II SAB/Kr 147/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-03-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowanianadzór budowlanypostępowanie administracyjneskarga na przewlekłośćbezczynność organuuchylenie wyrokuautokontrola sąduKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił własny wyrok w sprawie skargi na przewlekłość postępowania, uznając, że organ nie dopuścił się przewlekłości, a jedynie bezczynności, która została już rozstrzygnięta w innej sprawie.

Skarga dotyczyła przewlekłości postępowania administracyjnego prowadzonego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. WSA w Krakowie pierwotnie uwzględnił skargę, stwierdzając przewlekłość i rażące naruszenie prawa. Jednak po wniesieniu skargi kasacyjnej, WSA, stosując autokontrolę, uchylił swój wyrok. Sąd uznał, że organ nie dopuścił się przewlekłości, a jedynie bezczynności, która została już stwierdzona w odrębnym postępowaniu sądowym. Ponadto, organ administracji wydał decyzję merytoryczną przed wydaniem wyroku przez WSA, co również wpłynęło na zmianę stanowiska sądu.

Sprawa dotyczyła skargi D. J. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) w przedmiocie odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych. Pierwotnie WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 roku uwzględnił skargę, zobowiązał MWINB do wydania aktu w terminie miesiąca, stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa i zasądził koszty. MWINB wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. oraz art. 37 § 1 k.p.a. Organ argumentował, że wydał decyzję merytoryczną przed wydaniem wyroku przez WSA, co zakończyło postępowanie odwoławcze, a także że równolegle toczyło się postępowanie w sprawie bezczynności, w którym stwierdzono bezczynność, a nie przewlekłość. WSA w Krakowie, stosując art. 179a p.p.s.a. (autokontrola), uchylił swój własny wyrok. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Stwierdzono, że w analizowanym okresie od 28 grudnia 2022 roku do 3 lipca 2024 roku MWINB nie podjął czynności, co mogłoby sugerować przewlekłość, jednakże organ wydał decyzję merytoryczną 13 września 2024 roku, przed wydaniem zaskarżonego wyroku. Sąd podkreślił rozłączny charakter bezczynności i przewlekłości, wskazując, że w tej samej sprawie nie może występować jednocześnie oba te stany. W odrębnym postępowaniu (II SAB/Kr 148/24) stwierdzono bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa. WSA uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia przewlekłości, a jedynie bezczynności, która została już rozstrzygnięta. W związku z tym, sąd uchylił swój poprzedni wyrok i oddalił skargę, a także odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powinien uchylić swój wyrok i oddalić skargę, jeśli organ wydał decyzję merytoryczną przed wydaniem wyroku, a także jeśli stwierdzono bezczynność w odrębnym postępowaniu, która została już rozstrzygnięta.

Uzasadnienie

Sąd, stosując autokontrolę na podstawie art. 179a p.p.s.a., uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione. Wskazano, że wydanie decyzji merytorycznej przez organ przed wydaniem wyroku przez sąd oraz stwierdzenie bezczynności w odrębnym postępowaniu (które jest rozłączne z przewlekłością) stanowią podstawę do uchylenia własnego wyroku i oddalenia skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 37 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje bezczynność i przewlekłość postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość.

p.p.s.a. art. 179a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi pierwszej instancji uchylenie własnego wyroku w trybie autokontroli.

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje możliwość wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje oddalenie skargi.

p.p.s.a. art. 207 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych.

u.p.b. art. 51 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku wykonania robót budowlanych.

k.p.a. art. 138 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji wydał decyzję merytoryczną przed wydaniem wyroku przez sąd, co zakończyło postępowanie odwoławcze. W odrębnym postępowaniu stwierdzono bezczynność organu, która jest rozłączna z przewlekłością. Sąd pierwszej instancji pominął fakt równoległego postępowania w sprawie bezczynności oraz dokumenty wskazujące na wydanie decyzji przez organ.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej o rażącej przewlekłości postępowania, która miała miejsce przed wydaniem decyzji merytorycznej przez organ.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela – jak wskazano powyżej – w pełni prezentowane w orzecznictwie stanowisko o rozłącznym charakterze bezczynności i przewlekłości i przyjmuje, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Skład orzekający

Sebastian Pietrzyk

przewodniczący sprawozdawca

Agnieszka Nawara-Dubiel

członek

Joanna Człowiekowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja rozłączności bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, zastosowanie autokontrolo sądu administracyjnego na podstawie art. 179a p.p.s.a., wpływ wydania decyzji merytorycznej przez organ na postępowanie sądowe w sprawie skargi na przewlekłość."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji wydaje decyzję merytoryczną po wniesieniu skargi na przewlekłość, a przed wydaniem wyroku przez sąd, oraz gdy równolegle toczy się postępowanie w sprawie bezczynności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność procedur administracyjnych i sądowych, a także mechanizmy korygujące błędy sądów (autokontrola). Jest to ciekawy przykład, jak wydanie decyzji przez organ może wpłynąć na wynik postępowania sądowego dotyczącego przewlekłości.

Sąd uchyla własny wyrok! Jak wydanie decyzji przez urzędnika uratowało sprawę przed sądem?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Kr 147/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-14
Data wpływu
2024-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Sebastian Pietrzyk /przewodniczący sprawozdawca/
Agnieszka Nawara-Dubiel
Joanna Człowiekowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok, oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 37 par 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Dnia 14 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Agnieszka Nawara – Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2025 roku sprawy ze skargi kasacyjnej Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 listopada 2024 roku, sygn. II SAB/Kr 147/24 w sprawie ze skargi D. J. na przewlekłość postępowania znak: WOB.7721.498.2021.JKUR Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego I. uchyla zaskarżony wyrok; II. oddala skargę; III. odstępuje w całości od zasądzenia od skarżącej D. J. na rzecz Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
D. J. wniosła skargę na przewlekłość postępowania znak: WOB.7721.498.2021.JKUR prowadzonego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych.
Powyższa skarga została złożona w następujących okolicznościach.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – powiat grodzki decyzją z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 1062/2021 działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. nałożył na współwłaścicieli budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul[...] w K.: P. K., A. B., D. J., K. K., K. M., D. N., I. P., S. N. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na:
1/ w lokalu nr [...] rozbiórkę drzwi zewnętrznych od strony północnej, w tym miejscu podmurowanie podokiennika na pełna szerokość ściany, cegłą pełną i montaż okna typowego - wymiary dostosować na budowie do wykonanego otworu;
2/ w lokalu nr [...] skuteczne zabezpieczenie drewnianego stropu pomieszczenia od północnej strony przez podstemplowanie.
Organ określił termin zrealizowania powyższych robót budowlanych do dnia 30.10.2021 r. PINB w Krakowie - Powiat Grodzki stwierdził o zgodności pozostałych robót budowlanych z prawem jako nie wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, czy "milczącej zgody" organu administracji architektoniczno - budowlanej w oparciu o pozytywny wynik ekspertyz technicznych.
Od tej decyzji odwołania wnieśli D. J., K. K., P. K., I. P. oraz K. M..
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Krakowie decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr 163/2022 znak: WOB.7721.498.2021.JKUR działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Od tej decyzji sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła D. J. zarzucając nieprawidłowe określenie stron postępowania. Podniosła, że MWINB wybiórczo przeanalizował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i nietrafnie zestawił dane zawarte w księdze wieczystej jak i treść przepisów.
Wyrokiem z dnia 28 września 2022 roku, sygn. II SA/Kr 678/22, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że skoro organ I instancji w postępowaniu naprawczym wadliwie (zdaniem organu odwoławczego) nakazuje zabezpieczenie stropu lokalu nr [...] a to wobec faktu, że stan tych stropów nie jest następstwem wykonania robót budowlanych, organ II instancji władny jest tą kwestię ocenić i ewentualnie uchylić w tym zakresie decyzję organu I instancji i postępowanie w tym przedmiocie umorzyć. Decyzja kasacyjna z tego względu jest niedopuszczalna.
Następnie wobec uprawomocnienia się powyższego wyroku w dniu 28 grudnia 2022 roku, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie otrzymał odpis prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 roku, sygn. II SA/Kr 678/22 wraz z kompletnymi aktami administracyjnymi (k. 177 a.a.).
Następnie D. J. najpierw za pismem z dnia 30 czerwca 2024 roku wniosła do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ponaglenie, a następnie wniosła skargę na przewlekłość Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (sprawa znak: WOB.7721.498.2021.JKUR).
W skardze Skarżąca wskazała, że w dniu 31 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a., wydał decyzję nr 1062/2021, znak: ROIK 1.5160.261.2021.SRZ. Ww. decyzja została uchylona w całości przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, decyzją nr 163/2022 z 27 kwietnia 2022 r., znak: WOB.7721.498.2021.JKUR.
Z kolei, decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, nr 163/2022, znak: WOB.7721.498.2021.JKUR, została uchylona Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 678/22.
Postępowanie odwoławcze rozpatrywane jest przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie od 23 września 2021 roku i do dnia wniesienia skargi nie zostało zakończone, czyli prowadzone jest już ponad 21 miesięcy. Tymczasem, zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego "załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania." Ponadto, należy wskazać, że od momentu wpływu odwołania do organu nie zostałam poinformowana o nowym terminie załatwienia sprawy, na zasadzie art. 36 K.p.a.
Wskazała także, że w toczącym się postępowaniu nie ma konieczności zbierania żadnych dowodów, ani też potrzeby podejmowania żadnych czynności, które byłyby konieczne do rozpatrzenia tej sprawy. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 28 września 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 678/22 "Sprawa wydaje się dość prosta - dotyczy prac remontowych wykonanych w przedmiotowym budynku dokonanych bez zgłoszenia do organu architektoniczno- budowlanego. Całość ustaleń sprowadza się do wykazania jakie roboty budowlane wymagały zgłoszenia którego inwestor nie dokonał a jakie roboty budowlane były od tego obowiązku zwolnione tj. oceny tych robót budowlanych przez pryzmat art. 29 ust 3 pkt 2 oraz art. 29 ust 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (karta 15)".
Jednak, organ nie podejmuje czynności zmierzających do zakończenia sprawy, w wyniku czego, prowadzone postępowanie odwoławcze trwa rażąco dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Nie mam zatem wątpliwości, że przewlekłość przedmiotowego postępowania ma charakter rażącego naruszenia prawa.
Powołując się na powyższe wniosła o:
1. zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania przewidzianych prawem czynności,
2. stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłości w objętym wystąpieniem postępowaniu,
3. stwierdzenia, że przewlekłość ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4. zasądzenie na jej rzecz kwoty 100 (stu) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie z racji jej bezzasadności.
W uzasadnieniu wskazano, że skarga na przewlekłość MWINB dotyczy postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniami od decyzji PINB w Krakowie - Powiat Grodzki nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku zn: ROIK 1.5160.261.2021.SRZ. Postępowanie odwoławcze od powyższej decyzji zostało przez MWINB przeprowadzone i zakończone ostateczną decyzją nr 163/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 roku znak: WOB.7721.498.2021.JKUR. Decyzja ta - w związku w wniesieniem skargi - została uchylona prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 roku sygn. akt II SA/Kr 678/22. Odpis powyższego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do MWINB w dniu 28 grudnia 2022 roku - sprawa została zarejestrowana pod nowym znakiem WOB.7721.555.2022. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można zatem mówić o przewlekłości organu w sprawie zn: WOB.7721.498.2021.JKUR — jako że prowadzona pod tym znakiem sprawa została zakończona wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 27 kwietnia 2022 roku (która następnie została uchylona przez Sąd), ani też że postępowanie odwoławcze trwa od 23 września 2021 roku i do dnia dzisiejszego nie zostało prawidłowo rozpatrzone.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie podkreślił, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest środkiem służącym skarżeniu zbyt długo trwającej sumy postępowań: pierwszoinstancyjnego, odwoławczego i np. egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (prowadzonych przecież w tej samej sprawie). Środek ten musi być wniesiony odrębnie w stosunku do każdego z tych postępowań - nie jest możliwe w postępowaniu administracyjnym wniesienie ponaglenia w związku z przewlekłością postępowań prowadzonych przez wszystkie organy orzekające w danej sprawie. Zarzut przewlekłego postępowania może dotyczyć odpowiedniej instancji, a nie do całego postępowania administracyjnego prowadzonego w danej sprawie.
Powyższe powoduje, że ocenie pod kątem wniesionych zarzutów podlegać może jedynie postępowanie odwoławcze prowadzone przez MWINB pod znakiem WOB.7721.555.2022 — tj. w okresie od zwrotu akt przez WSA w Krakowie (co nastąpiło w dniu 28 grudnia 2022 roku). W odniesieniu do powyższego czasokresu MWINB z kolei podkreśla w tym miejscu w szczególności, że w dniu 3 lipca 2024 roku MWINB wydał na podstawie art. 136 kpa postanowienie nr 6042024 zn: WOB.7721.555.2022.JKUR, którym zlecił PINB w Krakowie - Powiat Grodzki uzupełnienie materiału dowodowego - w sposób szczegółowo opisany w sentencji w/w postanowienia - w terminie do dnia 31 lipca 2024 roku. Jednocześnie w postanowieniu tym MWINB wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy zn: WOB.7721.555.2022 - do dnia 30 sierpnia 2024 roku.
Ponadto Inspektor zaznacza, że nie można podzielić zawartej w skardze argumentacji, iż w przedmiotowej sprawie nie ma konieczności zbierania żadnych dowodów ani potrzeby podejmowania żadnych czynności.
Organ wskazał też, że podnoszona w skardze argumentacja odnosząca się do niezałatwienia sprawy w terminie odnosi się w swej istocie do kwestii bezczynności.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie zaznaczył, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw wynikają przede wszystkim ze znacznej ilości postępowań administracyjnych będących w trakcie rozpatrywania przez MWINB. Należy podkreślić, że na jednego pracownika Zespołu ds. Postępowań Odwoławczych Wydziału Orzecznictwa Budowlanego WINB przypada średnio ponad 100 spraw; w związku z powyższym, w pierwszej kolejności rozpatrywane są sprawy, w których występuje udokumentowany stan zagrożenia. Organ wyjaśnia również, że od kilku lat sytuacja kadrowa w Inspektoracie jest bardzo trudna, jako że zachodzi duża rotacja pracowników, w związku z czym nie ma realnej możliwości takiej organizacji pracy, by nie zachodziły opóźnienia w załatwianiu spraw. Ponadto zwrócić uwagę należy, że postępowania administracyjne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego są postępowaniami w większości skomplikowanymi i wymagają specjalistycznej wiedzy, której nabycie wymaga co najmniej kilkunastu miesięcy pracy w organie. Wszystkie powyższe uwarunkowania powodują spiętrzenie dużej ilości spraw oczekujących na rozpatrzenie i podpisanie.
W niniejszej sprawie opóźnienie w rozpatrywaniu sprawy nie wynikało ze złej woli organu, lecz ze wskazanych wyżej problemów związanych z funkcjonowaniem Inspektoratu, które powodują wydłużenie czasu rozpatrywania wszystkich spraw, a nie tylko sprawy strony skarżącej, jak również z charakteru niniejszej sprawy - w toku postępowania organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne, wnikliwe i rzetelne rozpatrzenie sprawy, a także wydanie rozstrzygnięcia. Powyższe spowodowało konieczność wydania na podstawie art. 136 kpa postanowienia (opisane wyżej postanowienie nr 604/2024 z dnia 3 lipca 2024 roku), którym zlecono organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie. Ponadto MWINB podkreśla, że wobec przedmiotowego obiektu prowadzone również było przez MWINB postępowanie zn: WOB.7721.359.2022.JKUR, zakończone wydaniem postanowienia nr 648/2024 dnia 18 lipca 2024 roku zn: WOB.7721.359.2022.JKUR oraz decyzji nr 309/2024 z dnia 18 lipca 2024 roku zn: WOB.7721.359.2022.JKUR (k. 228-233 akt MWINB zn: WOB.7721.555.2022).
Po rozpoznaniu wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 roku, sygn. II SAB/Kr 147/24:
I. zobowiązał Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu w terminie jednego miesiąca;
II. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości w sprawie;
III. stwierdził, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
IV. zasądził od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz D. J. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, który od powyższego wyroku wywiódł skargę kasacyjną, w której zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do treści art. 174 pkt 2 ppsa, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie:
1. art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2024 r. poz. 935) – poprzez zobowiązanie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie do wydania aktu w terminie jednego miesiąca - podczas gdy w postępowaniu administracyjnym objętym skargą na przewlekłość akt został przez organ wydany przed wydaniem zaskarżonego wyroku i organ poinformował o tym Sąd I instancji przed wydaniem zaskarżonego wyroku;
2. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a i w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2024 r. poz. 935) oraz w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 1 pkt 2, w zw. z art. 35 § 1, § 3 i § 5 i w zw. z art. 36 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej "kpa") - poprzez stwierdzenie, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się przewlekłości w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku, która to przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do takiego stwierdzenia;
3. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2024 r. poz. 935) - poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku niepełnej oceny prawnej oraz poprzez pominięcie okoliczności wynikających z kierowanych przez organ do Sądu pism z dnia 13 września 2024 roku i 4 października 2024 roku.
Wskazując na powyższe, Wojewódzki Inspektor wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi organ wskazał, że w zaskarżonym wyroku Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie został zobowiązany do wydania aktu w terminie jednego miesiąca - podczas gdy w postępowaniu administracyjnym objętym skargą na przewlekłość akt został przez organ wydany przed wydaniem zaskarżonego wyroku i organ poinformował o tym Sąd I instancji. MWINB podkreśla w tym miejscu, że postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem od decyzji PINB w Krakowie — Powiat Grodzki nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku znak: ROIK I.5160.261.2021.SRZ - prowadzone przez MWINB ponownie, w związku z prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 roku sygn. akt II SA/Kr 678/22 - zostało zakończone w dniu 13 września 2024 roku - a zatem przed wydaniem przez WSA w Krakowie zaskarżonego wyroku z dnia 7 listopada 2024 roku.
W dniu 13 września 2024 roku Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał bowiem decyzję nr 427/2024 zn: WOB.7721.555.2022.JKUR, którą to decyzją uchylono zaskarżoną decyzję PINB w całości i orzeczono, nakazując (na podstawie m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego) inwestorom robót budowlanych związanych z przebudową parteru budynku mieszkalnego, wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji decyzji. Powyższa decyzja MWINB z dnia 13 września 2024 roku zakończyła zatem postępowanie odwoławcze objęte przedmiotową skargą na przewlekłość. O fakcie wydania decyzji w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie został przez organ poinformowany przed wydaniem zaskarżonego wyroku.
Ponadto MWINB wskazał, że skarżąca D. J. równocześnie z wniesioną skargą na przewlekłość MWINB, wniosła także odrębną skargę na bezczynność organu (w dniu 2 lipca 2024 roku do MWINB wpłynęła - za pośrednictwem systemu ePUAP - również skarga D. J., kierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, stanowiąca skargę na bezczynność MWINB w przedmiotowej sprawie administracyjnej). Skarga ta została przekazana do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę za pismem zn: [...] (i o powyższym fakcie organ poinformował WSA w Krakowie w treści odpowiedzi na skargę w niniejszej sprawie, prowadzonej ze skargi na przewlekłość), a następnie została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Kr 148/24).
Ponadto organ wskazał, że nie można podzielić stanowiska WSA w Krakowie, zgodnie z którym organ dopuścił się przewlekłości w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji PINB w Krakowie-Powiat Grodzki nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku, ktora to przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Organ podkreśla, że - jak wskazano już powyżej - w dniu 2 lipca 2024 roku skarżąca D. J. złożyła również skargę na bezczynność Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w przedmiotowej sprawie administracyjnej; skarga ta została przekazana do Sądu I instancji wraz z odpowiedzią na skargę (za pismem zn: WOP.0552.211.2024.KURB) i zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Kr 148/24. W dniu 6 listopada 2024 roku (a zatem przed wydaniem zaskarżonego wyroku z dnia 7 listopada 2024 roku) w sprawie ze skargi na bezczynność został wydany wyrok II SAB/Kr 148/24, w którego punkcie drugim WSA w Krakowie stwierdził, że MWINB dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (wydruk elektronicznie podpisanego odpisu powyższego wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2024 roku II SAB/Kr 148/24 wraz z uwierzytelnieniem - w załączeniu do niniejszej skargi kasacyjnej). Z uwagi na powyższe, w ocenie MWINB w niniejszej sprawie - odnoszącej się do kwestii przewlekłości organu w tej samej sprawie administracyjnej - skarga nie powinna zostać uwzględniona. Skoro bowiem bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi - co oznacza, że w tej samej sprawie nie mc że występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość - brak było podstaw do stwierdzenia przewlekłości w niniejszej sprawie II SAB/Kr 147/24.
MWINB podnosi w tym miejscu ponadto (działając z ostrożności procesowej), że - nawet przy przyjęciu założenia, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości postępowania - brak jest podstaw do przyjęcia, że przewlekłość ta miałaby mieć charakter rażący.
W ocenie organu, Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony nie wziął pod uwagę i nie uwzględnił podnoszonych przez organ okoliczności; zdaniem MWINB, wbrew stanowisku WSA w Krakowie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można mówić o dużym natężeniu braku woli organu w załatwieniu sprawy, jako że na terminowość działań w przedmiotowej sprawie wpłynął szereg czynników, które były od organu niezależne. I tak, jak wskazywał organ w odpowiedzi na skargę, opóźnienia w rozpatrywaniu spraw wynikają przede wszystkim ze znacznej ilości postępowań administracyjnych będących w trakcie rozpatrywania przez MWINB. Na jednego pracownika Zespołu ds. Postępowań Odwoławczych Wydziału Orzecznictwa Budowlanego WINB przypada średnio ponad 100 spraw; w związku z powyższym, w pierwszej kolejności rozpatrywane są sprawy, w których występuje udokumentowany stan zagrożenia. Od kilku lat sytuacja kadrowa w Inspektoracie jest bardzo trudna, jako że zachodzi duża rotacja pracowników, w związku z czym nie ma realnej możliwości takiej organizacji pracy, by nie zachodziły opóźnienia w załatwianiu spraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Powyższa regulacja wprowadzająca wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej podyktowana jest względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd I instancji może uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Usprawiedliwione podstawy wywiedzionej skargi kasacyjnej występują w sytuacji, gdy Sąd podziela zarzuty i żądania skargi kasacyjnej, uznając swoją pomyłkę w tym zakresie (por. np. uzasadnienie do wyroku WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 269/16). Pojęcie oczywistości mieści się zatem w sferze obiektywnej i łączy się z powinnością wykazania, że powołane podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, bez dokonywania głębszej analizy tekstu powołanych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia. (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 179a p.p.s.a., tezy 1 i 3, LEX).
Zaznaczyć należy, że zastosowanie autokontroli w istocie prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w jej całokształcie. Sąd ten bowiem nie rozpoznaje skargi kasacyjnej jak sąd drugiej instancji. Z mocy wyłącznie art. 179a p.p.s.a. ma kompetencje do uchylenia wydanego przez siebie orzeczenia w całości i obowiązek, na tym samym posiedzeniu, rozpoznania sprawy. Zwrot normatywny "ponownie rozpoznaje sprawę", oznacza rozpoznanie sprawy w jej całokształcie, zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a., a nie rozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 183 § 1 p.p.s.a., tzn. w granicach skargi kasacyjnej. (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z 9 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1291/16).
Dokonując oceny wniesionej przez stronę skargi kasacyjnej w świetle art. 179a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tego przepisu.
Przedmiotem skargi wniesionej przez D. J. jest przewlekłość postępowania znak: WOB.7721.498.2021.JKUR prowadzonego przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładającej obowiązek wykonania robót budowlanych.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Wskazać jeszcze należy, że na podstawie 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt. 1) p.p.s.a. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jeśli skarga nie jest uzasadniona wówczas sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Ponadto stosownie do art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Skarżąca dopełniła wymogu, o którym mowa w art. 52 p.p.s.a. wnosząc pismem z dnia 30 czerwca 2024 roku do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ponaglenie do sprawy znak: WOB.7721.498.2021.JKUR.
Po rozpoznaniu ponaglenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 9 lipca 2024 roku, znak: DOR.7102.95.2024.JZA stwierdził, że Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy.
Skarga była zatem dopuszczalna i Sąd mógł przystąpić do jej merytorycznej kontroli.
Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm.) – dalej jako "K.p.a.",
Stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Za przewlekłe prowadzenie postępowania należy uważać prowadzenie postępowania w sposób "długotrwale nieuzasadniony", tj. nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmowanie czynności pozornych, co powoduje, że organy "formalnie nie są bezczynne". W oparciu o powyższe należałoby więc założyć, że z przewlekłością postępowania będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy organ podejmuje działania w toku postępowania w sposób nieefektywny lub pozorny, "formalnie" nie przekraczając jednak terminu załatwienia sprawy, podczas gdy z bezczynnością będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy dojdzie po prostu do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (zarówno wskutek niepodjęcia jakichkolwiek czynności w toku postępowania, jak i wówczas, gdy organ podejmował czynności w sprawie, które jednak nie doprowadziły do zakończenia postępowania, tj. do wydania stosownego rozstrzygnięcia). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. (por. A. Golęba (w:) H. Knysiak-Molczyk (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; WK 2015, kom. do art. 37 teza 5 i 7).
Podkreślić należy, że kwestia przewlekłego prowadzenia postępowania badana jest w odniesieniu do konkretnego organu i do prowadzonego przez niego postępowania w danej instancji. Na gruncie niniejszej sprawy ocena czy doszło do przewlekłego prowadzenia sprawy obejmuje okres od dnia 28 grudnia 2022 roku, kiedy to Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – dalej też jako MWINB otrzymał odpis prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 roku, sygn. II SA/Kr 678/22 wraz z kompletnymi aktami administracyjnymi (k. 177 a.a.).
Istotne dla ustalenia przewlekłości postępowania jest zbadanie, czy czynności organu zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu czynności te są podejmowane oraz czy nie są to czynności pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia. O przewlekłości może również świadczyć opieszałość w wyznaczeniu i przeprowadzeniu czynności procesowych, które są konieczne do załatwienia sprawy.
Niezależnie od powyższego trzeba wskazać, że jak podnosi się w orzecznictwie, przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów, natomiast bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Inaczej mówiąc bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Taką wykładnię art. 37 § 1 k.p.a. w zakresie zamieszczonych w tym przepisie definicji bezczynności i przewlekłości potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, w którym w zakresie nowelizacji powołanego przepisu wyjaśniono, że " p)rzez rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa ani w terminie wyznaczonym dodatkowo zgodnie z art. 36 k.p.a. Natomiast stan występuje, gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy. Przewlekłość obejmuje zatem przypadki, w których formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (np. w związku z zastosowaniem art. 36 § 1), ale organ załatwia sprawę dłużej niż powinien w świetle zasady szybkości postępowania". (Druk sejmowy nr 1183 Sejmu VIII kadencji.) Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że " z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 7 września 2022 roku, sygn. II OSK 871/22).
Ponadto jak podnosi się w orzecznictwie w odniesieniu do tego samego okresu zwłoki wystarczające będzie zidentyfikowanie i stwierdzenie przez sąd administracyjny na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. jednej z dwóch postaci zwłoki - wobec ustalenia przekroczenia terminu załatwienia sprawy: bezczynności, a wobec ustalenia tylko, że postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy: przewlekłości - to w przypadku oceny terminowości i sprawności działania organów w złożonych, wieloetapowych postępowaniach administracyjnych, może okazać się niekiedy konieczne stwierdzenie zarówno bezczynności jak i przewlekłości w działaniu organu. Dotyczy to zwłaszcza postępowań, w których skarżący zarzuca organowi przekroczenie terminu załatwienia sprawy biegnącego formalnie na jej ostatnim etapie (art. 35 § 3 k.p.a.), ale zarazem podnosi ogólny zarzut przewlekłości w kontekście całościowego czasu trwania sprawy, na przykład od momentu jej wszczęcia. Podejście takie jest uzasadnione z pozycji orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - wszakże akcentuje się w nim, że stwierdzenie nierozpoznania sprawy w rozsądnym terminie może nastąpić między innymi z tego powodu, że postępowanie administracyjne czy sądowe jest wielokrotnie (na skutek orzeczeń kasacyjnych) powtarzane i nie dochodzi do wydania ostatecznego (finalnego) rozstrzygnięcia administracyjnego bądź wyroku (zob. § 49 i 50 przywołanego wyroku Trzaskalska przeciwko Polsce oraz por. § 46 wyroku Wierciszewska przeciwko Polsce, skarga nr 41431/98, hudoc.echr.coe.int) (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 6 maja 2024 roku, sygn. II OSK 276/24).
Przytoczone powyżej poglądy Sąd w pełni podziela, przyjmując rozłączny charakter bezczynności i przewlekłości.
Odnosząc się w tym miejscu do chronologii sprawy administracyjnej należy wskazać, że w dniu 31 sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał decyzję nr 1062/2021. Od tej decyzji zostały złożone odwołania do Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie, który decyzją z dnia 27 kwietnia 2022 r. uchylił decyzję organu I instancji. Z kolei decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie została uchylona wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 678/22.
W okresie od dnia 28 grudnia 2022 roku (kiedy to organ otrzymał akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 września 2022 roku) do dnia 3 lipca 2024 roku Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie podjął żadnej czynności w sprawie. W tym czasie korespondencje do organu kierowała jedynie Skarżąca, która ponadto w dniu 30 czerwca 2024 roku złożyła za pośrednictwem MWINB ponaglenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Następnie jak wynika z akt sprawy MWINB za postanowieniem nr 604/2024 z dnia 3 lipca 2024 roku, zlecił Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki uzupełnienie materiału dowodowego (k. 197). Ponadto trzeba także podkreślić, że w postanowieniu tym jednocześnie wyznaczono nowy termin zakończenia sprawy do dnia 30 sierpnia 2024 roku.
W tym samym dniu (to jest 3 lipca 2024 roku) MWINB wysłał ponaglenie do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (k. 212 a.a.), który postanowieniem z dnia 9 lipca 2024 roku rozpoznał ponaglenie.
Następnie – jak wynika z akt postępowania – za pismem z dnia 2 lipca 2024 roku Skarżąca złożyła skargę na przewlekłość postępowania znak: WOB.7721.498.2021.JKUR prowadzonego przez MWINB (k. 214 a.a.).
Jednocześnie skarżąca złożyła skargę na bezczynność przedmiotowego postępowania. W wyniku rozpoznania skargi na bezczynność WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 6 listopada 2024 roku, sygn. II SAB/Kr 148/24 stwierdził, że MWINB w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji PINB w Krakowie – powiat grodzki z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 1062/2021 dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto w toku postępowania sądowoadministracyjnego organ poinformował, że w dniu 13 września 2024 roku Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nr 427/2024 znak: WOB.7721.555.2022.JKUR, którą to decyzją uchylono zaskarżoną decyzję PINB z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 1062/2021 w całości i orzeczono, nakazując (na podstawie m.in. art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego) inwestorom robót budowlanych związanych z przebudową parteru budynku mieszkalnego, wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji decyzji. Powyższa decyzja MWINB z dnia 13 września 2024 roku zakończyła postępowanie odwoławcze objęte przedmiotową skargą na przewlekłość.
W takim stanie sprawy Sąd podziela – jak wskazano powyżej – w pełni prezentowane w orzecznictwie stanowisko o rozłącznym charakterze bezczynności i przewlekłości i przyjmuje, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (zob. uzasadnienie do wyroku NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22). Co do samej przewlekłości, to należy wskazać, że w świetle art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., o przewlekłości można mówić, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca na gruncie niniejszej sprawy. Należy także wskazać, że po upływie terminów do załatwienia sprawy ocenie może podlegać stan bezczynności organu (zob. np. uzasadnienie do postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r. II OSK 2317/19).
Co do rozróżnienia jeszcze bezczynności i przewlekłości to należy wskazać, że z bezczynnością mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy w ustalonym prawem terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale także wówczas, gdy prowadził postępowanie w sprawie i podejmował pewne czynności, lecz nie zakończył go wydaniem w ustawowym terminie rozstrzygnięcia (por. T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 116–117). Należy przyjąć, że organ będzie pozostawał w bezczynności, jeśli nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych i nie dopełnił obowiązku sygnalizacyjnego, jak i wówczas, gdy dopełnił obowiązku sygnalizacyjnego oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy, ale nie załatwił sprawy w tym terminie, czy też nie załatwił sprawy w terminie wyznaczonym przez organ wyższego stopnia w trybie art. 37 lub sąd administracyjny na podstawie art. 149 p.p.s.a. (por. A. Golęba (w:) H. Knysiak-Molczyk (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; WK 2015, komentarz do art. 37 teza 1). O bezczynności można mówić wówczas, gdy w terminie nie zostanie wydana decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy lub decyzja o umorzeniu postępowania.
Z kolei za przewlekłe prowadzenie postępowania należy uważać prowadzenie postępowania w sposób "długotrwale nieuzasadniony", tj. nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub podejmowanie czynności pozornych, co powoduje, że organy "formalnie nie są bezczynne". W oparciu o powyższe należałoby więc założyć, że z przewlekłością postępowania będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy organ podejmuje działania w toku postępowania w sposób nieefektywny lub pozorny, "formalnie" nie przekraczając jednak terminu załatwienia sprawy, podczas gdy z bezczynnością będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy dojdzie po prostu do przekroczenia terminu załatwienia sprawy (zarówno wskutek niepodjęcia jakichkolwiek czynności w toku postępowania, jak i wówczas, gdy organ podejmował czynności w sprawie, które jednak nie doprowadziły do zakończenia postępowania, tj. do wydania stosownego rozstrzygnięcia). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. (por. A. Golęba (w:) H. Knysiak-Molczyk (red.) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; WK 2015, kom. do art. 37 teza 5 i 7).
Istotne dla ustalenia przewlekłości postępowania jest zbadanie, czy czynności organu zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu czynności te są podejmowane oraz czy nie są to czynności pozorne, nieprowadzące w istocie do wydania rozstrzygnięcia. O przewlekłości może również świadczyć opieszałość w wyznaczeniu i przeprowadzeniu czynności procesowych, które są konieczne do załatwienia sprawy.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, że na gruncie niniejszej sprawy nie ma podstaw do stwierdzania przewlekłości postępowania w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji nr 1062/2021 z dnia 31 sierpnia 2021 roku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W ocenie Sądu nie zachodzą również podstawy do stwierdzenia zarówno bezczynności jak i przewlekłości w działaniu w kontekście całościowego czasu trwania sprawy.
Natomiast upływ terminów do załatwienia sprawy, skutkować może raczej stanowić o bezczynności organu, co zostało zresztą w odniesieniu do przedmiotowego postępowania administracyjnego stwierdzone wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2024 roku, sygn. II SAB/Kr 148/24.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości, o czym orzekł jak w p. I sentencji.
Ponadto na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, o czym orzekł jak w p. II sentencji wyroku.
Niezależnie w pkt. III Sąd odstąpił w całości od zasądzenia od skarżącej na rzecz MWINB zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 207 § 2 p.p.s.a. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania Sąd miał na uwadze sytuację skarżącej, a także okoliczność, że powodem uchylenia zaskarżonego wyroku były uchybienia Sądu I instancji, który wadliwie pominął fakt toczącego się równolegle postępowania przed tym sądem w zakresie bezczynności a także dokumenty, które zostały przedłożone przez organ, a z których wynikało, że w sprawie została już wydana decyzja, co miało miejsce jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd. W związku z tym uznać należy, że w sprawie tej zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek przemawiający za odstąpieniem od zasądzenia od skarżącego w I instancji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z tego względu na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI