II SAB/Kr 191/25

II SAB/Kr 191/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Jacek Bursa
Monika Niedźwiedź /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
658
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 35  , 36 , 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 par 1 i par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Sędziowie WSA Jacek Bursa AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych I. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności, II. stwierdza, że bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności, IV. przyznaje od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie rzecz K. P. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych V. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz K. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga K. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. W skardze domaga się on stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych.
W uzasadnieniu skargi wskazuje on, że w dniu 25 lutego 2021 PINB dla Powiatu Nowosądeckiego wydał decyzję nr 129/2021 dotyczącą wstrzymania robót budowlanych w budynku w stanie surowym niezamkniętym. W decyzji nadzór budowlany nakazał Skarżącemu montaż luksferów w otworach okiennych, które do tej pory są puste, oraz wzniesienie ścianki ppoż, która miałaby zabezpieczać przed ogniem zabudowania drewniane na działce nr [...] i [...] w M. W.. Podkreśla, że jego budynek posiada wszelką dokumentację tj. pozwolenie na budowę, projekt, dziennik budowy, kierownika budowy. Do chwili obecnej czyli po 54 miesiącach od wstrzymania robót budowlanych na jego budowie przez PINB dla Powiatu Nowosądeckiego nie została wydana decyzja w postępowaniu odwoławczym przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Krakowie. Odwołanie do WINB w Krakowie złożył w dniu 29 marca 2021 na dzienniku podawczym PINB dla Powiatu Nowosądeckiego. Wysyłał wiele pism do WINB w Krakowie informując o braku czynności, o przewlekłym prowadzeniu sprawy, o rażącym naruszeniu prawa administracyjnego. Wszystkie jego skargi i pisma były bezzasadne lub rozpatrywane przez PINB dla Powiatu Nowosądeckiego zamiast przez WINB w Krakowie. W załączeniu do skargi dołącza ksero pism/skarg skierowanych do PINB dla Powiatu Nowosądeckiego i WINB w Krakowie a dotyczące przewlekłości, bezczynności i naruszania przepisów prawa administracyjnego i budowlanego. Po ponad czterech latach WINB w Krakowie wykonał jedną czynność w sprawie a mianowicie: polecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Nowosądeckiego przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z oględzin w terenie. Oględziny na posesji odbyły się w dniu 10 kwietnia 2025 czyli 50 miesięcy po złożeniu odwołania do WINB w Krakowie.
Podkreśla, że z uwagi na przewlekłość postępowania administracyjnego dotyczącego wstrzymania robót budowlanych w budynku w stanie surowym niezamkniętym poniósł ogromne straty materialne, które ocenia na kwotę około 100 000 zł. Kuny leśne i domowe zniszczyły podbicie pod dachówką dachu i konieczne jest zdemontowanie całość poszycia dachowego aby założyć folię membranę regulującą wilgotność pod dachem. Zniszczeniu uległo całkowicie ocieplenie między stropem a dachem, naruszyły ocieplenie płyty na strychu budynku, ponadto kilkanaście okien i drzwi wymagają demontażu w celu usunięcia skruszonej piany montażowej, konieczne jest także ponowne założenie okien i drzwi.
W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, że w dniu 8 sierpnia 2025 roku została wydana decyzja nr 443/2025 zn: WOB.7721.192.202l.KJAR, którą MWINB - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego K. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego nr 129/2021 z dnia 25 lutego 2021 roku znak: OAE-530-172/20, "którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333) nakazuje inwestorowi P. K. P. w terminie 6 miesięcy [od] uostatecznienia się niniejszej decyzji doprowadzić realizowane roboty przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]położonej w obrębie ewid. M. W., gm. P. do stanu zgodnego z prawem, tj. projektem budowlanym autorstwa mgr. inż. B. M. zatwierdzonym decyzją Starosty Nowosądeckiego Nr 2089/2011 z dnia 18 października 2011r., znak GB-I1.6740.1579.2011, poprzez wykonanie następujących robót budowlanych: 1) zlikwidować okap dachu od strony działek nr [...] i [...] (dawniej działka nr [...]); 2) wysunąć ściany od strony działek nr [...] i [...] (dawniej działka nr [...]) na co najmniej 0,3 mpoza lico ściany zewnętrznej budynku, 3) wysunąć ścianę zewnętrzną o 0,5mpoza zakończenie dachu od strony działek nr [...] i [...]; 4) zamontować w dwóch jaskółkach od strony działek nr [...] i [...] (dawniej działka nr [...]), wypełnienia w postaci luxfer. " - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. MWINB wyjaśnia ponadto, że w dniu 9 kwietnia 2021 roku na dziennik podawczy tut. Inspektoratu za pismem PINB w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego z dnia 6 kwietnia 2021 roku wpłynęło odwołanie skarżącego K. P. od w/w decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 roku. Sprawa została zarejestrowana pod znakiem WOB.7721.192.2021. Pismem z dnia 3 lutego 2025 roku znak: WOB.7721.192.202l.KJAR, MWINB zwrócił się do Sądu Rejonowego w Nowym Sączu Wydział I Cywilny celem uzyskania informacji o spadkobiercach jednej ze stron postępowania. Po otrzymaniu w dniu 12 lutego 2025 roku odpowiedzi, MWINB pismami z dnia 24 lutego 2025 roku zawiadomił ustalonych spadkobierców o przysługującym im statusie strony postępowania. W dniu 26 lutego 2025 roku MWINB wydał postanowienie nr 173/2025 znak WOB.7722.37.2021.KJAR, WOB.7721.192.202l.KJAR, którym na podstawie art. 136 § 1 kpa zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego (MWINB nakazał przeprowadzenie czynności procesowej oględzin); jednocześnie MWINB, działając na podstawie art. 36 § 1 i 2 kpa, wyznaczył nowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej. W dniu 18 kwietnia 2025 roku do MWINB wpłynął uzupełniony materiał dowodowy. Zawiadomieniem z dnia 15 lipca 2025 roku organ zawiadomił strony postępowania na podstawie art. 10§1 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań. Jak wskazano już powyżej, powyższe postępowanie odwoławcze znak: WOB.7721.192.2021 9 zostało zakończone wydaniem w dniu 8 sierpnia 2025 roku decyzji nr 443/2025 znak: WOB.7721.192.202l.KJAR, którą MWINB - po rozpatrzeniu odwołania skarżącego - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB.
Wniosek o odrzucenie powyższej skargi K. P. jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 §1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniono odwołując się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie skarżący w toku postępowania odwoławczego przesłał do MWINB szereg pism -jednak w ocenie organu żadne z nich nie stanowiło ponaglenia w rozumieniu art. 37 kpa. Organ szeroko odniósł się do treści pism skarżącego w opisanej powyżej decyzji z dnia 8 sierpnia 2025 roku. Jak m.in. wyjaśnił organ, "Kolejne pismo strony, P. K. P., datowane na dzień 3 listopada 2024 r (data wpływu na dziennik podawczy MWINB 6 listopada 2024 r.) zatytułowane "prośba" (vide k. 56-82 akt MWINB) zawierało wniosek strony o przyspieszenie rozpoznania przedmiotowej sprawy. W przedmiotowym piśmie strona podniosła na okoliczności związane z nieruchomością stanowiącą przedmiot postępowania oraz obiektami budowlanymi na działkach sąsiednich. Wskazano w nim na okoliczność faktyczną zniszczeń dokonanych przez zwierzęta. W piśmie został zawarty ponadto wniosek o umorzenie postępowania. Do pisma dołączono szereg załączników obejmujących m.in. aktualne fotografie. Pismem z dnia 19 stycznia 2025 r. (data wpływu na dziennik podawczy MWINB 21 stycznia 2025 r. ) adresowanym do cyt.: "Pani Naczelnik Wydziału Orzecznictwa Budowlanego" i zatytułowanym cyt.: "Ponaglenie /kolejne w tej sprawie/" (vide k. 84-95). P. K. P. w piśmie zwrócił się z prośbą o przyspieszenie wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, jednocześnie wskazując na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 grudnia 2024 r. (kopia załączona została do wspomnianego pisma). Ponownie wskazano na podnoszone już w sprawie okoliczności związane z budynkiem będącym przedmiotem postępowania oraz obiektami budowlanymi na działkach sąsiednich. Strona ponownie zwróciła się o umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego i szybkie wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Spis załączników do przedmiotowego pisma wskazuje na szereg dokumentów m.in. wyżej już wspomnianą kopię wyroku wraz z uzasadnieniem czy aktualny materiał zdjęciowy, jednakże jedynym załącznikiem który wpłynął wraz z przedmiotowym pismem była wzmiankowana już wyżej kopia wyroku (vide k. 84-92 akt MWINB)." Niezależnie od powyższego należy wskazać, że niniejsza skarga została wniesiona po ostatecznym zakończeniu postępowania w sprawie (skarga wpłynęła do organu w dniu 11 sierpnia 2025 roku, zaś decyzja MWINB kończąca przedmiotowe postępowanie odwoławcze znak: WOB.7721.192.2021 została wydana w dniu 8 sierpnia 2025 roku). Jak zaś wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 roku (sygn. akt II OPS 5/19), "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. }49§l pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi."
Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, mając na uwadze fakt wydania decyzji nr 443/2025 z dnia 8 sierpnia 2025 roku znak: WOB.7721.192.202l.KJAR, która zakończyła przedmiotowe postępowanie odwoławcze znak: WOB.7721.192.2021, organ wnosi o oddalenie skargi.
MWINB zwraca miejscu uwagę, że Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości i bezczynności (z rażącym naruszeniem prawa); tymczasem bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi - co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż "z art 37 § 1 kp.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. " (teza wyroku NSA z dnia 7 września 2022 roku, II OSK 871/22). "Bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Oznacza to, że bezczynność zachodzi, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, natomiast przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art 37 § 1 k.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji). Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19." (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2023 roku, III OSK 1991/22; tak również wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2023 roku, 111 OSK 5642/21, wyrok NSA z dnia 7 września 2022 roku, II OSK 871/22, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2024 roku, II SAB/Kr 51/24, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 września 2024 roku, III SAB/Kr 39/24, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 listopada 2024 roku, 11 SAB/Gd 35/24). Z uwagi zatem również na powyższe, w ocenie MWINB przedmiotowa skargą - będąca skargą zarówno na bezczynność, jak i na przewlekłość w tym samym postępowaniu odwoławczym - nie powinna zostać uwzględniona.
Z ostrożności procesowej, na wypadek uwzględnienia skargi, organ wnosi o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o stwierdzenie, że bezczynność ani przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz o oddalenie sformułowanego w skardze wniosku o zasądzenie od organu odszkodowania. W pierwszej kolejności MWINB wskazuje w tym miejscu, że - w związku z faktem wydania przez organ opisywanej wyżej decyzji nr 443/2025 z dnia 8 sierpnia 2025 roku znak: WOB.7721.192.202l.KJAR, kończącej przedmiotowe postępowanie odwoławcze, brak jest podstaw do zobowiązania organu przez Sąd do wydania w określonym terminie aktu (art. 149§1 pkt 1 ppsa). Następnie organ wskazuje, że " W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość działania organu administracji o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, co ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania wymaganych czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dokonując więc oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie można poprzestać na prostym zestawieniu terminów, ale należy wziąć pod uwagę wszelkie uwarunkowania danej sprawy (por. wyroki NSA z dnia: 4 czerwca 20}9r. sygn. IIOSK 3374/18, LEXnr 2687200; 17 maja 2019 r. sygn. IOSK 2171/17, LEK nr 2689402)." (tak wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 roku, II OSK 1783/20); jak podkreślił NSA w powyższym wyroku, "wyjątkowe okoliczności związane z warunkami funkcjonowania organu administracji mogą stanowić usprawiedliwienie dla wydłużonego czasu rozpatrywania konkretnej sprawy."
W pierwszej kolejności należy zatem podkreślić, że przedmiotowa sprawa wpłynęła w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, który to stan trwał do dnia 15 maja 2022 roku (następnie do dnia 30 czerwca 2023 roku trwał stan zagrożenia epidemicznego). MWINB wskazuje, że okoliczności związane ze stanem epidemii stanowią wyjątkowe okoliczności związane z warunkami funkcjonowania organu. Z uwagi bowiem na sytuację epidemiczną konieczna była przede wszystkim zmiana organizacji pracy jednostki poprzez m.in. wdrożenie systemu pracy zdalnej; co również istotne, okoliczności związane z zamykaniem w tym okresie żłobków, przedszkoli i szkół spowodowały absencję części pracowników. Ponadto, w okresie stanu epidemii, dochodziło do nieobecności pracowników Inspektoratu, które związane były z koniecznością odbycia kwarantanny bądź izolacji, a które to nieobecności również w sposób znaczący wpływały na funkcjonowanie organu. Przykładowo wskazać w tym kontekście należy, że w pierwszym kwartale 2021 roku na kwarantannie bądź izolacji przebywało 12 z 57 pracowników Inspektoratu, co z przyczyn niezależnych od organu wymusiło szereg zmian w organizacji pracy, mających wpływ na terminowość załatwiania spraw. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, okoliczności związane ze stanem epidemii - które mogły się łączyć z nieobecnościami pracowników, które związane były z koniecznością odbycia kwarantanny bądź izolacji - mogły mieć wpływ na warunki funkcjonowania organu, a to z kolei determinowało możliwość terminowego załatwienia spraw (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 czerwca 2022 roku, II SAB/Kr 34/22). Niezależnie od okoliczności związanych ze stanem epidemii organ wyjaśnia, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw wynikają również ze znacznej ilości postępowań administracyjnych będących w trakcie rozpatrywania przez MWINB. Należy podkreślić, że na jednego pracownika Zespołu ds. Postępowań Odwoławczych Wydziału Orzecznictwa Budowlanego WINB przypada średnio ponad 100 spraw; w związku z powyższym, w pierwszej kolejności rozpatrywane są sprawy, w których występuje udokumentowany stan zagrożenia. Organ wyjaśnia również, że sytuacja kadrowa w Inspektoracie jest trudna. Przez wiele lat Inspektorat borykał się z problemem przede wszystkim dużej rotacji, jak również niedostatecznej ilości pracowników, co doprowadziło do spiętrzenia spraw czekających na rozpoznanie. Obecny stan zatrudnienia w Inspektoracie nie pozwala na całkowitą likwidację powstałych zaległości i jednocześnie rozpoznawanie w ustawowym terminie spraw wpływających na bieżąco - nie ma realnej możliwości takiej organizacji pracy, by nie zachodziły opóźnienia w załatwianiu spraw. Ponadto zwrócić uwagę należy, że postępowania administracyjne prowadzone przez organy nadzoru budowlanego są postępowaniami w większości skomplikowanymi i wymagają specjalistycznej wiedzy, a rzetelne rozpatrzenie sprawy wymaga często pogłębionej analizy prawnej lub technicznej. Wszystkie powyższe uwarunkowania powodują spiętrzenie dużej ilości spraw oczekujących na rozpatrzenie, co w wielu przypadkach uniemożliwia zakończenie postępowań w ustawowym lub wyznaczonym terminie. W niniejszej sprawie opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy nie wynikało ze złej woli organu, lecz ze wskazanych wyżej problemów związanych z funkcjonowaniem Inspektoratu, które powodują wydłużenie czasu rozpatrywania wielu spraw, a nie tylko sprawy skarżącego. Podkreślić należy, że opóźnienie to nie wynikało z zaniechania rozumianego jako celowe unikanie wydania rozstrzygnięcia albo lekceważenie prawa strony do rozpoznania jej sprawy w terminie - takiej złej woli organ nie przejawia. Jak wyjaśniono powyżej, główną przyczyną nierozpoznania sprawy w terminie był brak odpowiedniej obsady etatowej w stosunku do rosnącej ilości spraw czekających na rozpatrzenie. Ponadto zwrócić uwagę w tym miejscu należy na skomplikowany charakter niniejszej sprawy. Organ podkreśla, że w przedmiotowej sprawie konieczne było podjęcie działań mających na celu ustalenie aktualnego kręgu stron postępowania (w związku ze śmiercią jednej ze stron postępowania, organ ustalał jej spadkobierców, a następnie zobligowany był wystosować do nich stosowne zawiadomienie), jak również konieczne było wydanie na podstawie art. 136 kpa postanowienia (opisane wyżej postanowienie nr 173/2025 z dnia 26 lutego 2025 roku), którym zlecono organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Ponadto MWINB podkreśla, że wobec obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego znak: WOB.7721.192.2021, przed MWINB prowadzone było również postępowanie zażaleniowe znak; WOB.7722.37.2021 (w związku z zażaleniem skarżącego na postanowienie PINB w Nowym Sączu dla Powiatu Nowosądeckiego nr 525/2020 z dnia 30 grudnia 2020 roku znak: OAE-530-172/20, którym na podstawie m.in. art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego nakazano "inwestorowi obiektu P. K. P.; "l. wstrzymać roboty budowlane prowadzone przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]położonej w obrębie ewid. M. W., gm. P., z uwagi na prowadzenie ich w sposób odbiegający od warunków udzielonego pozwolenia na budowę, oraz projektu budowlanego II. teren prowadzonych robót budowlanych wygrodzić i zabezpieczyć zgodnie z zasadami BHP (zabezpieczenia należy wykonać jako prowizoryczne, przeznaczone do demontażu); III przedłożyć w tut. Inspektoracie w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia inwentaryzację wykonanych robót budowlanych uwzględniającą wykonane odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. ""). Powyższe postępowanie zażaleniowe zostało zakończone wydaniem przez MWINB w dniu 8 sierpnia 2025 roku postanowienia nr 737/2025 znak: WOB.7722.37.202l.KJAR, którym utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy. MWINB podkreśla również dodatkowo w tym miejscu - mając na uwadze zawarte w skardze twierdzenia skarżącego (który wskazał, że kierowane przez niego w toku postępowania do MWINB 9 pisma były rozpatrywane w nieprawidłowy zdaniem skarżącego sposób) - iż w obszernym uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji z dnia 8 sierpnia 2025 roku szeroko i wyczerpująco odniesiono się do licznych pism skarżącego, które wpłynęły do przedmiotowego postępowania odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 234 pkt 1 kpa, "W sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne: skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu". Jednocześnie zwrócić uwagę należy, że przed MWINB toczy się lub toczyło również kilka innych postępowań administracyjnych z udziałem skarżącego. Organ wnosi o uwzględnienie wszystkich powyższych okoliczności przy dokonywaniu ewentualnej oceny, czy opóźnienie w załatwieniu sprawy stanowiło bezczynność mającą charakter rażący, bądź czy doszło do przewlekłości o rażącym charakterze.
W odniesieniu do zawartego w skardze wniosku o przyznanie na rzecz skarżącego odszkodowania, organ wnosi o jego oddalenie wskazując, że przepis art. 149 p.p.s.a nie przewiduje możliwości zasądzenia odszkodowania. Działając z ostrożności procesowej, przy przyjęciu, że powyższy wniosek skarżącego mógłby zostać zakwalifikowany jako wniosek o wymierzenie organowi grzywny lub jako wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149§2 p.p.s.a), organ podnosi w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż środki wskazane w art. 149§2 ppsa (a zatem grzywna i suma pieniężna) są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. np. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2020 roku, I OSK 1558/20, z dnia 20 listopada 2020 roku, II OSK 3455/19). W odniesieniu do sumy pieniężnej wskazuje się, że ma ona ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji; suma ta stanowi "szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu" - w związku z powyższym podkreśla się, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do uszczerbku wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 roku, 1 OSK 3271/19). W tym kontekście zwrócić uwagę przede wszystkim należy, że w ocenie MWINB podniesione w skardze w tym zakresie okoliczności nie zostały w sposób dostateczny uzasadnione ani wykazane, co nie pozwala przyjąć, że uszczerbek zaistniał, ani że został udowodniony. Ponadto, mając na uwadze zawartą w skardze argumentację strony skarżącej, mającą uzasadniać zasadność opisywanego wniosku należy wskazać, że w ocenie organu podniesione przez skarżącego twierdzenia nie zasługują na uwzględnienie. MWINB przede wszystkim podkreśla w tym miejscu, że wskazywane przez skarżącego czynniki (w postaci czynników atmosferycznych oraz działań dzikich zwierząt, które w ocenie skarżącego doprowadziły do uszkodzeń obiektu w okresie wstrzymania robót budowlanych), to czynniki, którym inwestor może i winien zapobiec poprzez odpowiednie zabezpieczenie budowy - działania te leżą jednak w gestii inwestora, a nie organów nadzoru budowlanego. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie, utrata przez inwestora prawa do dalszego prowadzenia robót budowlanych (która może nastąpić z wielu przyczyn) nie powinna powodować negatywnych skutków dla wykonanych już elementów budowy czy też dla bezpieczeństwa ludzi ze strony tych niedokończonych elementów inwestycji - w związku z tym w ocenie sądów administracyjnych za dopuszczalne i zasadne należy uznać wykonanie przez inwestora takich robót, które w niezbędnym zakresie zabezpieczą dotychczas zrealizowaną budowę przed np. warunkami atmosferycznymi czy też samoistnym zniszczeniem z uwagi na jej niepełną konstrukcję wpływającą na stabilność, a także takich, które służyć będą zapewnieniu bezpieczeństwa ludzi ze strony niedokończonych fragmentów zabudowy. "Wykonanie w okresie obowiązywania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego wszelkich prac niezbędnych dotyczących zabezpieczeń nie może być uznane za niezastosowanie się do tego postanowienia, (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt IISA/Gl 852/12 - orzeczenie publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). " (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 września 2015 roku, II SA/Po 1088/14, por. również wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 września 2019 roku, sygn. akt II SA/Gd 161/19). "Nie można wykluczyć, iż prowadzenie robót zabezpieczających, związanych z obowiązkiem należytego zabezpieczenia budowy może pokrywać się z zatwierdzonym projektem budowlanym, mimo że pozwolenie na budowę zostało uchylone. Wybór robót zabezpieczających należy do inwestora." (wyrok NSA z dnia 8 września 2010 roku, sygn. akt: II OSK 1394/09; por. również wyrok WSA w Lublinie w wyroku z dnia 23 października 2012 roku, sygn. akt II SA/Lu 418/12). Mając zaś na uwadze dalsze sformułowania skarżącego zawarte w skardze, a odnoszące się do żądanego przez skarżącego odszkodowania MWINB wnosi również o oddalenie powyższych i wszelkich dalej idących twierdzeń i wniosków skarżącego w zakresie przyznania od organu odszkodowania, sumy pieniężnej lub grzywny Organ zwraca również w tym miejscu uwagę, że - co szczególnie istotne - orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśla, że "Stwierdzenie, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa jednak stanowiska, iż może być ona przyznana w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność, tj. zwalczenia bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania (por. wyroki NSA z dnia: 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2285/19; 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1189/17; 19 grudnia 2017 r., sygn. II OSK 490/17; 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/165). " (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 roku, II OSK 3455/19). W wyroku tym NSA wyjaśnił, że w okolicznościach konkretnej rozpoznawanej sprawy istotne zatem jest, czy cel złożonej skargi na bezczynność czy przewlekłość (którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania) może zostać osiągnięty bez przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Jak wskazano zaś powyżej, opóźnienie w załatwieniu niniejszej sprawy nie wynikało ze złej woli organu, lecz z problemów związanych z funkcjonowaniem Inspektoratu - w postaci w szczególności problemów kadrowych w organie, jak również stopnia skomplikowania prowadzonych spraw i trudności organizacyjnych wynikających z sytuacji epidemicznej - a także stopnia trudności przedmiotowej sprawy; ponadto w ocenie MWINB brak jest podstaw do uznania zaistniałego opóźnienia za drastyczny przypadek zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W żadnej mierze nie można przyjąć, że organ celowo unikał podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie; w dniu 8 sierpnia 2025 roku - a zatem przed wniesieniem przedmiotowej skargi do organu - sprawa została załatwiona decyzją MWINB nr 443/2025 znak: WOB.7721.192.202l.KJAR. Tym samym nie istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa - jako że organ wydał przewidziane prawem rozstrzygnięcie; w tej sytuacji - jak wskazuje się w sądownictwie sądów administracyjnych - za zbędne należy uznać stosowanie dodatkowych środków dyscyplinująco represyjnych (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 roku, II OSK 3455/19). "Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, ale nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu (por. wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., I OSK 1189/17). " (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2020 roku, II OSK 2285/19).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach:
1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym,
2) dochowania wymaganej prawem procedury,
3) respektowania reguł kompetencji.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt pkt 8 oraz 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz.935, dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i pkt 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.sa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Wobec powyższego przedmiotowa skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym.
W pierwszej kolejności należy zbadać dopuszczalność skargi.
Wbrew stanowisku organu brak jest podstaw do jej odrzucenia z uwagi na brak wniesienia ponaglenia oraz fakt wydania przez MWINB decyzji z dnia 8 sierpnia 2025 r. znak WOB. 7721.192.2021.KJAR.
W aktach sprawy zalega ponaglenie z 19 stycznia 2025 r. Zgodnie z art. 37 §3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Nie budzi przy tym wątpliwości treść pisma (ponaglenie), które zostało wniesione do MWINB.
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą również okoliczności, o których mowa w uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 roku, sygn. akt II OPS 5/19, a także w uchwale z dnia 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21.
Skarga w przedmiotowej sprawie została nadana przez Skarżącego w UP w N. S. dnia 8 sierpnia 2025 r. (k. 54 s.a.), zatem dokładnie w dacie wydania przez organ decyzji. Decyzja organu, jak wynika z akt administracyjnych, została natomiast wysłana dnia 11 sierpnia 2025 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (k. 133 a.a. MWINB), dokładnie w dniu, w którym do organu wpłynęła skarga Skarżącego. Z uwagi na tę koincydencję czasową w ocenie Sądu nie można w realiach niniejszej sprawy mówić o załatwieniu sprawy przed wniesieniem skargi, bowiem sprawa została załatwiona w dniu nadania skargi w UP, zaś skarga wpłynęła do organu w dniu ekspediowania (nawet nie doręczenia) decyzji stronie.
Pozbawienie w tych realiach jednostki prawa do sądu rodziłoby skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W szczególności uniemożliwiłoby orzeczenie w przedmiocie konsekwencji stwierdzonej bezczynności w postaci oceny charakteru naruszenia oraz w przedmiocie przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, o co wnioskował w skardze.
Przechodząc do meritum sprawy należy podkreślić, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 ustawy z 14 czerwca 1960 r. –Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.), jest obowiązek działania organów sprawnie, wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Zgodnie zaś z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Jak stanowi art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i judykatury pojęcie "bezczynności organu" jest nie tylko pojęciem prawniczym, ale i prawnym, ponieważ ustawodawca posługuje się nim w treści przepisów prawa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., jako kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli administracji. Najczęściej pod tym pojęciem rozumie się stan, w którym organ nie załatwia sprawy w określonym terminie. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 486/23).
Istotą przewlekłości postępowania z kolei jest to, że postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. W przypadku przewlekłości postępowania organ formalnie nie przekracza terminu załatwienia sprawy (np. zawiadamia strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przedłuża termin do załatwienia sprawy, zawiesza postępowanie), lecz w prowadzonym przez niego postępowaniu wystąpiły nieprawidłowości, które doprowadziły do tego, że postępowanie trwa znacznie dłużej, niż jest to rzeczywiście potrzebne dla załatwienia sprawy. Jako konkretne przypadki prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły wskazać należy m.in. niezasadne wyznaczenie w oparciu o art. 36 k.p.a. dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wyznaczenie nadmiernie odległego terminu załatwienia sprawy, wielokrotne niewłaściwe korzystanie z instytucji sygnalizacji, zatrzymanie biegu terminu załatwienia sprawy na skutek bezzasadnego podejmowania przez organ czynności, z którymi połączone są ustawowe terminy, niewliczane do terminu na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. (P. Kornacki, Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 381–382), brak podjęcia działań zmierzających do usunięcia przeszkód w kontynuowaniu zawieszonego postępowania (zob. A. Golęba, Komentarz do art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] H. Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie II, WKP/el. 2019). Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 10 września 2021 r. I SAB/Wa 240/21, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, co następuje.
W przedmiotowej sprawie odwołanie datowane na dzień 29 marca 2021 r. od decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 r. zostało złożone osobiście na dzienniku podawczym PINB w dniu 29 marca 2021 r. (k. 8 a.a. MWINB) i w ślad za pismem z dnia 6 kwietnia 2021 r. przekazane do organu odwoławczego (MWINB), gdzie wpłynęło dnia 9 kwietnia 2021 r.
Dnia 14 maja 2021 r. Skarżący wnosi pismo do organu odwoławczego z prośbą o rozpatrzenie jego odwołania (k. 14 a.a. MWINB).
Dnia 1 maja 2022 r. Skarżący ponownie wysyła pismo do organu odwoławczego domagając się rozpatrzenia odwołania od decyzji PINB z 25 lutego 2021 r. i przekazuje dodatkowe informacje w sprawie. Pismo to do organu odwoławczego wpłynęło 4 maja 2022 r. (k. 44 a.a. MWINB).
W dalszej kolejności w aktach sprawy zalega kolejne pismo Skarżącego z dnia 3 listopada 2024 r., w którym wskazuje on, że od blisko czterech lat nie rozpatrzono jego odwołania od decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 r. Akcentuje, że interweniował telefonicznie w organie w tej sprawie (k. 82 a.a. MWINB).
Następnie Skarżący wniósł do organu ponaglenie datowane na dzień 19 stycznia 2025 r., zaznaczając, że jest to kolejne ponaglenie w tej sprawie oraz podkreślając, że telefonicznie interweniował już w organie wiele razy (k. 95 a.a. MWINB).
Dopiero w lutym 2025 r. w aktach administracyjnych organu odwoławczego pojawia się ślad jakichkolwiek czynności podjętych w sprawie odwołania od decyzji PINB z dnia 25 lutego 2021 r. Mianowicie zawiadomieniem z dnia 24 lutego 2025 r. MWINB powiadomił o podjęciu kroków mających na celu ustalenie następców prawnych zmarłej strony postępowania p. E. Z..
Postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r. MWINB zlecił organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie. (k. 110 a.a. PINB). Uzupełniony materiał dowodowy został przesłany MWINB w ślad za pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. (k. 120 a.a. MWINB). Dopiero jednak w ślad za pism z dnia 15 lipca 2025 r. MWINB zawiadomił Skarżącego o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się na podstawie art. 10 k.p.a. w przedmiocie zgromadzonego materiału dowodowego. Pismem z dnia 24 lipca 2025 r. Skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie akt z uwagi na problemy z poruszaniem się i co za tym idzie ograniczone możliwości dostępu do organu w N. S. (k. 127 a.a. MWINB).
Dnia 8 sierpnia 2025 r. wydana została decyzja w sprawie.
Poza sporem pozostaje, że w sprawie z odwołania Pana K. P. organ od momentu wpływu odwołania nie podejmował istotnych czynności w sprawie. Pierwszą w zasadzie czynnością, jak wynika z akt sprawy, było zawiadomienie z dnia 24 lutego 2025 r. (k. 106 a.a. MWINB).
Nie ulega także wątpliwości, że brak rozpatrzenia odwołania przez okres ponad 4 lat (od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2025 r.) stanowi naruszenie o dużym ciężarze gatunkowym –naruszenie rażące.
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19). Dla oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
W świetle akt sprawy brak jest jakichkolwiek okoliczności, które usprawiedliwiałyby tak długi czas rozpatrywania odwołania. Nie wskazuje na to w szczególności stopień skomplikowania sprawy. Nie jest też okolicznością usprawiedliwiającą organ fakt, iż od 20 marca 2020 roku do 15 maja 2022 roku, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia obowiązywał w Polsce stan epidemii. Wprawdzie przyznać należy, że organy administracji publicznej funkcjonowały inaczej niż zwykle i występowały liczne ograniczenia, lecz nic nie stało na przeszkodzie, aby informować strony zgodnie z obowiązującymi przepisami o stanie sprawy ewentualnie konieczności przesunięcia terminu jej rozpatrzenia. Ponadto stan pandemii został zniesiony dnia 15 maja 2022 r., natomiast faktyczne ograniczenia ustały już wcześnie. Tego stanu nie mogą także usprawiedliwiać problemy z organizacja pracy w inspektoracie.
W tym stanie faktycznym i prawnym nie budzi wątpliwości Sądu, że w okresie od kwietnia 2021 r. do sierpnia 2025 r. organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślenia wymaga, że z uwagi na przedmiot decyzji PINB, od której odwołanie wniósł Pan K. P. – doprowadzenie robót realizowanych przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w M. W., w interesie Skarżącego leżało bez wątpienia terminowe rozpatrzenie odwołania, tak aby nie pozostawał w niepewności odnośnie do istnienia i zakresu nałożonych na niego obowiązków. Rację ma zatem Skarżący domagając się od organu sumy pieniężnej. W tej kwestii wyjaśnić należy, że skorzystanie ze środków, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwie do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 204/23). W judykaturze podnosi się, że za ich orzeczeniem przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z art. 149 § 2 p.p.s.a. nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2024 r. sygn. I OSK 1450/23).Tak było również w przedmiotowej sprawie. Zasądzenie sumy pieniężnej nie tylko ma zdyscyplinować organ do wydania aktu (co w przedmiotowej sprawie miało już miejsce), ale również ma cel kompensacyjny i prewencyjny. Przyznanie stronie wspomnianej sumy ma bowiem przede wszystkim na celu uczynić zadość krzywdzie, jaką strona poniosła na skutek (mówiąc ogólnie) wadliwie działającej administracji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 września 2025 r. sygn. I SA/Gd 12/25). Przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter również wszystkim prewencyjny bowiem ma służyć zwalczaniu bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przyszłości. Celem tego środka jest oddziaływanie mobilizujące i prewencyjne na organ (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 listopada 2025 r. sygn. II SAB/Gl 61/25).
W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy bez wątpienia istniały przesłanki do przyznania sumy pieniężnej, choć nie w wysokości wnioskowanej przez Skarżącego. Wnioskowana kwota pozostawała bowiem w ocenie Sądu zbyt wysoka. Suma pieniężna przyznawana w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a nie jest bowiem ukierunkowana na naprawienie szkody rzeczywistej w pełnej wysokości, lecz ma przede wszystkim na celu danie stronie "swoistego zadośćuczynienia" za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy, to okoliczność wydania rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność organu nie wyłącza możności przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 25 września 2025 r. sygn. II GSK 759/25).
Wobec powyższego uznano skargę za zasadną, stwierdzając, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i pkt II sentencji wyroku). W pkt III umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub do dokonania czynności. W pkt IV przyznano od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącego sumę pieniężną 2000 złotych na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a, zaś w pkt V zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a. od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.