II SAB/KE 99/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielce2022-12-07
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościodszkodowanieprzewlekłość postępowaniaadministracja publicznaterminyprawo administracyjneWSAStarosta

WSA w Kielcach zobowiązał Starostę do rozpatrzenia sprawy odszkodowania za nieruchomość w terminie 30 dni, stwierdzając przewlekłość postępowania, ale bez rażącego naruszenia prawa.

Skarga J. K. dotyczyła przewlekłego prowadzenia przez Starostę postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą z mocy prawa nieruchomość. Sąd administracyjny uznał, że Starosta dopuścił się przewlekłości, zobowiązując go do załatwienia sprawy w terminie 30 dni. Jednocześnie sąd stwierdził, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę wyjaśnienia organu dotyczące braku środków, konieczności wyłonienia rzeczoznawcy majątkowego w trybie zamówień publicznych oraz problemów z terminowością wykonania operatu szacunkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach rozpoznał skargę J. K. na przewlekłe prowadzenie przez Starostę postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Gminy. Skarżąca wskazała na długotrwałe niezałatwienie sprawy, mimo wcześniejszego stwierdzenia przez Wojewodę uzasadnionego ponaglenia na przewlekłość. Sąd, analizując przedstawiony stan faktyczny, uznał, że Starosta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, naruszając przepisy K.p.a. dotyczące terminów załatwiania spraw. W związku z tym, zobowiązał Starostę do rozpatrzenia sprawy w terminie 30 dni od doręczenia odpisu wyroku. Jednocześnie, sąd ocenił, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniono to tym, że organ podejmował szereg czynności, a zwłoka wynikała z obiektywnych przyczyn, takich jak brak środków finansowych, konieczność przeprowadzenia procedury zamówień publicznych na wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego oraz problemy z terminowością wykonania operatu szacunkowego przez wybranego wykonawcę. Sąd podkreślił, że przy ocenie rażącego naruszenia prawa należy brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a nie tylko proste zestawienie terminów. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Starosta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Postępowanie nie zostało zakończone w ustawowych terminach, mimo wielokrotnych przedłużeń i deklaracji organu. Organ uchybił przepisom K.p.a. dotyczącym terminów załatwiania spraw i zasady szybkości postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności w określonym terminie i stwierdza, czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza jednocześnie, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 35 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.

k.p.a. art. 35 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

k.p.a. art. 36 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw.

Pomocnicze

k.p.a. art. 12 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 37 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania może być wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz strony.

u.g.n. art. 98 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przejście z mocy prawa nieruchomości na własność gminy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie odszkodowawcze w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób długotrwale nieuzasadniony, opieszale, w tempie nieznajdującym usprawiedliwienia w jego złożoności i charakterze, nieefektywnie, w dużych odstępach czasu. nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 K.p.a. nie jest usprawiedliwiona. nie sposób stwierdzić, aby przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza że w załącznikach do odpowiedzi na skargę organ udokumentował, że kilkukrotnie próbował wyegzekwować od rzeczoznawcy majątkowego uzyskanie powierzonych do wykonania operatów szacunkowych.

Skład orzekający

Sylwester Miziołek

przewodniczący sprawozdawca

Beata Ziomek

członek

Krzysztof Armański

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia przewlekłości postępowania administracyjnego oraz kryteriów oceny rażącego naruszenia prawa w kontekście opóźnień spowodowanych przez wykonawców zewnętrznych (rzeczoznawców majątkowych)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opóźnień w postępowaniach odszkodowawczych za nieruchomości, gdzie organ napotyka trudności z zewnętrznymi wykonawcami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje częsty problem przewlekłości postępowań administracyjnych i pokazuje, jak sąd ocenia odpowiedzialność organu, gdy opóźnienia wynikają z działań podmiotów trzecich.

Przewlekłe postępowanie o odszkodowanie za nieruchomość: czy problemy z rzeczoznawcą zwalniają organ z odpowiedzialności?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Ke 99/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Krzysztof Armański
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1, art. 53 § 2b , art. 149 § 1a , art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35, art. 36 § 1, art. 12 § 1, art. 7 i art. 77 § 1, art. 37 § 1, art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość I. zobowiązuje Starostę [...] do rozpatrzenia sprawy znak: [...] dotyczącej ustalenia – na wniosek J. K. – odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy [...], prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [...], położonych w miejscowości [...] – w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że Starosta [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty [...] na rzecz J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 13.09.2022 r. J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie znak: [...] w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość. Skarżąca wskazała, że postanowieniem z 25.05.2022 r. – wydanym po rozpatrzeniu jej ponaglenia z 26.04.2022 r. na przewlekłość Starosty [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy [...], prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...], wydzielone z działek nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającej podział – Wojewoda [...]:
1. uznał ponaglenie za uzasadnione,
2. stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
3. odstąpił od wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, z uwagi na ustalony przez Starostę [...] termin - do 31.08.2022 r.
4. zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości oraz podjęcie środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości.
Obecnie, Starosta [...], pomimo ustalenia terminu zakończenia postępowania, do dnia złożenia skargi, nie poinformował strony o powołaniu podmiotu uprawnionego do sporządzenia operatu szacunkowego ustalającego odszkodowania za ww. nieruchomość – co uzasadniało wniesienie (po ponagleniu) skargi, zwłaszcza że Wojewoda [...] stwierdził, że postępowanie odszkodowawcze jest prowadzone w sposób długotrwale nieuzasadniony, w tempie nieznajdującym usprawiedliwienia w jego złożoności i charakterze, nieefektywnie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uznanie, że przewlekłość prowadzonego postępowania ma miejsce z naruszeniem prawa, gdyż zwłoka w załatwianiu sprawy jest znaczna, będąc efektem zaniechania organu I instancji, które należy zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia i jednocześnie lekceważenie strony. W sprawie ma miejsce wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, pozornych i długotrwale nieuzasadnionych.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując że niewydanie w sprawie stosownej decyzji w wyznaczonym terminie nie nosi cech celowego, zamierzonego unikania załatwienia sprawy i nie stanowi lekceważenia praw strony, domagającej się podjęcia czynności. Organ podejmuje bowiem działania mające na celu jak najszybsze uzyskanie wymaganych prawem dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) ww. działki mocy prawa przeszły na własność Gminy [...], szczegółowo opisując prowadzone postępowanie, w którym 8.12.2021 r. organ zawiadomił strony o postępowaniu wszczętym na wniosek J. K. w sprawie ustalenia odszkodowania za działki gruntu przejęte z mocy prawa na rzecz Gminy [...], powstałe w wyniku zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości ww. decyzją z [...] Z uwagi na zaangażowanie w 2021 r. wszystkich środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań z przedmiotowego zakresu przez Starostę [...] wystąpiono z pismem z dnia 7.10.2021 r. do Wojewody [...]ego o przekazanie dodatkowych dotacji przeznaczonych m.in. na pozyskanie operatu szacunkowego do niniejszego postępowania. W dniu 10.01.2022 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynęło pismo J. K. o negatywnym zakończeniu negocjacji dotyczących odszkodowania za grunty stanowiące własność Gminy [...] – wobec czego organ podjął czynności zmierzające do pozyskania w trybie zamówień publicznych operatu szacunkowego, celem oszacowania przedmiotem sprawy działek i ustalenia wysokości należnego odszkodowania. Pismem z 13.10.2021 r. Wojewoda [...] poinformował, że w projekcie budżetu na 2022 r. na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej zostaną zabezpieczone środki finansowe na realizację zadań z zakresu nieruchomościami w roku 2022; odpowiednie środki zostały przekazane Staroście [...]emu w 2022 r. – wobec czego można było przystąpić do procedury pozyskania niezbędnej dokumentacji dowodowej. Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego opracował opis przedmiotu zamówienia dotyczącego m.in. realizacji zadania polegającego na oszacowaniu wartości ww. nieruchomości gruntowej i przekazał w 30.03.2022 r. dokumentację niezbędną do przeprowadzenia przetargu w trybie zamówień publicznych do Wydziału Strategii i Rozwoju Referat zamówień publicznych. Pismem z 6.05.2022 r. organ zawiadomił strony o konieczności pozyskania operatu szacunkowego w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych, jednocześnie w związku z ponagleniem J. K. z dnia 26.04.2022 r. przesłano akta sprawy do Wojewody. W dniu 19.05.2022 r. na stronach BIP Starostwa Powiatowego opublikowane zostało ogłoszenie o prowadzonym postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na wykonanie wyceny ww. nieruchomości. Otwarcie ofert i wyłonienie w trybie przetargu rzeczoznawcy majątkowego nastąpiło 27.05.2022 r., a podpisanie umowy z rzeczoznawcą majątkowym nastąpiło 30.06.2022 r., przy czym został zakreślony termin 50 dni na wykonanie operatu szacunkowego tj. do 19.08.2022 r.
Opisując końcowy etap postępowania organ podkreślił, że do 19.08.2022 r. rzeczoznawca majątkowy nie złożył całości dokumentacji dotyczącej ww. umowy, wobec czego zgodnie z § 3 ust. 13 zawartej umowy brak było podstaw do odbioru realizowanego zlecenia. W konsekwencji pismem z 20.09.2022 r. Starosta [...] poinformował Wojewodę [...]ego, że w przedmiotowej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna w ustalonym terminie, tj. do 31.08.2022 r. z powodu nieterminowej realizacji przedmiotu zamówienia przez rzeczoznawcę majątkowego i wiążących przepisów umowy zawartej z tym wykonawcą. W dniu 14.09.2022 r. wysłano do skarżącej zawiadomienie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, z wyjaśnieniem, że materiał dowodowy w sprawie zgodnie z § 4 pkt 2 umowy z rzeczoznawcą majątkowym uprzednio musi podlegać protokolarnemu odbiorowi. W międzyczasie, w toku sprawy, organ kilkukrotnie podejmował kroki mające na celu wyegzekwowanie od do rzeczoznawcy majątkowego wykonania ww. umowy i uzyskania innych wycen:
- 13.09.2022 r. do rzeczoznawcy majątkowego wysłano wezwanie, zobowiązujące do dostarczenia – w trybie pilnym, w terminie 7 dni – całości zleconego zamówienia w związku z upływem 19.08.2022 r. uprzednio wyznaczonego terminu (k. 12 akt sądowych);
- prowadzono drogą mejlową korespondencję z rzeczoznawcą majątkowym w celu weryfikacji i poprawy zaistniałych błędów w operatach szacunkowych z poszczególnych części przedmiotu zamówienia, składanych po terminie przez wykonawcę do siedziby Zamawiającego (k. 14-23 akt sądowych).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z treścią art. 35 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia – stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia – zgodnie z wymogami art. 53 § 2b p.p.s.a. J. K. uprzednio złożyła bowiem – w trybie art. 37 § 1 K.p.a. – ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Starostę [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy [...], prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [...] położone w miejscowości [...], gm. [...], wydzielone z działek nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] znak: [...] zatwierdzającej podział.
W rezultacie, postanowieniem z 25.05.2022 r. Wojewoda [...]:
1. uznał ponaglenie za uzasadnione,
2. stwierdził, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
3. odstąpił od wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, z uwagi na ustalony przez Starostę [...] termin - do 31.08.2022 r.
4. zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych przewlekłości oraz podjęcie środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości.
Odnosząc się do zaistniałej przewlekłości postępowania Wojewoda [...] stwierdził, że postępowanie odszkodowawcze w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób długotrwale nieuzasadniony, opieszale, w tempie nieznajdującym usprawiedliwienia w jego złożoności i charakterze, nieefektywnie, w dużych odstępach czasu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, to jest ewentualnej kwalifikacji przewlekłości jako rażącego naruszenia prawa.
Przenosząc powyższe rozważania do szczegółowo opisanego w odpowiedzi na skargę stanu faktycznego, niekwestionowanego przez skarżącą, Sąd uznał, że w sprawie znak: [...], dotyczącej ustalenia – na wniosek J. K. – odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy [...], prawa własności nieruchomości stanowiących działki nr [...], położonych w miejscowości [...], gm. [...], Starosta [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, pomimo przekazania Staroście [...]emu przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w dniu 3.12.2021 r. wniosku J. K. z 12.11.2021 r. i zawiadomienia z 8.12.2021 r. strony o wszczęciu postępowania, przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania nie zostało dotychczas zakończone. Organ uchybił cyt. wyżej przepisom art. 35 § 1 i 3 K.p.a., określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie, zdaniem Sądu, niewątpliwie podważa wyrażoną w art. 12 K.p.a. zasadę szybkości postępowania, zwłaszcza w kontekście znajdującego oparcie w przepisach u.g.n. żądania wnioskodawczyni ustalenia odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy [...] prawa własności nieruchomości stanowiących działki, będące wydzielone na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział.
Uzasadniając powyższe stanowisko należy wskazać, że pomimo zawartej w zawiadomieniu z 8.12.2021 r. informacji o tym, że postępowanie zostanie zakończone do dnia 31.03.2022 r., organ nie dochował ustawowego terminu. Dopiero bowiem zawiadomieniem z 14.04.2022 r. (czyli po 14 dniach od deklarowanego pierwotnie terminu zakończenia postępowania), dokonał przedłużenia terminu załatwienia sprawy, wskazując na "31.07.2001 r.". Tym samym skarżąca nie została prawidłowo i zgodnie z art. 36 K.p.a. powiadomiona o przedłużeniu terminu postępowania, gdyż przedłużenia dokonano już po upływie wskazanego terminu tj. po dniu 31.03.2022 r., ponadto podany nowy termin został błędnie określony na dzień 31.07.2021 r. W kolejnym zawiadomieniu z 6.05.2022 r. Starosta [...] poinformował stronę o konieczności pozyskania operatu szacunkowego, wskazując że sprawa zostanie załatwiona w terminie nie dłuższym niż do 31.08.2022 r. – który to termin również nie został dotrzymany.
Z odpowiedzi na skargę z 28.10.2022 r. wynika bowiem, że sprawa z wniosku skarżącej, przekazanego Staroście [...]emu 3.12.2021 r., nadal nie została załatwiona. W aktach sądowych znajduje się jedynie skierowane do strony zawiadomienie z 8.11.2022 r. o prawie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (k. 42). Brak natomiast informacji o podjęciu w sprawie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co budzi uzasadniony sprzeciw skarżącej.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, że nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 K.p.a. nie jest usprawiedliwiona. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 K.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 K.p.a.) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 K.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa".
W tym kontekście nie może być żadnych wątpliwości, że omawiane postępowanie było prowadzone w sposób opieszały, z przekroczeniem deklarowanych i kilkukrotnie wydłużanych terminów jej załatwienia. W konsekwencji należało zobowiązać Starostę [...] do rozpatrzenia – w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku – sprawy z wniosku skarżącej o ustalenie wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa nieruchomości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przechodząc do art. 149 § 1a p.p.s.a. należy zauważyć, że organ uzasadniając wszystkie zawiadomienia o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, wydawane na podstawie art. 36 § 1 K.p.a., wskazywał na konieczność wykonania operatu szacunkowego przedmiotowej nieruchomości, w odniesieniu do którego wyłonienie wykonawcy i końcowe sporządzenie wyceny legło u podstaw przewlekłego prowadzenia postępowania. W tym zakresie w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że z uwagi na zaangażowanie w 2021 r. wszystkich środków finansowych przeznaczonych na realizację zadań z przedmiotowego zakresu przez Starostę [...], wystąpiono z pismem z dnia 7.10.2021 r. do Wojewody [...]ego o przekazanie dodatkowych dotacji przeznaczonych m.in. na pozyskanie operatu szacunkowego do niniejszego postępowania. W odpowiedzi z 13.10.2021 r. Wojewoda [...] poinformował, że w projekcie budżetu na 2022 r. na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej zostaną zabezpieczone środki finansowe na realizację zadań z zakresu nieruchomościami w roku 2022 – które zostały przekazane Staroście [...] w 2022r. Po wyłonieniu w trybie przetargu rzeczoznawcy majątkowego 27.05.2022 r., podpisano stosowną umowę 30.06.2022 r., przy czym organ zabezpieczył terminową i prawidłową realizację zadania poprzez zakreślenie terminu 50 dni na wykonanie operatu szacunkowego (tj. do 19.08.2022 r.), z zastrzeżeniem że odbiór dokumentacji nastąpi na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego (§ 3 ust. 13 umowy). Pomimo tego, pismem z 20.09.2022 r. Starosta [...] poinformował Wojewodę [...]ego, że w przedmiotowej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna w ustalonym terminie, to jest do 31.08.2022 r., z uwagi na nieterminową realizację przedmiotu zamówienia przez rzeczoznawcę majątkowego.
Uwzględniając powyższe, nie sposób stwierdzić, aby przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza że w załącznikach do odpowiedzi na skargę organ udokumentował, że kilkukrotnie próbował wyegzekwować od rzeczoznawcy majątkowego uzyskanie powierzonych do wykonania operatów szacunkowych – w związku z upływem terminu na jego realizację 19.08.2022 r. Mianowicie, Starosta [...] wysłał 13.09.2022 r. do rzeczoznawcy zobowiązanie do dostarczenia – w trybie pilnym, w terminie 7 dni – całości zleconego zamówienia, (k. 12 akt sądowych). Ponadto, w toku postępowania cały czas prowadzona była mejlowa korespondencja z rzeczoznawcą majątkowym w celu weryfikacji i poprawy zaistniałych błędów (k. 14-23 akt sądowych).
Natomiast o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 23.10.2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).
Taka sytuacja nie występuje jednak w omawianym postępowaniu, gdyż organ podejmował szereg czynności w sprawie, a zwłoka w wydaniu rozstrzygnięcia była początkowo spowodowana brakiem środków na sporządzenie operatu szacunkowego, koniecznością zebrania odpowiedniej dokumentacji, przeprowadzenia przetargu w trybie zamówień publicznych, a później problemami z wyegzekwowaniem jego terminowej realizacji przez rzeczoznawcę, z którym podpisano stosowną umowę. W tym kontekście nie sposób również uznać, że organ zajmował się sprawą pozornie. Ponadto, pomimo tego, że trud organizacyjny związany z obowiązkiem rozpoznania jednocześnie wielu spraw o odszkodowania za szereg nieruchomości obciąża organ, a wielość spraw sama w sobie nie jest usprawiedliwieniem niesprawności w podejmowaniu czynności procesowych, to nie można przy ocenie tych działań z pola widzenia stracić okoliczności, które pozostają poza wpływem organu. Z wyjaśnień Starosty wynika, że sporządzenia operatów szacunkowych w konkretnej sprawie, było uzależnione od przekazania środków finansowych pochodzących z budżetu Państwa przeznaczonych na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Przy wyborze rzeczoznawcy majątkowego organ zobowiązany był do zastosowania ustawy Prawo zamówień publicznych, a następnie, pomimo wezwań do złożenia zamówionej dokumentacji, napotkał na problemy leżące po stronie wykonawcy. Natomiast przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, bierze się pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, ale całokształt okoliczności sprawy, jej charakter i zakres czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, których przeprowadzenie nie jest zależne wyłącznie od woli i starań organu. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia, aby można mówić o rażącym naruszeniu prawa.
W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że niezałatwienie sprawy w ustawowych termach, pomimo tego, że jest oczywiste, nie mogło być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono jak w pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które składał się wpis sądowy, uiszczony w kwocie 100 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI