II SAB/Kr 162/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-10-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowanianaruszenie prawaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymik.p.a.wójt gminyzagospodarowanie przestrzennedecyzja kasatoryjnakontrola sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Gromnik z rażącym naruszeniem prawa, umarzając jednocześnie postępowanie w części dotyczącej zobowiązania do wydania aktu i oddalając skargę w pozostałym zakresie.

Skarga została wniesiona na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Gromnik w sprawie zmiany zagospodarowania terenu. Skarżący zarzucił organowi długotrwałe i nieefektywne działania, mimo posiadania wystarczających dowodów. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w części dotyczącej zobowiązania do wydania aktu zostało umorzone wobec wydania decyzji po wniesieniu skargi, a w pozostałym zakresie skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Gromnik w sprawie zmiany zagospodarowania terenu. Skarżący zarzucił organowi długotrwałe i nieefektywne działania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, analizując przebieg postępowania od 2019 roku, w tym liczne wizje lokalne, opinie biegłych oraz decyzje kasatoryjne organu odwoławczego, stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości. Wskazano na zlecanie czynności zewnętrznym podmiotom, które należały do kompetencji wójta, a także na nieprzestrzeganie wytycznych organu odwoławczego. Szczególnie rażący charakter miało postępowanie po wydaniu drugiej decyzji kasatoryjnej, gdzie mimo czterech miesięcy i dwukrotnych oględzin, decyzja została wydana dopiero po wniesieniu skargi. Sąd stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu wobec wydania decyzji po wniesieniu skargi, a w pozostałym zakresie skargę oddalił, zasądzając koszty postępowania od organu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd analizując całokształt czynności organu, w tym zlecanie zadań zewnętrznym podmiotom, nieprzestrzeganie wytycznych organu odwoławczego oraz długi okres między czynnościami, stwierdził nieefektywne i pozorne działania organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_przewlekłość_i_oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności, stwierdza bezczynność lub przewlekłość postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

u.p.z.p. art. 59 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę.

k.p.a. art. 35 § 1-3

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw administracyjnych.

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące przedłużania terminów załatwiania spraw administracyjnych.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 8

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądowej obejmujący skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 52 § 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi.

p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzanie kosztów postępowania.

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do zawieszenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania poprzez nieefektywne i pozorne działania. Przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że podejmował wszelkie działania mające na celu zakończenie sprawy i nie były to działania pozorne, a postępowanie było wielowątkowe i skomplikowane.

Godne uwagi sformułowania

czynności pozorne rażące naruszenie prawa nieefektywne prowadzenie postępowania lekceważenie praw stron

Skład orzekający

Agnieszka Nawara-Dubiel

sprawozdawca

Joanna Człowiekowska

przewodniczący

Sebastian Pietrzyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przewlekłości postępowania i rażącego naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, a także kryteria oceny działań organu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania administracyjnego w kontekście planowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądowa kontrola może interweniować w przypadku długotrwałego i nieefektywnego działania organów administracji, co jest istotne dla obywateli i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Sąd stwierdza: Wójt Gminy prowadził postępowanie latami z rażącym naruszeniem prawa!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Kr 162/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Agnieszka Nawara-Dubiel /sprawozdawca/
Joanna Człowiekowska /przewodniczący/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
659
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Człowiekowska SWSA Agnieszka Nawara – Dubiel (spr.) SWSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Gromnik w sprawie znak IK.7013.19.2021.8.2022.5.2023 I. stwierdza, że Wójt Gminy Gromnik dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Gromnik do wydania aktu albo do dokonania czynności, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Wójta Gminy Gromnik na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SAB/Kr 162/23
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 6 lipca 2023 r. A. K. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy Gromnik w sprawie zmiany zagospodarowania terenu, w której wniósł o: (i) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, (ii) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, (iii) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, (iv) wymierzenie organowi grzywny, (v) przyznanie od organu kwoty 10000 zł.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") z uwagi na fakt, że organ dysponuje dowodami, które pozwalały mu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie zgodnie z wytycznymi wynikającymi z decyzji kasatoryjnej z dnia 1 marca 2022 r., a mimo to po upływie prawie roku podejmowania czynności, które tylko pozornie zmierzały do jej załatwienia, wydał decyzję obarczoną tymi samymi uchybieniami, o czym świadczy kolejna decyzja kasatoryjna z dnia 20 marca 2023 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 19 sierpnia 2021 r. skarżący wystąpił na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczącego naruszenia przepisów Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Gromnik (dalej: "mpzp") przez [...] s.c. i m.in. o nakazanie doprowadzenia działek nr [...] i nr [...] do stanu zgodnego z mpzp w związku z prowadzoną na nich działalnością gospodarczą (składowanie i przetwarzanie materiałów budowlanych, baza transportowa maszyn budowlanych i środków transportu), która czyni niemożliwym zamieszkiwanie na należącej do skarżącego działce sąsiedniej zabudowanej domem mieszkalnym.
Skarżący podkreślił, że postępowanie w tej sprawie wszczęto z urzędu w dniu 20 marca 2019 r. ([...]), czyli jeszcze przed złożeniem wniosku, o czym skarżący dowiedział się z pisma z dnia 21 marca 2019 r. i dotyczyło ono niezwłocznego usunięcia odpadów z działek nr [...] i nr [...] jako miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Akta tego postępowania zostały rzekomo dołączone do postępowania toczącego się pod nową sygnaturą [...], jednak przy przesyłaniu akt do SKO w Tarnowie w związku z ponagleniem organ pierwszej instancji nie zostawił żadnej wzmianki o tym, że niniejsze postępowanie w rzeczywistości prowadzi dłużej niż wynika to ze spisu dokumentów.
Co najmniej od 2018 r. organowi znany jest faktyczny sposób zagospodarowania i wykorzystania działek nr [...] i nr [...], a mimo to nie wydano dotychczas rozstrzygnięcia nieobarczonego wadami. Pierwszy protokół związany z przeprowadzeniem wizji w terenie w niniejsze sprawie, datowany jest na 1 kwietnia 2019 r., gdzie sam organ pierwszej instancji potwierdza, iż na terenie działki znajdowały się piaski, płyty chodnikowe, kostka brukowa, gruz i inne materiały budowlane, co zostało udokumentowane obszerną dokumentacją zdjęciową znajdującą się w aktach sprawy. Fakt ten potwierdziła kolejna wizja w terenie w dniu 29 kwietnia 2019 r., podczas której stwierdzono hałdy piaskowca, palety drewniane, korytka betonowe, płyty, przepusty betonowe, kręgi betonowe, podkłady betonowe, płyty chodnikowe, hołdy kamienia piaskowca, krawężniki betonowe. Tym samym już w tym okresie było wiadomo, że M. P. i K. P. prowadzą zarejestrowaną działalność gospodarczą, której przedmiot jest ściśle związany z materiałami budowlanymi gromadzonymi na działkach, a która nie może być kontynuowana, bo mpzp nie dopuszcza takiej możliwości. Wynika to choćby z opinii wydanej przez Firmę P. ., [...] mgr inż. Arch. A. M., o której organ wspomina już w piśmie z dnia 19 listopada 2018 r. Stanowisko biegłej zostało podtrzymane w opinii z dnia 7 września 2021 r. W listopadzie 2021 r. organowi przedłożono kolejny dowód, który pozwalał na wydanie prawidłowej decyzji, czyli zawiadomienie z dnia 12 listopada 2021 r. wystosowane przez Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Tarnowie w przedmiocie wszczęcia postępowania co do utwardzenia bez wymaganego zezwolenia terenu działek nr [...] i nr [...], które dało najpełniejszy obraz ich obecnego zagospodarowania. W aktach sprawy zalega również dowód złożony we wrześniu 2021 r., czyli pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 1 września 2021 r., gdzie wskazano, że na wspomnianych działkach prowadzona jest działalność składowania materiałów budowlanych oraz baza transportowa dla pojazdów i maszyn budowlanych, a prowadzony rodzaj działalności na wskazanych terenach nie stanowi rzemiosła nieuciążliwego lub usług wielobranżowych o uciążliwości nie wykraczającej poza granice własności, tj. przeznaczenia podstawowego i dopuszczalnego dla terenów oznaczonych symbolami U i MNU. Niezaprzeczalny dowód na powyższe ustalił też sam organ w kolejnej wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 14 października 2021 r. gdzie stwierdzono, że na działkach funkcjonuje plac manewrowy, znajdują się budynki gospodarcze, wiaty, na terenie działki składowane są elementy betonowe, korytka, kręgi, gruz, grubszy kamień, ciągniki, ładowarka, walec.
Powołany materiał dowodowy najpóźniej w 2021 r. pozwalał jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, czy działalność gospodarcza prowadzona na działkach nr [...] i nr [...] jest niezgodna z mpzp. Zbędne i zmierzające do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania były kolejno dopuszczane dowody, w szczególności opinia biegłego J. G., w której odniesiono się do zadanych pytań pobieżnie, lakonicznie, bez jednoznacznej odpowiedzi, a która stała się podstawą rozstrzygnięcia bez analizy przepisów prawa miejscowego i z pominięciem innych ww. dowodów.
Powyższe potwierdziła decyzja kasatoryjna z dnia 1 marca 2022 r., w uzasadnieniu której organ odwoławczy precyzyjnie wyszczególnił popełnione błędy.
Organ pierwszej instancji nie zastosował się do wytycznych SKO. Organ ten miał jedynie ustalić sposób wykorzystania terenu przez przedsiębiorców. Kwestia ta nie miała skomplikowanego charakteru, gdyż obraz sytuacji potwierdzały ww. dowody i obszerna dokumentacja zdjęciowa. Co więcej, nikt w toku postępowania nie kwestionował tego, że na działkach nr [...] i nr [...] prowadzony jest skład budowlany, więc nie było konieczności podejmowania czynności zmierzających do ustalenia tej okoliczności.
W konsekwencji organ odwoławczy wydał kolejną decyzję kasatoryjną z dnia 20 marca 2023 r. i wskazał na popełnienie tych samych błędów.
Gdyby organ pierwszej instancji zastosował się do wytycznych organu odwoławczego, to postępowanie mogłoby zostać merytorycznie zakończone już w pierwszej połowie 2022 r.
Na koniec skarżący wskazał, że postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie za nieuzasadnione uznało jego ponaglenie z dnia 30 maja 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że podaniem z dnia 19 sierpnia 2021 r. M. K. i A. K. zwrócili się do Wójta Gminy Gromnik o wszczęcie na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym postępowania w sprawie zmiany sposobu zagospodarowania terenu, tj. naruszenia przepisów mpzp przez M. P. i K. P. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W toku prowadzonego postępowania zgromadzono obszerny materiał dowodowy, przeprowadzono kilka wizji w terenie, powołano dwukrotnie biegłego, uzyskano opinię autora opracowania mpzp. Wydano trzy decyzje o umorzeniu postępowania. Strony były informowane pisemnie o wszystkich podejmowanych przez organ czynnościach, jak również o terminach przedłużenia postępowania ze względu na konieczność dokonywania czynności wyjaśniających. Postępowania w tego typu sprawach są wielowątkowe i mają skomplikowany charakter. Zarzuty strony co do bezczynności organu nie mogą zostać uznane za uzasadnione. W toku niniejszego postępowania Wójt Gminy Gromnik podejmował wszelkie działania mające na celu zakończenie sprawy i nie są to działania pozorne. W dniu 25 lipca 2023 r. wydano decyzję.
Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 r. skarżący wskazał, że w dniu 28 sierpnia 2023 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji celem uzyskania informacji, jakie dokumenty przekazano do sądu, a w odpowiedzi otrzymał wykaz, który nie zawiera kompletu dokumentów. Od 2018 r. sprawę prowadził i prowadzi referat Urzędu Gminy Gromnik (Gminny Wydział Ochrony Środowiska). Postępowanie administracyjne i wizja lokalna z 2019 r. (kluczowy dowód) nie zostały przekazane do sądu, podobnie jak odwołania z dnia 25 sierpnia 2023 r. od decyzji z dnia 25 lipca 2023 r. Nadto skarżący poprosił o zwrócenie się do PINB w Tarnowie i Delegatury WIOŚ w Tarnowie, które prowadziły i nadal prowadzą postępowanie administracyjne w sprawie zagospodarowania działek nr [...] i nr [...].
Wraz z pismem z dnia 26 września 2023 r. skarżący przedłożył dokumenty, które jego zdaniem zostały pominięte przez organ a są kluczowym dowodem w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowią, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na wstępie należało ocenić, czy skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Skarżący dopełnił wymogu, o którym mowa w art. 52 p.p.s.a. wnosząc pismem z dnia 30 maja 2023 roku do SKO w Tarnowie ponaglenie (k. 736 a.a.). Skarga była zatem dopuszczalna.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Za przewlekłe prowadzenie postępowania należy uważać prowadzenie postępowania w sposób "długotrwale nieuzasadniony", tj. nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmowanie czynności pozornych, co powoduje, że organy "formalnie nie są bezczynne". W oparciu o powyższe należałoby więc założyć, że z przewlekłością postępowania będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy organ podejmuje działania w toku postępowania w sposób nieefektywny lub pozorny, "formalnie" nie przekraczając jednak terminu załatwienia sprawy, podczas gdy z bezczynnością będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy dojdzie po prostu do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (zarówno wskutek niepodjęcia jakichkolwiek czynności w toku postępowania, jak i wówczas, gdy organ podejmował czynności w sprawie, które jednak nie doprowadziły do zakończenia postępowania, tj. do wydania stosownego rozstrzygnięcia). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. (por. A. Golęba (w:) H. Knysiak-Molczyk (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; WK 2015, kom. do art. 37 teza 5 i 7).
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że dokumenty przedłożone do akt sądowych przez skarżącego za pismem z dnia 26 września 2023 r. (k. 29 i następne akt sądowych) nie dotyczą postępowania, co do którego złożona została skarga na przewlekłość, dlatego nie zostały przez organ przekazane sądowi, jak również nie mogły być brane pod uwagę przez Sąd.
Analiza podejmowanych w przedmiotowej sprawie czynności prowadzi do wniosku, że organ dopuścił się przewlekłości.
Istotne dla ustalenia przewlekłości postępowania jest zbadanie, czy czynności organu zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu czynności te są podejmowane oraz czy nie są to czynności pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia. O przewlekłości może również świadczyć opieszałość w wyznaczeniu i przeprowadzeniu czynności procesowych, które są konieczne do załatwienia sprawy.
Dla oceny czy postępowanie prowadzone było przewlekle pomocne jest też ustalenie co było przedmiotem postępowania i jakie czynności w związku z tym w toku postępowania winien podjąć organ.
W niniejszej sprawie postępowanie dotyczyło zmiany sposobu zagospodarowania terenu w sposób sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, toczyło się w oparciu o art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm.). W tego rodzaju postępowaniu ustalenia wymaga czy nastąpiła zmiana sposobu zagospodarowania terenu, na czym polega, jakie są ustalenia planu na tym obszarze i czy ustalony w terenie stan faktyczny jest zgodny ze stanem prawnym (postanowieniami planu). Dodać należy, że kompetencja orzekania w tego rodzaju sprawach została przyznana wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi), który jednocześnie jest organem prowadzącym procedurę planistyczną.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 19 sierpnia 2021 r. wniosek o wszczęcie postępowania złożył A. K. (skarżący) i M. K. (k. 8). 30 sierpnia 2021 r. zostało wszczęte postępowanie (k. 24).
Pierwszą czynnością, którą wykonał w sprawie organ było wystąpienie do projektanta planu (A. M.) o interpretację jego treści. W aktach sprawy brak zadanego autorce pytania, ale z akt tych nie wynika, że pytanie powiązane było z uprzednim ustaleniem stanu faktycznego na spornej nieruchomości, bo wówczas jeszcze nie zostały przeprowadzone oględziny.
Po otrzymaniu oczekiwanej interpretacji w dniu 7 września 2021 r. (k. 73) organ ze stanowiska projektantki planu nie skorzystał. Organ nie przeprowadził też żadnej własnej analizy treści planu miejscowego, choć wydawałoby się to naturalne, skoro jest równocześnie organem planistycznym i w związku z tym ma -wydawałoby się- najlepsza wiedzę o tym, jakie rozwiązania planistyczne przedstawił Radzie Gminy do uchwalenia.
Zamiast tego organ (wójt) zawarł w dniu 28 września 2021 r. umowę z J. G., na podstawie której (w § 1) zlecił dokonanie oceny czy działalność gospodarcza na spornym terenie jest lub nie jest zgodna z planem miejscowym, w tym także zlecił analizę dokumentacji otrzymanej z Urzędu Gminy, analizę informacji uzyskanych od stron i świadków podczas rozprawy w terenie oraz sporządzenie dokumentacji fotograficznej (k. 99).
Innymi słowy, wójt zlecił podmiotowi zewnętrznemu to, co jest wyłącznie jego kompetencją: przeprowadzenie postępowania dowodowego i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego.
14 października 2021 r. odbyły się oględziny w terenie i wykonano dokumentację fotograficzną. Wypis i wyrys z planu miejscowego został dołączony do akt sprawy w dniu 25 października 2021r. 9 listopada 2021 r. wpłynęła do organu "opinia biegłego" – J. G., sporządzona w wykonaniu umowy wyżej opisanej (k. 156, CD- k.176). Decyzja Wójta Gminy Gromnik o umorzeniu postępowania wydana została w dniu 29 listopada 2021 r. (k. 193).
W dniu 1 marca 2022 r. została wydana decyzja kasatoryjna organu odwoławczego (k. 242), w której wskazano między innymi, że: Poza przywołaniem opinii biegłego J. G. organ nie dokonał samodzielnej analizy przepisów prawa miejscowego. Przede wszystkim należy odpowiedzieć na pytanie, czy działalność polegająca na stworzeniu placu manewrowego i gromadzeniu materiałów budowalnych stanowi działalność usługową. Organ pierwszej instancji stwierdził, że na terenie jest plac manewrowy, ale nic to nie daje bez wyjaśnienia, czym jest plan manewrowy, do jakiego rodzaju działalności służy i czy sam w sobie stanowi działalność gospodarczo-usługową. Organ pierwszej instancji winien odnieść się do opinii biegłej A. M., która jednoznacznie stwierdziła, że prowadzona działalność jest niezgodna z planem miejscowym, i wykazać, dlaczego ta opinia została pominięta, a opinia innego biegłego została w całości uwzględniona. Organ pierwszej instancji winien do materiału dowodowego włączyć wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz ustalić faktyczny charakter działalności prowadzonej na działkach, czy jest on zgodny z planem miejscowym, jaki był legalny sposób zagospodarowania działek w momencie wejścia w życie planu miejscowego i czy obecny sposób zagospodarowania odpowiada temu, który istniał w momencie wejścia w życie miejscowego.
Po zwrocie akt do organu I instancji przez SKO w Tarnowie, co nastąpiło w dniu 3 marca 2022 r., organ wyznaczył oględziny dopiero na 5 kwietnia 2022 r. (k. 250); następnie zamiast wydać decyzję, dwukrotnie informował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy: 27 kwietnia 2022 r. – nowy termin załatwienia sprawy do 31 maja 2022 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (k. 304); 26 maja 2022 r. – nowy termin załatwienia sprawy do 31 lipca 2022 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (k. 363).
"Postępowanie wyjaśniające" było jednak w ocenie Sądu pozorne, a polegało np. na zwróceniu się do starostwa powiatowego w Tarnowie z pytaniem czy prowadzi postępowanie w sprawie przekroczenia norm hałasu na spornych działkach, zwróceniu się do własnego referatu finansowego z pytaniem czy działki te są zgłoszone do opodatkowania, zwrócenie się do PINB w Tarnowie i WIOŚ w Krakowie Delegatura w Tarnowie czy organy te prowadzą jakiekolwiek postępowania w sprawie spornych działek.
Ustalenie tych okoliczności nie ma istotnego znaczenia w sprawie zmiany sposobu użytkowania terenu w sposób niezgodny z ustaleniami planu.
W dniu 4 lipca 2022 r. organ zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu zakończenia budowy budynku garażowego z wiatą garażową oraz do czasu zakończenia czynności PINB (k. 380), postanowienie to zostało uchylone w dniu 18 sierpnia 2022 r. przez organ odwoławczy ze wskazaniem, że ewentualne orzeczenie PINB nie da odpowiedzi na temat będący przedmiotem postępowania.
20 września 2022 r. i 24 października 2022 r organ poinformował o nowym terminie załatwienia sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter (k. 448);
Kolejną decyzję o umorzeniu postępowania organ wydał w dniu 28 grudnia 2022 r. (k. 518), natomiast w dniu 20 marca 2023 r. organ odwoławczy wydał kolejny raz decyzję kasatoryjną (k. 584), w której wskazano: Organ pierwszej instancji w istocie nie rozstrzygnął w oparciu o przepisy planu miejscowego, czy takie, jak obecnie, wykorzystywanie działek jest zgodne z tymi przepisami. Rzecz sprowadza się do ustalenia, czy utwardzanie działek budowalnych oraz prowadzenie składowiska materiałów budowlanych potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej (roboty budowane związane z budową dróg i innych) jest zgodne z przepisami planu miejscowego. Organ pierwszej instancji, podobnie jak biegły w opinii z dnia 18 listopada 2022 r., skupił się na tym, czy prowadzona działalność gospodarcza zdefiniowana jako usługi może być akceptowana w tym miejscu. Jednak w sprawie nie chodzi o ustalenie, czy działalność usługowa jest tam dopuszczalna. Stan faktyczny bowiem jest taki, że na działkach prowadzone jest składowanie materiałów i urządzeń budowanych. Bez znaczenia jest to, że skład materiałów budowalnych sam w sobie nie jest elementem komercyjnej działalności, a tylko pełni rolę służebną, bowiem działalność przedsiębiorcy wykonują w innych miejscach. Faktycznie bowiem na tym terenie prowadzony jest skład materiałów. I nie jest to kwestionowane. Rzeczą organu było ustalenie, czy taki faktyczny sposób wykorzystywania terenu (pod skład materiałów budowalnych) jest zgodny z planem miejscowym. Na koniec organ odwoławczy zwrócił uwagę, że postępowanie powinno być prowadzone w stosunku do wszystkich właścicieli działek.
Akta zostały zwrócone do organu w dniu 22 marca 2023 r.
Na tym etapie postepowania, organ wyznaczył na dzień 20 kwietnia 2023 r. oględziny (k. 615); oraz kolejne na 25 maja 2023 r. W dniu 29 maja 2023 r. organ dołączył do akt dokumentację PINB, tj. decyzję z dnia 14 marca 2023 r. o umorzeniu w całości postępowania w sprawie budowy placu składowo-postojowego z kruszywa kamiennego o powierzchni 1388 mkw. na terenie obejmującym działki nr [...] i nr [...] oraz zaświadczenia z dnia 11 kwietnia 2023 r. o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania budynku garażowego dwustanowiskowego wraz z wiatą garażową na działce nr [...] zrealizowanych na podstawie pozwolenia na budowę nr 26/2019 z dnia 8 stycznia 2019 r. (k. 698).
30 maja 2023 r. zakończono postępowania wyjaśniającego (k. 705); 6 lipca 2023 r. została wniesiona niniejsza skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania zaś 25 lipca 2023 r. została wydana decyzja o umorzeniu postępowania (k. 811).
Zdaniem Sądu organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. W pierwszym jego etapie zlecał czynności, które powinien wykonać sam w ramach swoich kompetencji podmiotom zewnętrznym (interpretacja planu, analiza materiału dowodowego, wykonanie dokumentacji fotograficznej, zlecanie opinii w sprawach niewymagających wiadomości specjalnych itp.). Nadto zlecenie drugiej opinii, po uzyskaniu negatywnej opinii projektantki planu, nie wskazuje na chęć rozstrzygnięcia sprawy, ale na poszukiwanie argumentów przeciwnych.
Nadto, pomimo jasnych wytycznych zawartych w orzeczeniach kasacyjnych SKO w Tarnowie co do dalszego sposobu postępowania i okoliczności, które należy ustalić i ocenić, organ nie stosował się do nich, gdy tymczasem znacznie skróciłoby to okres postępowania. Wbrew twierdzeniom organu, postępowanie to nie było szczególnie skomplikowane.
Szczególnie rażący jest sposób prowadzenia postępowania w okresie od 22 marca 2023 r. czyli od daty wpływu akt z SKO w Tarnowie po wydaniu drugiej z kolei decyzji kasacyjnej. Do dnia 25 lipca 2023 r. (tj. do dnia wydania decyzji po wniesieniu skargi) czyli przez 4 miesiące, organ w krótkich odstępach czasu dwukrotnie zorganizował oględziny. Oznacza to, że pierwsze były niewłaściwie nieprzygotowane. Od drugich oględzin do wydania decyzji minęło natomiast dwa miesiące.
O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań, czy zaniechań, organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. uzasadnienia: do wyroku NSA z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. I OSK 3918/18, do wyroku WSA w Krakowie z dnia 17 lutego 2022 roku, sygn. II SAB/Kr 242/21).
W ocenie Sądu, z powodów wyżej przytoczonych, przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku na zasadzie art. 149 § 1a p.p.s.a.
W pkt. II wyroku Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności, a to wobec wydania decyzji z dnia 25 lipca 2023 r. znak [...], po wniesieniu skargi lecz przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie.
W pkt. III wyroku sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącego kwoty pienionej. Orzekając w ten sposób Sąd miał na uwadze to, że po wpływie skargi decyzja została wydana i w ten sposób postępowanie przed organem zostało zakończone.
O kosztach orzeczono w pkt. IV wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI