II SAB/Ke 24/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KielcachKielcach2025-04-16
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowanianaruszenie prawanieruchomościwłasnośćpostępowanie administracyjneWSAzadośćuczynienieKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

WSA w Kielcach stwierdził rażące naruszenie prawa przez Wojewodę w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia własności nieruchomości i przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia.

Skarżący zarzucił Wojewodzie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie nabycia własności nieruchomości z mocy prawa. Sąd pierwszej instancji pierwotnie uznał przewlekłość, ale nie rażącą. Po uchyleniu tego wyroku przez NSA, WSA w Kielcach, związany wykładnią NSA, stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, przyznając skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia, a w pozostałej części oddalił skargę.

Skarżący M. S. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Świętokrzyskiego w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszych decyzji, Wojewoda potrzebował ponad 9 miesięcy na ponowne wydanie decyzji. Sąd pierwszej instancji, związany wykładnią NSA, stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. Sąd przyznał skarżącemu 1000 zł zadośćuczynienia, uznając, że taka kwota zrekompensuje niedogodności i zdyscyplinuje organ. Skarga w pozostałej części została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, pomimo precyzyjnych wytycznych NSA i w braku uzasadnionych podstaw do dalszego zwlekania z wydaniem decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Sąd, związany wykładnią NSA, uznał, że organ potrzebował nadmiernie długiego czasu na ponowne wydanie decyzji po uchyleniu poprzednich orzeczeń, co narusza zasady szybkości i sprawności postępowania, a także budowania zaufania do organów administracji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną art. 73 § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę po uchyleniu decyzji przez NSA, z rażącym naruszeniem prawa. Niewydanie decyzji merytorycznej w rozsądnym terminie pomimo jasnych wytycznych sądu.

Odrzucone argumenty

Oddalenie skargi w pozostałej części, w tym w zakresie żądania 4000 zł zadośćuczynienia z powodu braku uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Decyzja administracyjna (której wadliwość została prawomocnie przesądzona) formalnie jedynie kończy postępowanie administracyjne. Nie sposób natomiast przyjąć, że decyzją, która została wprawdzie wydana, ale została następnie prawomocnie usunięta z obrotu prawnego, "załatwiono sprawę" administracyjną. Suma pieniężna uznawana jest za środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Skład orzekający

Agnieszka Banach

sprawozdawca

Renata Detka

członek

Sylwester Miziołek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa w kontekście przewlekłości postępowania administracyjnego po uchyleniu decyzji przez NSA; zasady przyznawania sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za przewlekłość."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego prowadzenia postępowania po wyroku NSA uchylającym wcześniejsze decyzje.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne egzekwują od organów administracji obowiązek sprawnego prowadzenia postępowań, nawet po uchyleniu decyzji przez NSA, i jak przyznają zadośćuczynienie za przewlekłość.

Nawet po wyroku NSA, Wojewoda zwlekał z decyzją. Sąd przyznał 1000 zł zadośćuczynienia za przewlekłość.

Dane finansowe

WPS: 1000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Ke 24/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Renata Detka
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 149 §1a p.p.s.a.)
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 8, art. 35 i art. 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. przyznaje od Wojewody na rzecz M. S. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; III. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
M. S. 22 lutego 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Świętokrzyskiego postępowania administracyjnego znak: [...] w sprawie stwierdzenia, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nabycia przez Powiat S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności do nieruchomości położonej w obrębie 0015 W. gm. W., oznaczonej na mapie sytuacyjnej z projektem podziału nieruchomości, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzonego przez Starostę S. grudnia 2012 r. pod numerem 2602-254/2011, jako działka nr [...] o pow. 0,0027 ha (wydzielona z działki nr [...] o pow. 0,2200 ha), zajętej pod drogę publiczną nr [...] pn. [...] Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym, bez prawdziwych i racjonalnych przyczyn, nieprzeprowadzenie żadnego rzeczywistego i potrzebnego postępowania wyjaśniającego, dowodowego. Wniósł o stwierdzenie, że Wojewoda przewlekle prowadzi przedmiotowe postępowanie, z rażącym naruszeniem prawa, a nadto o przyznanie od organu sumy pieniężnej w kwocie 4000 zł i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił w szczególności, że na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2023 r., sygn. I OSK 2777/19, Wojewoda rozpoczął ponowne postępowanie w niniejszej sprawie. Nie wydał żadnego orzeczenia kończącego, a jedynie zawiadomił kilkukrotnie o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zdaniem skarżącego sprawa jest w pełni wyjaśniona, nie pojawiły się żadne nowe dowody, ani okoliczności. Wytyczne zawarte w wyroku NSA są wyczerpujące, jasne i jednoznaczne. Zebrany w sprawie materiał dowodzi, że grunt będący przedmiotem postępowania, tj. działka nr [...], nie był wykorzystywany w żaden sposób na cele drogowe. Jest oczywiste, że Skarb Państwa nie władał tym gruntem na dzień 31 grudnia 1998 r. w żaden sposób. Skarżący przedłożył organowi pismo z fotografiami przedstawiającymi pień drzewa na działce nr [...], praktycznie na całej jej szerokości, co wyklucza wykorzystywanie tego gruntu na jakiekolwiek cele drogowe. Żądanie teraz od strony dokumentu na okoliczności już dowiedzione jest nadużyciem i nie jest w stanie usprawiedliwić przewlekłości postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że przedmiotowe postępowanie toczy się na wniosek Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w S. z 20 grudnia 2012 r., działającego z upoważnienia Zarządu Powiatu w S.. Decyzją z 4 lipca 2014 r. znak: [...], Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat S. prawa własności do ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], będącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością W. S., a znajdującą się w tej dacie we władaniu Skarbu Państwa. Decyzją z 9 lipca 2018 r. znak: [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał ww. decyzję Wojewody w mocy. Wyrokiem z 21 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1713/18 WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję Ministra. Wyrokiem z 20 stycznia 2023 r., sygn. akt I OSK 2777/19 NSA uchylił powyższy wyrok, zaskarżoną decyzję Ministra oraz decyzję Wojewody. Akta sprawy zostały zwrócone do Wojewody 6 czerwca 2023 r.
Zawiadomieniem z 24 lipca 2023 r. Wojewoda poinformował strony o przygotowaniu materiału do wydania decyzji i przedłużeniu terminu zakończenia sprawy do 15 września 2023 r. W piśmie z 15 września 2023 r. Wojewoda ponownie zawiadomił strony o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania do 15 listopada 2023 r. i wystąpił do wnioskodawcy o przedłożenie mapy przedstawiającej drzewo i granice działki nr [...] oraz dokumentacji ze sprawy z 2007 r., o której była mowa w wyroku NSA, a która dotyczyła wycinki tego drzewa. W związku z brakiem odpowiedzi na pismo z 15 września 2023 r., organ ponowił prośbę w zawiadomieniu z 13 listopada 2023 r., informując wszystkie strony o przedłużeniu terminu zakończenia sprawy do 20 stycznia 2024 r. Prośba o nadesłanie dokumentacji zawarta w piśmie z 19 grudnia 2023 r. była również nieskuteczna.
W zawiadomieniu z 19 stycznia 2024 r. Wojewoda poinformował strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 25 marca 2024 r. i po raz kolejny zwrócił się do wnioskodawcy o nadesłanie dokumentacji, na podstawie której NSA oparł wyrok uchylający decyzję z 4 lipca 2014 r., a zgodnie z motywami rozstrzygnięcia drzewo, jego położenie i wycinka w 2007 r. zaważyły na uchyleniu decyzji.
W dniu 12 lutego 2024 r. do Wojewody wpłynęło ponaglenie i 16 lutego 2024 r. akta sprawy zostały przesłane do Ministra Rozwoju i Technologii. W dniu 19 lutego do Wojewody wpłynęła dokumentacja od wnioskodawcy, która w ocenie organu była niezbędna do skompletowania materiału dowodowego. Postanowieniem z 28 lutego 2024 r. Minister uznał powyższe ponaglenie za nieuzasadnione. Akta sprawy zostały zwrócone do Wojewody 6 marca 2024 r.
W dniu 22 marca 2024 r. Wojewoda wydał decyzję w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi M. S. z 27 lutego 2024 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, wyrokiem z 22 maja 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Ke 56/24: umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt I sentencji wyroku); stwierdził, że Wojewoda Świętokrzyski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt III sentencji wyroku); zasądził od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz M. S. kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt IV sentencji wyroku).
Skargę kasacyjną w zakresie pkt II i pkt III powyższego wyroku wywiódł skarżący. W wyniku rozpoznania tej skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 1839/24 uchylił pkt II i pkt III zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Kielcach. Zdaniem NSA, niesłusznie Sąd I instancji uwzględnił wyłącznie czas pomiędzy doręczeniem akt Wojewodzie (po wyroku NSA z 30 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 2777/19), a wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. NSA wskazał w szczególności, że konsekwencją prawidłowo prowadzonej oceny, stwierdzającej, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa powinno być rozważenie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej. Sąd I instancji winien ocenić zasadność żądania skarżącego przyznania mu od organu administracji sumy pieniężnej, co do zasady oraz ewentualnie co do wysokości.
Po przekazaniu akt sprawy Sądowi I instancji na dzień 16 kwietnia 2025 r. wyznaczone zostało posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z kolei zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji, rozpoznający sprawę ponownie, nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej.
Okoliczności faktyczne sprawy nie są kwestionowane. Jak podkreślił NSA, skarżący zarzucił Wojewodzie przewlekłe prowadzenie sprawy z rażącym naruszeniem prawa, argumentując, że na skutek uchylającego wyroku NSA z 30 stycznia 2023 r. sygn. I OSK 2777/19 organ ten ponownie prowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Powiat S. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie dz. nr [...] pod drogę publiczną. Wskazanym wyrokiem NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1713/18 oraz decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z 9 lipca 2018 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z 4 lipca 2014 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat S. prawa własności ww. nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z 2012 r. Po uchyleniu decyzji rozstrzygających tę sprawę, od daty zwrotu akt z NSA, Wojewoda potrzebował ponad 9 miesięcy, aby ponownie wydać decyzję. WSA w Kielcach w wyroku z 22 maja 2024 r. sygn. akt II SAB/Ke 56/24 ocenił, że ten okres czasu uzasadnia stawiany Wojewodzie zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania, ale nie daje podstaw do zarzucenia mu, że przewlekłość ta miała charakter rażący. Badając sprawność prowadzenia postępowania przez Wojewodę i dokonując kwalifikacji charakteru tej przewlekłości, zdaniem NSA, niesłusznie Sąd I instancji uwzględnił wyłącznie czas pomiędzy doręczeniem akt Wojewodzie po wyroku uchylającym z 30 stycznia 2023 r. sygn. I OSK 2777/19, a wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ.
Jak zwrócił uwagę NSA w powyższym wyroku z 7 stycznia 2025 r., w myśl art. art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego to sytuacja, w której postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę, że zasada szybkości postępowania określona w art. 12 k.p.a. gwarantuje nie tylko szybkie wydanie rozstrzygnięcia, ale także szybkie załatwienie sprawy, rozumiane jako zakończenie sprawy w całości (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2019 r., II OSK 20/19, LEX wyd/el 2024). To oznacza, że zarówno dla prawidłowej oceny zasadności zarzutu przewlekłości, jak i dla prawidłowej kwalifikacji stwierdzonej przewlekłości należy mieć na uwadze, że decyzja administracyjna (której wadliwość została prawomocnie przesądzona) formalnie jedynie kończy postępowanie administracyjne. Nie sposób natomiast przyjąć, że decyzją, która została wprawdzie wydana, ale została następnie prawomocnie usunięta z obrotu prawnego, "załatwiono sprawę" administracyjną w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem NSA, uwzględnienie tego faktu ma szczególnie znaczenie, w kontekście skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania, gdzie celem tych postępowań jest zdyscyplinowanie organów, które podejmując niekiedy pozorowane działania, zwlekają z załatwieniem sprawy administracyjnej. Przyjąć należy, że postępowanie administracyjne kończy się wydaniem takiego aktu, na który strona może powoływać się w obrocie prawnym i w oparciu o który może egzekwować swoje prawa. Oczywiście, trzeba mieć na uwadze, że decyzja administracyjna korzysta z domniemania legalności. Domniemanie to upada jednak w przypadku wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego.
Wobec powyższego NSA wskazał, że jeżeli jeszcze przed złożeniem skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę Świętokrzyskiego domniemanie legalności decyzji tego organu z dnia 4 lipca 2014 r. zostało obalone w drodze prawomocnego wyroku NSA z 20 stycznia 2023 r., to z uwzględnieniem pełnego kontekstu tej sprawy należało zbadać kwestię zasadności stawianego temu organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania i kwalifikacji stwierdzonej przewlekłości. Sąd kasacyjny zważył, że WSA w Kielcach naruszył przepisy art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art.12 § 1 i § 2 oraz art.35 § 3 k.p.a. nie stwierdzając rażącego charakteru przewlekłości prowadzonego przez Wojewodę Świętokrzyskiego postępowania. Konsekwencją prawidłowo przeprowadzonej oceny, stwierdzającej, że przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa powinno być rozważenie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej.
Ponowną kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęta została zatem ocena, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Świętokrzyskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także w zakresie zasadności żądania przez skarżącego przyznania mu od organu administracji sumy pieniężnej, co do zasady oraz ewentualnie co do wysokości.
Biorąc pod uwagę stanowisko NSA wyrażone w uzasadnieniu powyższego wyroku z 7 stycznia 2025 r., wskazać należy, że skarga w zakresie żądania stwierdzenia, że Wojewoda Świętokrzyski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy bowiem, że organ jest zobowiązany do niezwłocznego i rzetelnego wykonania wytycznych wynikających z wyroku sądu, dokonania wszechstronnej analizy zebranych dowodów oraz szybkiego zakończenia postępowania decyzją merytoryczną. Organ nie ma prawa w sposób dowolny odsuwać w czasie finalnego rozstrzygnięcia sprawy. W realiach tej sprawy Wojewoda, mimo otrzymania jasnych wytycznych wynikających z wyroku NSA z 30 stycznia 2023r. sygn. I OSK 2777/19, nie podjął niezwłocznie czynności zmierzających do sprawnego i efektywnego uwzględnienia wskazań sądu. Taka praktyka stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 7 i art. 8 k.p.a. zasadą budowania zaufania do organów administracji oraz dyrektywą prowadzenia postępowania w sposób sprawny i wolny od zbędnych formalności. Ponadto narusza ona obowiązek załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 i art. 36 k.p.a. W literaturze przedmiotu oraz utrwalonej linii orzeczniczej przyjmuje się, że przewlekłość postępowania, niewynikająca z obiektywnych i rzeczywistych trudności dowodowych, ale będąca skutkiem bierności lub zbędnego mnożenia czynności dowodowych przez organ, należy traktować jako rażące naruszenie prawa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2022; wyrok NSA z 5 lipca 2017 r., sygn. I OSK 273/16).
Mając na uwadze powyższe i pełen kontekst tej sprawy, należy jednoznacznie stwierdzić, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, pomimo precyzyjnych wytycznych NSA oraz w braku uzasadnionych podstaw do dalszego zwlekania z wydaniem decyzji, stanowiło rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 7, art. 8, art. 35 oraz art. 36 k.p.a., co było podstawą do stwierdzenia przed sądem administracyjnym niewłaściwego, obarczonego kwalifikowanym charakterem naruszenia wymogu sprawnego prowadzenia postępowania. Analizując zgromadzony w sprawie materiał należy stwierdzić, iż zachowanie Wojewody Świętokrzyskiego w sposób opisany w stanie faktycznym wypełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie trudno doszukać się jakichkolwiek obiektywnych przesłanek, które usprawiedliwiałyby tak długie prowadzenie postępowania, wielomiesięczne zwlekanie z wydaniem rozstrzygnięcia, jak również brak dynamiki działań po otrzymaniu akt z NSA.
W konsekwencji powyższego tut. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie I sentencji wyroku stwierdził, że Wojewoda Świętokrzyski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec przedstawionej oceny stanu przewlekłości prowadzonego przez Wojewodę postępowania Sąd skorzystał z uprawnienia wynikającego art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Na tej podstawie Sąd - uwzględniając częściowo wniosek skargi w tym zakresie - przyznał od Wojewody Świętokrzyskiego na rzecz M. S. sumę pieniężną w wysokości 1000 złotych (punkt II sentencji wyroku).
Wyjaśnić trzeba, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści przytoczonego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia. W orzecznictwie podnosi się, że za orzeczeniem sumy pieniężnej przemawia w szczególności sytuacja, gdy stwierdzona bezczynność lub przewlekłość ma kwalifikowany charakter, tj. wystąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie należy zastrzec, że z analizowanego przepisu nie wynika, by zastosowanie przewidzianych w nim instytucji ograniczało się jedynie do wyjątkowych sytuacji. Sąd powinien wziąć pod uwagę możliwość zastosowania tych środków także wówczas, gdy okoliczności danej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ochrony praw strony. Rozważając zastosowanie środków przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a w konkretnej sprawie, sąd administracyjny powinien uwzględnić funkcje, jakie one pełnią. Suma pieniężna uznawana jest za środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroków z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16, z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/17, z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 1143/18).
Kierując się powyższymi kryteriami, Sąd wziął pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności sprawy, w tym stopień przyczynienia się organu do rażącej przewlekłości. Organ potrzebował ponad 9 miesięcy, aby ponownie wydać decyzję w niniejszej sprawie, co sprzeciwia się zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), podważa zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) i jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Na wysokość zasądzonej na rzecz skarżącego sumy pieniężnej miał również wpływ jej aktywny udział w postępowaniu, zarówno bezpośrednio, jak i poprzez pełnomocnika. W ocenie Sądu, przyznana kwota w dostateczny sposób spełnia opisane wcześniej cele. Konieczność wypłaty przez organ przyznanej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł powinna posłużyć zwalczaniu przewlekłości i zdyscyplinować organ, stanowiąc sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Kwota ta będzie realizowała funkcję prewencyjną. Z kolei po stronie skarżącego będzie stanowiła rekompensatę za zaangażowany przez niego czas i niedogodności związane z udziałem w przewlekanym przez organ postępowaniu.
Sąd wyważył wysokość sumy pieniężnej i na podstawie art. 151 p.p.s.a., w punkcie III sentencji wyroku, oddalił skargę w pozostałej części, mając na uwadze, że wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł nie został w ogóle uzasadniony. Trudno stwierdzić, w jaki sposób skarżący obliczył żądaną sumę.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI