II SAB/Kr 179/22

II SAB/Kr 179/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa
Magda Froncisz /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
658
Hasła tematyczne
Ochrona dóbr kultury
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 12  , art 35 - 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149  , art 161 par 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie wydania pozwolenia na poszukiwanie zabytków na wniosek z dnia 7 marca 2022 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności, II. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz P. B. 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nadaną przesyłką pocztową z 5 lipca 2022 r., skargę na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia na poszukiwanie zabytków na wniosek złożony 17 marca 2022 r.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 6-8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej "K.p.a.", poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Wniósł o stwierdzenie bezczynności organu i zobowiązanie go do niezwłocznego załatwienia sprawy. Ponadto wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z obowiązującym prawem, wniosek o uzyskanie pozwolenia na prowadzenie poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych w tym zabytków archeologicznych, przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania, został przez skarżącego opracowany i złożony na podstawie znanych mu przepisów: art. 36 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2021 r. poz. 710), § 10 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauracyjnych i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów - Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań archeologicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz.U. z 2021 r., poz. 81). Skarżący nie był wzywany do uzupełnień braków formalnych.
Skarżący podniósł, że za datę rozpoczęcia postępowania należy uznać datę doręczenia wniosku do organu, a organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Powinny działać w sprawach wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Ustawodawca reguluje w K.p.a. terminy, w których to organy administracji publicznej powinny załatwiać sprawy.
Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 K.p.a., w sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zaklasyfikowanie sprawy jako "szczególnie skomplikowanej" może nastąpić m.in. w przypadkach ponadprzeciętnie złożonego stanu faktycznego i/lub prawnego, przy rozpatrywaniu spraw, w których mamy do czynienia ze współuczestnictwem (wobec konieczności ustalania interesu prawnego każdej ze stron i ich wzajemnego wyważenia), oraz w sprawach, w których zbieranie dowodów jest utrudnione lub dowody są sprzeczne. Nadto organ zobowiązany jest w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ w ciągu 3 miesięcy od złożenia przez skarżącego wniosku nie wykonał jednak żadnego działania zmierzającego do wydania decyzji.
Nie dopełnił obowiązków informacyjnych i to pomimo licznych prób podejmowanych ze strony skarżącego. Próby dodzwonienia się do właściwego pracownika organu zakończyły się niepowodzeniem. Nie odpowiedziano również skarżącemu na pytania wniesione za pomocą skrzynki elektronicznej urzędu a także za pośrednictwem platformy e-PUAP. W związku z tym, że organ uchybił ustawowemu terminowi załatwienia sprawy, nie zawiadomił o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz nie wskazał przyczyny zwłoki i nowego terminu, skarżący wystosował pismem z 18 maja 2022 r. w trybie art. 37 K.p.a. ponaglenie w sprawie braku decyzji administracyjnej organu.
Według wiedzy skarżącego ponaglenie nie zostało jednak przekazane do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, tym samym organ kontrolny nie mógł dokonać czynności określonych w przepisie art. 37 § 6 K.p.a. Zgodnie z jego treścią, organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym wskazuje: czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin jej załatwienia, jeśli postępowanie nie zostało zakończone, zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby - także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości działań organu w przyszłości.
Ustawowe terminy dyscyplinują czynności organu administracji publicznej. Terminy do załatwienia sprawy określone w art. 35 K.p.a. mają charakter maksymalny. Wyprzedzając argumentację organu o brakach kadrowych czy problemach organizacyjnych, skarżący przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania (wyrok WSA we Wrocławiu z 21 maja 2020 r., sygn. III SAB/Wr 330/20).
W przypadku niniejszej skargi, w ocenie skarżącego bezczynność organu, z uwagi na okres, który upłynął od złożenia odwołania, zyskała charakter rażącego naruszenia prawa. Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce w sytuacji, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające winę organu za tę bezczynność. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 K.p.a. (lub przepisu szczególnego) można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (wyrok NSA z 21 marca 2018 r., sygn. II OSK 3253/17).
Do dnia złożenia skargi organ nie rozpatrzył wniosku, nie wystosował żadnego zawiadomienia o przyczynach zwłoki, a także nie wyznaczył żadnego terminu jego rozpatrzenia. W opinii skarżącego organ nie podjął do tej pory żadnych czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, pozostając w całkowitej bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Konserwatorowi Zabytków w Krakowie wniósł o: uznanie, że wprawdzie pozwolenie zostało wydane z przekroczeniem terminów, o których mowa w art. 35 i art. 36 K.p.a., jednakże zostało wydane przed przekazaniem odpowiedzi na skargę, w związku z czym MWKZ w tym stanie sprawy nie pozostaje w bezczynności; orzeczenie przez WSA o kosztach postępowania sądowego, a to na zasadzie art. 200 P.p.s.a., biorąc pod uwagę fakt, że czynność MWKZ, pomimo iż została dokonana z przekroczeniem terminów ustawowych, nie nosiła znamion rażącego naruszenia prawa.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podał, że 7 lipca 2022 r. do organu wpłynęła skarga z 21 czerwca 2022 r. złożona przez skarżącego.
Dnia 17 marca 2022 r. skarżący złożył do organu wniosek o wydanie pozwolenia na poszukiwanie zabytków, datowany na dzień 7 marca 2022 r. We wniosku wyszczególniono szereg działek ewidencyjnych, na których planowane było poszukiwanie zabytków, program poszukiwań zabytków, zgodę Nadleśnictwa Chrzanów z 7 marca 2022 r. na udostępnienie gruntów leśnych do działań polegających na poszukiwaniu zabytków i innych przedmiotów przy użyciu urządzeń elektronicznych i technicznych związanych z naruszeniem gleby oraz mapę terenu poszukiwań.
Z uwagi na niewspółmierną liczbę wniosków przypadających na jednego pracownika Wydziału do spraw inspekcji Zabytków Archeologicznych w WUOZ, wielokrotnie przekraczającą możliwość rozpatrywania spraw w ustawowym terminie, oraz wpływu innych wniosków na poszukiwanie zabytków, które obejmowały bardzo dużą liczbę działek, nastąpiło opóźnienie w rozpatrywaniu wniosku, który wymagał bardzo szczegółowej analizy po kątem sprawdzenia podanych działek na geoportalu, do którego z powodów technicznych nie zawsze był oczekiwany dostęp. Pismem z 20 maja 2022 r. - dokument elektroniczny, skarżący złożył ponaglenie z 18 maja 2022 r. w przedmiotowej sprawie, adresowane do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W dniu 21 lipca 2022 r. organ wydał pozwolenie w przedmiotowej sprawie i pismem z 22 lipca 2022 r. przesłał ponaglenie z 18 maja 2022 r. do organu odwoławczego. W załączniku zamieścił wydane pozwolenie na okoliczność zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w złożonej skardze organ przyznał, że ze względów natury obiektywnej nie był w stanie zachować ustawowych terminów załatwienia tej sprawy, która cechowała się stopniem skomplikowania pod względem szczegółowych analiz działek ewidencyjnych, o czym wspomniano powyżej. W K.p.a. nie określono kryterium kwalifikowania spraw ze względu na stopień ich trudności, w związku z czym ich zaliczenie do grupy "szczególnie skomplikowanych" następuje na podstawie oceny dokonanej przez organ (wyrok WSA w Gdańsku z 28 marca 2019 r., sygn. III SAB/Gd5/19, LEX nr 2650607).
Jak wskazano w komentarzu do K.p.a. (B. Adamiak/J. Borkowski) - cecha "szczególnego skomplikowania sprawy" może wynikać z zawiłości w ustaleniu stanu faktycznego lub stanu prawnego, konieczności dokonywania licznych czynności postępowania dowodowego, gromadzenia rozproszonych danych będących w posiadaniu różnych organów administracyjnych przy braku prawnego obowiązku współdziałania z nimi. Brak będzie jasnego kryterium wydzielenia takich spraw , a ich kwalifikowanie do grupy szczególnie skomplikowanych, będzie miało charakter ocenny czy raczej "szacunkowy" według poglądu M. Zielińskiego, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki. Warszawa 2002 (...).
Jednocześnie docelowo organ podjął czynności administracyjne zakończone wydaniem pozwolenia na poszukiwanie zabytków - dlatego też wnosi jak w wstępie.
Do odpowiedzi na skargę organ załączył:
1) decyzję nr ZA-I.5163.11.2022 z 21 lipca 2022 r. udzielającą pozwolenia na poszukiwanie porzuconych i ukrytych zabytków na terenie oddziałów leśnych: [...] Leśnictwa [...], w Nadleśnictwie C. - to jest, na terenie działek ewidencyjnych: [...] w miejscowości K., gmina C., pow. [...]; [...],[...] w miejscowości [...], gmina T., pow. [...] [...],[...],[...] w miejscowości P., gmina C., pow[...]; [...] w miejscowości P., gmina C., pow. C.;
2) wniosek skarżącego z 7 marca 2022 r. wraz z załącznikami;
3) ponaglenie złożone przez skarżącego z 18 maja 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekle prowadzone przez niego postępowanie ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzone przez niego postępowanie, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania lub dążył do tego załatwienia bez zbędnej zwłoki.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 P.p.s.a.).
W myśl art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2).
Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 K.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 K.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.
Skarżący w toku postępowania złożył 18 maja 2022 r. ponaglenie w trybie art. 37 K.p.a., tym samym spełnił wymóg konieczny do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga z 21 czerwca 2022 r., doręczona organowi 7 lipca 2022 r., zarzucająca bezczynność w postępowaniu w sprawie z wniosku z 17 marca 2022 r. o wydanie decyzji o pozwoleniu na poszukiwanie zabytków, co do zasady zasługiwała na uwzględnienie.
Bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i art. 149 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy organ prowadzi postępowanie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia, uregulowane przepisami K.p.a., pozostają w ścisłym związku z art. 37 K.p.a. W myśl art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady tej wypływa dla organów obowiązek prowadzenia postępowania bez zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach. Naturalną konsekwencją zasady szybkości postępowania stanowi wprowadzenie obowiązku załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 1–5 K.p.a.
Jak słusznie podnosił skarżący, zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 K.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Co istotne, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany, po myśli art. 36 § 1 K.p.a., zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Z akt niniejszej sprawy wynika, że 17 marca 2022 r. na dziennik podawczy MWKZ w Krakowie wpłynął kompletny wniosek skarżącego z 7 marca 2022 r. wraz z załącznikami.
Z odpowiedzi na skargę wynika, że jedyną czynnością przeprowadzoną przez organ I instancji po otrzymaniu wniosku była analiza dokumentacji wniosku i sprawdzenie podanych we wniosku działek na geoportalu.
Dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi, nadanej 5 lipca 2022 r., organ rozpoznał wniosek skarżącego, załatwiając go pozytywnie i kończąc merytorycznie wszczęte nim postępowanie.
Zatem postępowanie przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków objęte skargą zostało zakończone decyzją z 21 lipca 2022 r.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro akt ten (pozwolenie z 21 lipca 2022r., znak: ZA-I.5163.11.2022.AMa) został wydany po wniesieniu skargi do Sądu (datą tą jest data wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu – 5 lipca 2022 r.), ale przed rozpoznaniem skargi, uznać należy, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności, ani przewlekłości, zatem postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie lub dokonania czynności – pkt I sentencji wyroku.
Sąd stwierdził też, że organ dopuścił się bezczynności z uwagi na to, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 K.p.a. ani terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. mimo, że zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu, sprawa nie miała szczególnie skomplikowanego charakteru.
Organ przeprowadził jedynie czynność w postaci analizy kilku dokumentów załączonych do wniosku oraz analizy pod kątem sprawdzenia podanych działek na geoportalu. Nie dochował przy tym obowiązku informacyjnego określonego w art. 36 § 1 K.p.a.
Skoro organ decyzję kończącą postępowanie w I instancji wydał dopiero po upływie ponad 4 miesięcy od wniesienia wniosku, należy uznać taki okres zwlekania z załatwieniem sprawy za nieuzasadniony, zwłaszcza mając na uwadze, że zasadą powinno być rozpatrzenie wniosku w przedmiocie pozwolenia na poszukiwanie porzuconych i ukrytych zabytków w terminie miesiąca od dnia złożenia wniosku. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się zatem zasadna co do żądania stwierdzenia bezczynności organu. Pomimo, że sprawa z wniosku skarżącego nie należała do szczególnie skomplikowanych oraz pomimo wniesionego przez skarżącego ponaglenia, sprawa na dzień wniesienia niniejszej skargi nie została rozpoznana przez organ.
Tym samym, uwzględniając charakter i zakres podejmowanych przez organ czynności w sprawie, należy stwierdzić, że organ swoim postępowaniem nie zachował zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a. i naruszył art. 35 K.p.a. Przekroczenia terminów określonych w K.p.a. nie może usprawiedliwiać powołany przez organ fakt wydania merytorycznego rozstrzygnięcia (pozwolenia), a także argumentacja zawarta w odpowiedzi na skargę skupiająca się na brakach kadrowych organu i wielości podobnych wniosków.
W przypadku załatwienia sprawy przez organ przed wydaniem wyroku, w razie uznania skargi za zasadną, w miejsce zobowiązania do wydania aktu (art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) – o czym Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku.
Dokonując oceny sposobu prowadzenia postępowania przez organ nie można abstrahować od powinności rozpatrywania wszystkich spraw wniesionych do organu bez zbędnej zwłoki i w terminach określonych w art. 35 K.p.a., jednakże Sąd wziął pod uwagę pewne obiektywne ograniczenia w działalności organu, wynikające także z trudności kadrowych, a także fakt, że organ załatwił sprawę wydając decyzję niezwłocznie po wpływie skargi, a swoje opóźnienie starał się w odpowiedzi na skargę wytłumaczyć i usprawiedliwić.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organ w tej sprawie dopuścił się bezczynności, jednakże nie było podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest bowiem pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyroki NSA z 4 czerwca 2019 r., sygn. II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., sygn. II OSK 1802/19 – powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uznania stwierdzonej bezczynności za drastyczny przypadek zwłoki organu w załatwieniu wniosku. Ponieważ zaś 21 lipca 2022 r. sprawa została załatwiona pozwoleniem znak: ZA-I.5163.11.2022.AMa, tym samym nie istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa – jako że wydał przewidziane prawem rozstrzygnięcie, nota bene korzystne dla skarżącego, pozytywnie załatwiające jego wniosek.
W tej sytuacji, w omówionych wyżej okolicznościach sprawy, za zbędne należało uznać stosowanie dodatkowych środków dyscyplinująco–represyjnych i wymierzenie organowi grzywny (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), Sąd orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.