II SAB/Kr 180/22

II SAB/Kr 180/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Małgorzata Łoboz /sprawozdawca/
Piotr Fronc
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. Z. - K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w sprawie odnośnie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce ewid. [...] obr. [...] w miejscowości Z. I. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się bezczynności, a bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Zakopanem do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 (słownie: dwa tysiące) zł; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Zakopanem na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 6 lipca 2022 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem wpłynęła skarga J. Z. skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym pod znakiem: NB.II.7355-Z-027/03 dot. "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce ewid. nr [...] obr. [...] w miejscowości Z.".
Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), tj.:
- art.8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej,
- art.12 k.p.a. poprzez przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą dla skarżącego,
- art.35 § 1 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady szybkości postępowania,
- art.36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.
Na podstawie wyżej wskazanych zarzutów skarżąca wniosła o:
- zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
- dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga,
- zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie,
- orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu,
- wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2018 r., poz. 1302) w maksymalnej wysokości,
- zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Zakopanem prowadzone jest postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek inwestorów z dnia 10 marca 2003 r., dot., cyt. "legalizacji budynku wybudowanego w latach 1992-1993 położonego w Z. ul. [...]. Jest to budynek mieszkalny działka nr [...]". W przedmiotowej sprawie organ powiatowy wydał decyzję nr [...] z dnia 11 marca 2020 r., znak: NB.II.7355- Z-027/03, którą nakazał inwestorom rozbiórkę przedmiotowego budynku. Po rozpatrzeniu odwołania, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr 546/2020 z dnia 13 listopada 2020 r., znak: WOB.7721.185.2020.DNAW utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 69/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Akta sprawy zostały zwrócone do PINB w Zakopanem za pismem Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 sierpnia 2021 r.
W dniu 12 listopada 2022 r. J. Z. złożyła do organu nadrzędnego ponaglenie na bezczynność/przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem sprawy. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie uznał, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości w sprawie.
Skarżąca wywodząc zasadność wniesionej skargi, podkreśliła, że pomimo upływu niespełna roku czasu, od kiedy organ nadzoru budowlanego dysponuje już aktami sprawy nie zostało wydane rozstrzygnięcie ani też nie podjęto żadnej innej czynności. Organ nie wykazał również, aby termin załatwienia sprawy uległ na mocy art. 35 § 5 k.p.a. wstrzymaniu na skutek wyznaczenia dodatkowego terminu, zawieszenia postępowania, bądź podjęcia innych działań. Od dnia 5 sierpnia 2021 r. postępowanie nie zostało zakończone. Tym samym organ naruszył art. 35 § 3 k.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. Terminy określone w kodeksie postępowania administracyjnego zostały przekroczone.
Odwołując się do orzecznictwa skarżąca podniosła, że rozpoznając skargę na bezczynność organu administracji publicznej, sąd administracyjny obowiązany jest dokonać urzędu kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga. Dopuszczalne jest także objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu albowiem inicjuje to jedną sprawę sądowoadministracyjną, w której sąd ma obowiązek rozpoznać i rozstrzygnąć spór o legalność braku wydania aktu lub podjęcia czynności. Ponadto umorzenie postępowania z uwagi na wydanie aktu po wniesieniu skargi do sądu nie zwalnia organu od rozstrzygnięcia czy bezczynność /przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca zaznaczyła, że w prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem postępowaniu nie zachodzi żadna przyczyna niezależna od organu. Taki stan rzeczy uzasadnia zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a.
Uzasadniając natomiast wniosek o wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarżąca podniosła, że każdemu podmiotowi poszkodowanemu w następstwie niezgodnego z prawem działania lub zaniechania organu administracji przysługuje uprawnienie do dochodzenia odszkodowania. Uprawnienie skarżącej do żądania naprawienia szkody wyrządzonej bezprawnym działaniem organu władzy publicznej ma swoje źródło w samej ustawie zasadniczej (art. 77 ust. 1 Konstytucji). Zakres podmiotu odpowiedzialności odszkodowawczej określa art. 417 Kodeksu cywilnego. Zachowanie organu powoduje dla skarżącej uszczerbek moralny w postaci całkowitej utraty zaufania do organów państwa. Skarżąca czuje się traktowana przez organ z całkowitą ignorancją, doprowadzając skarżącą obok szkody moralnej, a także do materialnego uszczerbku. Nadmieniła przy tym, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem została już kilkukrotnie oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ( m.in. w sprawie o sygn. II SAB/Kr 45/20 - wyrok z dnia 7 maja 2020 r. Jak się okazuje zasądzane grzywny w kwocie 500 zł nie stanowią dla organu wystarczającej dolegliwości, która mogłaby przeciwdziałać bezczynności w przyszłości.
Warto zauważyć, że mówiąc o grzywnie, skarżąca w istocie domagała się zasądzenia sumy pieniężnej na swoją rzecz.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem wniósł o odrzucenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku o jej oddalenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że prowadzi postępowanie znak: NB.II.7355-Z-027/03 z wniosku G. i A. B. z dnia 10 marca 2003 r. o legalizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w Z., wybudowanego w latach 1992 - 1993 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postępowanie prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. (w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.). Na skutek wniesionej przez J. Z. skargi na bezczynność, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 45/20 stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania znak: NB.II.7355-Z-027/03, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył mu grzywnę w wysokości 500 złotych.
W prowadzonym postępowaniu organ decyzją nr [...] z dnia 11 marca 2020 r. znak: NB.II.7355-Z-027/03 nakazał inwestorom G. B. i A. B. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w Z. oraz uporządkować teren po rozbiórce. W wyniku wniesionego odwołania, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją nr [...] z dnia 13 listopada 2020 r. znak: WOB.7721.185.2020.DNAW utrzymał w mocy ww. decyzję. W wyniku wniesionej przez G. B. skargi na decyzję organu II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 69/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Akta sprawy zostały zwrócone do PINB w Zakopanem za pismem Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Krakowie znak: WOB.7721.185.2020.MCZA z dnia 5 sierpnia 2021 r. (data wpływu: 9 sierpnia
2021 r.).
Pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r. J. Z. wezwała organ do wykonania pkt IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 45/20 poprzez wypłatę na jej rzecz kwoty 528,31 zł (z odsetkami). W odpowiedzi PINB w Zakopanem pismem znak: NB.II.7355-Z-027/03 z dnia 10 sierpnia 2021 r. wyjaśnił, że pkt IV w/wym. wyroku dotyczył grzywny, którą organ przelał na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a tym samym wykonał obowiązek nałożony przez sąd.
Dalej, za pismem z dnia 20 października 2021 r. PINB w Zakopanem przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę J. Z. na niewykonanie wyroku WSA w Krakowie sygn. akt SAB/Kr 45/20 z dnia 7 maja 2020 r. - wraz z odpowiedzią i aktami sprawy znak: NB.II.7355-Z-027/03. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1209/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. Z.. Akta sprawy zostały zwrócone do organu za pismem WSA w Krakowie z dnia 15 lutego 2022 r. (data wpływu: 18 luty 2022r.)
Pismem z dnia 8 grudnia 2021 r. znak: WSE.7641.304.2021.APIO Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Krakowie poinformował, że J. Z. wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zawiadomieniem z dnia 17 stycznia 2022 r. znak: NB.II.7355-Z-027/03 PINB w Zakopanem przekazał ponaglenie J. Z. do organu II instancji oraz poinformował, że akta sprawy j.w. znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. Postanowieniem nr [...] z dnia 26 stycznia 2022 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem nie dopuścił się przewlekłości ani bezczynności w sprawie.
Pismem z dnia 15 listopada 2021 r. (data wpływu: 16 listopada 2021 r.) J. Z. złożyła wniosek o zmianę kategorii obiektu w prowadzonym postępowaniu wskazując i załączając dowody (wydruki ze strony internetowej), że budynek wobec którego toczy się postępowanie, nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym lecz budynkiem pensjonatowym/usługowym.
W wyniku przeprowadzonej analizy strony internetowej booking.com organ potwierdził ten fakt, co znalazło potwierdzenie w adnotacji urzędowej z dnia 18 lipca 2022 r.
Postanowieniem nr 289/22 z dnia 20 lipca 2022r. znak: NB.II.7355-Z-027/03 PINB w Z. nałożył na inwestorów A. B. i G. B. obowiązek przedłożenia dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego użytkowanego jako budynek mieszkalno-usługowy (wynajem pokoi) usytuowanego na działce nr ewid. [...] obr. [...] przy ul. [...] w Z. ekspertyzy technicznej - w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Postanowienie nie jest prawomocne i ostateczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Natomiast w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku
wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia
postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 niniejszej ustawy, może również orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem w postępowaniu administracyjnym prowadzonym pod znakiem: NB.II.7355-Z-027/03 dot. "budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce ewid. nr [...] obr. [...] w miejscowości Z.".
Na samym początku należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki formalne do wystąpienia przez skarżącą ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu nadzoru budowlanego. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że skarżąca, przed wniesieniem skargi złożyła ponaglenie. To zaś powoduje, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna i podlegać będzie rozpatrzeniu.
Bezczynność organu administracji publicznej oznacza sytuację niewydania w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu bądź czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. (niezałatwienia sprawy w terminie z art. 35 i 36 k.p.a., czy w terminie wynikającym z przepisów szczególnych), będącą konsekwencją bądź niepodjęcia przez organ żadnych czynności w sprawie bądź też podjęcia ich, lecz z przekroczeniem terminu załatwienia sprawy i bez wykonania obowiązku zawiadomienia o tym strony. Inny typ naruszenia zasady szybkości postępowania i prawa strony do rozpoznania sprawy administracyjnej bez zbędnej i nieuzasadnionej zwłoki, stanowi przewlekłość postępowania administracyjnego, przez którą rozumie się sytuację zbyt długiego prowadzenia postępowania, w związku np. z nieuzasadnionym (bez rzeczywistych przyczyn) przedłużaniem terminu załatwienia sprawy, nieefektywnym wykonywaniem czynności w dużym odstępie czasu, wykonywaniem czynności pozornych, mnożeniem czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3097/12; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77).
Zarówno instytucja bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, wiążą się nierozerwalnie z zasadą szybkości postępowania, wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. oraz z prawem strony postępowania do rozpatrzenia jej sprawy we właściwym terminie. W myśl zasady szybkości postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Ustawowe terminy załatwienia sprawy administracyjnej określa zaś art. 35 k.p.a. stanowiąc, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Do wskazanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Z kolei przepis art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy na następującą sekwencję czasową czynności, które miały miejsce, a są istotne dla oceny pozostawania przez organ w bezczynności po tym jak wpłynęły do niego akta administracyjne zwrócone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 9 sierpnia 2021 r.
W dniu 10 sierpnia 2021 r. organ odpowiedział na pismo skarżącej z dnia 3 sierpnia 2021 r., wskazując, że zasądzona w wyroku WSA z dnia 7 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 45/20 grzywna została uiszczona na rachunek sądu. W dniu 21 września 2021 r. do organu wpłynęła skargi J. Z. na niewykonanie wyroku w sprawie do sygn. II SAB/Kr 45/20. W dniu 20 października 2021 r. organ przekazał akta sprawy do sądu administracyjnego wraz ze skargą na niewykonanie wyroku i odpowiedzią na nią. W dniu 16 listopada 2021 r. do organu wpłynął wniosek skarżącej o zmianę kategorii obiektu co do którego prowadzone jest postępowanie legalizacyjne. W dniu 13 grudnia 2021 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie przekazał organowi I instancji ponaglenie celem nadania mu biegu. W dniu 17 stycznia 2022 r. PINB złożył wyjaśnienia odnośnie prowadzonego postępowania w związku z wniesionym ponagleniem. W dniu 26 stycznia 2022 r. organ II instancji wydał postanowienie w którym stwierdził brak podstaw do przypisania organu I instancji bezczynności lub przewlekłości, a to wobec przesłania akt sprawy w dniu 20 października 2021 r. do sądu administracyjnego. W dniu 18 luty 2022 r. do organu wpłynęły akta sprawy zwrócone przez sąd administracyjny wraz z postanowieniem o odrzuceniu skargi skarżącej na niewykonanie wyroku. W dniu 18 lipca 2022 r . została sporządzona adnotacja urzędowa organu o dołączeniu do akt sprawy wydruków ze stron internetowych potwierdzających prowadzenie działalności polegającej na wynajmie pokoi w budynku objętym postępowaniem legalizacyjnym. W dniu 20 lipca 2022 r. organ wydał postanowienie o nałożeniu na inwestorów obowiązku przedłożenia ekspertyzy. Na podstawie akt sprawy nie można ustalić, czy postanowienie to zostało zaskarżone. W odpowiedzi na skargę sporządzonej w dniu 8 sierpnia 2022 r. wskazano natomiast, że postanowienie nie jest ani ostateczne ani prawomocne.
Przeprowadzona analiza czynności podejmowanych w toku postępowania pozwala na przypisanie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Zakopanem bezczynności w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z powyższego zestawienia organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania w okresie od dnia 9 sierpnia 2021 r. do dnia 20 października 2021 r., a następnie od dnia 18 lutego 2022 r. do dnia 20 lipca 2022 r. kiedy to wydał postanowienie mające na celu pozyskanie dowodu w sprawie.
Ponieważ do dnia rozpoznania skargi organ nie wydał decyzji, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - uznając, że dopuścił się on bezczynności zobowiązał go do załatwienia sprawy w terminie 2 miesięcy. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty - tak NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt l OSK 675/12. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bowiem bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Rażące opóźnienie musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 marca 2015 r, IV SAB/Po 19/15, CBOSA).
Taka szczególna sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie organu musi się spotkać z krytyczną oceną, skoro przez okres niemal dwudziestu lat nie zostało ono prawomocnie zakończone. O ile przedmiotem kontroli Sądu pozostają w zasadzie działania organu mające miejsce po zwrocie akt z sądu administracyjnego w dniu 9 sierpnia 2021 r., to jednak nie można tracić z pola widzenia długości całego postępowania w sprawie. Biorąc bowiem pod uwagę, że sprawa w sprawie samowoli budowlanej została wszczęta w 2003 r., a wydane w sprawie decyzje zostały uchylone przez sąd administracyjny, można było oczekiwać od organu podjęcia niezwłocznych działań ukierunkowanych na jak najszybsze załatwienie sprawy z uwzględnieniem wiążących wytycznych sądu. Tak się jednak nie stało. Organ, po otrzymaniu akt w dniu 9 sierpnia 2021 r. aż do ich ponownego przesłania do sądu w dniu 20 października 2021 r. nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozstrzygnięcia sprawy. Jeszcze bardziej rażąca była bezczynność organu w okresie od dnia 18 lutego 2022 r. do dnia 20 lipca 2022 r. Organ potrzebował aż pięciu miesięcy aby dojść do wniosku, że konieczne jest pozyskanie dowodu w postaci ekspertyzy dotyczącej obiektu budowlanego. Organ nie podał żadnych racjonalnych powodów tej przedłużającej się bierności.
Te same argumenty, które były powodem uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przemawiają za przyznaniem od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1160/21 wskazał, że "ustawodawca, przewidując możliwość przyznania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, nie określił żadnych kryteriów tego rozstrzygnięcia poza wysokością (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Brak więc podstaw, aby twierdzić, że suma pieniężna jest zależna od poniesionej szkody. Można jedynie stwierdzić, że gdyby sprawa była tego rodzaju, że szkoda spowodowana bezczynnością była oczywista, to suma pieniężna powinna być wymierzona w wyższej wysokości. Co do zasady można przyjąć, że ma ona funkcję swoistego zadośćuczynienia, co wpływa na jej uznaniowy charakter i przyjęcie, iż sąd administracyjny ma szeroki margines uznania w zakresie jej przyznania."
Przyznając skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł Sąd miał na uwadze, że uprzednio wymierzona grzywna w wysokości 500 zł nie odniosła oczekiwanego skutku, a zatem nie stanowiła dla organu wystarczającej motywacji do załatwienia sprawy w terminie wynikającym z kodeksu postępowania administracyjnego. Taki stan rzeczy uzasadnia z jednej strony orzeczenie wyższej kwoty, z drugiej przyznanie jej skarżącej, która od lat próbuje doprowadzić do załatwienia zgodnie z prawem sprawy związanej z samowolą budowlaną usytuowanej na sąsiedniej działce, znosząc związane z tym faktem uciążliwości. W ocenie Sądu orzeczona kwota może stanowić realne zadośćuczynienie za zwłokę w załatwieniu sprawy i przynajmniej częściowo skompensuje skarżącej doznaną krzywdę.
W kwestii żądania skarżącej ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie wyjaśnić wypada, że Sąd działa w oparciu o ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to ustawa nie przewiduje takiej możliwości.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając kwotę 100 zł, którą skarżąca zobowiązana była uiścić tytułem wpisu od skargi.