II SAB/Kr 170/21

II SAB/Kr 170/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Joanna Tuszyńska
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
III OSK 1134/22 - Wyrok NSA z 2024-05-17
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
zobowiązano do załatwienia wniosku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
stwierdzono że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzta Łoboz Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Rady Izby Notarialnej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Rady Izby Notarialnej w K. dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku D. S. z dnia [...] lipca 2021r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w pkt I (pierwszym) wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy z wniosku D. S. z dnia 22 lipca 2021r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; IV. zasądza od Rady Izby Notarialnej w K. na rzecz skarżącego D. S. kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
D. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w K. w związku z pismem z dnia 9 sierpnia 2021 r. (znak sprawy L.dz. [...]) o odmowie udzielenia informacji, która w ocenie RIN ma charakter niepublicznej
Skarżący zarzucił organowi naruszenie
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2) art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ( u.d.i.p) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda, informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie Rady Izby Notarialnej w K. do załatwienia wniosku z dnia 22 lipca 2021 r. poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie: "czy notariusze/małżeństwo K. G. i W. G. prowadzący kancelarię notarialną w K. przy ul. [...] nr [...], posiadają zgodę Rady Izby Notarialnej w K. o jakiej w art. 19 § 1 - 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie na prowadzenie dodatkowej działalności: [...] Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi";
2) zasądzenie od Rady Izby Notarialnej w K. na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi D. S. podał, iż w dniu 22 lipca 2021 r. zwrócił się pisemnie (list polecony za potwierdzeniem zwrotnym) do Rady Izby Notarialnej K. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "czy notariusze/małżeństwo K. G. i W. G. prowadzący kancelarię notarialną w K. przy ul. [...] nr [...], posiadają zgodę rady izby notarialnej w K. o jakiej w art. 19 § 1 - 3 ustaw z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie na prowadzenie dodatkowej działalności: [...] Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi". W odpowiedzi na powyższe w dniu 16 sierpnia 2021 r. otrzymał odpowiedź od Rady Izby Notarialnej w K. z dnia 9 sierpnia 2021 r. o sygnaturze L. dz. [...] (2) w której Rada Izby Notarialnej wyraziła stanowisko, że przedmiotem złożonego przeze mnie wniosku nie jest informacja publiczna. Do dnia złożenia skargi do WSA nie została skarżącemu udostępniona informacja publiczna będąca przedmiotem wniosku z dnia 22 lipca 2021 r.
W odpowiedzi na skargę Rada Izby Notarialnej w K. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, iż pismem z dnia 9 sierpnia 2021 r. [Ldz. [...] (2)] Rada Izby Notarialnej w K. wskazała skarżącemu D. S., iż z uwagi na to, że złożony wniosek ma na celu ujawnienie informacji, czy zostało przeprowadzone i zakończone postępowanie w przedmiocie udzielenia zgody wydawanej w formie uchwały rady właściwej izby notarialnej na podstawie art. 19 § 3 Prawa o notariacie, postępowanie w tym przedmiocie ma charakter niepubliczny, a więc ujawnienie żądanych informacji dotyczy sprawy indywidualnej. Tym samym postępowanie w sprawie wyrażenia takiej zgody lub odmowy jej wydania, jest postępowaniem prowadzonym przez radę izby notarialnej w sprawie indywidualnej. Dlatego też Rada Izby Notarialnej w K. podniosła, iż wskazane informacje nie podlegają udostępnieniu na podstawie u.d.i.p., ponieważ nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 tejże ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Istotnym jest również wskazanie, że Sąd powinien skargę na bezczynność oddalić, jeżeli stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast okoliczność wydania aktu lub podjęcia czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17). Sąd mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 p.p.s.a. - winien odnieść się do całości sprawy orzekając zarówno w zakresie bezczynności, jak i dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do wymierzenia grzywny.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
Ustalenia w zakresie stanu faktycznego w niniejszej sprawie ograniczają się do dwóch okoliczności:
- Wnioskiem z 22 lipca 2021 r. skarżący zwrócił się do Rady Izby Notarialnej w K. o udostępnienie informacji publicznej będącej odpowiedzią na pytanie następującej treści: "czy notariusze/małżeństwo K. G. i W. G. prowadzący kancelarię notarialną w K. przy ul. [...] nr [...], posiadają zgodę rady izby notarialnej w K. o jakiej w art. 19 § 1 - 3 ustaw z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie na prowadzenie dodatkowej działalności: [...] Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi".
- W odpowiedzi na wniosek pismem z 9 sierpnia 2021 r. poinformowano skarżącego, że żądana przez niego informacja nie stanowi informacji publicznej, a zatem wniosek załatwia się odmownie.
Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia, czy informacja udzielenia której domagał się skarżący stanowi informację publiczną.
W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest twierdząca.
Zgodnie z art. 4 ust 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.d.i.p. organy samorządów zawodowych obowiązane są do udostępniania informacji publicznej. Organem takim jest bez wątpienia Rada Izby Notarialnej w K. ( zakres podmiotowy ).
Z kolei zgodnie z treścią art. 6 ust 1 , ust 2c oraz ust 4 ppkt"a" u.d.i.p. informacją publiczną, która ulega udostępnieniu na podstawie cytowanej ustawy jest informacja o przedmiocie działalności oraz o treści dokumentów, w tym aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć podejmowanych przez podmiot wymieniony w art. 4 ust 1 u.d.i.p – a więc podmiotów obowiązanych do udzielenia informacji. W kontekście powyższego informacja będąca odpowiedzią na pytanie "czy notariusz posiada zgodę Rady Izby Notarialnej na prowadzenie dodatkowej działalności polegającej na wynajmie i zarządzaniu nieruchomościami" mieści się w zakresie przedmiotowym definicji informacji publicznej. Rada notarialna udziela powyższej zgody w formie stosownej uchwały, jest to zatem rozstrzygnięcie podejmowane przez organ samorządu zawodowego w ramach posiadanych obowiązków i kompetencji. Ponadto dotyczy również działalności notariusza - osoby zaufania publicznego, która korzysta z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym – czyli dotyczy w istocie funkcjonariusza publicznego jakim jest notariusz ( art. 19 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie). Jest to informacja prosta, nieprzetworzona, którą niewątpliwie musi posiadać organ. W tej sytuacji przedmiotowa informacja i sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Rada Izby Notarialnej w K. , do której zwrócił się wnioskodawca (skarżący), był zobowiązany do udzielenia informacji a żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Skoro żądana przez skarżącego informacja miała walor informacji publicznej, zatem sprawa powinna zostać załatwiona poprzez wydanie aktu lub podjęcie czynności – do czego Sąd zobowiązał Radę Izby Notarialnej w K. w pkt III wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponieważ do dnia wyrokowania sprawa nie została załatwiona, w pkt I wyroku Sąd uznał, że Rada Izby Notarialnej w K. pozostaje w bezczynności.
Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do wniosku, że nie miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1415/19 "za rażące naruszenie prawa należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie przyjdzie uznać stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia."
Postępowaniu Rady Izby Notarialnej w K. w niniejszej sprawie nie może zarzucić rażącego naruszenia prawa. Organ nie pozostawił wniosku skarżącego bez odpowiedzi, w zakreślonym ustawą terminie udzielił odpowiedzi, choć niewłaściwie zakwalifikował żądaną przez skarżącego informację. W zaistniałej sytuacji nie można uznać, że wniosek został zignorowany, a zaniechanie ze strony organu było wyrazem złej woli i lekceważenia skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt II wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł.