II SAB/Ke 54/25

II SAB/Ke 54/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Jacek Kuza
Krzysztof Armański
Renata Detka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 46
art. 156 par. 1, par. 5 i par. 5b
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 2, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu w dniu 17 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 17 lutego 2025 r. A. K. złożyła skargę na bezczynność Prokuratura Rejonowego w O. Ś. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - jak we wnioskach z 25 stycznia 2025 r. i 27 stycznia 2025 r. złożonych elektronicznie i wniosła o:
- zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych dokumentów z akt zakończonego postępowania przygotowawczego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku;
- stwierdzenie, że Prokuratur Rejonowy w O. Ś. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że przedmiotem wniosku nie jest informacja publiczna i nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
- art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez niezasadne przyjęcie, że przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej,
a w konsekwencji odmowę jej udostępnienia;
- art. 1 ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 156 k.p.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dostęp do żądanych dokumentów jest regulowany autonomicznie i wyłącznie w przepisach k.p.k.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie stawianych zarzutów, podnosząc w szczególności, że organ nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy. Nie wydał także decyzji odmawiającej udzielenia tej informacji, gdyż zarządzenie z 4 lutego 2025 r., którym poinformowano skarżącą, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, a dostęp do wnioskowanych dokumentów regulują przepisy k.p.k., nie jest taką decyzją.
Kwestionując stanowisko Prokuratora, A. K. powołała się m.in. na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 21 lutego 2018 r. I OSK 2078/16, z którego wynika, że przepisy k.p.k. w sposób pełny regulują kwestię dostępu do akt w trakcie postępowania sądowego, postępowania przygotowawczego oraz po jego zakończeniu, wyłączając w tym zakresie uregulowania ustawy o dostępie do informacji publicznej na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy. Odnoszą się one jednak do akt sprawy rozumianych jako określony zbiór materiałów i dokumentów stanowiących pewną całość, a nie do pojedynczej, będącej częścią tego zbioru informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, bowiem wnioski A. K. o udzielenie informacji publicznej z 25 stycznia
2025 r. i 27 stycznia 2025 r. zostały rozstrzygnięte 4 lutego 2025 r. na podstawie art. 156 § 5b k.p.k. oraz art. 156 § 5 k.p.k. zarządzeniem o odmowie udzielenia informacji
i udostępnienia akt zakończonego postępowania przygotowawczego, z informacją
o braku możliwości procedowania w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej - co stanowiło pismo informacyjne, niestanowiące decyzji administracyjnej lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sądowej.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 10 lipca 2025 r., na podstawie art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozdzielono skargi A. K. na bezczynność Prokuratora Rejonowego
w O. Ś. w sprawie rozpoznania wniosków: z 25 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Ke 54/25) oraz z 27 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Ke 59/25)
o udostępnienie informacji publicznej, zawartych w jednym piśmie z 17 lutego 2025 r.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. Pojęcie bezczynności oznacza sytuację, gdy organ będąc właściwym
i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. Istotą ochrony udzielanej przez sądy administracyjne w razie uwzględnienia skargi na bezczynność jest zobowiązanie organu do wydania
w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności, bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 10 marca 2015 r. sygn. II FSK 344/13).
Przedmiotem sprawy jest zarzucana Prokuratorowi Rejonowemu w O. Ś. bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku A. K.
z 25 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że we wniosku tym skarżąca domagała się:
1. udostępnienia postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz
2. postanowienia o umorzeniu dochodzenia
- w sprawie czynu z rozdziału XXV kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności zarejestrowane w Prokuraturze Rejonowej
w O. Ś. dotyczącej M. M., na które powołuje się P. M. C. w wysłanym do A. K. zawiadomieniu z dnia 13.09.2024 r. znak [...]
W odpowiedzi na wnioski z 25 i 27 stycznia 2025 r. Prokurator Rejonowy
w O. Ś. wydał zarządzenie z 4 lutego 2025 r., w którym wskazał, że w jego ocenie wniosek nie podlega rozpoznaniu w trybie przepisów ustawy
o dostępie do informacji publicznej.
Sformułowanie wniosku w niespornych okolicznościach niniejszej sprawy oznacza, że jego przedmiotem były dokumenty mające walor dokumentów urzędowych, o jakich mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p., znajdujące się w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego. Wnioskodawcą natomiast okazała się osoba niebędąca stroną tego postępowania przygotowawczego.
Przepisy u.d.i.p. stanowią konkretyzację konstytucyjnego prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne (art. 61 Konstytucji RP), które warunkuje realizację
w praktyce zasady przejrzystości i transparentności systemu sprawowania władzy
i stanowi konieczny element demokracji.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Stosownie zaś do art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Z woli ustawodawcy wyłączone jest więc stosowanie przepisów u.d.i.p. w sytuacji,
w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: 1) podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p.; 2) ujawnianych na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji, przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie u.d.i.p. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany informuje jedynie wnioskodawcę, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie u.d.i.p.
Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy reguluje art. 156 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.). Postępowanie karne realizuje określone cele wynikające przede wszystkim z art. 2 § 1 k.p.k. i bez wątpienia dobro postępowania karnego, jak również dobro, czy interes stron i innych jego uczestników, wymagają odmiennego uregulowania zasad dostępu do akt postępowania i znajdujących się w nich dokumentów stanowiących informację publiczną, niż to regulują przepisy ogólne dotyczące udostępniania informacji publicznej znajdujące się w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i w u.d.i.p. Regulacja ta znajduje się w art. 156 § 1 k.p.k. Zgodnie z nim stronom, obrońcom, pełnomocnikom
i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Z kolei przepisy art. 156 § 5, § 5a i § 5b k.p.k. odnoszą się do postępowania przygotowawczego. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go
o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (art. 156 § 5). W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (art. 156 § 5a). Przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego (art. 156 § 5b), przy czym ten ostatni przepis został dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. (Dz.U.2021.1023) zmieniającej k.p.k. z dniem 22 czerwca 2021 r., co w sprawie ma znaczenie dla oceny argumentacji skargi, przywołującej stanowisko wyrażane
w orzeczeniach sądów administracyjnych, podjętych w poprzednim stanie prawnym.
Wskazane regulacje adresowane są do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko do stron postępowania karnego. Odnoszą się one do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego przygotowawczego
i znajdujących się w nich informacji publicznych (por. wyrok NSA z 18 stycznia
2023 r., sygn. III OSK 6466/21 i wyrok WSA w Kielcach z 8 sierpnia 2024 r. II SAB/Ke 69/24). W zakresie określonym w art. 156 § 5 w zw. z art. 156 § 5b k.p.k., mają też odpowiednie zastosowanie do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego.
Skoro zatem dostęp do żądanej przez skarżącą informacji określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (z którego wynika, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, a takimi przepisami są m.in. art. 156 § 1, § 5 i § 5b k.p.k.), to w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy u.d.i.p. W konsekwencji uznać należało, że żądane przez A. K. dokumenty i informacje dotyczące zakończonego postępowania przygotowawczego w konkretnie oznaczonej sprawie, nie są informacją publiczną, której udostępnienia mogła domagać się skarżąca w trybie u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 29 maja 2024 r., sygn. III OSK 1170/22). Dlatego nie można przyjąć, aby Prokurator, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej pozostawał w bezczynności nie udzielając informacji bądź też nie wydając decyzji o odmowie jej udzielenia w trybie u.d.i.p. Natomiast konsekwencją dokonanego w zarządzeniu Prokuratora z 4 lutego 2025 r. zawiadomienia strony, że jej wniosek z 25 stycznia 2025 r. nie może być rozpatrzony w trybie przepisów u.d.i.p. - był brak bezczynności organu również w zakresie rozpoznania tego wniosku.
Nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie skarżącej, że wyłączenie stosowania u.d.i.p. przez przepis art. 156 k.p.k. dotyczy jedynie dostępu do akt sprawy rozumianych jako zbiór materiałów i dokumentów stanowiących pewną całość, a nie pojedynczej informacji publicznej, czy też konkretnie oznaczonego dokumentu będących częścią tego zbioru.
Wniosek taki nie wynika z treści art. 156 k.p.k., skoro jest w nim mowa zarówno o udostępnianiu akt, jak i o umożliwianiu sporządzania odpisów lub kopii lub wydawaniu uwierzytelnionych odpisów lub kopii, co dotyczy również poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego, a więc również takich, które mogą zawierać informacje publiczne. Oznacza to, że kompleksową regulacją zawartą w art. 156 k.p.k. po jego nowelizacji dokonanej od dnia 22 czerwca 2021 r. (a więc po wydaniu wyroków NSA: z 21 lutego 2018 r. I OSK 2078/16 i z 28 kwietnia 2021 r. III OSK 865/21, na które powołała się skarżąca
w uzasadnieniu omawianego zarzutu skargi), objęte są również przypadki wniosków o udostępnienie niektórych tylko dokumentów, czy informacji znajdujących się
w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego, a więc takich dokumentów i informacji, które zostały wskazane w rozpatrywanym przez Prokuratora Rejonowego w O. Ś. wniosku A. K. z 25 stycznia 2025 r.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.