II SAB/Kr 13/25

II SAB/Kr 13/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /sprawozdawca/
Magda Froncisz
Paweł Darmoń /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewódzki Konserwator Zabytków
Treść wyniku
zobowiązano organ do wydania aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń SWSA Magda Froncisz SWSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na bezczynność i przewlekłość postępowania Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków I. zobowiązuje Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie do wydania aktu w sprawie z wniosku z dnia 22 sierpnia 2019 r. w terminie jednego miesiąca; II. stwierdza, że Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie na rzecz J. P. kwotę 597 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. P. złożyła skargę na bezczynność i przewlekłość Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. w związku z brakiem załatwienia w terminie sprawy o wpis do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. św. [...] w K.. Zarzuciła naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie przez Organ terminów załatwienia sprawy wynikających z przepisów k.p.a. i wniosła o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa poprzez brak załatwienia w terminie sprawy dotyczącej wpisu do rejestru zabytków, a bezczynność i przewlekłość trwa od dnia 14 kwietnia 2023r.,
2. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy;
3. zasądzenie kosztów.
Podkreślono, iż wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2023r. sygn. akt II SAB/Kr 28/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi J. P. na bezczynność i przewlekłość postępowania przed Małopolskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K. w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków stwierdził, że MWKZ dopuścił się bezczynności, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał MKWZ do wydania aktu w sprawie w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. MWKZ wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego pod numerem [...] budynek frontowy wraz z oficyną boczną przy ul. św. [...] w K., w granicach działki ew. nr [...] obręb [...] oraz z ogrodzeniem zamykającym przedogródek od południa.
Decyzją z dnia 10 października 2023 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił decyzję MWKZ z 27 kwietnia 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1524/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków od w/w wyroku z dnia 14 kwietnia 2023r. sygn.. akt II SAB/Kr 28/23. Tym samym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdzający bezczynność MWKZ z rażącym naruszeniem prawa na dzień 14 kwietnia 2023 r. (data wyroku) uprawomocnił się.
W związku z tym strona skarżąca podkreśliła, że niniejsza skarga dotyczy okresu trwania postępowania administracyjnego już po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Wg skarżącej od czasu uchylenia zaskarżonej decyzji MWKZ o wpisie budynku do rejestru zabytków, tj. od października 2023 r. organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do faktycznego ustalenia przedmiotu i granic ochrony konserwatorskiej. W sprawie nie są podejmowane jakiekolwiek czynności mające na celu merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, w tym w szczególności organ nie podejmuje czynności zmierzających do ustalenia faktycznej wartości artystycznej i historycznej budynku, którego dotyczy postępowanie (chociażby oględziny wewnątrz budynku). MWKZ poprzestał na kierowaniu do Skarżącego zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie, w którym powołuje się na niezałatwienie sprawy w terminie z przyczyn niezależnych (fluktuacja kadr, duża kumulacja spraw, konieczność przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dowodowego zmierzającego do właściwego ustalenia przedmiotu granic i ochrony konserwatorskiej, konieczność wypożyczenia akt do Prokuratury). Ostatecznie pismem z dnia 26 listopada 2024 r. MWKZ zawiadomił o niezałatwieniu sprawy w terminie; wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy- do 31 stycznia 2024 r., jednak do chwili obecnej nie podjęto jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Oczywistym jest, że wskazany w zawiadomieniu termin również nie zostanie dotrzymany, skoro Organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia przedmiotu i granic ochrony konserwatorskiej.
Na chwilę obecną sprawa o wpis budynku do rejestru zabytków jest w dalszym ciągu
prowadzona, pomimo że od daty wszczęcia postępowania upłynęło ponad 64 miesiące. Postępowanie trwa więc ponad 5 lat.
Podkreślono także opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym co wskazuje także na przewlekłość, także na rażące naruszenie prawa jako stan, w którym - bez żadnych wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, ze względu na znaczny upływ terminu na załatwienie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi poprzez uznanie, że postępowanie prowadzone przed Organem w okresie od dnia 4 lutego 2022 r. do dnia 5 grudnia 2022 r. w przedmiotowej sprawie nie nosiło znamion bezczynności i przewlekłości w stopniu rażącym, albowiem Organ w trybie art. 36 k.p.a. zawiadamiał strony postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, między innymi z uwagi na fakt wniesienia przez MWKZ wniosku do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wyłączenie z przedmiotowego postępowania. Organ wniósł także o oddalenie żądania zobowiązania Organu do załatwienia sprawy w przedmiocie wpisu do rejestru budynku przy ul. [...] w K. z uwagi na stan niepewności czy Organ jest właściwy do zakończenia tegoż postępowania i wydania decyzji w przedmiocie jak wyżej.
Podkreślono w uzasadnieniu, iż przedmiotowe postępowanie w sprawie wpisu budynku do rejestru zabytków zostało wszczęte w dniu 22 sierpnia 2019 r. i od daty wszczęcia Organ był reprezentowany personalnie przez trzech Małopolskich Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków. W aktualnym stanie sprawy, funkcja ta jest sprawowana przez Małopolską Wojewódzką Konserwator Zabytków - K. U., która pismem z dnia 10.06.2024 r. skierowała do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniosek o wyłączenie jej z przedmiotowej sprawy. Ponadto organ nie wstrzymał Skarżącemu prowadzenia wszelkich inwestycji przy obiekcie, albowiem tymczasowa ochrona przed wpisem do rejestru zabytków wynika z mocy samego prawa i w żadnym stopniu nie jest zależna od Organu. Po drugie skarżący mógł w tym czasie wystąpić do stosownych organów administracji architektoniczno-budowlanej z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, które to postępowanie byłoby prowadzone niezależnie od trwającego postępowania wpisowego i nie mogłoby nawet zostać zawieszone z powodu postępowania prowadzonego przed Organem. Po trzecie skarżący mógłby realizować np. ewentualne decyzje nakazowe, wydawane przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w trybie przepisów art. 66 ust. 1 prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Organów, w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest bezczynność skarżonego organu polegająca na braku załatwienia w terminie sprawy o wpis do rejestru zabytków budynku położonego przy ul. św[...] w K.. Skarga będąca przedmiotem rozpoznania dotyczy okresu trwania postępowania przypadającego już po wydaniu tego wyroku WSA w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Kr 28/23.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 35 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Skarżony organ dopuścił się, w ocenie Sądu, zarzucanej mu w skardze bezczynności z uwagi na szczegółowo podnoszone w skardze okoliczności. Przedmiotowa skarga, zawiera w ocenie Sądu konkretne argumenty, które po analizie akt sprawy administracyjnej wskazują na oczywistą bezczynność w postaci uchylenia się od merytorycznego rozpoznania wniosku. Od czasu uchylenia zaskarżonej decyzji MWKZ o wpisie budynku do rejestru zabytków, tj. od października 2023 r. organ nie uczynił nic co miałoby zmierzać do załatwienia wniosku z 22 sierpnia 2019r. Organ jedynie kierował zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie. I tak pismem z dnia 26 listopada 2024 r. zawiadomił o niezałatwieniu sprawy w terminie; wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2024 r., nie podejmując jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Zawiadomienie nie powoduje automatycznie, że organ nie pozostaje w bezczynności. Konieczne jest bowiem przeanalizowanie przyczyn niezałatwienia sprawy, na jakie powołuje się organ i rozważenia, czy są to okoliczności, które w rzeczywistości uzasadniają niezałatwienie sprawy w terminie i czy są to okoliczności, za które organ nie ponosi odpowiedzialności, okoliczności niezależne od organu, czy wręcz przeciwnie. Samo to w/w zawiadomienie o przesunięciu terminu nie można ocenić jako skuteczne, bo musi być ono faktycznie uzasadnione. A skoro organ przed tym zawiadomieniem i po nim nie podjął w kontrolowanej sprawie żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku, to przesuniecie terminu jest tylko pozorowaniem działania, które nie nastąpiło. Oczywistym jest, że wskazany w tym zawiadomieniu termin również nie został dotrzymany.
Zatem okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości i wskazują na to, że organ dopuścił się bezczynności, bo nie zachował powyżej wskazanych wymogów określonych w art. 35-36 kpa, gdyż nie doszło do merytorycznego załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, a termin wskazany zgodnie z art. 36 § 1 kpa, nie został wyznaczony w sposób uzasadniony okolicznościami sprawy.
Ponadto złożenie przez organ wniosku do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wyłączenie z przedmiotowej sprawy również nie uzasadnia oddalenia skargi na bezczynność, gdyż z jednej strony taki wniosek, co oczywiste nie powoduje niemożności podejmowania w tej sprawie dalszych czynności przez organ, a ponadto "prośbę o rozważenie zmiany organu" złożono 10 czerwca 2024r., a już przed tą datą zaistniała bezczynność, ponieważ jak wyżej wskazano organ nie podejmował żadnych konkretnych czynności w celu załatwienia wniosku. Co do art. 24 § 4 k.p.a. stosowanego odpowiednio w zw. z art. 25 § 2 k.p.a. skoro nie mamy do czynienia z wyłączeniem organu, a jedynie ze złożeniem wniosku o rozważenie zmiany organu, to Organ, który złożył ten wniosek, obowiązany był do podejmowania wszelkich czynności mieszczących się w ramach jego kompetencji do czasu rozpoznania tego wniosku. Złożenie prośby o wyłączenie nie może więc stanowić okoliczności uzasadniającej całkowitą bezczynność organu. Co więcej, jak wynika z decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylającej decyzję MWKZ z dnia 27 kwietnia 2023 r. o wpisaniu budynku do rejestru zabytków, w sprawie konieczne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Zanim więc zostanie wydana decyzja w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków lub odmowy wpisu konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich czynności dowodowych, zgromadzenie dokumentacji zdjęciowej itd" które to czynności nie zostały podjęte od wielu miesięcy. Reasumując brak było powodów pozwalających organowi na wstrzymanie podejmowania czynności w sprawie i procedowania sprawy w sytuacji jedynie samego złożenia prośby o wyłączenie, a także przed tą prośbą organ pozostawał już w stanie bezczynności.
Co do zarzucanej w skardze przewlekłości, jak już wyżej wskazano oceniając postępowanie zaskarżonego organu Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności. Działanie skarżonego organu w okresie, który obejmowała skarga nie cechowało się podejmowaniem czynności jedynie opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, lecz nie podejmowaniem żadnych czynności. Sąd zatem z uwagi na powyższe zakwalifikował brak działania organu jako bezczynność.
Z uwagi na to zobowiązano skarżony organ do wydania aktu w terminie 1 miesiąca.
Bezczynność w ocenie Sądu była rażąca, o czym świadczą wyżej opisane okoliczności. Skarżony organ bezzasadnie nie podejmował wymaganych działań w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Brak tu jakichkolwiek okoliczności, które usprawiedliwiałyby niewydanie decyzji w tak znacznym terminie niezależnie od organu. Okres bezczynności jest długi względem ustawowego okresu 2 miesięcy, i to w sytuacji kiedy już względem organu w sprawie wniosku strony skarżącej orzeczono bezczynność, która obejmował wcześniejszy okres prowadzenia sprawy. Stąd obecnie stwierdzona zwłoka stanowiła oczywiste lekceważenie wnioskodawcy i jawny brak woli do sprawnego załatwienia sprawy (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. p.p.s.a. zasądzając zwrot wpisu sądowego na rzecz skarżącego w kwocie 100 zł, zastępstwa adwokackiego 480 zł i kosztów pełnomocnictwa 17 zł.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.