II SAB/Kr 192/24

II SAB/Kr 192/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Wójta Gminy Kościelisko w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na gruncie 1. zobowiązuje Wójta Gminy Kościelisko do wydania aktu lub dokonania czynności w zakresie wniosku skarżącego z dnia 26 października 2022 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wójt Gminy Kościelisko dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wójtowi Gminy Kościelisko grzywnę w wysokości 1 000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Wójta Gminy Kościelisko na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 5. w pozostałym zakresie skargę oddala
Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 lipca 2024 r. K. G. – [...]i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy K. w zakresie naruszenia stosunków wodnych na gruncie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 26 października 2022 r. złożył wniosek w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie. Pismem z dnia 20 lutego 2023 r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu. Pismem z dnia 28 lutego 2023 r. SKO w Nowym Sączu wezwało Wójta Gminy K. do przesłania odpisów akt sprawy. W odpowiedzi pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Wójt Gminy K. poinformował, że wniosek z dnia 26 października 2022 r. zaginął. Do chwili obecnej organ nie załatwił niniejszej sprawy.
W konkluzji skarżący wniósł o zobowiązanie Wójta Gminy K. do wydania w terminie miesiąca decyzji w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie toczącej się pod znakiem GK.I.5315.9.2023, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kwoty pieniężnej na rzecz skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że pismem z dnia 26 października 2022 r. zatytułowanym "wniosek" skarżący poinformował, że w wyniku remontu drogi przebiegającej przy jego posesji, woda spływająca drogą zalewa jego posesję poprzez zjazd z tej drogi, co według jego relacji nie zdarzało się wcześniej. Skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwagi na brak rozpatrzenia jego podania w terminie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2024 r. SKO stwierdziło rażącą bezczynność organu. W wyniku tego Wójt przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia przyczyn i winnych bezczynności, której powodem okazało się zagubienie korespondencji przez kierownika referatu drogownictwa. Organ niezwłocznie pozyskał kopię przedmiotowego pisma od skarżącego, celem rozpatrzenia podania. W dniu 18 kwietnia 2023 roku zorganizowano wizję terenową w miejscu występowania problemu.
Stwierdzono, że przyczyną zalewania posesji skarżącego nie jest zmiana stosunków wodnych lecz nieprawidłowo wykonane roboty budowlane podczas remontu drogi. Sporządzono notatkę z oględzin oraz dokumentację zdjęciową. W notatce ustalono także, że Wójtowi, jako zarządcy drogi zostanie przedstawione odpowiednie rozwiązanie techniczne, aby poprawić spływ wody na drodze i wyeliminować przyczynę napływu wody w kierunku zjazdu na posesję skarżącego. W piśmie z dnia 15 maja 2023 roku Wójt Gminy K. poinformował skarżącego, że zostało zaprojektowane odpowiednie rozwiązanie techniczne polegające na wykonaniu odwodnienia liniowego drogi (dwóch kanałów typu korytkowego z rusztem żeliwnym D400) wraz z odprowadzeniem wody do pobliskiego potoku. Wskazano, że dodatkowo zostanie przeprowadzona inspekcja techniczna przepustu pod drogą, a w razie potrzeby wymiana jego elementów. Wskazano, że wszystkie roboty zostano wykonane
najpóźniej do końca czerwca 2023 r. W dniu 26 maja 2023 r. wykonano w terenie odwodnienie liniowe w lokalizacji wskazanej przez skarżącego na zjeździe do jego posesji. W wyniku wykonanych robot budowlanych sytuacja uległa poprawie, a Wójt uznał sprawę za załatwioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.). Stosownie bowiem do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi skarżący zwalcza bezczynność Wójta Gminy K. w zakresie naruszenia stosunków wodnych na gruncie.
Na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).
Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę (w tym także skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).
Złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 § 1 P.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. Należy zwrócić uwagę na redakcję powołanego przepisu – nie ma znaczenia to czy i jak zostało rozpoznane ponaglenie, w tym, czy zostało ono pozostawione bez rozpoznania. Samo wniesienie ponaglenia już otwiera drogę do skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość. W sprawach tego rodzaju skarg nie ma znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy ponagleniem wniesionym w trybie art. 37 § 1 K.p.a., a skargą do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym skargi jest wyłącznie złożenie takiego ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie kwestionuje się w skardze (por. postanowienie NSA z dnia: 10 października 2013 r., sygn. I OZ 893/13 oraz 2 września 2020 r. sygn. II OSK 3732/18). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w okolicznościach badanej sprawy stosowny tryb został wyczerpany.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Wójta Gminy K. rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że bezczynność lub przewłoka postępowania, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych w art. 35 K.p.a. organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia przez organ administracji określonych działania związanych, w wnioskiem uprawnionego podmiotu, oraz braku tych działań, jakie w terminach określonych przepisami postępowania winien podjąć organ, zmierzając do zakończenia postępowania w prawnie przewidzianej formie. Stwierdzenie kumulatywnego spełnienia tych przesłanek, obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności.
Stosownie do art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. W myśl art. 35 § 1 - § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).
W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 26 października 2022 r. zatytułowanym "wniosek" poinformował organ, że w wyniku remontu drogi przebiegającej przy jego posesji, woda spływająca drogą zalewa jego posesję poprzez zjazd z tej drogi, co według jego relacji nie zdarzało się wcześniej. Skarżący wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z uwagi na brak rozpatrzenia jego podania w terminie. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2024 r. SKO stwierdziło rażącą bezczynność organu. W wyniku tego Wójt przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w celu ustalenia przyczyn i winnych bezczynności, której powodem okazało się zagubienie korespondencji przez kierownika referatu drogownictwa. Do chwili obecnej Wójt Gminy K. nie wydał stosownego aktu w niniejszej sprawie.
Wobec przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że Wójt Gminy K. naruszył przepisy określające terminy załatwienia spraw, biorąc pod uwagę, że wniosek skarżącego został złożony 26 października 2022 r., a sprawa nie została załatwiona do chwili obecnej. Stan rzeczy istniejący w dniu wniesienia skargi bez wątpienia wypełnia znamiona bezczynności.
W nawiązaniu do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę wyjaśnić trzeba, że stwierdzenie stanu bezczynności wynika z ustalenia okoliczności obiektywnej – przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Wobec tego okoliczności wskazujące na zgubienie wniosku nie mogły doprowadzić do skutecznego zakwestionowania zarzutu bezczynności. Jak słusznie wskazuje się w doktrynie, "Organ administracji nie może skutecznie bronić się przed zarzutem bezczynności wówczas, gdy organ ten – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął innej wymaganej czynności, a przy tym nie został wyznaczony nowy termin załatwienia sprawy. Powody niezakończenia postępowania w terminie oraz powody niewyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy nie mają znaczenia. Niezałatwienia sprawy w terminie nie usprawiedliwiają w szczególności: skomplikowanie sprawy, niewystarczająca liczba pracowników obsługujących organ, przekazanie akt sprawy do sądu administracyjnego lub do organu wyższego stopnia" (komentarz do art. 37, P.M. Przybysz, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany", Lex/el. 2024).
Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd w punkcie II sentencji wyroku stwierdził, że Starosta Tatrzański dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 26 października 2022 r.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła. Brak jakichkolwiek działań zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo sygnalizowania bezczynności przez wnioskodawcę, brak próby wyjaśnienia stronie przyczyn bezczynności świadczą, zdaniem Sądu, o rażącym charakterze zaistniałej bezczynności. Podkreślić należy, że wniosek skarżącego z dnia 26 października 2022 r. był jednoznaczny. Skarżący domagał się wszczęcia postępowania, o naruszenie stosunków wodnych, w związku przebudową drogi i szkodami występującymi na jego działce, w związku z tą przebudową, wskazując także podstawę prawną zgłoszonego żądania oraz formułował żądania i wskazywał adresatów tych żądań. Organ nie mógł temu pismu przypisać innego charakteru, jak wniosek o wszczęcie postępowania prowadzonego w oparciu o art. 234 ustawy Prawo wodne. Bez mała dwu-letni okres, w którym postępowanie nie zostało wszczęte, pomimo doraźnych interwencji, na które organ się powołuje, nie umniejszają wagi naruszenia prawa, przez brak wszczęcia postępowania w sprawie, bądź procesowego załatwienia sprawy, jeżeli organ stał na stanowisku, że brak podstaw do wszczęcia tego postepowania. Skutkuje to przyjęciem, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec stwierdzenia, że bezczynność w niniejszej sprawie miała charakter rażący, Sąd uznał za w pełni zasadne wymierzenie w tym przypadku grzywny organowi w wysokości 1000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., jak w punkcie III sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie IV sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W pozostałym zakresie skargę oddalono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w punkcie V sentencji wyroku.