II SAB/KE 81/25

II SAB/Ke 81/25 - Postanowienie WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-09-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, art. 58 par. 1 pkt 1, art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. B. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Łagów w przedmiocie wykupu nieruchomości postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2025 r. do Urzędu Miasta i Gminy w Łagowie wpłynęła skarga S. B. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy Łagów, "w związku z poszerzeniem w 2013 r. drogi gminnej L. [...] (...) w działkę [...] z rażącym naruszeniem prawa bez wykonania uchwały Rady Gminy Łagów bez dokonania wywłaszczenia". Skarżący wniósł o wydanie nakazu dokonania wywłaszczenia przez wykonanie uchwały nr [...] dla działki nr [...] w miejscowości L., gm. Łagów. Wyjaśnił, że w 2016 r. organ odmówił wykupu działki oraz zanegował wytyczone w 2013 r. granice. Wobec powyższego wniósł o wydanie nakazu wykupu w całości działki, która jest uzbrojona w sieć wodociągową za kwotę 36 mln zł, wykupu 3 budynków mieszkalnych znajdujących się na tej działce za kwotę 3 mln zł za każdy budynek, a nadto o zwrot kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, ewentualnie o oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że zawarte w skardze żądanie stanowi powództwo o złożenie zastępczego oświadczenia woli mającego charakter cywilnoprawny i w konsekwencji nie znajduje się w kognicji sądów administracyjnych. Z ostrożności procesowej organ wskazał, że uchwała Rady Gminy Łagów z [...] 2013 r., nr [...], w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa L. nie nakłada na Miasto i Gminę Łagów obowiązku wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi.
Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie,
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3).
Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest zatem dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc polega na niewydaniu aktu lub niepodjęciu czynności określonej w tych przepisach, ewentualnie na przewlekłości w tym zakresie. Skarga na bezczynność lub przewlekłość organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłość przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi (art. 3 § 3).
W świetle powyższego, skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może dotyczyć wyłącznie sprawy, w której organ administracji publicznej, będąc zobligowanym do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. lub prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący zarzuca Burmistrzowi Miasta i Gminy Łagów bezczynność polegającą na niewykupieniu nieruchomości w związku z poszerzeniem drogi gminnej. W świetle przywołanych przepisów przedmiot skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Jednostka samorządu terytorialnego decydując się na ewentualne włączenie nieruchomości do zasobu gminnego nie działa w ramach przypisanych jej kompetencji należących do sfery imperium (a więc jako organ administracji publicznej), ale jako osoba prawna, korzystając z przynależnych jej uprawnień w sferze dominium, z pewnymi ograniczeniami wynikającymi z uregulowań zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji sfinalizowanie tego rodzaju transakcji pomiędzy organem wykonawczym gminy, a podmiotem prywatnym odbywa się w drodze umowy cywilnoprawnej (zawartej w formie aktu notarialnego), a nie jednostronnego władczego aktu z zakresu administracji publicznej. Dlatego też sprawy te jak i zaistniałe w nich spory, stosownie do art. 2 § 1 i § 3 k.p.c., należą do właściwości sądu powszechnego jako sprawy cywilne. Przewidziana natomiast w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest środkiem prawnym, za pomocą którego jednostka może zwalczać dysfunkcjonalność w działaniach organów władzy publicznej prowadzącą do niezałatwiania bez zbędnej zwłoki w sposób prawem przewidziany zawisłej przed nimi sprawy administracyjnej. Ponieważ sprawa wykupu od skarżącego nieruchomości do takich nie należy - nie jest bowiem załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia, czy innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej - kwestia ewentualnie zaistniałej w niej opieszałość nie podlega ocenie sądu administracyjnego.
Podsumowując, należało uznać, że zaskarżona bezczynność nie należy do żadnej kategorii spraw mieszczących się w zakresie objętym kognicją sądu administracyjnego, gdyż brak jest przepisu prawa zobowiązującego organ do wydania określonego aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcia czynności administracyjnej w sprawie indywidualnej.
W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.
Odnosząc się do wniosku organu o obciążenie skarżącego kosztami postępowania, wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku uwzględnienia skargi, zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje od organu. W przepisach p.p.s.a. brak jest natomiast podstaw do zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu od skarżącego, co oznacza, że złożony wniosek w powyższym zakresie jest nieuzasadniony.