II SAB/Kr 195/25

II SAB/Kr 195/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel
Anna Kopeć
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Podgórze w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej I. zobowiązuje Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Podgórze do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku strony skarżącej z dnia 27 marca 2025 r., terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków - Podgórze dopuścił się bezczynności w sprawie, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Podgórze na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków – Podgórze w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 27 marca 2025 r. skarżący wniósł o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanej kopii (skanu) postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie [...] Po wyjaśnieniu przedmiotu wniosku Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-Podgórze pismem z dnia 2 kwietnia 2025 r. przekazanym pocztą elektroniczną poinformowała, że właściwym trybem jest w tym przypadku skierowanie wniosku na podstawie art. 156 § 5 i 5b k.p.k.
W wiadomości elektronicznej z dnia 8 kwietnia 2025 r. skarżący podtrzymał swój wniosek, wskazując na nieprawidłowość zaprezentowanego przez prokuratora stanowiska, jednak wiadomość ta nie doczekała się odpowiedzi. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wskazano, że odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Pisma prokuratora z dnia 2 kwietnia 2025 r. nie można zakwalifikować do żadnej z powyższych form załatwienia sprawy, a zatem organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostaje w stanie bezczynności. Choć co prawda w orzecznictwie istniał spór o to, czy akta spraw karnych stanowią informację publiczną, to w aktualnym stanie doktryny i judykatury nie powinno budzić wątpliwości, że wydane w sprawie orzeczenia, w tym postanowienia o umorzeniu postępowania, stanowią informację publiczną, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. i organy postępowania karnego nie mogą w tym zakresie zasłaniać się odrębnym trybem udostępnienia.
W konkluzji skarżący wniósł o zobowiązanie Prokuratora Rejonowego Kraków-Podgórze do dokonania czynności w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 27 marca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku w sprawie, stwierdzenie, że Prokurator Rejonowy Kraków-Podgórze dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa Kraków - Podgórze prowadziła dochodzenie pod sygn. [...], które postanowieniem z dnia 2 stycznia 2025 roku zostało umorzone wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Skarżący nie będąc stroną postępowania przygotowawczego, w dniu 27 marca 2025 roku wniósł do Prokuratury Rejonowej Kraków - Podgórze, w formie elektronicznej wniosek, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, o udostępnienie mu kopii postanowienia o umorzeniu dochodzenia, który to dokument w jego ocenie stanowi informację publiczną. W dniu 2 kwietnia 2025 roku prokurator referent sprawy udzielił wnioskodawcy odpowiedzi odmownej, wskazując, że kwestia dostępu do akt postępowania przygotowawczego uregulowana jest przepisami Kodeksu postępowania karnego - art. 156 § 5 i § 5b k.p.k., natomiast nie stosuje się w tym zakresie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nadto, że w sprawie nie zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniający udostępnienie kopii postanowienia o umorzeniu dochodzenia.
W ocenie Prokuratora Rejonowego skarga na bezczynność jest niezasadna oraz niedopuszczalna. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, co oznacza, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie w takich przypadkach, w których jej przepisy są nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które regulują odmienny tryb udostępniania informacji będących informacją publiczną. Za taką ustawę szczególną należy uznać Kodeks postępowania karnego, który reguluje kompleksowo zagadnienia dotyczące udostępniania akt postępowania przygotowawczego i dokumentów z tychże akt. W zakresie tym zastosowanie mają przepisy art. 156 ust. 5 k.p.k. mający zastosowanie do udostępnia akt postępowań przygotowawczych będących w toku oraz przepis art. 156 § 5b k.p.k. nakazujący stosować odpowiednio reguły wynikające z powyżej powołanego § 5 do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych. Powyższe zostało jednoznacznie potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt: III OSK 6466/21, gdzie wskazano, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy uznać, że dokument objęty wnioskiem skarżącego - kopia postanowienia o umorzeniu dochodzenia - nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, a nadto skoro do udostępniania dokumentów z akt postępowania przygotowawczego nie mają w ogóle zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, to w niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji publicznej. Sprawa mogła zatem zostać załatwiona w sposób przewidziany w przepisach Kodeksu postępowania karnego, a więc poprzez przesłanie wnioskującemu pisemnej informacji o odmowie wydania kopii dokumentu z akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Skarga analizowana według podanych kryteriów kontroli jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1– 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast okoliczność wydania aktu lub podjęcia czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17). Sąd mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 P.p.s.a. powinien odnieść się do całości sprawy orzekając zarówno w zakresie bezczynności, jak i dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p, nie umorzył postępowania bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę warunku wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej – art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zaś zakres podmiotowy – wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa jej udostępnienia bądź umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, lub też poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
Jak wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prokurator Rejonowy Kraków – Podgórze, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W tym miejscu wskazać należy, że art. 6 u.d.i.p. zawiera katalog służący sprecyzowaniu informacji, którą należy traktować jako informację publiczną, ma on charakter przykładowy i w żadnym razie nie może być identyfikowany z enumeratywnym jej zdefiniowaniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że informację publiczną stanowią wszystkie wiadomości wytworzone lub odnoszone do władz publicznych. Za takie w szczególności uznawane są wyroki sądowe wraz z ich uzasadnieniami. Znajduje to odzwierciedlenie w powołanym już art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu jako informacja publiczna podlega w szczególności treść i postać dokumentów urzędowych takich jak: akty administracyjne i inne rozstrzygnięcia; dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, czy treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu postanowienie prokuratora kończące postępowania w przedmiocie umorzenia dochodzenia stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. należy je zakwalifikować jako "inne rozstrzygnięcia". Zatem wnioskowane przez skarżącego postanowienie podlega udostępnieniu w trybie przewidzianym w u.d.i.p.
W ocenie Sądu błędnym jest stanowisko organu, wedle którego żądana informacja podlegać może udostępnieniu wyłącznie na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, dalej w skrócie: "K.p.k."). Zgodnie z art. 156 § 1 K.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Z kolei art. 156 § 5 zdanie pierwsze K.p.k. stanowi, że jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b K.p.k.). Z powyższego wynika, że przepisy K.p.k., w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego, postępowania przygotowawczego oraz po jego zakończeniu, wyłączają w tym zakresie uregulowania u.d.i.p. na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odnoszą się one jednak do akt sprawy rozumianych jako określony zbiór materiałów i dokumentów stanowiący pewną całość, a nie do pojedynczej, będącej częścią tego zbioru informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16).
Biorąc pod uwagę, że w treści wniosku z dnia 27 marca 2025 r. zażądano konkretnego dokumentu urzędowego, będącego postanowieniem o umorzeniu postępowania, uznać należało, że wnioskowana informacja nie podlegała ograniczeniom wskazanym w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w szczególności zaś nie miał zastosowania do niej tryb udostępnienia przewidziany w art. 156 K.p.k.
Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że, organ nie udostępnił skarżącemu wnioskowanej przez niego informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Pozostaje więc w bezczynności, gdyż zgodnie z orzecznictwem sądowym stan taki ma miejsce również wtedy, gdy organ posiadając żądaną informację błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające udostępnieniu lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu o art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3656/18).
Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał więc Prokuratora Rejonowego Kraków – Podgórze do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie z wniosku strony skarżącej z dnia 27 marca 2025 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). Zaznaczyć jednak należy, iż tak określony obowiązek nie przesądza tego, czy w dalszym postępowaniu wnioskowana informacja publiczna zostanie udostępniona skarżącemu, a jeśli tak się stanie, czy nastąpi to w żądanej formie. Ocena w tym zakresie należy do dysponenta informacji publicznej, który wyjaśni, czy wszystkie dane mogą zostać ujawnione, czy też całość lub część z nich objęta jest tajemnicą, a jeśli tak, to jakiego rodzaju, i w związku z tym które dane podlegają ochronie, czy do zastosowania tej ochrony wystarczy zanonimizowanie tych danych czy też konieczna będzie odmowa udzielenia informacji w trybie art. 5 u.d.i.p.
W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie brak udzielenia informacji publicznej nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. jest stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Przyjmuje się także, że oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Przyjmuje się także, że kryterium, które pozwala na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia tego naruszenia (por. wyrok NSA z 12 września 2024 r., sygn. akt I OSK 661/24).
Prokurator Rejonowy Kraków – Podgórze w ustawowym terminie zajął stanowisko wobec wniosku skarżącego. Brak udzielenia żądanej informacji wynikał z odmiennej interpretacji przepisów prawa, co do możliwości udzielenia wnioskowanej informacji. Po stronie organu nie można dopatrzyć się złej woli czy też lekceważącego stosunku do obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wadliwe zastosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała postać kwalifikowaną. Te względy przesądziły o treści pkt 2 wyroku, którego podstawą był art. 149 § 1a P.p.s.a. O kosztach w punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 205 § 1 w zw. z art. 200 P.p.s.a.