II SAB/Ke 73/22

II SAB/Ke 73/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
659
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 156/23 - Wyrok NSA z 2024-03-01
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
stwierdzono przewlekłość prowadzenia postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 37 par. 1 pkt 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 52 par. 1 i 2, art. 134, art. 149 par. 2, art. 200,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 283
art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 77 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] II SAB/Ke 73/22 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi P. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza [...] i Gminy O. w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji; II. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz P. P. sumę pieniężną w kwocie [...](jeden tysiąc) złotych; IV. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz P. P. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Sygn. akt II SAB/Ke [...]
UZASADNIENIE
Pismem z 20 lipca 2022 r. [...] Sp. z o.o.
w T. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w K. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 150 MW ze stacją transformatorową WN/SN, Stacjami SN/nN oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na działce o nr ewid.[...] w obrębie O..
Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. oraz wniósł:
- na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;
- na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej;
- na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 27 sierpnia 2020 r. złożył wniosek
o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego wyżej przedsięwzięcia.
Pomimo, że po upływie blisko dwóch lat od wszczęcia postępowania, stan sprawy w końcu "dojrzał" do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, organ obwieszczeniem z 17 czerwca 2022 r. zawiadomił inwestora o dalszym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy o kolejny miesiąc. Jako przyczynę przedłużenia terminu wskazał skomplikowany charakter sprawy oraz konieczność wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego. Pomimo wniesienia ponaglenia, organ przekroczył wskazany przez siebie termin 18 czerwca i na dzień wnoszenia skargi w dalszym ciągu nie wydał merytorycznej decyzji.
Zdaniem skarżącego, dalsze przedłużanie terminu rozpoznania sprawy jest nieuprawnione. Organ dysponuje postanowieniem, w którym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. (dalej: RDOŚ) uzgodnił realizację i określił środowiskowe warunki dla przedsięwzięcia. Lapidarne określenie "skomplikowania sprawy" nie może stanowić remedium na ciągłe przedłużanie postępowania, szczególnie, że sprawa objęta wnioskiem inwestora nie ma charakteru precedensowego.
Niepokój Skarżącego budzi również fakt, że podczas obrad XLVI Sesji Rady Miejskiej O. w dniu 27 maja 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy podniósł, że dziwi go brak reakcji i protestów w niniejszym postępowaniu i wskazał na swoje obawy dotyczące skali przedsięwzięcia. Burmistrz przypominał zgromadzonym na sesji radnym, że kiedyś na terenie gminy były realizowane inwestycje fotowoltaiczne o mniejszej mocy i "że były z nimi problemy", co wskazuje na negatywny stosunek Burmistrza do przedsięwzięcia i również może być powodem przewlekłości.
Skarżący wyjaśnił, że od 10 sierpnia 2020 r. związany jest z B. D. i S. D. umową dzierżawy nieruchomości gruntowej składającej się z działki nr [...] (obręb O.) objętej wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej. Z tytułu rocznego czynszu dzierżawnego inwestor wypłaca wydzierżawiającym roczny czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł netto + VAT (tzw. czynsz wstępny obejmujący okres od podpisania umowy do dnia rozpoczęcia prac budowlanych). Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ powoduje wydłużenie procesu inwestycyjnego, którego celem jest budowa elektrowni fotowoltaicznych i uzyskiwanie przychodów z tytułu sprzedaży energii. Zwłoka organu skutkuje więc koniecznością wypłaty czynszu dzierżawnego przy jednoczesnej oddalającej się pespektywie osiągania zysków z prowadzonej działalności. Powyższe uzasadnia wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a, świadczenia pieniężnego zgłoszonego w petitum.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie wskazując na wstępie, że skarżący wniósł skargę w sytuacji, kiedy nie było zakończone postępowanie zainicjowane wniesionym ponagleniem, toczące się przed SKO w K.. Podniósł, że 25 lipca 2022 r. wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, którego dotyczył wniosek. Powyższe wskazuje, że wniesienie skargi było przedwczesne, co powinno skutkować jej odrzuceniem.
Organ wskazał, że skarżący prawidłowo opisuje stan faktyczny, lecz zapomina, że:
1) dopiero 15 kwietnia 2022 r. RDOŚ w K. wydał postanowienie, w którym uzgodnił realizację i określił środowiskowe warunki dla przedsięwzięcia,
2) postanowienie to organ otrzymał w dacie wydania i musiał się z nim zapoznać w stosownym czasie,
3) organ niezwłocznie, bo już 6 maja 2022 r., podał do publicznej wiadomości informację o możliwości zapoznania się – w terminie do 6 czerwca 2022 r. –
z dokumentacją sprawy, w tym ze stanowiskiem organów opiniujących, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
4) wnioski społeczeństwa mogły być nadane pocztą do 6 czerwca 2022 r., a zatem organ winien był przez jakiś czas (co najmniej tydzień) oczekiwać na możliwą korespondencję,
5) organ obwieszczeniem z 17 czerwca 2022 r. zawiadomił inwestora o dalszym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy o kolejny miesiąc,
6) w dniu 29 czerwca 2022 r. zaczęły napływać do organu anonimowe informacje o możliwym naruszeniu przepisów o ochronie przyrody,
7) w związku z tym 1 lipca 2022 r. organ przesłał stosowne pytanie do ARiMR,
8) 8 lipca 2022 r. zapytania organu przekazane zostały do Dyrektora Ś. Oddziału ARiMR w K.,
9) 14 lipca 2022 r. organ otrzymał odmowę udzielenia żądanych informacji,
10) nie jest trafny zarzut, że pomimo wniesienia ponaglenia, organ przekroczył wskazany przez siebie termin 18 czerwca i na dzień wnoszenia skargi
w dalszym ciągu nie wydał merytorycznej decyzji,
11) organ obwieszczeniem z 18 lipca 2022 r. zawiadomił inwestora o dalszym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy o kolejny miesiąc,
12) w tym terminie wpłynęło 14 lipca 2022 r. ponaglenie, przekazane do SKO
w dniu 19 lipca 2022 r.
W ocenie organu nie może być mowy, aby zachodziło, spowodowane zaniechaniami lub działaniem organu, przewlekłe prowadzenie postępowania.
Zdaniem organu, skarżący dokonuje nieprawidłowej wykładni stanowiska Burmistrza przedstawionego podczas obrad Rady Miejskiej O. w dniu 27 maja 2022 r. To był tylko opis stanu postępowania. Burmistrz zwrócił jedynie uwagę na to, że przy wielokrotnie mniejszych obszarowo inwestycjach, udział społeczeństwa
w procesie lokalizacyjnym był znaczny. Burmistrz wyrażał zatem racjonalne zdziwienie, że w stosunku do przedsięwzięcia społeczeństwo nie przedstawia żadnego stanowiska i musi uznać, że mieszkańcy akceptują przedsięwzięcie, a jest to ostatni moment na wyrażenie stanowiska.
W ocenie organu nawet gdyby uznać, że dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, to nie miało ono miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest też niczym uzasadniony wniosek o przyznanie na rzecz skarżącego świadczenia pieniężnego. Skarżący nie przedstawił umowy dzierżawy łączącej go
z właścicielami nieruchomości, jednakże, zdaniem organu, nie ponosi on szkody, gdyż zapewne prowadzi na nieruchomości działalność rolniczą zgodnie z jej przeznaczeniem.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., zakres przedmiotowy skarg na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 – 4 tej ustawy.
Zaskarżenie bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania) organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Przed merytorycznym rozpoznaniem wniesionej w niniejszej sprawie skargi Sąd stwierdził, że spełnia ona wymogi formalne, gdyż została poprzedzona ponagleniem wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W świetle art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wniesienie ponaglenia oznacza, że wyczerpano przewidziane w postępowaniu administracyjnym środki zaskarżenia, co otwiera drogę do sądowej kontroli zarzucanej organowi przewlekłości (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Odnosząc się do wniosku o odrzucenie skargi wyjaśnić należy, że bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż na datę jej wniesienia postępowanie zainicjowane złożonym ponagleniem nie było zakończone. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że jeżeli wolą strony jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego, może to zrobić nie czekając ani na rozpoznanie przez organ ponaglenia ani też na upływ terminu do jego rozpoznania (por. wyroki: WSA we Wrocławiu z 6 maja 2020 r., III SAB/Wr [...], LEX nr 3110988; WSA w Kielcach z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ke [...], Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK [...], dostępne na stronie [...]).
Sąd ustalił również, że skarga została wniesiona przed wydaniem przez Burmistrza Miasta i Gminy decyzji kończącej postępowanie w I instancji. Jest to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS [...] (ONSAiWSA [...]/34), wedle której skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, poprzedzona ponagleniem, wniesiona po jego zakończeniu, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z akt administracyjnych wynika, że 25 lipca 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzję znak: [...] Tego samego dnia do Urzędu Miasta i Gminy w O. wpłynęła rozpatrywana w tej sprawie skarga (k. 54 akt sądowych). Przesłana Sądowi koperta wskazuje natomiast na to, że skarga została nadana
w urzędzie pocztowym 20 lipca 2022 r., a więc 5 dni przed wydaniem decyzji (k. 67 akt sądowych). Zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Tym samym skarga została wniesiona przed zakończeniem - w I instancji - postępowania zainicjowanego wnioskiem z 27 sierpnia 2020 r., w związku z czym brak jest podstaw do jej odrzucenia.
Przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy należy na wstępie wskazać, że organy administracji obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Przewlekłe prowadzenie postępowania należy traktować jako stan sprawy,
w którym organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wtedy, gdy organowi administracji będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Przewlekłość wynika z opieszałych, niesprawnych i nieskutecznych działań organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. W tej samej kategorii należy także postrzegać nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK [...], wyrok WSA w Białymstoku z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Bk [...], dostępne jak wyżej).
Na podstawie przesłanych akt administracyjnych Sąd ustalił następujący stan sprawy.
Wnioskiem datowanym na 27 sierpnia 2020 r. (data wpływu do organu 31 sierpnia 2020 r.) skarżący zwrócił się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji fotowoltaicznej o mocy do 150 MW ze stacją transformatorową WN/SN, Stacjami SN/nN oraz niezbędną infrastrukturą techniczną na działce o nr ewid.[...]
w obrębie O..
9 września 2020 r. organ wydał zawiadomienie-obwieszczenie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji.
Pismami z 8 września 2020 r. Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283 ze zm.), zwanej dalej ustawą środowiskową, zwrócił się do: Państwowego Gospodarstwa Wodnego (PGW) Wody [...] w S., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (PPIS) oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. o wydanie opinii co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia stanowiącego przedmiot wniosku.
Pismem z 23 września 2020 r. RDOŚ w K. zwrócił się do organu
o uzupełnienie przesłanej dokumentacji o skorygowaną mapę oraz poświadczoną za zgodność kopię pełnomocnictwa. Burmistrz wezwał inwestora do przekazania mapy (pismo z 30 września 2020 r.), co skarżący wykonał pismem z 1 października 2020 r.
6 października 2020 r. organ otrzymał opinię sanitarną od PPIS w S..
Pismem z 15 października 2020 r. organ przesłał skorygowaną mapę, otrzymaną od skarżącego, PPIS w S., [...] Wody [...] w S. oraz RDOŚ w K..
Opinię [...] Wody [...] organ otrzymał 26 października 2020 r., natomiast 23 listopada 2020 r. wpłynęło postanowienie RDOŚ w K. (podjęte tego samego dnia) wyrażające opinię, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz ustalające zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko
Kolejną czynnością podjętą przez organ było wydanie 3 lutego 2021 r. postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wraz z określeniem zakresu raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
Postanowieniem z tej samej daty Burmistrz Miasta i Gminy zawiesił wszczęte postępowanie do czasu przedłożenia raportu.
Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wpłynął do organu 15 lutego 2021 r.
Postanowienie w przedmiocie podjęcia postępowania z urzędu zostało wydane 14 maja 2021 r.
W tej samej dacie, na podstawie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, organ zwrócił się o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do RDOŚ
w K., PPIS w S. oraz [...] Wody [...] w S..
Postanowieniem z 26 maja 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w S. [...] Wody [...] odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia.
Postanowieniem z 16 czerwca 2021 r. PPIS w S. pozytywnie zaopiniował przedsięwzięcie i określił warunki jego realizacji.
RDOŚ w K. pismami z 16 lipca 2021 r., 20 września 2021 r. i 16 grudnia 2021 r. zwracał się do skarżącego o uzupełnienie informacji w raporcie. Pierwsze uzupełnienie raportu wpłynęło do RDOŚ 22 lipca 2021 r., a kolejne – 5 listopada
2021 r. oraz 18 i 21 stycznia 2022 r.
Pismem z 28 stycznia 2022 r. organ przesłał do PPIS w S. uzupełnienie raportu i zwrócił się o ponowne zajęcie stanowiska w sprawie realizacji przedsięwzięcia, o czym poinformował skarżącego.
Obwieszczeniami z 4 lutego 2022 r. organ podał do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Pismem z 18 lutego 2022 r., skierowanym do Burmistrza Miasta i Gminy, RDOŚ przedłużył do 18 marca 2022 r. termin rozpatrzenia wystąpienia
w sprawie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań z uwagi na skomplikowany charakter sprawy.
21 lutego 2021 r. organ otrzymał pismo PPIS w S. podtrzymujące stanowisko zawarte w postanowieniu z 16 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2022 r. RDOŚ w Kiecach uzgodnił realizację
i określił środowiskowe warunki dla przedsięwzięcia stanowiącego przedmiot wniosku. Organ postanowienie to otrzymał w dacie jego wydania.
Obwieszczeniami z 6 maja 2022 r. organ podał do publicznej wiadomości informację o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym ze stanowiskami organów opiniujących, informując o możliwości składania uwag
i wniosków w terminie od 7 maja 2022 r. do 6 czerwca 2022 r.
Obwieszczeniem-zawiadomieniem z 17 czerwca 2022 r. organ zawiadomił
o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 18 lipca 2022 r.
Pismem z 1 lipca 2022 r. organ zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) Biura Powiatowego w S. o udostępnienie informacji, czy dla działki nr ewid.[...] przyznawane są płatności rolno-środowiskowe, kto jest wnioskodawcą oraz z jakich wariantów/pakietów działania rolno-środowiskowo-klimatycznego wnioskodawca korzystał w latach 2020-2021, czy ubiega się o te płatności w 2022 r. Zwrócił się również z prośbą o przesłanie posiadanej dokumentacji eksperta przyrodniczego dla tej działki.
W odpowiedzi z 12 lipca 2022 r. ARiMR wezwał organ o podanie podstawy prawnej udostępnienia żądanej wyżej informacji wskazując, że przedmiotem żądania są dane osobowe, których przetwarzanie, w tym udostępnianie przez Agencję musi być zgodne z przepisami prawa.
14 lipca 2022 r. do organu wpłynęło, skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
18 lipca 2022 r. organ zawiadomił o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 18 sierpnia 2022 r. z uwagi na konieczność przekazania akt sprawy do SKO
w K., a następnie przeanalizowanie zebranego materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy.
Pismem z 19 lipca 2022 r. organ przekazał do Kolegium złożone ponaglenie wraz z kopią akt sprawy.
25 lipca 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy wydał decyzję
o środowiskowych uwarunkowaniach dla wnioskowanego przedsięwzięcia.
Postanowieniem z 26 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w K., w wyniku rozpatrzenia ponaglenia, wskazało, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, lecz przewlekłość ta nie miała miejsca
z rażącym naruszeniem prawa. Odmówił też zobowiązania organu do załatwienia sprawy i wyznaczenia dodatkowego terminu do jej załatwienia z uwagi na wydanie decyzji z 25 lipca 2022 r.
Na wstępie rozważań prawnych wyjaśnić należy, że wobec wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty, bezprzedmiotowe stało się zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do wydania decyzji, a postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w punkcie I wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Dokonując oceny terminowości podejmowanych przez organ czynności procesowych Sąd uznał, że postępowanie było prowadzone nie tylko przewlekle, ale również z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Od dnia 31 sierpnia 2020 r., tj. od daty wpływu wniosku do organu, do dnia wydania decyzji z 25 lipca 2022 r. upłynęły 23 miesiące, co wielokrotnie przekracza terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 k.p.a. Sam fakt przewlekłego prowadzenia postępowania nie może więc budzić wątpliwości.
O rażącym naruszeniu prawa przez organ świadczą natomiast następujące okoliczności.
I. Pomimo wielokrotnego przekroczenia ustawowych terminów organ zaledwie dwa razy zastosował art. 36 § 1 k.p.a., zgodnie z którym o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W toku sprawy zawiadomienia takie były wydane jedynie dwukrotnie, pierwszy raz dopiero 17 czerwca 2022 r., a drugi - 18 lipca 2022 r.
II. O ile w początkowej fazie postępowanie było prowadzone bez zbędnej zwłoki, to po otrzymaniu 23 listopada 2020 r. postanowienia RDOŚ w K., organ nie podejmował żadnych czynności przez ponad 2 miesiące tj. do 3 lutego 2021 r., kiedy wydał postanowienia: nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i zawieszenia postępowania. Pomimo złożenia 17 lutego 2021 r. raportu, organ zwlekał kolejne 3 miesiące z podjęciem postępowania.
III. Sąd nie neguje tego, że jednym z głównych powodów tak rozwleczonego
w czasie rozpatrywania sprawy, było przedłużające się postępowanie przed RDOŚ
w K.. Mimo to, sprawa mogła zostać rozstrzygnięta już po 6 czerwca 2022 r., kiedy upłynął termin do składania uwag i wniosków, zakreślony w obwieszczeniu z 6 maja 2022 r. Z akt nie wynika, aby jakiekolwiek wnioski wpłynęły, a od 15 kwietnia 2022 r. (tj. od daty wpływu postanowienia uzgadniającego RDOŚ) organ dysponował wystarczającą ilością czasu na dokładne zaznajomienie się z materiałem dowodowym. Dlatego nie można uznać za uzasadnione przedłużenie terminu załatwienia sprawy do 18 lipca 2022 r. z powołaniem się na jej skomplikowany charakter oraz "konieczność wnikliwego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego".
IV. Zupełnie niezrozumiałym jest wniosek skierowany do Biura Powiatowego ARiMR w S. z 1 lipca 2022 r. Z notatki urzędowej sporządzonej 19 czerwca 2022 r. wynika, że motywem takiego działania organu były "telefony anonimowych mieszkańców gminy O. informujących, że na działkę 851 w O. na której ma powstać farma fotowoltaiczna właściciel działki, bądź inna osoba otrzymuje dopłaty rolnośrodowiskowe, o które można ubiegać się w ARiMR . Każdego roku pozostawiony jest pewien obszar niekoszony, co jest wymogiem koniecznym przy ubieganiu się o tego typu płatności. Taki obszar wiąże się prawdopodobnie z występowaniem gatunków chronionych roślin lub zwierząt." Niezależnie od tego, że co najmniej wątpliwa wydaje się być zasadność podejmowania przez organ administracji czynności procesowej w oparciu o "telefony anonimowych mieszkańców", podkreślić należy, że trudno dociec, jakiego znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy, której przedmiotem było wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji objętej wnioskiem, Burmistrz Miasta i Gminy upatrywał w uzyskaniu tego rodzaju informacji. Na wezwanie ARiMR zawarte w piśmie z 12 lipca 2022 r. organ zresztą nie zareagował, pozostawiając je bez odpowiedzi.
V. Sąd nie znalazł również żadnego uzasadnienia dla kolejnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy do 18 sierpnia 2022 r. z uwagi na konieczność przekazania akt sprawy do SKO w K. w związku z wniesionym ponagleniem,
a następnie "przeanalizowanie zebranego materiału dowodowego przed rozstrzygnięciem sprawy", zwłaszcza, że do Kolegium przesłano kopię niezbędnych akt sprawy. Oryginał akt pozostał więc w dyspozycji organu, a decyzja
o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana tydzień po przedłużeniu terminu, bez czekania na rozstrzygnięcie SKO w zakresie wniesionego ponaglenia.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że Burmistrz Miasta i Gminy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania naruszając prawo w sposób rażący. O takiej kwalifikacji działania organu administracji zadecydowało nie tylko znaczne i rażące przekroczenie ustawowych terminów na załatwienie sprawy (art. 35 k.p.a.), ale także brak zawiadomienia stron o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 36 k.p.a.)
w całym niemalże okresie trwania postępowania (jak wyżej wspomniano, pierwsze zawiadomienie zostało wydane dopiero 17 czerwca 2022 r., a więc prawie 22 miesiące od złożenia wniosku). Nie bez znaczenia pozostają też opisane już okresy bezczynności organu pomiędzy podejmowanymi czynnościami oraz to, że po 6 czerwca 2022 r. nie było przeszkód prawnych, aby wydać decyzję kończącą sprawę
w I instancji.
Powyższe zadecydowało również o tym, że Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt III wyroku), uznając przy tym, że żądanie kwoty określonej w skardze jest wygórowane.
Wyjaśnić należy, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej, zarówno co do zasady, jak i co do jej wysokości, pozostawione zostało uznaniu sądu administracyjnego, o czym świadczy posłużenie się w treści powyższego przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd przyznając sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez stronę żądanie co do wysokości wnioskowanej kwoty, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.), a sumę pieniężną może przyznać także z urzędu. Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia. Skorzystanie przez sąd z możliwości przewidzianej
w art. 149 § 2 p.p.s.a. nie ma przy tym charakteru odszkodowawczego i nie służy wyrównaniu uszczerbku majątkowego, jaki powstał w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania, choć z pewnością nie jest to okoliczność obojętna dla oceny zasadności przyznania sumy pieniężnej. Przyznanie sumy pieniężnej powinno wiązać się przede wszystkim z rażącym naruszeniem przez organ ciążących na nim obowiązków związanych z terminowością prowadzonego postępowania.
W orzecznictwie podkreśla się także funkcję dyscyplinująco-represyjną oraz prewencyjną środków określonych w ww. przepisie, mającą na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji nie dopuszczał do powstania stanu przewlekłości w postępowaniu (por. przykładowo wyroki: NSA z 12 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK [...], LEX nr 3367764; WSA we Wrocławiu z 26 lipca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wr [...], LEX nr 3391347).
Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy kwota [...]zł stanowi odpowiednią rekompensatę w związku ze stwierdzoną przewlekłością organu w załatwieniu wniosku skarżącego z 27 sierpnia 2020 r. Uwzględniając – co do zasady – żądanie skargi w tym zakresie Sąd miał na uwadze, poza okolicznościami wskazanymi już wyżej, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest jednym z pierwszych etapów procesu inwestycyjnego, a czas jego trwania, tak długi jak w niniejszej sprawie, wpłynął negatywnie na realizację zamierzeń inwestora, co zostało podniesione w skardze. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie sumy pieniężnej bez znaczenia pozostaje brak przedłożenia umowy dzierżawy łączącej skarżącego w właścicielami nieruchomości, co zarzucił organ w odpowiedzi na skargę podnosząc jednocześnie, że skarżąca spółka "zapewne prowadzi na nieruchomości działalność rolniczą zgodnie z jej przeznaczeniem". Skarżący przedłożył natomiast potwierdzenie operacji na kwoty: [...] zł na rzecz S. D. oraz [...] zł na rzecz B. D. z 24 lutego 2022 r. (k. 49 i 50 akt sądowych). Tym samym Sąd uznał za wykazane twierdzenia skarżącego, że uiszcza te kwoty na rzecz ww. osób tytułem czynszu dzierżawnego wstępnego obejmującego okres od podpisania umowy do dnia rozpoczęcia prac budowlanych. Nie ulega wątpliwości, że przewlekle prowadzone przez organ postępowanie administracyjne spowodowało przedłużenie procesu inwestycyjnego i odsunęło w czasie uzyskiwanie przez skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą, przychodu z tytułu sprzedaży energii. Skarżący ponosił więc koszty finansowe zwłoki, jakiej w załatwieniu jego wniosku dopuścił się Burmistrz Miasta i Gminy, rażąco naruszając przy tym prawo.
Orzeczenie zawarte w pkt IV wyroku oparte zostało na art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).