II SAB/KE 49/23

II SAB/Ke 49/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Dorota Pędziwilk-Moskal /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu (art. 149 § 1a p.p.s.a.)
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 i art. 16
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 205 par. 2.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] II SAB/Ke 49/23 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Inne do załatwienia wniosku D. S. z dnia 3 stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Inne na rzecz D. S. kwotę [...](trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 stycznia 2023 r. D. S. - dziennikarz Gazeta.pl, zwrócił się do Inne (dalej "Nadleśnictwo") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dokumentacji dotyczącej rozdzielenia środków na cele społecznie użyteczne w Nadleśnictwie K. od 2015 r. do dnia złożenia wniosku. Wnioskodawca zażądał wykazania beneficjentów oraz kwot dotacji i darowizn z datami, kiedy zostały one przekazane. Wniosek przesłano na adres: kielce@radom.lasy.gov.pl.
Pismem z 16 stycznia 2023 r. organ wezwał wnioskodawcę do wykazania, w oparciu o art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej "u.d.i.p."), że udostępnienie żądanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie organ wskazał, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną.
W odpowiedzi udzielonej 27 stycznia 2023 r. wnioskodawca podniósł, że jego wniosek stanowi próbę wypełnienia ustawowej roli prasy w społeczeństwie i państwie prawa. Dodał w szczególności, że działa w interesie publicznym, a nie własnym.
Pismem z 13 lutego 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę, że jego odpowiedź nie uzasadnia szczególnej istotności uzyskania informacji przetworzonej dla interesu publicznego. Nadleśnictwo podniosło, że wnioskodawca nie udowodnił, że jest przedstawicielem prasy, więc jego wniosek pozostaje bez dalszego biegu.
Wnioskodawca 13 lutego 2023 r. przesłał organowi zdjęcie swojej legitymacji prasowej oraz zaświadczenie redaktora naczelnego Gazeta.pl., ponawiając żądanie wniosku w oparciu o art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Dodał, że wnioskowane informacje są szczególnie istotne dla interesu publicznego, bowiem dotyczą przejrzystości w zarządzaniu majątkiem Skarbu Państwa, a ich celem jest ustalenie, czy w Nadleśnictwie występują nieprawidłowości w tym zakresie. Wnioskodawca zaznaczył nadto, że odmowa udostępnienia informacji publicznej winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej.
W dniu 22 lutego 2023 r. organ poinformował wnioskodawcę o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., z uwagi na niewykazanie przez stronę szczególnej istotności uzyskania informacji przetworzonej dla interesu publicznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30 marca 2023 r. na bezczynność Nadleśnictwa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej D. S. zarzucił organowi naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez błędną wykładnię pojęcia "informacji przetworzonej" i uznanie, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona w rozumieniu ustawy, podczas gdy informacje te są w posiadaniu organu i stanowią informację prostą, niewymagającą przetworzenia;
3) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez uznanie, że wnioskodawca nie wykazał, aby udostępnienie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego, a tym samym przyjęciu przez organ, że nie została spełniona przesłanka udostępnienia informacji przetworzonej, podczas gdy skarżący szczegółowo opisał okoliczności uzasadniające udostępnienie tej informacji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku i wydania decyzji uwzględniającej ten wniosek, w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i niezałatwienia sprawy w terminie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Nadleśnictwo wskazało, że 12 kwietnia 2023 r. udostępniło skarżącemu informację publiczną zgodnie z jego wnioskiem z 3 stycznia 2023 r., a zatem stan bezczynności, którego dotyczy skarga całkowicie ustał. Organ dodał, że stan bezczynności miał miejsce bez podstawy prawnej. Jednak wskutek udostępnienia żądanej informacji postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, co uzasadnia wniosek o jego umorzenie.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej "Ppsa", sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1914), w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Tym samym, udostępnienie prasie informacji, która ma walor informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy, odbywa się w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie w trybie art. 4 Prawa prasowego. Podkreślenia wymaga, że art. 3a Prawa prasowego w zakresie dostępu prasy do informacji publicznej zrównuje prawa dziennikarza z prawami każdego podmiotu, który o taką informację może się ubiegać (patrz: J. Sobczak, Prawo prasowe. Komentarz, W. 2008 r., dostępny w LEX). Innymi słowy, osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia, jak osoba działająca na podstawie przepisów udip. W konsekwencji, w przypadku takiej osoby stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 sierpnia 2018 r., sygn. II SAB/Wr [...]).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe - Nadleśnictwo K. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z 3 stycznia 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa. Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 poz. 672 ze zm.) Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Natomiast zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 3 tej ustawy w skład Lasów Państwowych wchodzą nadleśnictwa. Z zakresu wyznaczonych w art. 35 ust. 1 ww. ustawy kompetencji i zadań nadleśniczego wynika, że prowadzi on samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu. Nie ma również sporu co do tego, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Wnioskowane przez skarżącego informacje należy zakwalifikować jako informacje publiczne o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.
Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 Ppsa, sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a Ppsa, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:
- zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2;
- jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.);
- w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2);
- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1).
Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK [...]). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony w całości 12 kwietnia 2023 r., w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa (pkt I wyroku).
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Sąd na podstawie art. 149 § 1a Ppsa orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w W. z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa [...]; w P. z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po [...]). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa [...]).
W rozpoznawanej sprawie organ udzielił skarżącemu żądanej informacji niezwłocznie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Z akt sprawy wynika, że zwłoka była wynikiem błędnego przekonania organu, że wniosek dotyczy informacji przetworzonej, a wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a Ppsa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. III wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Zasądzone koszty uwzględniają m.in. uiszczony wpis od skargi (100 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Jeśli zaś chodzi o koszty profesjonalnego zastępstwa procesowego, na podstawie art. 206 Ppsa, Sąd zmiarkował kwotę wynagrodzenia pełnomocnika, obliczoną w oparciu o wskazany wyżej przepis rozporządzenia. Niniejsza sprawa jest bowiem jedną z wielu analogicznych, inicjowanych przez skarżącego spraw, będących konsekwencją składania tożsamych wniosków o udzielenie informacji publicznej do szeregu Nadleśnictw na obszarze właściwości tut. Sądu. Zwrot jedynie połowy kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącego uzasadnia zatem niewielki w istocie nakład pracy powodowany seryjnością spraw, powielaniem treści wnoszonych skarg oraz ich nieskomplikowanym charakterem (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2022 r., sygn. II SAB/Go [...] i przywołane tam orzecznictwo).