II SAB/Ke 132/24

II SAB/Ke 132/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Beata Ziomek
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Krzysztof Armański /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2025 poz 46
art. 156 par. 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Kielcach w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 13 listopada 2024 r. P. D. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Kielcach o udzielenie drogą elektroniczną informacji publicznej poprzez: "podanie w jakim dniu wysłano przysługujące mi odpisy postanowień do spraw: IX Kp [...] i IX Kp [...]".
W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes Sądu Rejonowego w Kielcach w piśmie z 20 listopada 2024 r. wskazał, że żądane informacje, mając na uwadze regulacje zawarte w ustawie z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 z p. zm.), nie stanowią informacji publicznej. Wgląd do akt sądowych, a także udostępnienie dokumentów i informacji w nich zawartych regulowany jest w sprawach karnych przepisami kodeksu postępowania karnego (art. 156§ 1 k.p.k.). W tej sytuacji nie jest możliwe przekazanie żądanych informacji w drodze ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ stronie postępowania w sprawie IX Kp [...] i IX Kp [...], przysługuje prawo do uzyskania informacji zawartych w tychże aktach na podstawie powołanego wyżej przepisu - art. 156 § 1 k.p.k.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze, P. D. zaskarżył bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając organowi naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
2. art. 10 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku,
2. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art 149 p.p.s.a. o orzeczenie, że naruszenie procedury, bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że 13 listopada 2024 r. za pomocą poczty elektronicznej złożył opisany na wstępie wniosek w trybie informacji publicznej. Organ do dnia wysyłki skargi nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi i nie wydał decyzji, do czego był zobowiązany w przypadku braku realizacji wniosku. Skarżący podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem unikanie odpowiedzi lub odpowiedź nie na temat jest bezczynnością organu. Organ ma obowiązek udzielić odpowiedzi zgodnie z treścią wniosku, więc skoro nie zrealizowano go ani nie wydano decyzji odmownej, to bezsprzecznie doszło do bezczynności organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że pismem z 20 listopada 2024 r. udzielił odpowiedzi na wniosek. W ocenie Prezesa Sądu Rejonowego w Kielcach dokonano prawidłowej oceny wniosku, który nie dotyczył informacji publicznej, a tym samym organ nie był zobligowany do udzielenia informacji, czy też wydawania decyzji odmownej w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia, jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju.
W przypadku skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej Sąd bada, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępnienia informacji publicznych oraz, czy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy. Zaistnienie bezczynności związane jest natomiast z brakiem podjęcia przez zobowiązany organ określonych w ustawie, odpowiednich czynności ostatecznie zmierzających do rozpoznania wniosku.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej zwana: "u.d.i.p." przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Z powyższej regulacji zatem wynika, że ustawodawca stworzył normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji - podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takich okolicznościach podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w u.d.i.p.
W niniejszej sprawie skarżący domagał się poinformowania go, w jakim dniu wysłano mu, jako stronie postępowania, odpisy postanowień wydanych w sprawach IX Kp [...] i IX Kp [...].
Wobec, tak sformułowanego wniosku należy podnieść, że jeżeli dostęp stron postępowania i innych podmiotów do akt sprawy uregulowany jest odrębnie, to w zakresie żądania strony dotyczącego udostępnienia informacji o materiale zawartym w aktach takiej sprawy, wyłączone jest stosowanie przepisów u.d.i.p. Zasady dostępu do akt postępowania karnego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii z dokumentów i uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy regulują przepisy zawarte w art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 46 ze zm.) – dalej zwana: "k.p.k.". Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możliwość sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.
Przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2021 r., III OSK 4343/21, z 7 września 2023 r., III OSK 1381/22, z 29 maja 2024 r. III OSK 1170/22 oraz uchwałę składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.), że takimi przepisem jest m.in. art. 156 § 1, a także 5 i 5a k.p.k. Regulacje te adresowane są do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko do stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego i zakończonego postępowania przygotowawczego. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Ponadto, wskazane przepisy k.p.k. stanowią przepisy innych ustaw, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej.
Wobec powyższego skoro dostęp do żądanych informacji publicznych określają przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to w niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z 13 listopada 2024 r. nie miały zastosowania przepisy u.d.i.p. - regulacja zawarta w przepisach k.p.k. wyłącza bowiem stosowanie trybu określonego w u.d.i.p. W tej sytuacji nie naruszało prawa załatwienie przez organ wniosku skarżącego w formie pisma informującego o braku możliwości udostepnienia żądanej informacji i tego przyczynie. Jest to bowiem właściwy sposób załatwienia wniosku opartego na treści art. 10 ust.1 u.d.i.p. w przypadku, gdy stosowanie przepisów tej ustawy jest wyłączone wskutek zawarcia w przepisach odrębnych odmiennej regulacji dotyczącej udostępniania danej informacji.
Rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie mogło zmienić błędne uzasadnienie odpowiedzi na wniosek skarżącego z 13 listopada 2024 r., w której stwierdzono, że informacje o przebiegu postępowania karnego nie stanowią informacji publicznej. Ze względu na wskazane wyżej regulacje zawarte w k.p.k., informacje żądane przez skarżącego nie podlegały udostępnieniu w trybie określonym przepisami u.d.i.p. Dlatego udzielenie pisemnej odpowiedzi o braku możliwości udostępnienia żądanej informacji z powodu uregulowania tej kwestii w art. 156 § 1 k.p.k., było w okolicznościach sprawy wystarczające, a częściowo błędne uzasadnienie tej odpowiedzi pozostawało bez wpływu na wynik sprawy.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.