II SAB/Kr 159/24

II SAB/Kr 159/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć /sprawozdawca/
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Mirosław Bator
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 734/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-30
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: SWSA Mirosław Bator AWSA Anna Kopeć (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki w sprawie wniosku z 5 listopada 2023 r. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych I. Zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki do wydania aktu w terminie miesiąca; II. Stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. Zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki na rzecz K. K. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki, wnosząc o
1. stwierdzenie, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności;
2. zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do załatwienia sprawy oraz wyznaczenie 7 dniowego terminu do jej załatwienia,
3. zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności oraz podjęcia środków zapobiegających bezczynności w przyszłości.
4. nakazanie Powiatowemu Inspektorowi Budowlanemu wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej na urządzeniu parkingu i podniesieniu terenu działki.
5. nakazanie prowadzenia postępowania z udziałem wszystkich stron postępowania - w tym ze stronami które mają interes prawny w postępowaniu - a więc z udziałem właścicieli działek przyległych do inwestycji.
6. nakazanie doprowadzenia wysokości terenu do poziomów sprzed rozpoczęcia samowolnych działań budowlanych przez inwestora - gdyż pozostawienie stanu obecnego z "naturalnym" spadkiem terenu w skali 1 metra w kierunku działek sąsiednich - bez wykonania jakiegokolwiek odprowadzenia wód opadowych - będzie skutkowało ich zalewaniem.
7. Nakazanie sporządzenie planu zagospodarowania działki przy ulicy [...] zgodnie z "przepisami o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i na tej podstawie nakazanie doprowadzenia działki do stanu zgodnego z przepisami prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że pismem z dnia 5 listopada 2023 r. skierował wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej przy ulicy [...] w K. .
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował wnioskodawcę 9 listopada 2023 roku, że po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, w razie stwierdzenia naruszeń przepisów prawa budowlanego dokona wszczęcia z urzędu odpowiedniego postępowania administracyjnego lub podejmie inne określone przez prawo działania. Poinformował również że podczas czynności kontrolnych w terenie uprawnieni inspektorzy stwierdzili, że na podjeździe oraz przed wejściem do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. , w pobliżu zbiornika retencyjnego betonowego nawierzchnię terenu stanowił drobny kamień w pozostałym zakresie, z uwagi na zalegający śnieg brak było możliwości oceny rodzaju nawierzchni. Według oświadczenia właściciela na terenie przy budynku mieszkalnym został wysypany i rozprowadzony luźny kamień, z uwagi na zniszczenie terenu przez samochody ciężarowe w wyniku prowadzenia prac związanych z wykonaniem kanalizacji ogólnospławnej oraz wody. Inspektorat wystosował do właściciela nieruchomości pismo pouczające.
Pomimo, że wnioskodawca informował PINB że posiada interes prawny w tym, aby budowę doprowadzić do stanu zgodnego z prawem postępowanie prowadzone jest bez jego udziału.
W odpowiedzi na kolejne pismo skarżącego z 17 grudnia 2023 r. PINB przesłał mu kolejną informację: Postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego, nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego, a tym samym występowania stron postępowania. Jeżeli organ administracji uznaje, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu, to nie ma obowiązku wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, bądź też wszczęcia takiego postępowania, a następnie jego umorzenia, bowiem wystarczającym w takiej sytuacji jest pisemne poinformowanie podmiotu, który żąda wszczęcia przez organ administracji postępowania należącego do kategorii postępowań wszczynanych z urzędu o braku podstaw do jego wszczęcia.
Skarżący zaznaczył, że do momentu wniesienia skargi nie otrzymał informacji o wszczęciu lub też o braku podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W rozmowie telefonicznej w sprawie z pracownikiem PINB skarżący dowiedział się, że zostały przeprowadzone tylko czynności wstępne - i z uwagi na to że sprawa nie została wszczęta nie może być mowy o tym że ja jestem stroną w postępowaniu.
Dalej skarżący zwrócił uwagę na wyrok WSA w Krakowie sygn. II SA/Kr 1007/23, z którego wynika, że winien on być stroną postępowania w zakresie samowoli budowlanej na nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. .
Podkreślono również, że właściciel tej nieruchomości wykonał roboty budowlane niezgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tj. wysypał na całym terenie kliniec zrobił podbudowę pod parking - i na całości tak utwardzonego terenu bez zachowania wymaganych przepisami budowlanymi odległości i ograniczeń MPZP wykonał parking. W ten sposób doszło do zmiany wysokości terenu przy wykonywaniu samowolnych prac budowlanych i naturalny spadek terenu nie zmienił kierunek ale i zwiększył się do 1 metra przez bezprawne działania inwestora. Inwestor na terenie objętym inwestycją zlikwidował całość zieleni, gruba warstwa ziemi została wywieziona - a na to miejsce inwestor nawiózł kliniec i żwir oraz na całości terenu rozłożył płyty ażurowe zielonego parkingu, naruszając zapisy planu miejscowego dotyczące powierzchni biologicznie czynnej.
Przedkładając fotografie działki sąsiadującej skarżący podniósł, że parking został zorganizowany bez wyznaczenia miejsc parkingowych na całości działki. Trudno więc mówić o terenie wolnym od zainwestowania w którym mowa w MPZP. Ponadto taka sytuacja narusza § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.), który określa odległość miejsc parkingowych między innymi od granicy działki.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki wniósł o jej oddalenie. Potwierdził, że 5 listopada 2023 r. skarżący wniósł pismo o podjęcie działań odnośnie nieruchomości przy ulicy [...] w K. , działka nr [...] obr. [...] P. . Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. organ poinformował, że zgodnie z posiadanymi kompetencjami podejmie czynności wyjaśniające, dotyczące poruszonych kwestii.
W dniu 11 listopada 2023 r. wpłynęło kolejne pismo K. K., na które w dniu 12 grudnia 2023 r. została udzielona odpowiedź o przeprowadzonej kontroli i o podjętych działaniach przez PINB.
W dniu 17 grudnia 2023 r. wpłynęło kolejne pismo K. K., na które udzielona została odpowiedź pismem z dnia 5 stycznia 2024 r., gdzie poinformowano wnoszącego o podejmowanych przez inspektorat działaniach z jednoczesnym wskazaniem, że kierowanie pism do organu nadzoru budowlanego nie powoduje automatycznego przyznania statusu strony i wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (tj.: Dz.U. 2023 poz. 682 ze zm.), organy nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami tej ustawy mogą dokonywać czynności kontrolnych. Przepis ten stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a." i w tym zakresie, pozwala on na jeszcze wstępnym etapie - przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego - na dokonanie kontroli w zakresie objętym prawem budowlanym (por. wyrok NSA w z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1231/16 oraz z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2582/18). Dopiero ustalenia dokonane w trakcie tychże czynności kontrolnych mogą stanowić podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w jednym z trybów przewidzianym przepisami prawa budowlanego. Tym samym nie każde zawiadomienie organu prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego. Ustawodawca nie określił, na czym czynności wstępne mają polegać i jedynie nazwał je czynnościami kontrolnymi obejmującymi wstęp na teren inwestycji, przeprowadzenie kontroli w obecności inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika oraz domagania się informacji lub udostępnienia dokumentów związanych np. z prowadzeniem robót.
Na kolejne pismo K. K. z dnia 14 stycznia 2024 r., po wezwaniu o jego doprecyzowanie, udzielona została odpowiedź pismem z dnia 29 lutego 2024 r., na podstawie art. 237 § 3 i art. 238 § 1 k.p.a. W powyższym piśmie wskazano na konieczność przeprowadzenia ponownej kontroli w terenie.
W dniu 15 marca 2024 r. K. K. wniósł kolejne pismo, na które została udzielona odpowiedź pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r. na podstawie art. 237 § 3 i art. 238 § 1 k.p.a., uznając jego skargę za niezasadną.
Reasumując, każde wystąpienie K. K. nie pozostawało bez reakcji organu, przeprowadzone zostały czynności kontrolne w terenie, przeanalizowane zostały zgromadzone dokumenty, w tym złożona w dniu 11 kwietnia 2024 r. opinia projektanta. Odpowiedzi były udzielane z zachowaniem ustawowych terminów.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." -- sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 53 § 2b skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jest to warunek formalny, który w niniejszej sprawie został spełniony – k. 38 akt sądowych. Skarżący już wcześniej wniósł analogiczną skargę na bezczynność, która została odrzucona właśnie z uwagi na brak ponaglenia (sygn. akt II SAB/Kr 93/24).
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Jeżeli natomiast sąd dojdzie do przekonania że skarga jest bezzasadna – oddala ja na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący w kolejnych kierowanych do PINB pismach z 5 listopada 2023 r., 11 listopada 2023 r., 17 grudnia 2023 r., 14 stycznia 2024 r., 29 lutego 2024 r. i 15 marca 2024 r. jednoznaczne domaga się wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych wykonanych na działce nr [...] obr. [...] P. przy ulicy [...] w K. , polegających na wysypaniu terenu działki kamienia, podniesieniu jej wysokości i urządzeniu tam parkingu.
Prawdą jest, że pisma te nie pozostawały bez odpowiedzi, niemniej jednak organ nadzoru budowlanego odpowiadał na nie w trybie skarg i wniosków (art. 221 i następne k.p.a.). Nawet ponaglenie skarżącego – mimo powołania się wprost na art. 37 § 1 i 2 k.p.a. – zostało załatwione przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w tym samym trybie.
W tym miejscu trzeba przytoczyć znaczne fragmenty pisma PINB z dnia 14 kwietnia 2024 r. (w aktach elektronicznych [...]), stanowiące załatwienie jego "skargi" z 15 marca 2024 r. Z pisma tego wynika bowiem jakie czynności były przez organ podejmowane.
"W dniu 12 grudnia 2023 r., w odpowiedzi na Pana pismo z dnia 11 listopada 2023 r., PINB poinformował o przeprowadzonej kontroli i o dokonanych ustaleniach. (...)
W dniu 5 marca 2024 r. w ramach ponownej kontroli, po skierowanym do właściciela nieruchomości przy ul. [...] w K. piśmie pouczającym z dnia 11 grudnia 2023 r. przeprowadzono czynności kontrole w terenie mające na celu określenie rodzaju nawierzchni terenu działki nr [...], obr. [...] P.. Ustalono, że nawierzchnia wjazdu na teren działki nr [...] wykonana jest z kostki betonowej (fragment znajdujący się na działce nr [...] własność Zarząd Dróg Miasta K. ). Nawierzchnia terenu działki nr [...] wykonana z geokraty o wymiarach 0,50 x 0,50 m, z wypełnionymi otworami gruntem. Teren w części ograniczony obrzeżami betonowymi (krawężnikami) o szerokości 0,06 m. a częściowo fragmentem istniejącego muru ceglanego. W chwili czynności kontrolnych, roboty nie były prowadzone, a na ternie widoczna była pryzma ziemi (gruntu).
Z uwagi na powyższe ustalenia pismem z dnia 7 marca 2024 r. wezwano właściciela ww. nieruchomości do przedłożenia opinii projektanta (posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane) zawierającej załącznik graficzny wraz z obliczeniami wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru [...] uchwalonego uchwałą NR XXXIII/412/11 Rady Miasta K. z dnia 7 grudnia 2011 r. zawierającej deklaracją właściwości użytkowych zastosowanego materiału geokraty.
W dniu 11 kwietnia 2024 r. wpłynęło pismo w załączeniu stanowiącym opinię projektanta oraz deklarację właściwości użytkowych wzmocnienia nawierzchni. Z przedłożonej opinii wynika, że działka nr [...] obr. [...] P. przy ul. [...] w K. zabudowa jest dwoma budynkami istniejącymi co najmniej od lat 60 tych XX wieku. Miejscowy plan zagospodarowania terenu przestrzennego obowiązujący na przedmiotowym terenie obowiązuje od 20 stycznia 2012 r. Wobec powyższego, w dniu wejścia w życie ww. planu działka nr [...] obr. [...] nie spełniała wymogu w zakresie wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej ze względu na istniejącą zabudowę. W ocenie autora opinii - z uwagi na powyższe - prace związane z ułożeniem geokraty i ustabilizowaniem przedmiotowego terenu nie powinny być poddawane ocenie w zakresie wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej z obowiązującym planem miejscowym. Dokonane przez autora opinii wyliczenia powierzchni biologicznie czynnej dla części niezabudowanej działki nr [...] obr. [...] P. w K. , przyjmując do obliczeń iż powierzchnia położonej geokraty to 204 m2 x 0,88 współczynnik powierzchni biologicznie czynnej zgodnie z deklaracją właściwości użytkowych nr [...], dał wynik 179,50 m2. Dla powierzchni niezabudowanej działki autor opinii obliczył, że wskaźnik powierzchni biologicznie czynnej wynosi 67%, a z obliczeń wynika, że dla części na której wykonano ułożenie geokraty zachowano współczynnik powierzchni biologicznie czynnej zgodny z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wskaźnik ten wynosi 67% przy wymaganym 60%).
W ocenie tut. organu wykonane na terenie działki nr [...] obr, [...] P. prace związane z ułożeniem geokraty stanowiącej wzmocnienie nawierzchni z wypełnieniem otworów geokraty gruntem (ziemią), jak również wyjaśnienia zawarte w opinii osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane do projektowania architektonicznego wszelkich obiektów budowlanych kierowania nadzorowania i kontrolowania budowy, stanowiły podstawę do zakończenia czynności kontrolnych w tym zakresie.
Na marginesie, należy wyjaśnić, że w zakresie zalewania działki nr [...] przez właściciela działki nr [...] obr. [...] P. , w związku z zarzutem podnoszonym w pismach interwencyjnych o podniesieniu terenu działki nr [...], ustalono, że na działkę sąsiednią tj.; [...] zostało wydane pozwolenie na budowę tj. decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 18 września 2023 r., znak [...] dla zamierzenia budowlanego pn. budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z infrastrukturą techniczną m.in. zbiornikiem retencyjnym na działce nr [...] obr. [...] P. dla inwestora S. K.. Po analizie dostępnego projektu budowlanego tj. zagospodarowanie terenu sporządzone przez uprawnionego projektanta na mapie do celów projektowych sporządzonej przez uprawnionego geodetę datowanej na dzień 26 stycznia 2023 r. wynika, że rzędne terenu działki sąsiedniej nr [...] były i są wyżej niż terenu działki nr [...] (np. w centralnej części działki nr [...] rzędna terenu wynosi 202,06 gdzie na działce nr [...] rzędna w centralnej części działki wynosi 200,85 co daje 1,21 m różnicy w pionie pomiędzy poziomem terenu działki nr [...] a działki nr [...]). Przy wjeździe na teren działki nr [...] (rzędna wynosi 201,03) a terenu działki nr [...] (200,85) co daje różnicę 0,18 m. Wobec powyższego, naturalny spadek terenu ukształtowany był w kierunku działki nr [...]."
Z powyższego wywodu wprost wynika, że organ w istocie przeprowadził cały szereg czynności wyjaśniających, takich jak dwukrotna kontrola czy wezwanie właściciela działki "do przedłożenia opinii projektanta (posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane) zawierającej załącznik graficzny wraz z obliczeniami wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru [...] uchwalonego uchwałą NR XXXIII/412/11 Rady Miasta K. z dnia 7 grudnia 2011 r. zawierającej deklaracją właściwości użytkowych zastosowanego materiału geokraty". Po udzieleniu odpowiedzi na to wezwanie organ ocenił wykonane roboty budowlane pod kątem ich zgodności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i "zakończył czynności kontrolne przy braku podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w związku z wniesioną skargą która uznana została za niezasadną".
W tym samym piśmie organ wyjaśnił skarżącemu, że art. 81 ust. 4 pozwala na dokonywanie czynności wstępnych, których zakres powinien zmierzać do ustalenia istnienia podstaw do ewentualnego wszczęcia postępowania w sprawie. Ustawodawca nie określił, na czym czynności wstępne mają polegać i jedynie nazwał je czynnościami kontrolnymi obejmującymi wstęp na teren inwestycji, przeprowadzenie kontroli w obecności inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika oraz domagania się informacji lub udostępnienia dokumentów związanych np. z prowadzeniem robót.
Na tle tego przepisu można postawić pytanie, jak daleko mogą sięgać owe "czynności kontrolne" i w którym momencie organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przekształcić nieformalne "czynności kontrolne" w formalne postępowanie administracyjne, które nie będzie się ograniczać wyłącznie do korespondencji z inwestorem. Podstawową różnicą pomiędzy wszczęciem i przeprowadzeniem postępowania administracyjnego w odpowiednim trybie, przewidzianym przepisami Prawa budowlanego, a załatwieniem sprawy na etapie "czynności wyjaśniających" jest uczestnictwo innych stron postępowania w czynnościach dowodowych oraz rozstrzyganie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, którą wszystkie strony mogą zaskarżyć odwołaniem do organu wyższej instancji.
W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie brał udziału w przeprowadzanych przez organ czynnościach, nie miał możliwości skonfrontowania swojego stanowiska ze stanowiskiem inwestora, nie miał wglądu w dokumenty zgromadzone w sprawie, a jedynie w odpowiedzi na kolejne pisma otrzymywał informacje o czynnościach podejmowanych przez PINB. Oczywiście nie miał również możliwości zakwestionowania dokonanej przez organ oceny legalności wykonanych robót i poddania stanowiska PINB ocenie organu wyższej instancji.
W tym miejscu trzeba przypomnieć, że w odniesieniu do samowolnie wykonanych robót budowalnych na działce nr [...] obr. [...] P. przy ul. [...] w K. toczyło się już postępowanie przed organami nadzoru budowlanego - również bez udziału skarżącego. K. K. wniósł o jego wznowienie z tego właśnie powodu, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Wydana w tej sprawie decyzja była przedmiotem kontroli WSA w Krakowie, który w prawomocnym wyroku z dnia 25 października 2023 r., sygn. II SA/Kr 1007/23 stwierdził: "(...) trzeba w pełni zgodzić się z faktem, że skarżący, jako właściciel działki stanowiącej bezpośrednie sąsiedztwo z działką będącą przedmiotem postępowania naprawczego, miał w świetle art. 28 k.p.a. interes prawny w uczestnictwie w rzeczonym postępowaniu naprawczym. Prawidłowo zatem organ I instancji wznowił postępowanie z udziałem skarżącego."
Nie ulega wątpliwości, że wyrok sądu administracyjnego wiąże wyłącznie w tej sprawie, w której została wydany (art. 153 p.p.s.a.), jednakże tak jednoznaczne wskazanie zakresu interesu prawnego skarżącego jako właściciela działki sąsiedniej daje bardzo mocne podstawy do założenia, że ten sam interes prawny uaktualni się również w przypadku innych samowolnie wykonanych robót budowlanych na tej działce – tym bardziej, że skarżący wskazuje na podniesienie poziomu działki sąsiedniej na skutek tych robót.
W okolicznościach niniejszej sprawy prowadzenie tych "czynności wyjaśniających" trwało od listopada 2023 r. do kwietnia 2024 r., obejmowało ustalenia faktyczne dokonane przez organ w terenie (dwukrotnie) oraz wyjaśnienia inwestora, potwierdzone "opinią projektanta". Zakres czynności wyjaśniających był więc znaczny i rozciągnięty w czasie. Z kolei w udzielonej skarżącemu odpowiedzi z 15 kwietnia 2024 r. organ dokonuje sumbsumpcji tj. analizuje ustalony przez siebie stan faktyczny w kontekście przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innych przepisów. Treść tego pisma jest na takim poziomie szczegółowości, że w istocie mogłoby ono stanowić uzasadnienie decyzji umarzającej postępowanie.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że inwestor dokonał robót budowalnych związanych z utwardzeniem terenu i umieszczeniem geokraty. Tym samym istnieje przedmiot postępowania, który może podlegać ocenie w kontekście obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał zresztą takiej oceny, stwierdzając brak podstaw do wszczęcia postępowania.
W ocenie Sądu opisany wyżej zakres "czynności kontrolnych" w istocie stanowił postępowanie dowodowe, które winno było odbywać się w ramach przewidzianych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, wraz z zapewnieniem stosownych gwarancji procesowych wszystkim stronom postępowania.
Poglądowi temu nie stoi na przeszkodzie treść art. 53a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym "Postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu". Żądanie skarżącego wyrażone w piśmie z 5 listopada 2023 r. stanowiło dla organu nadzoru budowlanego impuls do przeprowadzenia czynności kontrolnych. W przesłanych do Sądu aktach brak jest dokumentacji tych czynności, zatem Sąd opiera się wyłącznie na treści kolejnych pism PINB kierowanych do skarżącego w odpowiedzi na jego kolejne pisma. Z cytowanego wyżej pisma z 15 kwietnia 2024 r. wynika, że owe "czynności kontrolne" z uwagi na ich zakres winny odbywać się w ramach toczącego się postępowania administracyjnego, bowiem w istocie takie postępowanie stanowiły.
Z tych względów Sąd w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania aktu w terminie miesiąca. Termin ten wynika z art. 35 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin ten liczy się od dnia doręczenia organowi akt.
W opisanych wyżej okolicznościach, wobec prowadzenia czynności wyjaśniających poza ramami postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie w tym samym punkcie na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdzono, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wprawdzie stanowisko organu okazało się wadliwe, niemniej jednak wadliwość ta nie ma charakteru oczywistego.
Skarżący domagał się nie tylko zobowiązania organu do wydania aktu, ale wprost zażądał, by nakazać wszczęcie postępowania i załatwienie sprawy w ciągu 7 dni, a nawet wskazał na pożądany przez niego sposób załatwienia sprawy administracyjnej. Część tych wniosków wykracza poza granice niniejszej sprawy. Na obecnym etapie postępowania Sąd jedynie ocenia, czy organ dopuścił się bezczynności, nie jest jednak kompetentny do wskazywania kierunku rozstrzygnięcia sprawy. Dopiero po dokonaniu czynności dowodowych w ramach prawnych uregulowanych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, przy zapewnieniu wszystkim stronom postępowania możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia swojego stanowiska organ będzie dysponował materiałem dowodowym, który wszechstronnie oceni i na tej podstawie rozstrzygnie sprawę.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, którą uiścił on tytułem wpisu od skargi.