II SAB/Ke 84/23

II SAB/Ke 84/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /sprawozdawca/
Krzysztof Armański
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 52 par. 1-2, art. 53 par. 2b, art. 50 par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28, art. 64 par. 2, art. 32, art. 33 par. 1-3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie przyznania zasiłku celowego (wniosek z dnia 22 marca 2023 r.) oddala skargę.
Uzasadnienie
II SAB/Ke 84/23
Uzasadnienie
W dniu 2 czerwca 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS) w Dwikozach wpłynęła skierowana do tut. Sądu skarga R. S. na bezczynność Kierownika ww. Ośrodka w przedmiocie nierozpatrzenia m.in. wniosku z 22 marca 2023 r. o udzielenie pomocy jego ojcu Z. S . Wniósł o zasądzenie od organu grzywny i rekompensaty pieniężnej. Wyjaśnił, że ojciec wielokrotnie ustnie i pisemnie upoważniał go do reprezentowania w postępowaniach o udzielenie pomocy. Organ nie honorował jednak tych pełnomocnictw. Pracownik socjalny wymuszał na ojcu ich wycofywanie, informował go, że zostanie ubezwłasnowolniony i umieszczony w domu opieki, jeśli nie podpisze przedstawionych mu oświadczeń. Do skargi dołączono kserokopię pełnomocnictwa z 3 kwietnia 2023 r., z której wynika, że Z. S. upoważnia skarżącego do jego reprezentowania przed organami pomocy społecznej w Dwikozach i sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę Kierownik OPS w Dwikozach wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w 2023 r. R. S. złożył do Ośrodka kilka wniosków o pomoc dla ojca, m.in. wniosek z 22 marca 2023 r., w których wystąpił o udzielenie pomocy swemu ojcu Z. S . W odniesieniu do ww. wniosku wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Kolegium rozpatrzyło ponaglenie postanowieniem z 11 maja 2023 r.
Organ wyjaśnił, że w trakcie prowadzenia postępowania wzywał skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa na piśmie, z którego wynikać będzie, że jest umocowany do reprezentowania Z. S . Skarżący nie przedłożył w wyznaczonym terminie żądanego dokumentu. Co więcej, w piśmie z 22 marca 2023 r. Z. S. oświadczył na piśmie, że nie udzielił synowi ustnie, ani na piśmie pełnomocnictwa. W konsekwencji, organ pozostawił wniosek z 22 marca 2023 r. bez rozpoznania.
Organ wskazał, że skarżący nie zamieszkuje wspólnie z ojcem, nie świadczy mu pomocy, natomiast występuje regularnie o udzielenie ojcu pomocy przez OPS w Dwikozach. Tymczasem Z. S. wielokrotnie nie wyrażał zgody na udzielenie mu pomocy z wniosków syna, nie jest ubezwłasnowolniony i jest władny sam podejmować decyzje. Do 14 kwietnia 2023 r. przebywał w szpitalu w Sandomierzu, gdzie miał zapewnione niezbędne potrzeby życiowe. Po opuszczeniu szpitala OPS za każdym razem po nadesłaniu przez skarżącego wniosku o pomoc dla ojca podejmuje działania mające na celu ustalenie sytuacji Z. S. i udzielał mu pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy (bezczynność organu) została ona rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego Sąd był uprawniony na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej Ppsa.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 Ppsa uprawniony jest do orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 Ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 53 § 2b Ppsa skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszym przypadku takie ponaglenie zostało wniesione i rozpatrzone przez SKO w Kielcach postanowieniem z 11 maja 2023 r., uznającym ponaglenie za nieuzasadnione.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w związku z pozostawieniem bez rozpatrzenia wniosku skarżącego z 22 marca 2023 r. Zgodnie z art. 64 § 2 Kpa, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie R. S. jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi w świetle art. 50 § 1 Ppsa, zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu odbiega w swym znaczeniu od zakresu "interesu prawnego", o jakim mowa w art. 28 Kpa, który odnosi się przede wszystkim do uprawnień i obowiązków opartych na prawie materialnym. Znaczenie interesu prawnego z art. 50 § 1 Ppsa jest szersze, może bowiem obejmować także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 Ppsa może być zatem nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego lub ustrojowego (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62, s. 27, i wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. II OSK 2019/06).
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z 22 marca 2023 r. zwrócił się o udzielenie pomocy swojemu ojcu Z. S . W odpowiedzi na ten wniosek, Kierownik OPS w Dwikozach 27 marca 2023 r. wezwał skarżącego w trybie art. 64 § 2 Kpa do uzupełnienia – w terminie 7 dni pod rygorem "pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia" – wniosku poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, z którego wynikać będzie umocowanie do reprezentowania Z. S . Z uwagi na bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu (wezwanie zostało doręczone skarżącemu poprzez platformę ePuap 27 marca 2023 r.), pismem z dnia 19 kwietnia 2023 r. organ zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
W ocenie Sądu sposób postępowania organu był prawidłowy. Należy podkreślić, że celem wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania, jest wymuszenie na stronie, by ta usunęła przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak wymaganego od strony działania (por. wyrok NSA z 14 września 2018 r., sygn. II OSK 1914/18).
Skarżący we wniosku z 22 marca 2023 r. zwrócił się o udzielenie pomocy na rzecz swojego ojca. Skoro więc wniosek ten nie dotyczył sprawy własnej skarżącego, organ prawidłowo uznał, że skarżący występuje w imieniu swojego ojca, jako jego pełnomocnik. Zgodnie z art. 32 Kpa strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Z kolei z art. 33 Kpa wynika, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1), i że pełnomocnik powinien dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis udzielonego pełnomocnictwa (§ 3). Powyższe regulacje nie pozostawiają wątpliwości, że pełnomocnik ma obowiązek przedłożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2832/18). Aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu w świetle art. 33 § 2 Kpa musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu, zaś informacja ta powinna znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 14 maja 2019 r., sygn. I GSK 219/19).
Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do wniosku o udzielenie pomocy społecznej, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ władny jest merytorycznie rozpatrzyć wniosek. Zatem prawidłowo organ wezwał skarżącego do przedstawienia pełnomocnictwa do działania w imieniu ojca. Wezwanie z 22 marca 2023 r. było sformułowane w sposób precyzyjny i jasny, skarżący jednak na wezwanie nie odpowiedział. W zaistniałej sytuacji organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy, bowiem wniosek był dotknięty wadą, która nie pozwalała na jego merytoryczne rozpatrzenie. Nieusunięcie braków formalnych wniosku oznacza, że organ nie tylko nie jest zobowiązany, ale nawet nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania administracyjnego. W efekcie nie można przyjąć, że ma obowiązek załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. II GSK 618/22).
Reasumując, pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania, było w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione. Skarżący nie przedstawił żądanego przez organ dokumentu pełnomocnictwa. To z kolei oznacza, że organowi nie można postawić zarzutu bezczynności, zwłaszcza że podjął wymagane prawem czynności z zachowaniem wynikających z art. 35 § 1 i 3 Kpa terminów załatwiania spraw. Organ bowiem wezwał skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa, co było uzasadnione faktem wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy nie samemu skarżącemu, ale jego ojcu, a wobec braku uzupełnienia tego braku poinformowano wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania – jak to wynika z art. 64 § 2 Kpa.
Pozostawienie podania bez rozpoznania jest czynnością materialno-techniczną. Nie wymaga zatem wydania decyzji administracyjnej. O pozostawieniu podania bez rozpoznania należy zawiadomić wnoszącego podanie, co organ uczynił w piśmie z 19 kwietnia 2023 r.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.