II SAB/Ke 31/23

II SAB/Ke 31/23 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Dorota Pędziwilk-Moskal /przewodniczący/
Krzysztof Armański /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
658
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151, art. 52 § 1 i 2, 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 32, art. 33, art. 64 § 2, art. 35 § 1,3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w przedmiocie przyznania zasiłku celowego (wniosek z dnia 16 czerwca 2021r.) oddala skargę.
Uzasadnienie
R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę, zawartą w piśmie z 24 lutego 2023 r., na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w związku z nierozpoznaniem jego wniosku z dnia 16 czerwca 2021 r. o przyznanie pomocy dla Z. S. W skardze podniósł, że pomimo upływu ustawowego terminu organ do tej pory nie wydał decyzji w sprawie, nie przeprowadzono żadnego postępowania, nie wykonano też żadnych czynności sprawdzających lub pozorowano je. Podniósł, że organ w sprawach pomocowych powinien działać z urzędu, a pozostawienie wniosku bez rozpoznania przeczy celowi instytucji pomocy społecznej. Organ nie powiadomił o przyczynach przedłużenia postępowania, nie wyznaczył też nowego terminu rozpoznania sprawy. W ocenie skarżącego, jako zainteresowany losem ojca ma prawo wiedzieć czy Z. S. została udzielona pomoc czy nie. Organ, pozostawiając wniosek zgłaszającego bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, nie wystąpił do Z. S. o potwierdzenie zgłoszenia, a sam Z. S. z uwagi na wiek nie jest w stanie tego zrobić. Nakłaniany przez pracownika socjalnego podpisuje oświadczenia o odmowie udzielenia mu pomocy. Skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz zainteresowanego sumy pieniężnej w wysokości 200 zł tytułem rekompensaty za czas oczekiwania na rozstrzygnięcie, o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że R. S. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach wnioski z dnia 21 października 2020 r., 18 września 2020 r., 18 kwietnia 2020 r., 2 lutego 2020 r., 25 listopada 2020 r., 28 grudnia 2020 r., 22 marca 2021 r., 12 maja 2021 r., 16 czerwca 2021 r., 22 września 2021 r., 10 listopada 2022 r., 3 kwietnia 2022 r., w których prosił o udzielenie pomocy ojcu, tj. Z. S. R. S. wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w dniu 23 lutego 2023 r., które zostało uznane przez SKO za nieuzasadnione. Wnioski z dnia: 18 września 2020 r., 18 kwietnia 2020 r. oraz 28 grudnia 2020 r. były już rozpatrywane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach lub przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. WSA w Kielcach po rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 kwietnia 2020 r. wyrokiem z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SAB/Ke 72/20 oddalił skargę, natomiast w sprawie wniosku z dnia 18 września 2020 r. postanowieniem z dnia 22 grudnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Ke 91/20, odrzucił skargę. SKO w Kielcach po rozpoznaniu wniosku z dnia 28 grudnia 2020 r. uznało ponaglenie w powyższej sprawie za nieuzasadnione.
Odnosząc się merytorycznie do podniesionych zarzutów Ośrodek Pomocy Społecznej w Dwikozach poinformował, że R. S. jest synem Z. S. i nie zamieszkuje wspólnie z ojcem. R. S. nie świadczy pomocy ojcu, ale zwraca się regularnie o jej udzielenie do OPS w Dwikozach. Z. S. wielokrotnie nie wyrażał zgody na udzielenie mu pomocy z wniosków syna i nie udzielił też R. S. żadnego pełnomocnictwa do reprezentowania jego spraw. Z. S. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, niejednokrotnie podkreślał, że jest osobą samodzielną i sam decyduje o swoich sprawach. Niemniej jednak OPS w Dwikozach za każdym razem po nadesłaniu przez R. S. wniosku o pomoc dla jego ojca podejmuje działania mające na celu ustalenie sytuacji Z. S.. Organ na bieżąco monitoruje środowisko. W momencie zaistnienia potrzeby po uprzednim uzgodnieniu z podopiecznym, jak również z urzędu Ośrodek udzielił Z. S. pomocy w różnej formie adekwatnie do potrzeb i oczekiwań, zgodnie z przepisami prawa, w szczególności w oparciu o ustawę pomocy społecznej oraz uwzględniając możliwości finansowe Ośrodka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy (bezczynność organu) została ona rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, do czego Sąd był uprawniony na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. uprawniony jest do orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszym przypadku takie ponaglenie zostało wniesione (pismo skarżącego z dnia 23 lutego 2023 r.) i rozpatrzone przez SKO w Kielcach postanowieniem z 13 marca 2023 r.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w związku z pozostawieniem bez rozpatrzenia wniosku skarżącego z 16 czerwca 2021 r.
Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie R. S. jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi w świetle art. 50 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie interesu prawnego w rozumieniu tego przepisu odbiega w swym znaczeniu od zakresu "interesu prawnego", o jakim mowa w art. 28 K.p.a., który odnosi się przede wszystkim do uprawnień i obowiązków opartych na prawie materialnym. Znaczenie interesu prawnego z art. 50 § 1 p.p.s.a. jest szersze, może bowiem obejmować także prawa i obowiązki regulowane przepisami prawa procesowego i ustrojowego. Podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. może być zatem nie tylko ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, ale również prawa procesowego lub ustrojowego (por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62, s. 27, i wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2007 r., II OSK 2019/06).
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z 16 czerwca 2021 r. zwrócił się o udzielenie pomocy swojemu ojcu Z. S. W odpowiedzi na ten wniosek Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Dwikozach w dniu 22 czerwca 2021 r. wezwał R. S. w trybie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia – w terminie 7 dni pod rygorem "pozostawienia sprawy bez rozpatrzenia" – wniosku poprzez przedłożenie pełnomocnictwa, z którego wynikać będzie umocowanie do reprezentowania Z. S.. Z uwagi na bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu (wezwanie, podwójnie awizowane, nie zostało podjęte przez wnioskodawcę), pismem z dnia 23 lipca 2021 r. organ zawiadomił R. S. o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
W ocenie Sądu sposób postępowania organu był prawidłowy. Należy podkreślić, że celem wezwania do usunięcia braku formalnego wniosku pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania, jest wymuszenie na stronie, by ta usunęła przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania jest sankcją za brak wymaganego od strony działania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2018 r., II OSK 1914/18).
Skarżący we wniosku z 16 czerwca 2021 r. zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej na rzecz swojego ojca. Skoro więc wniosek ten nie dotyczył sprawy własnej skarżącego, organ prawidłowo uznał, że R. S. występuje w imieniu swojego ojca, jako jego pełnomocnik. Zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Z kolei z art. 33 K.p.a. wynika, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1), i że pełnomocnik powinien dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis udzielonego pełnomocnictwa (§ 3).
Powyższe regulacje nie pozostawiają wątpliwości, że pełnomocnik ma obowiązek przedłożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w cudzym imieniu i wyznaczającego jego zakres. Udzielenie pełnomocnictwa stanowi bowiem dla pełnomocnika jedyne źródło kompetencji do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, w zakresie wyznaczonym treścią pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z 29 listopada 2019 r., II OSK 2832/18). Aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 K.p.a. Informacja ta musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 14 maja 2019 r., I GSK 219/19).
Niedołączenie dokumentu pełnomocnictwa do wniosku o udzielenie pomocy społecznej, złożonego w imieniu mocodawcy, stanowi brak formalny podania, który podlega usunięciu zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Rzeczą organu jest bowiem ustalenie, czy pełnomocnik został prawidłowo umocowany do podejmowania czynności w imieniu strony. Dopiero po uzupełnieniu powyższego braku organ władny jest merytorycznie rozpatrzyć wniosek. Istotnym jest również zaznaczenie, że Z. S., w trakcie rozmowy z pracownikiem socjalnym OPS w Dwikozach przeprowadzonej w związku z wnioskiem z 16 czerwca 2021 r. stwierdził, że nie udzielił synowi pełnomocnictwa do jego złożenia i wniósł o wycofanie tego wniosku. Tym bardziej więc prawidłowo organ wezwał R. S. do przedstawienia pełnomocnictwa do działania w imieniu ojca.
Idąc dalej należy stwierdzić, że wezwanie z 22 czerwca 2021 r. było sformułowane w sposób precyzyjny i jasny, skarżący jednak nie odpowiedział na to wezwanie. Skoro więc skarżący nie uzupełnił braku wniosku, to organ prawidłowo pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. W zaistniałej sytuacji organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy, bowiem wniosek był dotknięty wadą, która nie pozwalała na jego merytoryczne rozpatrzenie. Nieusunięcie braków formalnych wniosku oznacza, że organ nie tylko nie jest zobowiązany, ale nawet nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania administracyjnego. W efekcie nie można przyjąć, że ma obowiązek załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 5 lipca 2022 r., II GSK 618/22).
Reasumując, pozostawienie wniosku skarżącego bez rozpoznania, było w okolicznościach niniejszej sprawy w pełni uzasadnione. Skarżący nie przedstawił żądanego przez organ dokumentu pełnomocnictwa. To z kolei oznacza, że organowi nie można postawić zarzutu bezczynności, zwłaszcza że podjął wymagane prawem czynności z zachowaniem wynikających z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. terminów załatwiania spraw. Organ bowiem wezwał skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa, co było uzasadnione faktem wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy nie samemu skarżącemu, ale jego ojcu, a wobec braku uzupełnienia tego braku poinformowano wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania – jak to wynika z art. 64 § 2 K.p.a.
Końcowo zaznaczyć należy, że pozostawienie podania bez rozpoznania jest czynnością materialno-techniczną. Nie wymaga zatem wydania decyzji administracyjnej. O pozostawieniu podania bez rozpoznania należy zawiadomić wnoszącego podanie, co organ uczynił w piśmie z 23 lipca 2021 r.
Ponieważ zatem skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku,
a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.