II SAB/Rz 68/23

II SAB/Rz 68/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2023-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Ewa Partyka
Karina Gniewek-Berezowska
Magdalena Józefczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 136/24 - Wyrok NSA z 2024-05-06
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2023 r. sprawy ze skargi M. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych I. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [....] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącej M. R. sumę pieniężną w kwocie 500 zł /słownie: pięćset złotych/; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącej M. R. kwotę 580 zł /słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
MR (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB" lub "Organ") postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Skarżąca wniosła o:
stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
zobowiązanie PINB do wydania decyzji w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi;
orzeczenie o przyznaniu od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 5 000 zł.;
zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca wskazała, że wyrokiem z 27 grudnia 2018r. II SA/Rz 926/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję PINB z 28 lutego 2018r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia zezwolenia na wznowienie robót budowlanych. Ostatnie merytoryczne czynności zostały podjęte przez organ I instancji 29 października 2019r., kiedy odbyła się rozprawa administracyjna. Od tego momentu odbyły się jeszcze jedynie oględziny w terenie, a poza tym organ nie prowadzi żadnych czynności w sprawie, poza wyznaczaniem inwestorom nowych terminów na przedłożenie projektu zamiennego, pomimo ciążącego na stronie obowiązku wykonania zobowiązania w postaci przedłożenia projektu lub jego uzupełnienia w rozsądnym terminie. W ocenie skarżącej, okres 3 lat jaki upłynął od wydania wyroku przez WSA w Rzeszowie w tej sprawie, jest wystarczający aby organ był w stanie zakreślić inwestorowi stosowny termin na przedłożenie projektu zamiennego i wyegzekwował zastosowanie się do tego terminu. Zachowanie organu świadczy o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania, co narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego. W ten sposób organ działa na niekorzyść skarżącej i wydłuża wieloletni konflikt sąsiedzki. Przesłanką przyznania sumy pieniężnej, ale także określenia jej wysokości jest skala uciążliwości wywołanych bezczynnością organu, poczucia bezsilności wobec odwlekania załatwienia sprawy. Okres oczekiwania ponad 3 lata od wyroku WSA na załatwianie sprawy uzasadnia żądanie kwoty 5000 zł. Skarżąca podkreśliła, że postępowanie dotyczy przedłożenia projektu zagospodarowania terenu w kwestii zagospodarowania wód opadowych na własnym terenie tj. odwodnienia działki Państwa Zaworów, co ma istotne znaczenie dla nieruchomości sąsiadującej, której jest właścicielką. Przedłożenie prawidłowego projektu i jego zatwierdzenie decyzją organu oraz doprowadzenie obecnego stanu inwestycji do zgodnego z prawem, dałoby świadomość, że odwodnienie będzie wykonane prawidłowo i że nie musi się obawiać problemów z wodą na terenie swojej nieruchomości i późniejszych immisji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, ze pod nr [...] prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie inwestycji pn.: "Budynek mieszkalny jednorodzinny z [...] ", realizowanej w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 2008r. nr [...], wydanym przez Prezydenta Miasta [...].
Decyzją PINB z [...] lutego 2018r. nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na wznowienie robót budowlanych przy realizacji powyższej inwestycji. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone wyrokiem WSA w Rzeszowie z 27 grudnia 2018r. II SA/Rz 926/18. Następnie, 29 października 2019 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, a 12 grudnia 2019r. oględziny. W piśmie z 31 grudnia 2019r. wezwano inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego spełniającego wymogi określone w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.) - dalej: "u.p.b." oraz w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2Q12r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. z 2018r. Poz. 1935) w terminie do 15 września 2020r. Równocześnie zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do jednego miesiąca od dnia przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, a po przeanalizowaniu dokumentów przedłożonych przez inwestora 15 września 2020r" w piśmie z 24 września 202Gr,, wezwano ponownie do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego w terminie do 28 lutego 2021r. W dalszej kolejności, w piśmie z 14 października 2020r. zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do jednego miesiąca od dnia przedłożenia uzupełnionego projektu budowlanego, inwestor przedłożył 24 lutego 2021 r. 4 egzemplarze projektu budowlanego zamiennego. Następnie; w pismach z 26 marca 2021r. oraz 31 maja 2021 r. zawiadomiono strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. W piśmie z 29 czerwca 2021 r. wezwano inwestora do uzupełnienia przedłożonego projektu, jednocześnie powiadamiając strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Postanowieniem z [...] października 2021r. nr [...] PINB zobowiązał inwestora do doprowadzenia projektu budowlanego zamiennego do zgodności z przepisami do dnia 30 czerwca 2022r, a strony zawiadomiono o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do jednego miesiąca od dnia przedłożenia uzupełnionego projektu budowlanego. W dniu 20 grudnia 2021 r. MR wystąpiła do Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z ponagleniem na przewlekłość PINB. Postanowieniem z 12 stycznia 2022 r. PWINB uznał ponaglenie za nieuzasadnione.
Zdaniem PINB, w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności. Organ zwrócił uwagę na trwający stan epidemii na terenie kraju, skutkujący ogólną dezorganizacją w tym także urzędów administracji publicznej. PINB wskazał, że w związku z powyższym, na organy administracji państwowej nakładane były określone ograniczenia tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Następnie, w art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) przewidziano zawieszenie biegu terminów na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, Wprawdzie ustawodawca nie zdecydował się na przedłużenie w/w regulacji prawnej, niemniej jednak z uwagi na trwający stan epidemii wprowadzono ograniczenia polegające na rozszerzaniu obowiązku wprowadzania pracy zdalnej. Wśród pracowników Inspektoratu miały miejsce liczne i długotrwałe zachorowania, co miało duży wpływ na konieczność wydłużenia terminów załatwienia wielu spraw. W ocenie organu, stan epidemii miał też wpływ na działania inwestora. Podejmowane przez niego czynności związane z przedłożeniem prawidłowo sporządzonego projektu budowlanego zamiennego nie są czynnościami zależnymi wyłącznie od niego, gdyż w tym zakresie uzależniony jest od osób trzech tj.
projektantów. W odniesieniu do terminu wskazanego w art 51 ust. 1 pkt 3 P.b. PINB odniósł, że w poglądach co do charakteru tego terminu nastąpiła w orzecznictwie sądów administracyjnych jego swoista "liberalizacja". W orzecznictwie zarysował się mianowicie pogląd, że ma on charakter procesowy i nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia. Wobec tego, samo wyznaczenie terminu procesowego me rozstrzyga o nabyciu przez stronę jakiegokolwiek prawa. Jeśli zajdzie taka potrzeba, na wniosek strony termin ten może być przedłużony, aby umożliwić wykonanie nałożonych obowiązków, bądź przywrócony. W orzecznictwie wskazywano również, że organ przy ustalaniu przedmiotowego terminu dysponuje w tym zakresie tzw. luzem administracyjnym, gdyż zakres i bieg tego terminu nie wynikają wprost z przepisu prawa, lecz z woli organu administracji. Dlatego uznanie przez organ, nawet po upływie ww. terminu, iż obowiązek został wykonany, daje podstawę do legalizacji zabudowy, która nie narusza prawa. Zdaniem PINB, oceniając charakter, terminowość i cel podejmowanych w toku postępowania naprawczego czynności procesowych organu nie można oceniać ich w oderwaniu od szczególnego charakteru tych postępowań, szeregu unormowań procesowych szczególnych w stosunku do k.p.a., a regulowanych w ustawie Prawo budowlane - co wynika z celu tego postępowania. Nie da się więc w tych sprawach w sposób mechaniczny przeliczyć terminów na podejmowane czynności procesowe, nie da się ocenić ich zasadności i prawidłowości bez uwzględnienia specyfiki tych szczególnych postępowań administracyjnych. PINB podkreślił także, iż ewentualnie zaistniała przewlekłość postępowania nie nosi znamion "rażącej" wskazanej w art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz U. z 2023 r. poz. 1634 z pózn. zm.) - dalej "P.p.s.a.", a orzeczenie grzywny czy też sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej nie jest obligatoryjne.
Wyrokiem z 7 czerwca 2022r. II SAB/Rz 21/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. Sąd I instancji uznał, że pomimo, że przedmiotowe postępowanie toczyło się ponad trzy lata, to nie można określić go mianem przewlekłego. Decydujące znaczenie dla takiej oceny mają dwie okoliczności. Pierwsza to fakt, że rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. poz. 491) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszony został stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Druga to fakt, że organ w zakresie podejmowania w sprawie kolejnych czynności uzależniony był od działań inwestorów, a ci od podmiotów trzecich. Projekt budowlany zamienny może bowiem sporządzić tylko osoba posiadająca fachową wiedzę potwierdzoną uprawnieniami budowlanymi do projektowania.
Uwzględniające skargę kasacyjną MR, wyrokiem z 18 maja 2023r. II OSK 2252/22 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Zdaniem NSA, słusznie wskazała Skarżąca w zarzucie naruszenia art. 15zzs ust. 1, art. 15 ust. 10, art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przepisy te obowiązywały od dnia 2 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2020 r. Nie uzasadniały załatwienia sprawy przez organ przez okres 2,5 roku. Co prawda WSA nie twierdził, że przepisy te obowiązywały przez cały okres, który upłynął od wszczęcia sprawy, a jedynie, że należy uwzględnić fakt utrudnień spowodowanych istnieniem pandemii, niemniej jednak nie można ich treścią oraz istnieniem pandemii tłumaczyć braku rozstrzygnięcia sprawy przez cały czas od 2018 r. (a więc jeszcze przed pandemią) do 2022 r. W ocenie NSA utrudnienia spowodowane istnieniem pandemii mogą mieć znaczenie dla oceny, czy przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ale nie są wystarczającą podstawą do przyjęcia, że postępowanie nie było prowadzone przewlekle.
NSA podniósł, że podobne uwagi odnieść należy do uzależnienia podejmowania w sprawie kolejnych czynności od działań inwestorów i podmiotów trzecich. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie sprawnie było zmobilizowanie uczestników postępowania do jego sprawnego zakończenia, a nie bierne oczekiwanie na działania tych podmiotów. To, że organ takich działań mobilizujących nie podejmował skutecznie świadczy o nieefektywnym prowadzeniu postępowania, a brak stosownych działań uczestników postępowania i innych podmiotów może świadczyć jedynie o braku rażącego charakteru przewlekłości. W tym stanie rzeczy zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i art 12 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 15zzsust. 1, art. 15zzs ust. 10 i art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, miały w ocenie NSA usprawiedliwione podstawy.
NSA podał, że ponownie rozpatrując sprawę Sąd I instancji zobligowany będzie do uwzględnienia, że prowadząc postępowanie przez okres kilku lat PINB podejmował nieskuteczne działania w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie. WSA oceni przy tym wpływ pandemii i uzależnienia rozstrzygnięcia od działań innych podmiotów na kwalifikację prowadzonego przez organ postępowania, a więc czy ewentualne przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że bezczynność to stan niezałatwienia sprawy w określonym przepisami terminie. Przewlekłość zaś występuje, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie wydał w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Natomiast przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje takie przypadki prowadzenia postępowania jak np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu.
Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony poprzez doprowadzenie do wydania
rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności kończących postępowanie w sprawie (art. 149 § 1 p.p.s.a.), jednakże bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Dlatego też w orzecznictwie zgodnie wskazuje się na specyfikę badania takich skarg, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął stosownych działań w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Oznacza to, że rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd nie wnika jaka decyzja powinna zapaść w sprawie, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie administracyjne albo została dokonana stosowna czynność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.03.2015r, sygn. akt I OSK 1628/14, publ. w cbosa).
Wyjaśnić należy, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja obywatela i organu administracji publicznej nie są równe. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U. UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10.02.2016r., II GSK 2294/14, i powołane tam orzecznictwo, https.//orzeczeńia.nsa.gov.pl), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Kwestia przewlekłego rozpatrzenia sprawy została przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jasno wynika z treści uzasadnienia. NSA za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej, że przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych mmi sytuacjami kryzysowymi obowiązywały od 2 marca 2020r. do 16 maja 2020r. i nie można treścią tych przepisów oraz istnienia pandemii usprawiedliwiać 2,5 rocznego okresu niezałatwienia sprawy tłumaczyć braku rozstrzygnięcia od 2018r. W tym miejscu Sąd stwierdza, że z notatki służbowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że akta po wyroku WSA w Rzeszowie z 27 grudnia 2018r. trafiły do organu I instancji 20 maja 2019r.
Organ I instancji zawiadomieniem z 26 czerwca 2019r. nr [...] poinformował pełnomocnika DR i KR, że dalsze działania organu będą wynikały z zaleceń wyroku WSA w Rzeszowie z 27 grudnia 2018r. II SA/Rz 926/18. O wszelkich czynnościach podjętych w przedmiotowej sprawie strony będą informowane. Podano też, ze sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie z uwagi na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego i przedłużono termin załatwienia sprawy do 31 grudnia 2019r. Organ skierował też wezwanie z 26 czerwca 2019r. w trybie art. 50 § 1 k.p.a. do inwestorów budynku mieszkalnego jednorodzinnego do przedłożenia w terminie do 29 lipca 2019 r.: 1) pisemnej informacji obejmującej listę osób wraz z ich adresatami korespondencyjnymi, które uczestniczyły w robotach budowlanych dotyczących wykonania "zbiornika i rowu wypełnionego kruszywem" w celu powołania ich na świadków w sprawie; 2) dokumentów określających jakość wykonania robót budowlanych na działce nr ewid. [...], związany z realizacją robót budowlanych w tym między innymi instalacji zewnętrznych i urządzeń budowlanych służących do odprowadzania wody. Zawiadomienie z 26 czerwca 20291 r. pozostałe strony postępowania poinformowano o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 31 grudnia 2019r. Odpowiedzi na ww, wezwanie imieniem inwestorów, udzielił ich pełnomocnik w piśmie z 8 lipca 2019r.
Zawiadomieniem z 24 września 2019r. PINB wyznaczył rozprawę administracyjną na 29 października 2019r. Z przeprowadzonej 29 października sporządzono protokół, który dołączony jest do akt administracyjnych.
PINB wezwaniem na podstawie art 50 § 1 k.p.a. z 18 listopada 2019r. wystąpił do inwestorów o stawienia się na działce w [...] celem przeprowadzenia oględzin 12 grudnia 2019r. Wezwanie przesłano wszystkim stronom postępowania. Z przeprowadzonych oględzin sporządzono protokół.
PINB pismem z dnia 31 grudnia 2019r. poinformował strony, że zgromadzony materiał dowodowy doprowadził do wniosku, że przedłożony w grudniu 2017r. projekt budowlany zamienny nie odzwierciedla stanu faktycznego. Tym samym nałożony decyzją z 11 lipca 2016r. nie został wykonany. W celu wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia 11 lipca 2016r. należy w terminie do 15 września 2020 r. przedłożyć projekt budowlany zamienny.
Zawiadomieniem z 31 grudnia 2019r. przedłużono termin do jednego miesiąca od dnia przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
Postanowieniem z 9 stycznia 2020r. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie po rozpatrzeniu ponaglenia DR i KR uznał, że ponaglenie jest nieuzasadnione.
W piśmie z dnia 24 września 2020 r. PINbB [...] podał, że pismem z 14 września 2020r. pełnomocnik inwestorów przedłożył 4 rysunki projektu zagospodarowania ternu sporządzone w ramach projektu zamiennego oraz zawiadomienie do inwestorów od Państwowego Gospodarstwa Wodnego WP. Organ stwierdził, że przedłożone dokumenty nie stanowią wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB z 11 lipca 2016r. Biorą pod uwagę fakt, że okres epidemii może mieć wpływ na wydłużenie czasu niezbędnego do opracowania projektu budowlanego spełniającego wymogi obowiązujących przepisów prawnych wyznaczono nowy termin na sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego do 28 lutego 2021 r.
Pełnomocnik inwestorów za pismem z 22 lutego 2021 r. złożył 4 egzemplarze projektu budowlanego PINB zawiadomieniem z 26 marca 2021r. przedłuża termin załatwienia sprawy do 31 maja 2021 r. ze względu na sytuację epidemiologiczną i absencję chorobową pracowników.
Po raz kolejny P1NB pismem z 31 maja przedłuża termin załatwienia sprawy do 30 czerwca 2021r. ze względu na stan epidemii w kraju i absencję chorobową pracowników.
W piśmie z 29 czerwca 2021 r. PINB poinformował, że po sprawdzeniu przedłożonego projektu budowlanego zamiennego stwierdził, że jest niezgodny z obowiązującymi przepisami. W celu wykonania obowiązku nałożonego decyzją tego organu z 11 lipca 2016r. należy przedłożyć projekt budowlany doprowadzony do zgodności z przepisami do 31 grudnia 2021 r. Jednocześnie oddzielnym pismem z tej samej daty poinformowano strony o wydłużeniu terminu do jednego miesiąca od dnia przedłożenia w tut. organie projektu zamiennego.
PINB postanowieniem z 20 października 2021 r. zobowiązał inwestorów do doprowadzenia projektu budowlanego zamiennego do zgodności z przepisami prawa w terminie do 30 czerwca 2022r. W ostatnim zdaniu organ podał, że wydanie niniejszego postanowienia wynika z aktualnej wykładni wskazanej przez organ wyższej instancji, co do formy w jakiej winno nastąpić zobowiązanie inwestora do uzupełnienie przedłożonego projektu zamiennego. Zgodnie z powyższym zobowiązanie winno nastąpić w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 35 ust 3 Prawa budowlanego.
Okolicznością bezsporną jest, że na dzień wniesienia skargi postępowanie w sprawie toczyło się ponad 2,5 roku. Decyzję w sprawie organ wydał już po wniesieniu przez stronę skargi na przewlekłość postępowania, co nastąpiło 15 listopada 2022r., czyli prawie po upływie 9 miesięcy po wniesieniu skargi. Nie można też pominąć faktu, że zobowiązanie do przedstawienia projektu zamiennego dla inwestora wynikało z decyzji tego organu z 11 lipca 2016r. Ponadto ostatnie postanowienie wskazuje na brak znajomości przepisów, a ta okoliczność nie może powodować negatywnych skutków dla strony przez brak zgodnego z prawem działań organu.
Przedstawiona charakterystyka podejmowanych przez organ czynności procesowych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w jego przebiegu doszło do naruszenia zasad i terminów określonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomikę podejmowanych działań. Działania administracji winny się więc charakteryzować swego rodzaju aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Takich czynności i działań w niniejszej sprawie zabrakło. Nie można za sprawne działanie organu podejmowanie czynności w okresach dłuższych niż 30 dni, rozdzielenie przeprowadzania oględzin i rozprawy administracyjnej, zważywszy na aktywności zawodowe stron i ich pełnomocników. Za zmarnowany należy uznać okres od maja 2019r. do marca 2020r. to jest do okresu ogłoszenia pandemii, gdyż wyznaczono rozprawę administracyjną wyznaczono dopiero 29 października 2019r. a oględziny na 12 grudnia 2019r. Ocenę projektu zamiennego z grudniu 2017r. PINB dokonał w piśmie z 29 grudnia 2019r. W tym czasie zabrakło ekonomicznego wykorzystania czasu. Brak działania organu nie ma żadnych uzasadnionych powodów, a w szczególności nie ma on uzasadnienia w stopniu skomplikowania sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby wystąpiły jakiekolwiek uzasadnione przyczyny takiego zachowania organu, jak również nie przyczyniła się do niego strona. W ocenie stanu przewlekłości Sąd nie uwzględnił okresu, gdy akta administracyjne były w tut Sądzie w sprawie o sygn. akt. II SA/Rz 926/18 oraz okresu pandemii od 2 marca 2020 r. do 16 maja 2020r.
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (w tym samym punkcie wyroku), że stwierdzona przewlekłość organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez sądy administracyjne, że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania kontrolowanego organu okresowo mogła wynikać z przyczyn pandemii, jednakże na żadnym etapie postępowania Sąd nie stwierdził racjonalnego i dynamicznego działania organu zmierzającego do załatwienia sprawy. Przyjęta forma działania w tej sprawie jest nie do zaakceptowania w państwie prawa. Braki kadrowe i problemy wewnętrzne organu mogą być wprawdzie od niego niezależne, jednak nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony i wpływać na ograniczenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, w postępowaniu prowadzonym w sposób wnikliwy i szybki.
W świetle zaistniałych okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.
Przedstawione okoliczności wskazują jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało charakter rażący. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi mieć pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21.06.2012r., I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Tym warunkom oceny podlega działanie kontrolowanego organu, o czym orzeczono w pkt II sentencji
wyroku.
Sąd uznał za zasadny wniosek o Skarżącej o przyznanie od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] sumy pieniężnej w kwocie 500 zł (pkt III sentencji wyroku), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu taka kwota, a nie wskazywana przez skarżącą w skardze, jest adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Wyjaśnić należy, że wniosek Skarżącej nie jest wiążący dla Sądu jeśli chodzi o określenie wysokości przyznawanej sumy, gdyż Sąd decyduje w tym zakresie całkowicie samodzielnie. Niemniej jednak wskazuje się również, że określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, należy mieć na uwadze czas trwania postępowania, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość, jej znaczenie dla strony skarżącej (por. wyrok WSA w Krakowie z 12.10.2018 r., li SAB/Kr 135/18). W ocenie Sądu w świetle przedstawionych wyżej okoliczności sprawy przyznana suma pieniężna spełni zarówno cel kompensacyjny (w jakimś stopniu zrekompensuje Skarżącej czas oczekiwania na rozstrzygnięcie, w ujęciu niematerialnym, wynikającą z niemożności doczekania się na rozstrzygnięcie sprawy), jak i cel represyjny względem organu. Sąd uznał, że odpowiednia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest suma 500 zł. Kwota ta spełni zarazem cel kompensacyjny, jak i represyjny.
Bezprzedmiotowym stało się w niniejszej sprawie orzekanie o zobowiązani organu do wydania w określonym terminie aktu, w tym przypadku decyzji, gdyż ta została wydana już po wniesieniu skargi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął kwoty: 100 zł uiszczonego wpisu od skargi oraz 480 zł wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym, którego wysokość ustalono zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).