II SAB/Kr 230/24

II SAB/Kr 230/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Magda Froncisz /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 313/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 par 1 o i apr 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 6 ust 1 , art 16  ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w Trzebini w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w Trzebini do udzielenia odpowiedzi na wniosek P. N. z dnia 14 września 2024r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że Dyrektor Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w Trzebini dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku P. N. z dnia 14 września 2024r. o udzielenie informacji publicznej; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w Trzebini na rzecz skarżącego P. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej dla Dorosłych w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie publicznym.
Skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
3. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych (rspo.gov.pl), w dniu 14 września 2024 r. skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej w postaci kopii wszystkich faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w roku 2024.
Pomimo, że powyższe dane bezsprzecznie stanowią informację publiczną, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku skarżącego, jak również nie poinformował o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Organ wniósł w odpowiedzi o umorzenie postępowania z uwagi na udzielenie informacji publicznej w dniu 23 października 2024 r., a ewentualnie o oddalenie skargi w całości.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazano, że w dniu 23 października 2024 r. skarżącemu udzielono odpowiedzi na wiadomość mailową. Wyjaśniono, że Dyrektor nie posiada żadnych kopii faktur za licencję ani za zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego wystawionego w 2024 r., ponieważ w Szkole Podstawowej dla Dorosłych w T. od 2021/2022 nie prowadzony jest nabór uczniów.
Wyjaśniając przyczyny braku udzielenia wcześniejszej odpowiedzi, organ wyjaśnił, że nie otrzymał zapytania. Od roku szkolnego 2021/2022 szkoła nie prowadzi naboru słuchaczy do klas VII i VIII, nie zatrudnia żadnych nauczycieli i od tego czasu nie aktualizowała danych w Systemie Informacji Oświatowej. Tymczasem uwidoczniony tam adres mailowy był nieaktualny, gdyż z dniem 12 stycznia 2024 r., została utworzona nowa poczta mailowa do kontaktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej określanej jako "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.ip. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.ip. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.i.p.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16, CBOSA).
Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że żądane przez wnioskodawcę kopie faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego, które zostały wystawione w 2024 r., to dane związane z wydatkami szkoły. Nie ulega kwestii, że wszelkie informacje związane z finansowaniem placówek publicznych mają charakter informacji publicznej, której udostępnienia można żądać w trybie u.d.i.p., dotyczą one bowiem informacji prostych bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem podmiotu publicznego ( art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p). Sam organ podziela prawidłowość powyższego ustalenia, skoro ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej.
Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy na datę orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony poprzez udostępnienie w dniu 23 października 2024 r. wnioskodawcy informacji publicznej, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się jednak bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Wniosek pochodził bowiem z daty 14 września 2024 r., odpowiedzi na wniosek zaś udzielono w dniu 23 października 2024 r., już po złożeniu skargi na bezczynność.
Organ bronił się, że brak terminowej odpowiedzi nie wynikał z jego złej woli, lecz z faktu, że nie otrzymał zapytania. Podany na stronie internetowej adres mailowy był już bowiem nieaktualny, a modyfikacji danych adresowych nie dokonywano w związku z tym, że szkoła w tym okresie w praktyce nie funkcjonowała – nie był prowadzony nabór kandydatów, ani nie byli zatrudnieni żadni nauczyciele.
W odpowiedzi wskazać należy na utarte orzecznictwo, z którego wynika, że powyższa argumentacja nie stanowi skutecznego usprawiedliwienia. Podmiot, zobowiązany do udostępniania informacji publicznych jest bowiem zobowiązany tak zorganizować pracę, aby możliwa była odpowiedź na pytania kierowane pod ujawniony w tym celu adres, w tym elektroniczny.
Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15).
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej, o czym orzekł na pkt II sentencji wyroku na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III sentencji wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13).
W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego nie dotarł skutecznie do adresata. Widniejący na stronie internetowej adres nie został zaktualizowany, a stało się to z uwagi na fakt, że szkoła w tym okresie w zasadzie nie funkcjonowała. Oczywiście brak aktualizacji adresu nie jest przesłanką egzoneracyjną, jednak nie świadczy o oczywistym lekceważeniu wniosku strony, czy jawnym natężeniu braku woli do załatwienia sprawy. Tym bardziej, że jak wynika z udzielonej odpowiedzi – organ nie miał czego ukrywać, w przedmiotowym okresie nie ponosił bowiem żadnych wydatków, o której pytał wnioskodawca.
Jeżeli zaś chodzi o koszty, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Sąd postanowił zastosować jednak art. 206 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części – tj. w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego. Powyższe rozstrzygnięcie jest w opinii Sądu uzasadnione faktem, że – jak wiadomo Sądowi z urzędu – pełnomocnik reprezentuje skarżącego w dziesiątkach jednorodzajowych postępowań. W tej sytuacji, sporządzenie skargi jest czynnością nie wymagającą specjalnie czasu ani wysiłku, lecz stanowi proste powielenie składanych uprzednio pism. Reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym.
Wobec powyższego Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot poniesionego wpisu w wysokości 100 zł, o czym orzeczono w pkt IV wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a.