II SAB/Kr 137/22

II SAB/Kr 137/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-10-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Sebastian Pietrzyk
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
III OSK 724/23 - Wyrok NSA z 2024-03-26
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) WSA Sebastian Pietrzyk po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. K. w przedmiocie bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w zakresie udzielenia informacji publicznej I. zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie wniosku skarżącego G. K. o udzielenie informacji publicznej z dnia 1 kwietnia 2022r. w zakresie dotyczącym żądania udostępnienia uzasadnień zapadłych wyroków w terminie 14 dni; II. stwierdza, iż Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa.
Uzasadnienie
G. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w związku z odmową udzielenia dostępu do informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie sygn. akt III K 40/99 oraz uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt II AKa 65/00. Skarżący podniósł, iż na skutek rozpatrzenia jego wniosku z 13.04.2022r. Prezes Sądu udostępnił mu w trybie informacji publicznej żądane odpisy wyroków , odmówił natomiast udostępnienia uzasadnień w/w wyroków. W ocenie skarżącego uzasadnienia wyroków stanowią informację publiczną, a Prezes Sądu Okręgowego dopuścił się bezczynności.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie wniósł o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a, w razie ewentualnego stwierdzenia bezczynności, uznanie że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa; niewymierzanie Organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Uzasadniając stanowisko organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2022r. G. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroku wydanego w sprawie III K 40/99 z dnia 10 listopada 1999r. oraz wyroku Sądu II instancji wydanego w tej sprawie na skutek wniesienia apelacji wraz z uzasadnieniami. W dniu 26 kwietnia 2022r. Wiceprezes Sądu Okręgowego w Krakowie przesłał Wnioskodawcy wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10 listopada 1999r. III K 40/99 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2000r. II AKa 65/00. Jednocześnie w piśmie z dnia 26 kwietnia 2022 r. wskazał, iż uzasadnienia do w.w. wyroków nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 lit. a) u.d.i.p. za informacje publiczne uznaje się bowiem m.in. treść orzeczeń sądów powszechnych. Orzeczenia w postępowaniu karnym, zgodnie z art. 93 § 1 k.p.k., dzielą się na wyroki i postanowienia. Uzasadnienie nie jest integralną częścią wyroku (art. 413 § 1 k.p.k.), w przeciwieństwie do postanowień (art. 94 § 1 pkt. 5 k.p.k.). W tym przypadku część dyspozytywna orzeczenia i jego uzasadnienie to integralna całość. Organ zwrócił uwagę, że uzasadnienie wyroku zawiera szereg informacji, które nie stanowią domeny publicznej, a często odnosi się jedynie do prywatnych kwestii uczestników postępowania jak i świadków. Zakładając racjonalność ustawodawcy który w przepisach kodeksu postępowania karnego podkreślił odrębność uzasadnienia od treści wyroku (inaczej niż w przypadku postanowień), należy stwierdzić że samo uzasadnienie wyroku karnego nie może być ujawnione w trybie u.d.i.p. W dniu 2 maja 2022r. Wnioskodawca otrzymał żądane wyroki wraz z pismem Organu z dnia 26 kwietnia 2022r. Z kolei dnia 4 maja 2022r. G. K. skierował bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Organu, wskazując iż bezpodstawnie nie udzielono mu uzasadnień do wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia z dnia 10 listopada 1999r. III K 40/99 oraz Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2000r. II AKa 65/00. W ocenie Organu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie nie pozostaje w bezczynności. W okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że orzeczenie sądu (wyrok i postanowienie) stanowi informację publiczną co wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. Wprost przesądziła o tym nowelizacja art. 6, dokonana art. 13 ustawy z dnia 7 listopada 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. poz. 1662) o ułatwieniu wykonywania działalności gospodarczej, która weszła w życie od dnia 1 stycznia 2015r. W uzasadnieniu do projektu w.w. ustawy wskazano, iż doprecyzowanie u.d.i.p. w tym względzie "przyczyni się do wyeliminowanie ewentualnych wątpliwości dotyczących uznawania orzeczeń sądowych i trybunałów za informację publiczną. Dostępność orzeczeń przyczyni się do zapewnienia transperentności działania sądów i trybunałów oraz pozytywnie wpłynie na merytoryczny poziom wydawanych przez nie rozstrzygnięć a także na poprawę stanu świadomości prawnej i pewności obrotu prawnego''. Jednocześnie dodano iż "udostępnienie orzeczeń sądów i trybunałów będzie następować na zasadach i w trybie przewidzianych w u.d.i.p. oraz innych ustaw odmiennie określających zasady i tryb dostępu do informacji publicznej". Tym samym ustawodawca pomimo zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. definicji dokumentu urzędowego oraz stanowiska orzecznictwa (vide: wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. aktl OSK 933/11 NSA, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 185/13) dostrzegł konieczność zmiany art. 6 u.d.i.p. poprzez dodanie do ust. 1 tego przepisu pkt 4 lit. a). Wprowadzając tę regulację uznał zatem jednoznacznie, że orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Nie zdecydował się jednak przy okazji tej zmiany na ujęcie w katalogu informacji publicznej z art. 6 - uzasadnień orzeczeń. Prowadzi to do wniosku, że na gruncie u.d.i.p. dokonał rozróżnienia pomiędzy orzeczeniem-wyrokiem sądu a jego uzasadnieniem, często kilkudziesięcio lub kilkuset stronicowym. Ten mechanizm rozróżnienia wskazanych dokumentów występuje również w ujęciu systemowym. Uzasadnienie wyroku karnego stanowi bowiem zdefiniowany odrębny dokument, który w żadnym wypadku nie stanowi integralnej części wyroku. Należy bowiem w tym względnie zauważyć, że orzeczenia sądowe zgodnie z art. 93 § 1 k.p.k. dzielą się na postanowienia i wyroki. Mając na względzie brzmieniem art. 94 § 1 pkt. 5 k.p.k. niewątpliwie należy uznać, że uzasadnienie postanowienia stanowi jego integralną część. Ustawodawca w powyższym przepisie wskazuje bowiem, iż uzasadnienie stanowi obligatoryjny wymóg stawiany postanowieniu. Uzasadnienie jest zatem zawsze elementem składowym postanowienia i co do zasady sporządza się go na piśmie wraz z samym postanowieniem (art. 98 § 1 k.p.k.). Może ono zostać sporządzone w terminie późniejszym, nie dłuższym jednak niż 7 dni od daty ogłoszenia sentencji postanowienia ale tylko w sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn (art. 98 § 2 k.p.k.). W sytuacji ogłoszenia postanowienia z wpisaniem go do protokołu rozprawy czy posiedzenia uzasadnienie powinno znaleźć się w wymienionym protokole (Grzegorczyk, Kodeks, 1.1, 2014, s. 410), z tym że w razie odroczenia ogłoszenia orzeczenia sąd powinien sporządzić odrębne uzasadnienie. Odmiennie kwestię tę uregulował ustawodawca w przypadku uzasadnień wyroków (art. 413 § 1 k.p.k.). Jako elementy konstrukcyjne wyroku ustawodawca wyróżnił komparycję oraz sentencję wyroku. W ramach komparycji mieści się m.in. oznaczenie sądu, który go wydał oraz sędziów, ławników, oskarżycieli i protokolanta, data oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego, przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu. Sentencja wyroku odróżnia zaś podstawę skazania, tj. przepisy ustawy karnej, które oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem, od podstawy wymiaru kary. Sentencja wyroku skazującego powinna ponadto zawierać rozstrzygnięcia dotyczące zaliczeń, o których mowa w art. 413 § 2 pkt 2, oraz orzeczenie o kosztach procesu. Próżno zatem szukać na gruncie k.p.k. uzasadnienia jako obowiązkowego elementu wyroku. Ponadto procedura karna (w odróżnieniu od cywilnej) przewiduje możliwość zaskarżenia samego uzasadnienia (art. 443a k.p.k.), co tym bardziej wzmacnia argument iż uzasadnienie jest odrębnym dokumentem nie stanowiącym integralnej części wyroku, o którym ustawodawca nie wspomina na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zakładając zatem racjonalność ustawodawcy który w przepisach kodeksu postępowania karnego podkreślił odrębność uzasadnienia od treści wyroku (inaczej aniżeli w przypadku postanowień) stwierdzić należy, że samo uzasadnienie wyroku karnego nie może zostać udostępnione w drodze dostępu do informacji publicznej. Przy próbie definicji pojęcia "sprawa publiczna" nie można pominąć art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który prawo do informacji wiąże z działalnością organów I władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Działalność organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych może być przedmiotem informacji publicznej w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Sprawą publiczną jest zatem działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i wskazanych wcześniej samorządów oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Należy wskazać, że już w trakcie prac nad ustawą o dostępie do informacji publicznej pojęcie "sprawa publiczna" było rozumiane jako "każde działanie władzy publicznej w zakresie zadań stawianych państwu dotyczących lub służących ogółowi albo mających na celu zadysponowanie majątkiem publicznym. Desygnatem jest 6 więc tu publicznoprawny charakter działalności danego podmiotu" (Uzasadnienie do projektu ustawy, zob. K. Tracka, Prawo do informacji w polskim prawie konstytucyjnym, Warszawa 2009, s. 138). W potocznym rozumieniu słowo "publiczny" oznacza "dotyczący ogółu, służący ogółowi ludzi, dostępny dla wszystkich, ogólny, społeczny, nieprywatny" (Uniwersalny słownik języka polskiego, D-Ś, red. S. Dubisz, Warszawa 2008, s. 843). M. Jabłoński trafnie uznał zatem, że z informacją publiczną nie mamy do czynienia wtedy, gdy dana informacja nie dotyczy sprawy publicznej, ale co do zasady obejmuje sprawy prywatne, niepubliczne, osobiste, intymne (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), a także informacje, które naruszałyby godność. cześć (dobre imię), a więc dobra osobiste (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151). Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie definiowało pojęcie informacji publicznej, korzystając z kryterium przedmiotowego i rozróżniając działania organów władzy, które mają charakter sprawy publicznej, oraz te, które takiego charakteru nie posiadają. Tak więc nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ. Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OPS 7/13, zakończonej uznał, iż przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie, że w pozostałych wypadkach strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych niż osoby działające w trybie art. 10 tej ustawy, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyjątkiem są tu wyroki sądów o których wprost mowa w ustawie o dostępie do informacji wyrokiem z dnia 9 grudnia 2013 r. Treść wyroku pozwala na identyfikację sprawy, postawionych zarzutów, rozstrzygnięcia sądu, danych osób biorących udział w jego wydaniu oraz dają wgląd w rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania. Powyższe nie zamyka Wnioskodawcy drogi do uzyskania dostępu do treści uzasadnienia na zasadzie art. 156 § 1 k.p.k. Przepis ten stanowi, iż stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Dostęp do akt postępowania sądowego jest odrębną (autonomiczną) instytucją prawa procesowego. Jednocześnie ten tryb udostępnienia pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia daje gwarancję, iż informacje spoza sfery domeny publicznej, a więc takie, które dotyczą spraw stricte prywatnych, także osób nie będących stronami (jak na przykład świadków) nie będą rozpowszechniane. Podsumowując należy wskazać, że żądanie Skarżącego udostępnienia informacji w postaci uzasadnień sądu powszechnego w określonej sprawie, nie mogło zostać załatwione na podstawie przepisów u.d.i.p. z tej przyczyny, że jej udostępnienie może nastąpić wyłącznie na zasadach i w trybie określonym w k.p.k. Z kolei Prezes, informując pisemnie Skarżącego o możliwości udostępnienia akt postępowania w trybie art. 156 § 1 k.p.k. uwolnił się od zarzutu bezczynności w tym zakresie. W sytuacji bowiem gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ zawiadamia jedynie, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym u.d.i.p., nie ma natomiast obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji. Należy także ubocznie dostrzec, że obowiązek doręczania dowolnej liczbie obywateli uzasadnień wyroków na piśmie w sprawach indywidualnych (często wnioski dotyczą wielu orzeczeń kilkusetstronicowych na raz) jest w zasadzie niezmiernie trudne do realizacji w praktyce. Wymaga bowiem znacznych nakładów sił i środków po stronie kadry administracyjnej sądów. Trzeba przy tym dostrzec, że sądy są zobowiązane do publicznego ogłaszania wydawanych wyroków i podawania ich ustnych motywów (art. 418 § 1 i 3 k.p.k.). Każdy zainteresowany w sprawie w ogłoszeniu takim może wziąć udział. Powyższa regulacja, w powiązaniu z treścią art. 156 k.p.k. daje gwarancję, że opinia publiczna będzie miała zagwarantowaną możliwość zapoznania się także z pisemnymi powodami wydanego rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego odnosząc się pokrótce do zarzutu bezczynności organ wskazał , że w orzecznictwie podkreśla się iż każda bezczynność jest naruszeniem prawa co nie znaczy, że każda nosi cechy rażącego naruszenia prawa (vide: wyrok NSA z 17 listopada 2015r. II OSK 652/15). Podejmując analizę działania Organu w udostępnieniu informacji publicznej nie sposób przypisać mu jakąkolwiek bezczynność a tym bardziej bezczynność mającą cechy rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest bowiem zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 13 marca 2019r. IV SAB/GI 243/18). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów, jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 września 2016r. I SAB/Ke 6/16, wyrok WSA w Białymstoku z 13 lutego 2020r. II SAB/Bk 111/10). Zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest jednocześnie efektem działań bądź zaniechań organów spowodowanych przykładowo celowym unikaniem podejmowania rozstrzygnięcia lub lekceważenia praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny lub wskutek zaniedbań organu (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z 17 maja 2022r. IV SAB/Wr 860/21). Takie okoliczności nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie. Skarżącemu przesłano interesujące go rozstrzygnięcia sądów, informując jednocześnie o merytorycznych i słusznych, w ocenie odpowiadającego na skargę-podstawach odmowy udostępnienia ich uzasadnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej określanej, jako "p.p.s.a." - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Istotnym jest również wskazanie, że Sąd powinien skargę na bezczynność oddalić, jeżeli stwierdzi, że organ nie pozostawał w bezczynności w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast okoliczność wydania aktu lub podjęcia czynności po wniesieniu skargi powoduje, że bezprzedmiotowe jest orzekanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, ale uwzględnienie skargi może wówczas polegać na stwierdzeniu, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo naruszenie prawa nie było rażące (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 roku, sygn. akt II OSK 2966/17). Sąd mając na względzie katalog możliwych rozstrzygnięć wymienionych w art. 149 p.p.s.a. - winien odnieść się do całości sprawy orzekając zarówno w zakresie bezczynności, jak i dokonując oceny, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa oraz rozważając, czy zachodzą podstawy do wymierzenia grzywny.
Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.).
Ustalenia w zakresie stanu faktycznego w niniejszej sprawie ograniczają się do dwóch okoliczności:
- Wnioskiem z 13 kwietnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie o udostępnienie informacji publicznej w postaci "orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie III K 40/99 z dnia 10.11.1999r. wraz z uzasadnieniem" oraz "odpisu wyroku podtrzymującego apelację w tej sprawie".
- W odpowiedzi na wniosek pismem z 26 kwietnia 2026 r. Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie udostępnił skarżącemu zanonimizowany odpis wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 10.11.1999r. wydanego w sprawie sygn. akt III K 40/99 oraz zanonimizowany odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 25.05.2000 r. sygn. akt AKa 65/00. Jednocześnie tym samym pismem Prezes Sądu odmówił wydania uzasadnień powyższych wyroków , uznając iż nie stanowią one informacji publicznej w rozumieniu przepisów o dostępie do informacji publicznej i mogą być udostępniane w trybie przewidzianym w art. 156 par. 1 k.p.k.
Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia, czy uzasadnienia wyroków wydanych w sprawie karnej stanowią dokument mieszczący się w kategorii dokumentów podlegających udostępnieniu w trybie informacji publicznej, innymi słowy czy uzasadnienie wyroku stanowi informację publiczną.
W ocenie Sądu odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. Zakres przedmiotowy informacji publicznej wynika z treści art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z cytowanym przepisem udostępnieniu podlega informacja publiczna w postaci danych publicznych w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych. Użycie określenia "w szczególności" oznacza, iż przedmiotowy zakres informacji publicznej nie ogranicza się do samych orzeczeń wydanych przez sąd , ale również dotyczy innych urzędowych dokumentów wytworzonych przez sąd. Dokumentem takim z pewnością jest uzasadnienie wyroku – o ile zostało sporządzone. W zupełności należy zgodzić się ze stanowiskiem, iż na gruncie przepisów prawa karnego, a ściślej mówiąc k.p.k. uzasadnienie wyroku w sprawie karnej nie stanowi orzeczenia, nie zmienia to jednak faktu , że uzasadnienie takiego wyroku stanowi dokument mieszczący się w zakresie pojęcia informacji publicznej, co wynika z ugruntowanego już w tym zakresie orzecznictwa sądowoadministracyjnego ( o czym szerzej jeszcze poniżej).
Z kolei skoro uzasadnienie wyroku jest dokumentem mieszczącym się w kategorii zakresu przedmiotowego informacji publicznej , to zastanowić się należy jakie przepisy są właściwe do rozpoznania wniosku o udostępnienie takiego dokumentu, wniosku, który nie pochodzi od strony postępowania karnego.
Zgodnie z treścią art. 1 ust 2 u.d.i.p. "Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Takie inne zasady i tryb przewidziane zostały min. w art. 156 § 1 k.p.k., który stanowi, iż "Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom.(...)."
Z analizy zacytowanych wyżej przepisów wynikają dwa wnioski:
- art. 1 ust 2 udip mówi o "nie naruszaniu" innych przepisów a nie o wyłączeniu stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, co oznacza , iż regulacje zawarte w udip nie podlegają wyłączeniu, a jedynie nie naruszają innych rozwiązań przewidzianych w przepisach odrębnych;
- art. 156 § 1 k.p.k mówi o udostępnianiu akt – a nie o udostępnianiu informacji publicznej lub dokumentów stanowiących informację publiczną zawartych w aktach postępowania karnego. Jest to zatem inny zakres udostępnienia. Jest tu bowiem mowa o aktach jako całości, tj. zbiorze wszystkich dokumentów i materiałów zawartych w katach sprawy, a nie o konkretnie wskazanych dokumentach zawartych w tych aktach.
Dlatego też w ocenie Sądu w przypadku, gdy ktoś domaga się wydania ściśle i precyzyjnie określonego dokumentu zawartego w aktach postępowania karnego organ ( w tym przypadku Prezes Sądu Okręgowego) winien w pierwszej kolejności zbadać, czy żądana informacja( dokument) jest informacją publiczną. Jeśli dojdzie do wniosku, iż nie jest to informacja publiczna to wystarczy rozpoznanie sprawy w postaci pisma wyjaśniającego. Jeśli natomiast będzie to informacja publiczna, to albo należy ją udostępnić, albo odmówić udostępnienia w drodze decyzji wydanej w oparciu o art. 16 udip.
W ocenie Sądu – jak już wyżej powiedziano – uzasadnienie wyroku w tym i w sprawie karnej jest dokumentem mieszczącym się w kategorii dokumentów podlegających regulacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd w całości podziela stanowisko zawarte w w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. I OPS 7/13 gdzie stwierdzono, że "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)". Jednakże skarżący nie żądał udostępnienia akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania karnego, a jedynie konkretnych dokumentów znajdujących się w tych aktach – wyroków i uzasadnienia wyroku.
W świetle powyższego należało dojść do wniosku, że żądana przez skarżącego informacja ( żądanie wydania zanonimizowanego odpisu uzasadnienia wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy w Krakowie ) miała walor informacji publicznej, a zatem sprawa powinna zostać załatwiona poprzez wydanie aktu lub podjęcie czynności – do czego Sąd zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponieważ do dnia wyrokowania sprawa – w zakresie objętym skargą - nie została załatwiona, w pkt II wyroku Sąd uznał, że Prezes Sądu Okręgowego w Krakowie pozostaje w bezczynności.
Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do wniosku, że nie miała ona charakter rażącego naruszenia prawa. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1415/19 "za rażące naruszenie prawa należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie przyjdzie uznać stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia."
Postępowaniu Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie w niniejszej sprawie nie może zarzucić rażącego naruszenia prawa. Organ nie pozostawił wniosku skarżącego bez odpowiedzi, w zakreślonym ustawą terminie udostępnił odpisy żądanych wyroków i udzielił odpowiedzi, choć niewłaściwie zakwalifikował żądaną przez skarżącego informację w zakresie uzasadnienia wyroku. W zaistniałej sytuacji nie można uznać, że wniosek został zignorowany, a zaniechanie ze strony organu było wyrazem złej woli i lekceważenia skarżącego, co znalazło odzwierciedlenie w pkt III wyroku.
Na koniec niniejszych rozważań Sąd wskazuje na pewną nieścisłość , która winna być wyjaśniona przez organ przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. Mianowicie wnioskiem z 13 kwietnia 2022 r. G. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w Krakowie o udostępnienie informacji publicznej w postaci cyt: "orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie III K 40/99 z dnia 10.11.1999r. wraz z uzasadnieniem" oraz "odpisu wyroku podtrzymującego apelację w tej sprawie". Zatem mowa jest tu o dwóch wyrokach i jednym uzasadnieniu. Tymczasem w odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes Sądu Okręgowego odnosi się dwóch uzasadnień – tj. uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego oraz uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. Jeśli organ ma wątpliwości co określenia zakresu wniosku z 13.04.2022r. o udzielenie informacji, winien wątpliwość tę usunąć.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.