II SAB/Kr 162/24

II SAB/Kr 162/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /przewodniczący/
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art 16 ust 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Dnia 13 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Rady Gminy W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Radę Gminy W. do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosków skarżącej z dnia 20 i 21 maja 2024 roku; II. stwierdza, że Rada Gminy W. dopuściła się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Rady Gminy W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. w pozostałym zakresie skargę oddala; V. zasądza od Rady Gminy W. na rzecz skarżącej A. M. kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. M. wniosła w dniu 13 lipca 2024r. skargę na bezczynność Rady Gminy W. zakresie rozpatrzenia wniosków z dnia 20 i 21 maja 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, o wydanie protokołów wszystkich posiedzeń rady sołeckiej Sołectwa C. , które odbyły się w 2024 r. - do dnia 16 maja 2024 r. włącznie, w tym o podanie dat w jakich protokoły z posiedzeń rady sołeckiej zostały przekazane Radzie Gminy, zarzucając ww. organom naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. 2176).
Skarżąca wniosła o zobowiązanie Rady do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni , stwierdzenie, że bezczynność była rażąca, wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślono, iż zgodnie z art. 20 u.d.i.p., przepisy art. 18 i 19 tej ustawy stosuje się odpowiednio do pochodzących z powszechnych wyborów kolegialnych organów jednostek pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego i ich kolegialnych organów pomocniczych. Artykuł 19 u.d.i.p. przewiduje, że kolegialne organy władzy publicznej pochodzące z powszechnych wyborów oraz kolegialne organy ich organów pomocniczych (o których mowa w art. 18 ust. 1 i 2 u.i.d.p.), sporządzają i udostępniają protokoły lub stenogramy swoich obrad, chyba że sporządzą i udostępnią materiały audiowizualne lub teleinformatyczne rejestrujące w pełni te obrady. Tym samym, działania podejmowane przez pochodzące z wyborów powszechnych kolegialne organy jednostek pomocniczych organów samorządu terytorialnego, dotyczące majątku gminy stanowią informację publiczną.
Rada Gminy W. zwróciła się z urzędu o wyrażenie opinii przez sołtysa C. w przedmiocie działki nr [...], położonej w C. , w której udział wynoszący [...] stanowi majątek Gminy W. w zarządzie Sołectwa C. . Według uzyskanych przez skarżącą informacji, rada sołecka zebrała się na posiedzeniu w dniu 3 kwietnia 2024 r., aby wyrazić opinię żądaną przez Radę Gminy W. . Zgodnie z § 16 pkt 13 Statutu Sołectwa C. , z posiedzenia Rady Sołeckiej zostaje sporządzony protokół, który Sołtys przekazuje Radzie Gminy i Wójtowi w terminie 14 dni od dnia posiedzenia. Stanowisko rady sołeckiej, którego podjęcie zostało stwierdzone w protokole z posiedzenia tej rady, datowanym na dzień 3 kwietnia 2024 r. jest istotnym czynnikiem wpływającym na decyzje Gminy W. w przedmiocie istotnego dla skarżącej zniesienia współwłasności, gdzie Gmina W. oraz skarżąca są współwłaścicielami działki. Żądane informacje stanowią zatem informację publiczną, dotyczą bowiem nieruchomości, w których udziały stanowią majątek Gminy W. . Nadto, mają one istotne znaczenie dla oceny prawidłowości podejmowania decyzji przez organy Gminy, zachodzi bowiem uzasadnione prawdopodobieństwo, że rada sołecka swoim zachowaniem wypełnili znamiona czynu zabronionego, scharakteryzowanego w art. 270 i/lub 271 k.k., a w odniesieniu do Rady Gminy - również art. 231 k.k. i - ewentualnie - art. 304 § 2 k.p.k.
Rada Gminy, żądanej informacji nie udzieliła. Skarżąca nie otrzymała również żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie wnioskowanej informacji. Dopiero pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. po przekroczeniu czternastodniowego terminu przewidzianego ustawą o dostępie do informacji publicznej), w odpowiedzi na wnioski z dnia: 17.06.2024 r., 20.05.2024 r. i 21.05.2024 r., za jednym pismem, skarżącej przesłano:
a) protokoły z zebrań wiejskich Sołectwa C. za lata 2024, 2023 i 2022,
b) statut Sołectwa C. .
Skarżąca wnosiła o protokoły z posiedzeń rady sołeckiej Sołectwa C. -i to jedynie za 2024 r. i za okres do 16 maja tego roku oraz o podanie daty, w której zostały one przedłożone Radzie. Żadne zatem z przesłanych dokumentów nie były objęte wnioskami skarżącej, natomiast informacji, o które skarżąca wnosiła powołanymi w piśmie wnioskami z dnia 20 i 21 maja oraz 14 czerwca 2024 r. skarżącej do dnia dzisiejszego nie udostępniono.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż odpowiedź na złożone przez Skarżącą wnioski została udzielona. Wprawdzie uchybiony został ustawowy termin do udzielenia wnioskowanych informacji, jednak nie można zarzuć Radzie Gminy całkowitej bezczynności, oraz rażącego naruszenia prawa. Zaistniałe opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi nie było bowiem zawinione, a wręcz można pokusić się o twierdzenie, że Skarżąca sama przyczyniła się do zaistniałej sytuacji. W okresie ostatnich kilku miesięcy poprzedzających złożenie przedmiotowej skargi ( okres ostatnich 3-5 miesięcy 2024r.) Skarżąca złożyła ok. 20 wniosków o udzielenie różnorodnych informacji publicznej, kierowanych do rożnych wydziałów. W sytuacji gdy wpływa dziennie średnio około 130 pism od mieszkańców całej Gminy, tak liczne wnioski nie tylko Skarżącej o udostępnienie informacji, a także wszelkie inne liczne pisma kierowane, jak skargi na Sołtysa, skargi na przeprowadzone wybory na sołtysa i do rad sołeckich - stanowią poważne obciążenie czasowe, co powoduje konieczność przeprowadzenia stosownej weryfikacji spraw pod względem ich wagi i pilności w udzieleniu odpowiedzi na poszczególne pisma. Zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioski Skarżącej często powtarzają się i mają czysto partykularny charakter. Wszystkie pisma zmierzają jednak bezpośrednio, bądź pośrednio do poznania planów i zamierzeń Gminy związanych z nieruchomością będącą w zainteresowaniu Skarżącej. Ilość tych pism jest tak duża, że wręcz paraliżuje funkcjonowanie Gminy, co wydaje się być zamierzonym działaniem Skarżącej, by w ten sposób wymusić zmianę stanowiska w kwestii nieruchomości będącej w jej zainteresowaniu.
W ocenie Gminy, działanie Skarżącej - należy także rozpatrywać w aspekcie nadużycia prawa, gdyż składane wnioski nie są ukierunkowane na dobro powszechne, czy też poprawę funkcjonowania Urzędu, ale zdaniem Organu mają stanowić dla niego jedynie uciążliwość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 ze zm.), w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przepisy u.d.i.p. stanowią, iż bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Stosownie do art. 13 ust 1 i 2 u.d.i.p. samo udostępnienie informacji następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja nie może być udostępniona w tym terminie to podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku.
Przedmiotowa informacja, której żądała skarżąca tj. protokołów posiedzeń rady sołeckiej Sołectwa C. , oraz dat w jakich protokoły te zostały przekazane Radzie Gminy, stanowi informację publiczną w u.d.i.p. a skarżony organ, jest organem zobowiązany do udzielenia takiej informacji. Jak zasadnie wskazano w skardze zgodnie z art. 20 u.d.i.p., przepisy art. 18 i 19 tej ustawy stosuje się odpowiednio do pochodzących z powszechnych wyborów kolegialnych organów jednostek pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego i ich kolegialnych organów pomocniczych. Artykuł 19 u.d.i.p. przewiduje, że kolegialne organy władzy publicznej pochodzące z powszechnych wyborów oraz kolegialne organy ich organów pomocniczych (o których mowa w art. 18 ust. 1 i 2 u.i.d.p.), sporządzają i udostępniają protokoły lub stenogramy swoich obrad, chyba że sporządzą i udostępnią materiały audiowizualne lub teleinformatyczne rejestrujące w pełni te obrady. Tym samym, działania podejmowane przez pochodzące z wyborów powszechnych kolegialne organy jednostek pomocniczych organów samorządu terytorialnego, dotyczące majątku gminy stanowią informację publiczną. Ocena ta nie była kwestionowana przez organ. Również nie kwestionowano, iż żądana informacja stanowi informację publiczną.
Ponadto wniosek skarżącej jest jasny i czytelny, a wynika z niego wprost, że dotyczy protokołów rady sołeckiej Sołectwa C. , a nie zebrania wiejskiego sołectwa. Zebranie to organ sołectwa, a rada to organ pomocniczy sołtysa. Są to rożne podmioty, stąd udostępnione protokoły zebrania sołectwa i jego statuty, nie dotyczyły spornego wniosku skarżącej z 20 maja 2024r. Informacje, które skarżony organ udzielił nie są tymi o jakie wnioskowała skarżąca.
Zatem nadal nie udostępniono żądanej informacji. Stąd w świetle przepisów u.d.i.p. podmiot do którego kieruje się wniosek, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, udostępnia informację. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w tym terminie to podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku. Stąd skoro, jak wyżej wskazano żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jest w jej posiadaniu, to winien udzielić takiej informacji. Jeśli natomiast uważa, iż nie może udostępnić informacji, to winna zostać wydana decyzja administracyjna w tym względzie. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności ani nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wobec nie uczynienia zadość temu obowiązkowi, w pkt I sentencji wyroku Sąd uznając, iż skarżony organ dopuścił się bezczynności zobowiązał go na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania aktu lub dokonania czynności, w terminie 14 dni.
Ponadto stwierdzić należy, iż w/w wymogi do udzielenia informacji publicznej zostały przez organ rażąco naruszone, stąd bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Skarżony organ nadmiernie długo bo już przez ponad 5 miesięcy nie uczynił zadość wymogom u.d.i.p., pomimo czytelnego i nie budzącego wątpliwości wniosku. Skarżony organ z racji statusu samorządowego musiał posiadać wiedzę, że nie jest tożsamym rada sołectwa i zebranie wiejskie (sołectwa). Zatem zwłoka w załatwieniu sprawy oznacza celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia i w ten sposób lekceważenie praw strony domagających się czynności organu. Wobec tego orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku.
Oddalono jednak skargę w pozostałym zakresie, tj. w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej i nałożenia grzywny. W świetle redakcji art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że fakt stwierdzenia bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego oraz nałożenia grzywny. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej oraz nałożenia grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu - bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy całkowicie do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Ponadto orzeczenie wydane na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. ma charakter głównie kompensacyjny, obok prewencyjnego, służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwe działającej administracji publicznej. W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Natomiast w realiach niniejszej sprawy nie miało to miejsca, jak również strona skarżąca nie wykazała żadnych dodatkowych okoliczności "krzywdzących" poza nadmiernie długim oczekiwaniem na przesłanie żądanej informacji, co w ocenie Sądu stanowi o braku podstaw do przyznania skarżącej sumy pieniężnej. Podobnie rzecz ma się z grzywną. Jej wymierzenie zastrzeżone jest do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Ponadto ma charakter prewencyjny, służąc zabezpieczeniu przed dokonywaniem podobnych zaniechań na przyszłość. Sąd nie stwierdził konieczności dokonywania zabezpieczenia w postaci wymierzenia grzywny.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, na którą składa się koszt wpisu, o czym orzeczono w pkt V sentencji wyroku.