II SAB/Kr 121/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-06-23
NSAnieruchomościŚredniawsa
użytkowanie wieczysteopłata rocznaaktualizacja opłatynieruchomościSKObezczynność organuprzywrócenie terminusąd administracyjnyKPA

WSA w Krakowie zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, stwierdzając bezczynność organu.

Skarżący A. T. złożył skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. SKO uznało, że sprawa została zakończona orzeczeniem o oddaleniu wniosku i wniesieniem sprzeciwu do sądu powszechnego, co pozbawiło organ dalszych kompetencji. WSA w Krakowie uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezczynność organu w zakresie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, i zobowiązał SKO do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni.

Sprawa dotyczy skargi A. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. Po wypowiedzeniu przez Prezydenta Miasta Krakowa dotychczasowej opłaty rocznej, skarżący złożył wniosek do SKO o ustalenie jej nieuzasadnienia lub niższej wysokości. SKO orzeczeniem z 30 września 2022 r. oddaliło ten wniosek, pouczając o możliwości wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. Następnie skarżący złożył kolejny wniosek o ustalenie nieuzasadnienia opłaty oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. SKO poinformowało, że sprawa została zakończona orzeczeniem z 30 września 2022 r. i akta zostaną przekazane do sądu powszechnego w związku ze złożonym sprzeciwem. SKO pismem z 30 listopada 2022 r. poinformowało również, że prośba o przywrócenie terminu jest nieuzasadniona. Skarżący wniósł skargę na bezczynność SKO, zarzucając organowi unikanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i opieszałość. WSA w Krakowie uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezczynność SKO w zakresie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że organ powinien był wydać stosowne postanowienie na podstawie art. 58 § 1 K.p.a., czego nie uczynił. WSA zobowiązał SKO do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny może rozpoznać skargę na bezczynność organu w zakresie nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, nawet jeśli organ uważa sprawę za zakończoną i przekazaną do sądu powszechnego.

Uzasadnienie

Organ administracyjny ma obowiązek rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, nawet jeśli uważa, że sprawa została już zakończona lub przekazana do innego organu. Bezczynność w tym zakresie stanowi naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organ powinien wydać stosowne postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu.

u.g.n. art. 78 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.

u.g.n. art. 80 § 1-3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wniesienie sprzeciwu od orzeczenia kolegium jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego i powoduje utratę mocy orzeczenia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

P.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

P.p.s.a. art. 3 § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący skargi na bezczynność w sprawach dotyczących aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej.

P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracyjny miał obowiązek rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, mimo przekonania o zakończeniu postępowania i wniesieniu sprzeciwu do sądu powszechnego.

Godne uwagi sformułowania

Organ unika merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Z chwilą wniesienia sprzeciwu od orzeczeń Kolegium, prośba A. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku [...] nie mogła być rozpatrywana przez organ administracyjny. Zatem z chwilą wniesienia sprzeciwu od orzeczeń Kolegium, prośba A. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona, nie mogła być rozpatrywana przez organ administracyjny. Rację ma w tym zakresie skarżący, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno rozpoznać jego wniosek o przywrócenie terminu i wydać orzeczenie wskazane w przepisach prawa. Tym samym zarzut bezczynności jest oczywiście uzasadniony. Na marginesie podkreślić należy, że konieczność rozpoznania takiego wniosku przez SKO jest niesporna w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skład orzekający

Monika Niedźwiedź

przewodniczący

Mirosław Bator

sprawozdawca

Piotr Fronc

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku organu administracji do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, nawet w sytuacji, gdy organ uważa sprawę za zakończoną i przekazaną do sądu powszechnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury związanej z aktualizacją opłat za użytkowanie wieczyste i wnioskiem o przywrócenie terminu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem proceduralny dotyczący bezczynności organu i jego obowiązków w kontekście wniosków stron, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Organ milczy, a termin ucieka? WSA przypomina o obowiązku rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Kr 121/23 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-06-23
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Mirosław Bator /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2706/23 - Wyrok NSA z 2024-03-07
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
zwrócono nadpłacony wpis
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1/ zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze . w Krakowie do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie wniosku skarżącego z dnia 7 listopada 2022 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2/ stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 1 00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa działając w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami pismem z dnia 13 grudnia 2021 r. wypowiedział użytkownikowi wieczystemu A. T. (dalej zwany skarżącym bądź wnioskodawcą) dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 1 / 2 części w nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] jedn. ewid. P. o łącznej pow. 1118 m2 położonej przy ul. [...] w K. objętej księgą wieczystą nr [...] Powyższe wypowiedzenie zostało doręczone A. T. w dniu 22 grudnia 2021 r.
Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzeczeniem z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.UW/4163/793/2022 działając na podstawie art. 78 i art. 79 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddaliło wniosek A. T.. Powyższe orzeczenie zawierało pouczenie, że przysługuje od niego sprzeciw (art. 80 ustawy o gospodarce nieruchomościami) w terminie 14 dni od daty doręczenia do sądu powszechnego.
Pismem z dnia 4 listopada 2022 r. A. T. zwrócił się kolejny raz o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.
Natomiast pismem z dnia 7 listopada 2022 r. wnioskodawca zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości.
W odpowiedzi SKO w Krakowie wystosowało do wnioskodawcy pismo z dnia 28 listopada 2022 r. w którym poinformowało, że sprawa aktualizacji opłaty rocznej została zakończona orzeczeniem SKO w Krakowie z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.UW/4163/792/2022. W związku ze złożeniem sprzeciwu od przedmiotowego orzeczenia akta sprawy zostaną przekazane do właściwego sądu powszechnego.
W piśmie z dnia 29 listopada 2022 r. wnioskodawca wniósł o wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie przywrócenia bądź odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie pismem z dnia 30 listopada 2022 r. poinformowało A. T., że jego prośba o przywrócenie terminu jest nieuzasadniona.
Pismem z dnia 14 grudnia 2022 r. A. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie dotyczącą odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Podał, że organ unika merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
W treści skargi przestawił dotychczasowy przebieg zdarzeń. Jednocześnie wskazał, że opóźnienie w złożeniu wniosku nastąpiło z powodów zdrowotnych (pobyt w szpitalu i operacja związana z chorobą nowotworową). Stwierdził, że chronologia zdarzeń potwierdza opieszałość SKO i unikanie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wyraźnie podkreślił, że jego intencją jest procedowanie sprawy przed SKO, a nie przed sądem powszechnym. W pozostałej części skargi podniósł merytoryczne argumenty przemawiające jego zdaniem za uznaniem, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste nieruchomości nastąpiła niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej odrzucenie bądź oddalenie.
Organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że sytuacji stwierdzenia przez organ, że wniosek o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości - został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy 2 dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami orzeczeniem kończącym postępowanie na jego etapie administracyjnym jest orzeczenie o oddaleniu wniosku, które jest rozstrzygnięciem merytorycznym umożliwiającym procedowanie w ramach postępowania cywilnego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2018 r, sygn. akt II SAB/Go 26/18). Zgodnie z art. 80 ust. 1-3 u.g.n. od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (ust. 1). Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust. 2). W razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3).
W dniu 7 listopada 2022 r. skarżący złożył wniosek (prośbę) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, zaś w dniu 18 listopada 2022 r. do Kolegium wpłynął (nadany w urzędzie pocztowym dnia 14 listopada 2022 r.) sprzeciw A. T. od orzeczeń Kolegium z dnia 30 września 2022 r. Sprzeciw został wniesiony w ustawowym terminie, zatem stosownie do postanowień art. 80 ust. 1 zdanie 2 u.g.n. wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi (sądowy) etap postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Kolegium przekazuje zatem właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, zastępuje pozew. W wyniku wniesionego sprzeciwu sprawę aktualizacji opłat przejmuje do rozpoznania sąd powszechny. Po przekazaniu właściwemu sądowi akt sprawy, sąd cywilny posiada zatem kompetencje do zbadania sprawy w jej całokształcie, w tym w zakresie prawidłowości doręczeń i terminowości złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie jest nieuzasadniona. W konsekwencji skutkiem wniesienia sprzeciwu jest utrata kompetencji Kolegium do podejmowania jakichkolwiek działań orzeczniczych w sprawie (stosownie do postanowień art. 80 ust. 1 i 3 u.g.n. wniesienie sprzeciwu w terminie jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i spowodowało, iż orzeczenia Kolegium utraciły moc). Zgodnie z wolą ustawodawcy od momentu wniesienia sprzeciwu sprawa podlega jurysdykcji sądu powszechnego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości. Zatem z chwilą wniesienia sprzeciwu od orzeczeń Kolegium, prośba A. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona, nie mogła być rozpatrywana przez organ administracyjny. O powyższym Kolegium poinformowało skarżącego pismami z dnia 28 listopada 2022 r., a następnie pismami z dnia 30 listopada 2022 r. Akta sprawy zostały przekazane przez Kolegium do Sądu Okręgowego w Krakowie, Wydział I Cywilny w dniu 1 grudnia 2022 r. do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga na bezczynność zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., w skrócie "P.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 pkt 9 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu.
Skarżący wniósł w toku procedowania niniejszej sprawy ponaglenie pismem z dnia 29 listopada 2022 r., domagając się wydania rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Sąd mógł zatem przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wskazać należy, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość", do czasu nowelizacji K.p.a. i P.p.s.a, nie zostały zdefiniowane ustawowo. W wyniku nowelizacji bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.), a przewlekłość jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.). W literaturze stwierdzono, że mimo wprowadzenia do K.p.a. definicji obu tych pojęć, aktualne zostaje rozumienie powyższe terminów utrwalone w orzecznictwie i nauce prawa (A.Kraczkowski, w: R. Hauser i M. Wierzbowski /red./, K.p.a. Komentarz, C.H. BECK 2017, s. 1002, 4131-414). W obecnym stanie prawnym bezczynność nie jest ani następstwem prowadzenia postępowania w przewlekły sposób, ani nie jest przesłanką przewlekłości postępowania (P.M.Przybysz, Komentarz do art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyd. el. Warszawa 2018).
W aktualnym stanie prawnym z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (zob. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012, s. 92). Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela do dobrej administracji, które wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 2007.303.1). Jednym z jego fundamentalnych elementów jest prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1532/15).
W myśl zasady ogólnej wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, natomiast sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie kodeksowe zawarte w art. 35 § 1 K.p.a. należy rozumieć jako generalną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, by nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale by w miarę możliwości sprawy załatwiać w terminach krótszych niż wyznaczone (zob. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 255/16).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzeczeniem z dnia 30 września 2022 r. nr SKO.UW/4163/793/2022 oddaliło wniosek skarżącego A. T. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 1 / 2 części w nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa oznaczonej jako działka nr [...] obręb [...] jedn. ewid. P. o łącznej pow. 1118 m2 położonej przy ul. [...] w K. objętej księgą wieczystą nr [...] jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej, niższej wysokości. Pismem z dnia 4 listopada 2022 r. A. T. zwrócił się kolejny raz o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Natomiast pismem z dnia 7 listopada 2022 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Na powyższe organ udzielał odpowiedzi kolejno pismem z dnia 28 listopada 2022 r. w którym poinformował, że sprawa aktualizacji opłaty rocznej została zakończona orzeczeniem SKO w Krakowie z dnia 30 września 2022 r. Natomiast w piśmie z dnia 30 listopada 2022 r. SKO poinformowało skarżącego, że jego prośba o przywrócenie terminu jest nieuzasadniona.
Rację ma w tym zakresie skarżący, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie powinno rozpoznać jego wniosek o przywrócenie terminu i wydać orzeczenie wskazane w przepisach prawa. Zatem organ działając w oparciu o art. 58 § 1 K.p.a. powinien był wydać stosowne postanowienie, czego nie uczynił. Tym samym zarzut bezczynności jest oczywiście uzasadniony. Sąd jednocześnie nie kwestionuje twierdzeń organ, że od orzeczenia z dnia 30 września 2022 r. przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego. Nie zmienia to jednak faktu, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, do czego miał prawo, a zatem organ powinien podjąć odpowiednie czynności procesowe celem jego rozpoznania.
Na marginesie podkreślić należy, że konieczność rozpoznania takiego wniosku przez SKO jest niesporna w orzecznictwie sądów administracyjnych. Kwestia zaś dopuszczalności skargi na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego w tym przedmiocie rozstrzygnięta została w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18. Stwierdzono w niej, że na postanowienie samorządowego kolegium odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – wydane na podstawie art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Sąd zwraca przy tym uwagę, że w świetle art. 269 § 1 P.p.s.a. stanowisko zajęte w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Owa ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których zastosowanie ma przepis interpretowany w uchwale.
Z przedstawionych Sądowi akt postępowania wynika, że do chwili wyrokowania SKO w Krakowie nie zakończyło postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu. Zatem zaistniała przesłanka z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku).
Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało ustawowo zdefiniowane. Jego treść kształtowana jest a casu ad casum w orzecznictwie sądów administracyjnych. W odniesieniu do przypadków bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ w orzecznictwie NSA wskazuje się, że rażące naruszenie prawa, jako kwalifikowana postać jego naruszenia, powinno być interpretowane ściśle. Stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2331/16). Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Sformułowanie "rażące" oznacza działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2563/13, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2095/14). Wymienia się również oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania (wyrok NSA z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2341/15). Uprawnienie sądu do oceny rażącego charakteru bezczynności organu administracji realizuje się przez możliwość zbadania ewentualnych okoliczności szczególnych, wyróżniających kwalifikowany typ bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. I OSK 86/16). W orzecznictwie NSA wskazuje się nadto, że bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu (wyrok NSA z dnia 11 października 2016 r., sygn. I OSK 2011/16). Sądy administracyjne mają obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1925/16). Tymczasem w niniejszej sprawie organ pozostawał w błędnym przekonaniu, że w sprawie nie musi podjąć żadnych działań procesowych, gdyż została ona już zakończona.
Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w punkcie 3 wyroku Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 (sto) złotych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI