznego".
Związek wskazuje jednak, że wprawdzie całość zysków z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej jest przekazywana na jego statutową działalność, to statutowa misja i cel ZMMPiR ograniczają się wyłączenie do kręgu członków i wychowanków Związku, którzy w całości i wyłącznie są adresatami działalności Związku. Wielokrotnie podkreślono, że działalność Związku nie wpisuje się w realizację zadań publicznych o charakterze społecznie użytecznym, ponieważ nie przyczynia się do rozwiązywania problemów społecznych ani wspierania szeroko rozumianego dobra wspólnego. Działania te mają charakter zamknięty i ograniczony do realizacji wewnętrznych interesów statutowych organizacji, bez wyraźnego wpływu na sferę publiczną. Dopóki cele statutowe i działalność stowarzyszenia są ograniczone do tej grupy, działalności ZMMPiR nie spełnia wymogów działalności pożytku publicznego.
Wskazówek co do wykładni pojęcia działalności "społecznie użytecznej" zawartego w art. 3 ust. 1 u.d.p.p. możemy także szukać w innym przepisie ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie posługującym się podobnym określeniem. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 pkt 1 u.d.p.p.: "Organizacją pożytku publicznego może być organizacja pozarządowa oraz podmiot wymieniony w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 4 (...), która spełnia następujące wymagania: prowadzi działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności, tub określonej grupy podmiotów, pod warunkiem że grupa ta jest wyodrębniona ze względu na szczególnie trudną sytuację życiową lub materialną w stosunku do społeczeństwa".
Pomimo stanowiska, że Związek nie spełnia kryterium działalności pożytku publicznego, a zatem nie ciąży na nim obowiązek udostępnienia informacji publicznej, z daleko posuniętej ostrożności procesowej ZMMPiR wskazał, że zakres informacji, których domaga się skarżący jest zbyt szeroki i dalece wykracza poza zakres informacji publicznej regulowanej na podstawie ustaw. Zdaniem organu poza zakres ustawy wychodzą dane, których dotyczą pytania nr 3 i 6.
Ponadto zwrócono uwagę, że adresatem wniosku był zaś Związek Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej pod wezwaniem Świętego S. K. (ZMMPiR) a nie Związek Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej pod wezwaniem Świętego S. K. (ZMPiR). ZMMPiR oraz ZMPiR to dwie różne organizacje.
Wniosek został skierowany do podmiotu, który nie był obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a dodatkowo dane i dokumenty, których udostępnienia żąda Spółka we Wniosku nie stanowią informacji publicznej - zatem w ocenie Skarżącego Skarga wniesiona przez W. powinna zostać oddalona jako niezasadna.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę zwrócił uwagę, że skarga nie została opłacona. Jednakże po przekazaniu sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z 9 grudnia 2024 r. (k. 54) wezwano stronę skarżącą o wpis, który został uiszczony w zakreślonym terminie (k. 56). Wobec uzupełnienia braku fiskalnego brak było podstaw do odrzucenia skargi.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na nasadzie art. 151 p.p.s.a.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej jako u.d.i.p.; nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.; nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej wynosi 14 dni. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
Stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości: strona skarżąca pismem z 27 czerwca 2024 r., które wpłynęło do organu 8 lipca 2024 r. powołując się na art. 4a, 4b i 4c ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz art. 6 u.d.i.p. zawnioskowano o udostępnienie następujących informacji oraz przesłanie dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem:
1. Przedstawienie aktu założycielskiego związku.
2. Podanie z jakich środków finansowych korzysta związek (dotację od Państwa Polskiego, dotację od osób prywatnych, darowizny i inne umowy generujące zysk).
3. Podanie stanu środków finansowych na dzień udzielenia odpowiedzi na niniejsze pismo wraz z przyszłymi.
4. Podanie ilości oraz adresy nieruchomości wchodzących w skład majątku związku.
5. Udostępnienie dokumentacji na jakiej podstawie majątek został przyznany związkowi.
6. Podanie na jakiej podstawie został powołany Prezes związku wraz z podaniem jego dorobku naukowego oraz przebiegu posługi kapłańskiej.
7. Wskazanie organu poza wymienionym w KRS nr [...] sprawującym nadzór nad związkiem.
8. Podanie danych personalnych hierarchy sprawującego nadzór nad Prezesem związku.
Organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek uznając, że nie podlega powołanym we wniosku przepisom i nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej.
Oceniając tak ustalony stan faktyczny pod kątem zaistnienia bezczynności trzeba – jak już wcześniej wskazano – przede wszystkim ustalić, czy wniosek o tej treści mieści się w zakresie przedmiotowym i podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skarżący jako podstawę prawną żądania powołał art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 4a ustawy o działalności pożytku publicznego.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W myśl ust. 3 art. 4 obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Stosownie zaś do treści art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:
a) statusie prawnym lub formie prawnej,
b) organizacji,
c) przedmiocie działalności i kompetencjach,
d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,
e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,
f) majątku, którym dysponują.
Z kolei ustawa o działalności pożytku publicznego stanowi:
Art. 4a. Organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, z wyłączeniem stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego, które:
1) wykonują zadania publiczne, lub
2) dysponują majątkiem publicznym
- udostępniają informację publiczną na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie.
Art. 4b. Udostępnianie informacji publicznej następuje:
1) poprzez ogłaszanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej na zasadach, o których mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), albo
2) poprzez ogłaszanie informacji publicznej na stronie internetowej organizacji pozarządowych oraz podmiotów, o których mowa w art. 4a, albo
3) na wniosek na zasadach, o których mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Art. 4c. W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do udostępniania informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Niewątpliwie związek jest organizacją pozarządową w rozumieniu art. 4a w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego, a przepisy tej ustawy są przepisami szczególnymi wobec ustawy o dostępie do informacji publicznej. Niemniej jednak zakres art. 4 pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 4a ustawy o działalności pożytku publicznego jest bardzo zbliżony, jeżeli nie tożsamy. W obu przypadkach mowa jest o podmiotach czy też organizacjach które "wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym". Spełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek pozwala przyjąć, że dany podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.
Dla porządku trzeba jeszcze wskazać, że w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego zawarto w 34 punktach wyliczenie jakiego rodzaju działalność należy do "sfery zadań publicznych". Wyliczenie to obejmuje bardzo szerokie spektrum działalności. Celem tego przepisu jest jednak stworzenie pewnych ram organizacyjnych dla organizacji pożytku publicznego, nie zaś kwestia dostępu do informacji publicznej. Zatem nie każda działalność mieszcząca się we wspomnianym wyliczeniu będzie "wykonywaniem zadań publicznych" w rozumieniu art. 4 pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 4a ustawy o działalności pożytku publicznego.
W kwestii obowiązków informacyjnych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, że zakres ten różni się od obowiązków organów władzy publicznej. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 maja 2024 r., sygn. III OSK 1108/22 (LEX nr 3713854) od podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie można żądać innych informacji niż odnoszących się do zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym. Byłoby to nadmierną ingerencją w jego działalność (w sferę informacyjną) tych podmiotów, co może wiązać się dla niego z negatywnymi konsekwencjami. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. III SAB/Gl 372/23 (LEX nr 3671494): "Od podmiotu obowiązanego na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 udip nie można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym. Stanowiłoby to bowiem nadmierną ingerencję w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą ponad standard konstytucyjny".
Analizując zakres pojęcia "wykonywania zadań publicznych" trzeba przywołać rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA we Wrocławiu z 27 stycznia 2022 r., sygn. IV SAB/Wr 602/21 (LEX nr 3396501): "Zadania publiczne w doktrynie ujmowane są najogólniej jako służące zaspokajaniu potrzeb zbiorowych i leżące w interesie ogólnospołecznym. Ich realizacja, co do zasady należy do organów władzy publicznej zarówno państwowej jak i samorządowej. Stanowią one bowiem normatywnie określony obowiązek państwa (władzy publicznej) polegający na zaspokojeniu zbiorowych i indywidualnych potrzeb ludzkich, realizowanych przez kompetentne podmioty za pomocą prawnych form działania (por. H. Wolska "Realizacja zadań publicznych przez spółkę komunalną w systemie zamówień publicznych, Wstęp, Legalis 2018). Przy czym, jak to podkreślono w uzasadnieniu uchwały siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 (publ. w ONSAiWSA 2005, Nr 4, poz. 63) wykonywanie zadań publicznych (wykonywanie władzy publicznej) przez konkretny podmiot powinno wynikać z wyraźnych unormowań ustawowych lub rozstrzygnięć opartych na unormowaniach ustawowych, które powierzają (zlecają) określone zadania publiczne sprecyzowanym podmiotom. Nie można jednak z góry wykluczyć wykonywania zadań władzy publicznej przez pewne podmioty (...), które nie mają wyraźnego umocowania w przepisach prawa. W każdym wypadku więc konieczna jest wnikliwa ocena stanu prawnego i samej działalności takiego podmiotu w celu ustalenia, czy wykonuje on zadania władzy publicznej (zadania publiczne). Ustalenie czy dany podmiot realizuje własne cele (gospodarcze, biznesowe), czy też wykonuje zadania publiczne wymaga po pierwsze zbadania charakteru wykonywanych czynności, a po drugie wykazania podstawy prawnej, z której będzie wynikała taka ich cecha. Taką podstawą będzie niewątpliwie regulacja ustawowa, ale także akty władcze organów władzy np. uchwała, decyzja, ale także umowa zawarta między pomiotem publicznym a podmiotem prywatnym. Przy czym powierzenie takich zadań bez względu na formę winno mieć zawsze umocowanie ustawowe wskazujące również na sposób finasowania takich zadań."
Przedłożony do akt sprawy (k. 39 – 45) statut związku zawiera następujące zapisy:
"§ 2. MISJA
Związek jest organizacją kościelną, której celem jest prowadzenie charytatywnej działalności opiekuńczo-wychowawczej przez:
- wychowanie swoich członków i wychowanków pod względem oświatowym, społecznym i fizycznym,
- aby przygotować ich do odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu rodzinnym, społecznym i religijnym we współczesnym świecie i Kościele,
- w oparciu o zasady chrześcijańskie.
§ 3. ŚRODKI
Cele powyższe Związek przeprowadzać będzie za pomocą, środków i sposobów prawnie dozwolonych, poczwórnych kierunkach:
1/ duchowym,
2/ oświatowym,
3/ społecznym,
4/ fizycznym,
w szczególności zaś przez:
1/ poprzez tworzenie, prowadzenie i wspomaganie działalności burs dla młodzieży uczącej się i studiującej,
2/ organizowanie i prowadzenie bibliotek i czytelni,
3/ obiektów sportowych, rekreacyjnych, kulturalnych,
4/ organizowanie wypoczynku zimowego i letniego,
5/ prowadzenie kursów, szkoleń, konferencji i sympozjów,
6/ działalność wydawniczą i promocyjną,
7/ formację religijną, dni skupienia i rekolekcji dla młodzieży,
8/ ośrodków pomocy dla młodzieży uczącej się, szukającej pracy, zaczynającej pracę,
9/ integrację i wymianę międzynarodową młodzieży,
10/ świetlic "otwartych drzwi dla młodzieży".
2. W ramach swej działalności Związek prowadzi Bursę dla młodzieży uczącej się i studiującej."
W ocenie Sądu tak określony zakres działalności organu nie stanowi "wykonywania zadań publicznych", tym bardziej, że obejmują wyłącznie zamknięty krąg członków związku.
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571 z późn. zm.) w art. 11 ust. 5 przewiduje, że uczelnia może prowadzić domy studenckie, zaś ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.) w art. 107 ust. 1 stanowi, że dla uczniów uczących się poza miejscem stałego zamieszkania szkoła, w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań opiekuńczych, w szczególności wspierania prawidłowego rozwoju uczniów, może zorganizować internat. Treść tych przepisów w żaden sposób nie świadczy o tym, że organizacja miejsc zamieszkania dla młodzieży uczącej się i studiującej jest zadaniem publicznym, a jedynie, że szkoły i uczelnie mogą tego rodzaju działalność prowadzić. W sytuacji, gdy prowadzi ją inny podmiot, działalność taką należy zakwalifikować jako działalność gospodarczą. "Prywatne" domy studenckie od lat funkcjonują z powodzeniem w obrocie gospodarczym i trudno tę działalność uznać za wykonywanie zadań publicznych. To samo należy odnieść do innych form działalności związku wyliczonych w § 3 statutu.
Jednocześnie Sąd nie podzielił argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę co do pojęcia działalności pożytku publicznego i oceny, czy tego rodzaju działalność związek prowadzi.
Sąd uznał więc, że ZMMPiR nie wykonuje zadań publicznych, natomiast w odpowiedzi na skargę brak jest jakichkolwiek informacji, czy dysponuje majątkiem publicznym. Kwestii tej w pewnym zakresie dotyczyło pytanie nr 2 zawarte we wniosku: "2. Podanie z jakich środków finansowych korzysta związek (dotacje od Państwa Polskiego, dotacje od osób prywatnych, darowizny i inne umowy generujące zysk)". Sytuacja związana z tego rodzaju pytaniem jest paradoksalna, bowiem tylko wówczas, gdy organ korzysta z majątku publicznego jest zobowiązany do udzielenia informacji. Z kolei całkowity brak odpowiedzi na to pytanie uniemożliwia zweryfikowanie, czy organ podlega zasadom określonym w ustawie o dostępie do in formacji publicznej, czy też nie. Sąd przyjął więc, że w zakresie dotacji od państwa polskiego organ zobowiązany był udzielić stronie skarżącej odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 2 wniosku na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Z tego względu Sąd w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w tym zakresie w terminie 14 dni. Termin ten wynika z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia doręczenia organowi akt.
Przechodząc do oceny, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa trzeba zwrócić uwagę, że ocena ta następuje przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności danej sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. II OSK 1602/21, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy. Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. rażące naruszenie prawa odnosi się do wadliwości o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, mającej miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 1557/18; wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. sygn. II OSK 272/18; wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. II OSK 381/18).
W okolicznościach niniejszej sprawy bezczynność organu była konsekwencją przyjęcia, że nie podlega on przepisom ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jak już wyżej wskazano, cena tej kwestii nie jest oczywista, a adresat wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie należy do organów władzy publicznej, lecz prowadzi działalność związaną z wychowaniem młodzieży. Interpretacja przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie stanowi jego podstawowej, codziennej działalności.
Z tych względów w pkt II wyroku stwierdzono, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.
W pkt III wyroku oddalono skargę w pozostałej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, pozostałe objęte wnioskiem informacje nie miały przymiotu informacji publicznych, z kolei pytanie w pkt 7 dotyczyło zupełnie innego podmiotu (Związku Młodzieży Przemysłowej i Rękodzielniczej pod wezwaniem św. S. K. – wydruk KRS k. 47).
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie koszty te wyniosły 100 zł, które uiściła strona skarżąca tytułem wpisu od skargi.