II SAB/Ke 71/22

II SAB/Ke 71/22 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal
Jacek Kuza /przewodniczący/
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu (art. 149 § 1a p.p.s.a.)
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art.  13 ust. 1, 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Burmistrza [...] do rozpoznania wniosku F. z dnia 30 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że Burmistrz [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Burmistrza [...] na rzecz F. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skargą z 1 lipca 2022 r., skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, F. zakwestionowała bezczynność Burmistrza [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku z 30 marca 2022 r., w którym domagała się udostępnienia następującej informacji publicznej:
"1. Czy Państwa Urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie. Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane?
2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021?
3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?"
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo wysłania – drogą elektroniczną – ww. pisma na adres mailowy organu, wnioskodawca nie został powiadomiony w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W tym zakresie skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) zwanej dalej "u.d.i.p.". Brak odpowiedzi na złożony wniosek stanowi znaczące utrudnienie w wykonywaniu działalności statutowej F., której jednym z głównych celów statutowych jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu skarżąca m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jednym z realizowanych projektów jest badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku i zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując że 11 lipca 2022 r. udzielił F. żądanych informacji. Zakres złożonego wniosku, obszerność czynności do wykonania celem jego realizacji i konieczność zebrania wnioskowanych informacji miały istotny wpływ na termin jego rozpatrzenia przez organ. Wszelkie niezbędne informacje organ zebrał w możliwie najkrótszym terminie. Ponadto, F. nie wykazała, aby wnioskowane dane były szczególnie istotne dla celu publicznego. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że działanie organu w przedmiocie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku było nacechowane złą wolą, a wynikało jedynie z konieczności zebrania i analizy danych. Całościowe podejście do udzielenia odpowiedzi było uzasadnionym działaniem organu i z całą pewnością nie można przypisać w tym zakresie bezczynności. Nawet ewentualne stwierdzenie bezczynności organu nie może prowadzić do uznania, że bezczynność ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż samo przekroczenie przez organ terminu nie uzasadnia takiej kwalifikacji, zaś organ podejmował niezbędne działania, w konsekwencji których udostępnił wszelkie wnioskowane informacje.
W piśmie z 7 września 2022 r. F. potwierdziła, że wniesienie skargi spowodowało udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w związku z czym wniosła o umorzenie postępowania, stwierdzenie że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wskazano jednocześnie na uchybienie ustawowego terminu na udzielenie informacji publicznej (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd:
- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1);
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2);
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3).
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa.
W niniejszej sprawie F. pismem z 30 marca 2022 r. domagała się udostępnienia następujących informacji publicznych:
"1. Czy Państwa Urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie. Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane?
2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021?
3. W jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania w 2022 roku?".
Nie było w niniejszej sprawie sporne, że Burmistrz [...], jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jest – co do zasady – podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. (art. 4 ust. 1 pkt 1) do udostępnienia informacji publicznej. Nie było także kwestionowane to, że żądane przez skarżącą dane stanowiły informację publiczną, jak również fakt, że zostały one udostępnione F. z uchybieniem ustawowego terminu, bo dopiero w piśmie z dnia 11 lipca 2022 r., gdzie poinformowano – w odniesieniu do wyszczególnionych wyżej pytań – że:
1. Na podstawie uchwały [...] Rady Miejskiej z dnia 29 kwietnia 2020 r. wprowadzono zwolnienia z podatku od nieruchomości oraz przedłużenia terminów płatności rat podatku od nieruchomości grupom przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19.
2. Złożono jeden wniosek.
3. Nie zabezpieczono środków (na) podobne działania w 2022 r.
Tym samym ostatecznie organ udzielił odpowiedzi na wniosek strony o udostępnienie powyższych informacji, co skarżąca potwierdziła w piśmie z dnia 7 września 2022 r., wnosząc o umorzenie postępowania. Z tego względu oczywistym pozostaje, że pierwotnie zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z 30 marca 2022 r. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd, zgodnie ze stanowiskiem F. zawartym w piśmie z 7 września 2022 r., orzekł w punkcie I wyroku o umorzeniu postępowania w tym zakresie – na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka bowiem biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy z dnia orzekania. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. m.in. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1789/16).
Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z powyższym Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i zgodnie z tym, co wyżej podniesiono - ustalił, iż organ dopuścił się bezczynności (pkt II wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zestawiając datę wpływu wniosku do organu (30 marca 2022 r.) z ostatecznie udzieloną odpowiedzią (11 lipca 2022 r.) nie budzi bowiem wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia ustawowego terminu na załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej. Jak trafnie zauważyła F., stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Takiego jednak zawiadomienia organ nie przesłał wnioskodawcy. W żaden sposób nie przekonuje również argumentacja organu mająca uzasadniać przyczynę zwłoki, a mianowicie obszerność czynności wywołanych wnioskiem, konieczność zgromadzenia wnioskowanych informacji. Nie wskazuje na to zarówno liczba i treść zadanych pytań, jak też w szczególności rodzaj udzielonych odpowiedzi, sprowadzających się do bardzo krótkich i – jak można wnosić – łatwych dla organu do ustalenia informacji (odwołanie się do jednej konkretnej uchwały podjętej przez Radę Miejską w 2020 r., informacja o jednym złożonym wniosku o udzielenie pomocy oraz o niezabezpieczeniu środków na podobne działania w 2022 r.). Poza tym udzielenie odpowiedzi w piśmie z dnia 11 lipca 2022 r. było pierwszą czynnością organu podjętą po złożeniu wniosku w dniu 30 marca 2022 r. Organ ten w szczególności, jak już wspomniano, nie zareagował na wniosek np. informując wnioskującą o przedłużeniu terminu jego załatwienia i o powodach opóźnienia. Ustalony stan faktyczny sprawy pozwala w tej sytuacji raczej sądzić, że udzielenie powyższych informacji nastąpiło dopiero w reakcji na wniesioną skargę, nie zaś na skutek licznych i pracochłonnych czynności. Dziwić może także stwierdzenie o tym, że skarżąca nie wykazała aby wnioskowane przez nią dane były szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ nie kwestionował tego, że w sprawie chodzi o informację publiczną, nie twierdził również, że ma ona charakter informacji przetworzonej. Ostatecznie zresztą udzielił tej informacji, nie wzywając do wykazania, że uzyskanie informacji jest istotne dla interesu publicznego. Trudno zatem zrozumieć w jaki sposób powyższe twierdzenie miałoby usprawiedliwiać zwłokę w załatwieniu wniosku. Należy zaś przypomnieć, że ta nieusprawiedliwiona zwłoka trwała ponad 3 miesiące.
O kosztach postępowania Sąd orzekł pkt III wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). W tym zakresie uwzględniono uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Jeśli chodzi zaś o koszty zastępstwa procesowego F. przez adwokata to Sąd zmiarkował tą kwotę na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącą, kierującą, za pośrednictwem poczty elektronicznej, tożsame (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 22 września 2022 r., sygn. II SAB/Bk 68/22, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. II SAB/Rz 114/22, wyrok WSA w Kielcach z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. II SAB/Ke 35/22) lub podobne wnioski o udzielenie informacji publicznej do szeregu organów na obszarze całego kraju, a następnie wywodzącą analogicznej treści skargi na bezczynność tych podmiotów do właściwych miejscowo wojewódzkich sądów administracyjnych. Zwrot jedynie połowy kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą F. uzasadnia zatem w istocie niewielki nakład pracy powodowany seryjnością spraw oraz ich nieskomplikowanym charakterem (por. też m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2022 r., sygn. II SAB/Go 44/22 i przywołane tam orzeczenia).