III SAB/Gl 246/24

III SAB/Gl 246/24 - Postanowienie WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6337 Zatrudnianie cudzoziemców
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 6 i  3 w zw. z art. 52 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi S.D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie wniosku cudzoziemca o zezwolenie na pobyt czasowy w celu świadczenia pracy postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 22 stycznia 2024r. S. D. (dalej: Skarżący) reprezentowany przez pełnomocnika adwokata R. R. (R.) (dalej: Pełnomocnik Skarżącego) złożył skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie rozpoznania jego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy.
Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 31.01.2022 r. do Wojewody wpłynął wniosek o udzielenie Skarżącemu, obywatelowi Federacji Rosyjskiej, zezwolenia na pobyt czasowy.
Skarżący pismem z 28 czerwca 2022 r. (data wpływu 4 lipca 2022r) zwrócił się z prośbą o przyspieszenie jego wniosku o wydanie karty pobytu.
Pismem z 2 grudnia 2022r. Wojewoda poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania w w/w sprawie.
Następnie w piśmie z 23 września 2022 r. (data wpływu 4 października 2022r.) Pełnomocnik Skarżącego zawiadomił o zgłoszeniu do sprawy i wniósł o podjęcie pilnych czynności celem rozpoznania wniosku Skarżącego. Ponownie o odjęcie działań w sprawie, które umożliwią SkarżącemuPełnomocnik Skarżącego zwrócił się pismem z 5 grudnia 2022r
Wojewoda w piśmie z 7 stycznia 2023 r. wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentu potwierdzającego aktualne miejsca zamieszkania na terytorium RP oraz dokumentu potwierdzający ubezpieczenie zdrowotne wnioskodawcy.
Niezależnie o pilne podjęcie czynności mających na celu rozpoznanie przedmiotowego wniosku Skarżący wnosił poprzez e - mail z 27 marca 2023r. oraz 21 kwietnia 2023r.
Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pełnomocnik Skarżącej wniósł w piśmie z 9 października 2023 r. (data wpływu 11 października 2023 r.) domagając się:
stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;
stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy w terminie 7 dniu od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
przyznania od Wojewody kwoty 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych 00/100) na rzecz Skarżącego tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie;
zasądzenie na rzecz Skarżącego od Wojewody kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi określił stan faktyczny i prawny sprawy. Podkreślił, że Wojewoda pomimo upływu 16 miesięcy od dnia złożenia wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie podjął żadnych czynności, które zmierzałyby do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie z ostrożności procesowej jej oddalenie.
Podniósł, że w sprawie nie wpłynęło żadne ponaglenie adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody w związku z zarzutem niezałatwienia sprawy w terminie. Tym samym nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia, które służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Niezależenie, wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy organ wskazał na stale powiększającą się liczbę wniosków pobytowych, powodującą znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych.
Wskazał także na wprowadzenie w dniu 14 marca 2020 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego, zastąpionego od 20 marca 2020 r. trwającego do 15 maja 2022 r. stanu epidemii, który następnie zastąpiony został w dniu 16 maja 2022 r. obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. stanem zagrożenia epidemicznego. Ta nadzwyczajna dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa sytuacja przełożyła się na wzrost absencji chorobowych pracowników, powstanie zaległości (m.in. w związku z zawieszeniem bezpośredniej obsługi petentów), a tym samym wydłużenie czasu procedowania w prowadzonych sprawach.
W dalszej kolejności, w związku z rozpoczęciem w dniu 24 lutego 2022 r. działań zbrojnych na obszarze Ukrainy i związanym z tym masowym napływem do Polski osób uciekających przed wojną pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (w tym także rozpatrujący wnioski pobytowe pracownicy Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców) włączeni zostali w realizację, w ramach swoich obowiązków służbowych lub jako dodatkowe zadanie, czynności związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją tych działań.
Wojewoda podał także, że w związku z sytuacją spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie w 2022r. na pracowników wykonujących obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka.
Wszystkie te dodatkowe zadania nie przyczyniły się do skrócenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu.
Wojewoda zwrócił także uwagę na przepisy ingerujące w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Nadto, w kontekście żądania Skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej, w związku z procedowaniem sprawy Wojewoda podniósł, że Skarżący nie poniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na jego sytuację pobytową w Polsce. Po uzupełnieniu braków formalnych, zgodnie z art. 108 ustawy o cudzoziemcach, pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.
W piśmie procesowym z 12 kwietnia 2024r. (data wpływu 17 kwietnia 2024r.) Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że wszystkie kierowane do Wojewody pisma i e-maile stanowiły ponaglenie organu. Jeżeli w jego ocenie były one obarczone brakami formalnymi, to Wojewoda powinien wezwać do ich usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., czego nie uczynił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy (por. postanowienie WSA w Krakowie z 20 stycznia 2020 r.; sygn. akt III SAB/Kr 188/19).
Jak wynika z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia – o czym stanowi art. 52 § 2 p.p.s.a.- należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia - taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Oznacza to zatem, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wykorzystaniu wszystkich prawem przewidzianych środków prawnych dających możliwość załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W sprawie ze skargi na bezczynność organu administracji lub przewlekłość postępowania, takim środkiem zaskarżenia jest - po 1 czerwca 2017 r. - ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (postanowienie NSA z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 1502/19).
Natomiast art. 53 § 2b p.p.s.a., obowiązujący od 1 czerwca 2017 r. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, złożenie ponaglenia wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na bezczynność (por. wyrok NSA z 29 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2012/19). Oznacza to więc, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia (poprzednio - zażalenia) przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie, które jest w tej kwestii jednolite, dla dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, istotne jest jedynie wyczerpanie tego trybu przez stronę tj. wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne ponaglenie/zażalenie do organu wyższego stopnia. Nie ma znaczenia sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie zażalenia/ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a., w szczególności zaś to, czy zostało ono uwzględnione, a nawet to, czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie (np. wyrok NSA z 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 512/17). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest samo wniesienie ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2655/13).
Z kolei wymagania co do ponaglenia i tryb jego wnoszenia uregulowany został w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. I tak, według art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie natomiast do art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Jak wskazał NSA w wyroku z 7 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3389/15 postępowanie w zakresie przewlekłości postępowania administracyjnego jest postępowaniem odrębnym od postępowania właściwego, którego przewlekłość dotyczy. Jest niejako postępowaniem wpadkowym, którego stronami są tylko skarżący i organ.
Ponaglenie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 443/20). Powinno zatem zawierać oznaczenie podmiotu wnoszącego ponaglenie i jego adres, żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podpis wnoszącego ponaglenie (por. A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 37.) Podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu (art. 63 § 1 k.p.a.). Dodatkowo, co wynika z art. 37 § 2 k.p.a., ponaglenie zawiera uzasadnienie. Wnosi się je: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. (art. 37 § 3 k.p.a.)
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, że skarga Skarżącego w sprawie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę w przedmiocie wniosku cudzoziemca o zezwolenie na pobyt czasowy nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Znajdujące się w aktach administracyjnych pismo Skarżącego z 28 czerwca 2022r. (karta 23 akt administracyjnych) nie nosi - zdaniem Sądu - cech ponaglenia, już z tego powodu że nie zawiera w swej treści sformułowania, z którego wyraźnie wynikałoby żądanie rozpatrzenia sprawy bezczynności organu lub sprawy przewlekłości postępowania przez właściwy organ administracji publicznej. Skarżący nie stwierdził w nim bowiem jednoznacznie, że postępowanie administracyjne w jego ocenie trwa zbyt długo, a jedynie zwrócił się z prośbą o przyspieszenie załatwienia jego wniosku o wydanie karty pobytu. Powyższe pismo nie ma uzasadnienia i zostało skierowane do organu prowadzącego postępowanie, a nie do organu wyższego stopnia.
Za ponaglenie nie można uznać korespondencji e-mailowej (karta 29 i 30 akt administracyjnych), bowiem formy tej nie przewidują przepisy prawa jako właściwej do kierowania wobec organów administracji żądań wywołujących skutki prawne. Ponaglenie można wnieść wyłącznie w sposób właściwy dla podania, a więc korzystając z rozmaitych przewidzianych przepisami prawa możliwości, tak co do formy, jak i sposobu złożenia. Jak stanowi art. 63 § 1 k.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Zgodnie z art. 63 § 3a k.p.a. podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej zawiera dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru.
Cech ponaglenia nie mają także pisma Pełnomocnika Skarżącego z 23 września 2022r. oraz 5 grudnia 2023r. (karta 27 i 32 akt administracyjnych) ponieważ także nie zawierają żądania usunięcia stanu przewlekłego załatwienia sprawy, nie mają uzasadnienia i nie są adresowane do organu wyższego stopnia.
Niewyczerpanie przez Skarżącego środków prawnych przysługujących w postępowaniu administracyjnym, w tym przypadku - niewniesienie ponaglenia - czyni skargę niedopuszczalną i jako taką podlegającą odrzuceniu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
.