II SAB/Kr 104/19

II SAB/Kr 104/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-06-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Daniel
Paweł Darmoń
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
zobowiązano do wydania aktu lub dokonania czynności
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jacek Bursa (spr.) SWSA Paweł Darmoń SWSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki I. Zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie [...] w terminie 14 dni; II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego W. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
W. B. wniósł 8 kwietnia 2019r. skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T w sprawie rozbiórki basenu, zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości R., gm. Z., żądając zobowiązania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T do wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwieniu sprawy w terminie oraz zasądzenia od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi szczegółowo wskazano, iż postępowanie w sprawie rozbiórki toczy się od 2011r., a skarżący wielokrotnie składał wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 22 lutego 2013 roku, Nr: [...], wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T, tj. obowiązku rozbiórki przydomowego basenu rekreacji indywidualnej o wymiarach 7,66 m x 3,52 m (pow. 27,73 m2), zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości R., gm. Z., wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu wniosków o umorzenie akcentowano, że wykonano obowiązek rozbiórki basenu w takim zakresie, w jakim było to możliwe, a w pozostałym zakresie w niniejszej sprawie zachodzi obiektywna niewykonalność obowiązku – niebezpieczeństwo osuwania się terenu. M.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 października 2015 r. sygn. II SA/Kr 1096/15 uchylił postanowienie Nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., z dnia 30 czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji, stwierdzając, iż pominięto okoliczność, że potencjalnie obiektywnie może istnieć niewykonalność obowiązku wynikająca stąd, że obiektywnie nie da się przy wykonaniu obowiązku, uwzględniając konsekwencje tego wykonania, następczo wyeliminować zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego i ta kwestia powinna być jednoznacznie ustalona. W ocenie skarżącego ponownie wydawane postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego kwestii tych nie wyjaśniły, a nadto organ nie podjął odpowiednich czynności w celu zarówno faktycznego jak i prawnego, poprzez wydanie odpowiednich aktów administracyjnych, zakończenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podkreślił, iż składał wielokrotnie zażalenia do organu wyższej instancji na niezałatwienie sprawy w terminie, który nakazywał szereg obowiązków w celu załatwienia sprawy w tym wyznaczał termin jej załatwienia, z których skarżony organ się nie wywiązał. W szczególności wskazano na postanowienie nr [...]. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 listopada 2018r. (k. 14-17). W. B. zarzuca, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż obowiązek rozbiórki basenu nie został wykonany, dlatego postępowanie egzekucyjne w sprawie rozbiórki basenu powinno być kontynuowane, i powinno się toczyć póki obowiązek nie zostanie spełniony. Z dotychczasowych ustaleń wynika, iż rozebrane zostały tylko ściany basenu, a powstały z nich gruz został wrzucony do wnętrza komory, a następnie zasypany warstwą ziemi. W dnie basenu wykonano otwory. Zatem, obowiązek rozbiórki basenu nie został wykonany, dlatego postępowanie egzekucyjne w sprawie rozbiórki basenu powinno być kontynuowane. Ponadto podkreślono, iż w niniejszej sprawie, na postawie zebranych dowodów, organ kilkakrotnie wydawał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ostatnie rozstrzygnięcie w tej sprawie miało miejsce w dniu 28 lutego 2019 roku, w terminie zgodnym z terminem wyznaczonym na wydanie postanowienia w tej sprawie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K..
Organ wskazał także odnosząc się do zarzutów skargi, iż całkowita rozbiórka basenu jest możliwa, a nawet konieczna. Odpowiadając na zarzut nie udostępnienia stronie akt postępowania organ wyjaśnił, iż nie mógł ich przedstawić stronie, ponieważ w tamtym momencie ich nie posiadał. Żądane akta zostały bowiem wypożyczone przez organ do Sądu Rejonowego w T. II Wydział Karny w związku ze sprawą o sygn. II K 113/18, o czym skarżący mógł wiedzieć. Organ przekazujący akta nie ma obowiązku tworzenia kopii akt postępowania. To organ organizuje swoją pracę tak, by wypożyczenie akt sprawy nie wpływało na prowadzone postępowanie, o czym W. B. był informowany odrębnym pismem. W latach 2013 -2019, tj. w czasie prowadzonego postępowania egzekucyjnego dochodziło w organie do zmian kadrowych na stanowisku obsługującym postępowania egzekucyjne. Nastąpiła także zmiana osoby pełniącej funkcję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. Fluktuacja kadry pracowniczej, a co za tym idzie konieczność zapoznawania się nowych osób z obszernymi aktami sprawy, doprowadziło do sytuacji, iż organ nie jest w stanie ustalić osób bezpośrednio winnych zaistniałej sytuacji przeciągającego się, zdaniem W. B., postępowania. Organ wyjaśnił, że Skarżący w październiku 2018 roku złożył dwa pisma jako ponaglenie. Organ zakwalifikował je jako działanie dwutorowe Skarżącego. Jedno z pism zakwalifikowano jako ponaglenie w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, drugie natomiast jako skargę złożoną w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wystosowanie przez organ pisma z dnia 28 listopada 2018 roku z zapytaniem o sprecyzowanie podstawy złożonego wniosku miało na celu dokładne wyjaśnienie intencji wnoszącego, czego wnoszący nie zrobił, i organ rozpoczął procedurę skargową w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W. B. złożył zażalenie na wydane przez organ postanowienie z dnia 28 grudnia 2018 roku znak: [...] Organ II instancji postanowieniem nr [...] z dnia 2 kwietnia 2019 roku znak: uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie w tej sprawie.
Organ wyjaśnił też stanowisko, że w razie rzeczywistego, nagłego uaktywnienia się osuwiska, o którym pisze skarżący, masa ziemi wypełniona gruzem pochodzącym z rozbiórki basenu stanowi o większym zagrożeniu dla posesji znajdujących się poniżej. Basen został zburzony w sposób nie właściwy. W obecnym stanie faktycznym, gdy miejsce basenu wypełnione jest gruzem wielkogabarytowym wydaje się być niecelowym zastanawianie się nad tym, czy był on budowlą oporowa czy nie, taki zarzut mógłby zostać podniesiony w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T nakazującej rozbiórkę, czego zobowiązany nie zrobił. Rozebrał natomiast ściany basenu, a powstały gruz umieścił wewnątrz komory. Zaistniała sytuacja, gdy skarżący sam cały czas podkreśla, że grunt obsuwa się, utwierdza organ w przekonaniu, iż dążenie do całkowitego oczyszczenia mas ziemi z gruzu jest postępowaniem właściwym. Mając na względzie przekrój geologiczny gruntu na działce nr [...] w miejscowości R., gm. Z. oraz stwierdzenie geologów, że w pierwszej kolejności może zacząć zsuwać się nasypany fragment ziemi, który nie stworzył zawartej całości z gruntem rodzinnym, należy pamiętać, że wraz z betonowymi pozostałościami basenu stwarza ogromne niebezpieczeństwo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżący wyczerpał wymogi formalne w zakresie trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż złożył stosowne ponaglenie do organu wyższego stopnia, co potwierdził również organ w odpowiedzi na skargę.
Sporna bezczynność przejawiająca się w niezakończeniu postępowania egzekucyjnego, w szczególności w niepodejmowaniu wymaganych przepisami czynności w celu skutecznego zakończenia tego postępowania, w efekcie niezałatwienia w terminie sprawy, w ocenie Sądu, wystąpiła w toku postępowania przed skarżonym organem, co w sposób oczywisty wynika z akt sprawy, w tym szeregu okoliczności podniesionych w skardze i stwierdzonych przez Sąd, a także organ nadrzędny nad skarżonym organem tj. MWINB w K., w postanowieniu nr [...]. z dnia 26 listopada 2018r. (k. 14-17). O ile rzeczywiście, jak słusznie co do zasady wskazuje organ, obowiązuje ogólna zasada w postępowaniu egzekucyjnym, iż kończy je wyegzekwowanie obowiązku czy to o charakterze pieniężnym czy niepieniężnym, to jednak przy ostatnim wskazanym rodzaju egzekucji nieprawidłowym jest ograniczanie się jedynie do oczekiwania, że zobowiązany obowiązek w tym przypadku nakaz rozbiórki, wykona sam, bez wykorzystania przez organ egzekucyjny wszystkich dostępnych środków prawnych w celu skutecznego wyegzekwowania takiego obowiązku w postaci m.in. grzywny w celu przymuszenia czy wykonania zastępczego na koszt zobowiązanego, które wprost wynikają z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednich regulacji dotyczących rozbiórki obiektów budowlanych. W kontrolowanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżący wielokrotnie dawał wyraz w toku postępowania braku woli i możliwości zadośćuczynienia nakazowi rozbiórki, szczególnie ze względu na aspekt zagrożenia osób czy mienia w związku z kwestią osuwiskową, czy też dotyczącą powiązanymi z tym okolicznościami braku możliwości samodzielnego faktycznego realizowania rozbiórki (usunięcia) pozostałego gruzu bez udziału specjalistycznej wiedzy geologicznej. Pomimo tego skarżony organ nie dokonywał stosownych i wymaganych czynności zgodnie z przepisami regulującymi tego typu rozbiórkę, celem jej skutecznego zrealizowania, ograniczając się do działań samego skarżącego, w efekcie pozostając w bezczynności w tym zakresie, co prowadzi do uwzględnienia skargi i orzeczenia jak pkt I i II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. Nadto bezczynność wynika także wprost z szeregu stwierdzonych nieprawidłowości w w/w postanowieniu MWINB w K. nr [...]. z dnia 26 listopada 2018r. W szczególności w rozstrzygnięciu tym stwierdzono, iż na podstawie przekazanych przez PINB wyjaśnień i dokumentów organ ten pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy. Dopiero postanowieniem z dnia 6 listopada 2018 r. PINB wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy, w ciągu dwóch miesięcy od zwrotu akt przez Sąd Rejonowy w T., któremu PINB przekazał m.in. akta postępowania egzekucyjnego znak: [...] w związku z pismem w/w Sądu z dnia 7 czerwca 2018 r. W ocenie MWINB organ I instancji po doręczeniu mu postanowienia organu nr [...] z dnia 13 grudnia 2017 r. znak: [...] wraz z aktami postępowania egzekucyjnego działał przewlekle. Jak wynika z wyjaśnień PINB organ ten mimo dysponowania aktami sprawy do czerwca 2018 r. nie podejmował w tym czasie żadnych czynności celem ponownego rozpatrzenia sprawy z wniosku M. B. i W. B. z dnia 10 lipca 2013 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Opisane okoliczności spowodowały niezasadne przedłużenie postępowania egzekucyjnego, w tym także doprowadziły do nie dokonania stosownych i wymaganych czynności zgodnie z przepisami regulującymi sporną rozbiórkę, celem skutecznego jej zrealizowania i tym samym zakończenia postępowania egzekucyjnego. Fakt wypożyczenia akt przedmiotowego postępowania egzekucyjnego Sądowi Rejonowemu w T. nie usprawiedliwia opóźnienia organu w rozpatrzeniu sprawy. Zgodnie poglądem z ugruntowanym w orzecznictwie brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować pracę tak, by być w posiadaniu albo samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwania na zwrot akt jest bezczynnością (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt: IV SA/Po 1075/12). Przewlekłego działania organu w załatwieniu sprawy nie usprawiedliwiają też przyczyny organizacyjne lub kadrowe leżące po stronie organu, które skarżony organ ogólnie wskazuje. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą jednostki. Przyczyny te mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie intensywności naruszenia prawa - naruszenia rażącego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z nią 9 listopada 2017 r. sygn. akt: II SAB/Go 72/17).
Sąd obowiązany jest orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uwzględniając wskazane przez PINB okoliczności - tj. niedysponowanie aktami postępowania egzekucyjnego przez długi okres czasu, znaczną ilość postępowań administracyjnych prowadzonych przez PINB, skomplikowanie postępowania rozbiórkowego związane z kwestią osuwiskową, Sąd uznał, iż takie naruszenie prawa w badanej sprawie nie nastąpiło. Naruszenie takie występuje bowiem wtedy, gdy bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy i bez wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe (szczególne) cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe (typowe) naruszenie. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, co w kontrolowanej sprawie nie nastąpiło. Zatem stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając to na względzie Sąd orzekł jak w pkt III wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt IV wyroku).