II SAB/Ke 127/24

II SAB/Ke 127/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach
Krzysztof Armański
Sylwester Miziołek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 pkt 1 , art. 1 ust. 1, art. 6
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 195
art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Dz.U. 2021 poz 2069
art. 21 ust. 1, art. 30 ust.1, art. 21 ust. 3 pkt 2, art. 17
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Agnieszka Banach, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sandomierzu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
M. K. wnioskiem z 29 października 2024 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sandomierzu (dalej też jako "PPIS") o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, cyt.:
1) Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2) Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?
3) Według informacji od prof. I. P.- S. ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4) Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5) Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6) Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7) Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8) Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
9) Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10) W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11) W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12) Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
13) W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?"
W odpowiedzi na ww. wniosek, udzielonej pismem z 4 listopada 2024 r. organ odniósł się do ww. pytań, formułując w tym zakresie wyjaśnienia "ad 1-8", końcowo wyjaśniając pod poz. "ad 9" swoje stanowisko w zakresie pytań sformułowanych w pkt 9-12 wniosku.
M. K. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Sandomierzu, podnosząc zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2m art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.i.d.p." przez nieudostępnienie ww. informacji publicznej, domagając się:
– zobowiązanie organu do rozpoznania ww. wniosku i udzielenia informacji publicznej;
– orzeczenia, że bezczynność miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
– wymierzenia organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a;
– zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi jej autor powołał fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych w sprawach dotyczących bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, zarzucając organowi, że nadesłana odpowiedź jest niewystarczająca (nikła) – podobnie jak odesłanie do publikacji – aby móc mówić o zrealizowaniu obowiązku udzielenia informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, argumentując że:
- udzielił w terminie odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku skarżącego, na które obowiązany był odpowiedzieć (pytanie od 5 do 8),
- ponadto, pomimo braku obowiązku w zakresie pytań od 1 do 4 i od 9 do 13, również poinformował o kwestiach prawnych,
w związku z czym za niezasadny uznano zarzut bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenie.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., Sąd:
– zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
– zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
– stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce
z rażącym naruszeniem prawa.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sandomierzu jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 195 ze zm., dalej jako "u.p.i.s." - art. 10 ust. 1 pkt 3).
Pojęcie informacji publicznej zostało określone w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. – informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w u.d.i.p. (art. 61 Konstytucji RP). Zatem informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA).
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:
- udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.);
- w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).
- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
W tym miejscu podkreślić trzeba, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w powyższych przepisach i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie.
W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie informacji publicznej wpłynął do organu 30 października 2024 r. Organ odpowiedzi na ten wniosek udzielił w terminie ustawowym – pismem z 4 listopada 2024 r.
W skardze sformułowano ogólny zarzut o niewystarczającym (nikłym) charakterze nadesłanej odpowiedzi – bez wyszczególnienia, których pozycji wniosku to dotyczy, dodatkowo kwestionując odesłanie przez organ do publikacji.
Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych, rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy (por. wyroki NSA: z dnia 25 marca 2003r., sygn. akt II SA 4059/02, Lex nr 78063; z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1846/18, Lex nr 2865097).
W orzecznictwie przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 u.p.i.s., w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA). Informację publiczną stanowią więc przede wszystkim informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 u.z.z.ch.z. oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. Nr 254, poz. 1711, dalej jako "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, zgodnie z art. 30 ust.1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną, zgonów z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej, ich podejrzeń oraz przypadków stwierdzenia dodatniego wyniku badania laboratoryjnego. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Źródłami danych do rejestru są m.in. dane ze zgłoszeń, o których mowa w art. 27 ust. 1, art. 29 ust. 1 oraz art. 40a ust. 1 tej ustawy, dokonywane przez lekarzy lub felczerów, diagnostów laboratoryjnych oraz podmioty lecznicze. Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.), zwanej dalej "u.z.z.ch.z." podlega karze grzywny. Uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, a zatem informacja o ilości takich grzywien ma walor informacji publicznej, jako związana z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że z art. 17 u.z.z.ch.z. wynika, iż organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane im przez lekarzy sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2023 r. poz. 2077 ze zm.). Z kolei ze wzorów tego rodzaju sprawozdań określonych w załącznikach nr 4 i 5 wskazanego rozporządzenia, jedynie zbiorczo wskazano liczbę osób poddanych szczepieniom w danym kwartale (to jest bez przekazywania organom inspekcji sanitarnej szczegółowych personaliów i danych dotyczących osób zaszczepionych) oraz liczbę osób, które uchyliły się w danym kwartale od obowiązku szczepień. W tym zakresie wzór wskazuje na konieczność dołączania do sprawozdania imiennego wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień, a więc z pominięciem innego rodzaju danych dotyczących tej grupy osób. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań.
Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z. właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy inspekcji sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych – jako dotyczące majątku publicznego – mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te każdorazowo pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
W tym kontekście należy uznać, że jedynie następujące informacje objęte we wniosku punktami: 4 (liczba szczepień odroczonych z powodu wystąpienia przeciwwskazań i kto ustala przeciwskazania do szczepienia), 5 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), 6 (liczba osób, które zmarły w okresie 4 tygodni od szczepienia), 7 (liczba i rodzaj zgłoszonych niepożądanych odczynów poszczepiennych) i 8 (liczba wypłaconych odszkodowań za odczyny poszczepienne), dotyczyły informacji publicznych w rozumieniu u.d.i.p.
W tym zakresie organ udzielił następujących odpowiedzi:
Ad 4 – że nie posiada informacji w żądanym zakresie, wyjaśniając że celem kwalifikacji do szczepienia jest upewnienie się co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki. Badanie lekarskie kwalifikacyjne do każdego szczepienia składa się z ukierunkowanego wywiadu oraz przesiewowego badania przedmiotowego, to w kompetencjach lekarza jest określenie zakresu wykonywanych badań przed szczepieniem. O podaniu szczepionki każdorazowo decyduje lekarz na podstawie przeprowadzonej kwalifikacji.
Ad 5 – że w okresie ostatnich 5 lat w PSSE w Sandomierzu nie odnotowano przypadków niewywiązania się lekarza z obowiązku zgłoszenia Niepożądanego Odczynu Poszczepiennego. Grzywien w tym zakresie nie nałożono;
Ad 6, że nie posiada informacji, aby w ostatnich 5 latach na terenie działania PPIS w Sandomierzu zmarły po szczepieniu dzieci i dorośli do 19 roku życia;
Ad 7 – że w latach 2019-2023 oraz w roku 2024 do dnia sporządzenia niniejszego pisma na terenie działania organu zarejestrowano:
- w roku 2021 dwa ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne zgłoszono po podaniu preparatu szczepionkowego przeciwko COVID-19 firmy Pfizer. W pierwszym przypadku nastąpiła utrata przytomności, krótkotrwała bez kontaktu. Pacjent blady, zlany potem, krótkotrwałe drgawki. Natomiast w drugim przypadku również utrata przytomności, wzmożone napięcie mięśniowe oraz wymioty;
- w roku 2023 jeden ciężki niepożądany odczyn poszczepienny zgłoszono po podaniu preparatów szczepionkowych: Euvax B, Pentaxim, Synflorix. U dziecka wystąpiła gorączka (38,5°C - 38,9°C), płacz oraz bezdech;
Ad 8, że organ nie posiada informacji o wypłatach odszkodowań w związku z niepożądanymi odczynami poszczepiennymi.
Co się zaś tyczy pozostałych pytań, sformułowanych w pkt:
1. dotyczącego okresu maksymalnie utrzymującej się odporności po podaniu wyszczególnionych szczepionek u osób szczepionych na terenie działania organu;
2. w zakresie posiadania przez organ listy osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień z pytaniem, czy są one obarczone przymusem administracyjnym i jaka jest to liczba za ostatnie 5 lat, a jeśli nie, to dlaczego?
3. co do informacji od prof. I. P.S. na temat ognisk odry w Polsce -związanych są z migracjami - jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania organu?
9. odnośnie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania - czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP?
10. co do sposobu, w jaki można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia;
11. co do sposobu, w jaki lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem – z wymienieniem konkretnych badań, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności;
12. co do tego, czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?
13. w zakresie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. SK 81/19, zgodnie z którym, zdaniem skarżącego, kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień – a zatem, w oparciu o jaką podstawę prawną organ uważa, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do dziecka skarżącego?"
stwierdzić należy, że informacje objęte tymi pytaniami nie posiadają waloru informacji publicznej i już tylko z tego względu – niezależnie od treści odpowiedzi udzielonych w piśmie z 4 listopada 2024 r. – w zakresie tych pytań organowi nie można skutecznie zarzucić bezczynności. Informacji publicznej nie stanowią bowiem dane dotyczące realizacji szczepień ochronnych, wykraczające poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, którego zakres określa art. 17 u.z.z.ch.z. w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Informacji publicznej nie dotyczą także skierowane do organu zapytania o opinię, czy stanowisko co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacji publicznej nie dotyczą też pytania z zakresu wiedzy medycznej.
Jeśli chodzi o stanowisko Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego, to oczekiwana przez skarżącego wiedza organu w tym zakresie niewątpliwie wykracza poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy bowiem polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego także nie stanowią materii informacji publicznej, są dostępne w oficjalnych publikatorach takich jak Dzienniki Ustaw, Monitory Polskie i Dzienniki Urzędowe. Ponadto, z przepisów u.d.i.p. nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był obowiązany dokonywać ocen dotyczących wykładni prawa krajowego i jego zgodności z Konstytucją RP. Organ nie ma także, w trybie u.d.i.p., obowiązku, by udzielać porad prawnych lub medycznych, czy też oceniać racjonalność lub celowość regulacji stanowiących podstawę swego działania. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania organów władzy publicznej.
Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się ona do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami. Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.
Sąd zauważa jednocześnie, że organ odniósł się do wszystkich zadanych pytań (również niestanowiących informacji publicznej) wskazując w pkt:
1. że nie prowadzi badań na temat maksymalnego utrzymywania się odporności po podaniu wyszczególnionych szczepionek na terenie swojego działania, wskazując że informacje dotyczące skuteczności szczepionek przeciw powyższym chorobom znajdują się na stronie NlZP-PZF pod podanym linkiem, można je także znaleźć w niektórych Charakterystykach Produktu Leczniczego (ChPL), które są dostępne na stronie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub Europejskiej Agencji Leków;
2. że nie posiada informacji w żądanym zakresie, jednocześnie informując, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. u.z.z.ch.z. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi obejmowane są osoby w wieku 0-19 lat. Szczegółowy sposób przeprowadzenia szczepień ochronnych określają przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obecnie schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży określa załącznik nr 1 do niniejszego rozporządzenia;
3. że organowi nie jest znana liczba szczepionych osób - obcokrajowców zamieszkujących na terenie powiatu sandomierskiego.
W tym miejscu podkreślić trzeba, że w sytuacji, w której organ w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej informuje wnioskodawcę, że nie dysponuje żądaną informacją, nie można mu skutecznie zarzucić bezczynności w załatwieniu wniosku. Jest to bowiem zgodna z prawem forma załatwieniu wniosku w przypadku nieposiadania przez jego adresata żądanej informacji publicznej.
Nie sposób również stwierdzić bezczynności organu co do pkt 9-13 wniosku – w którym to zakresie organ wyczerpująco wskazał, że "Zgodnie z uregulowaniem art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wolność człowieka podlega ochronie prawnej przy czym każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Ponadto nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. Jednocześnie zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP możliwe jest wprowadzenie ograniczeń w zakresie korzystania w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 581). Podstawę wymagalności realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi również rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 poz. 2077 ze zm.). W rozporządzeniu tym wskazane zostały grupy osób zobowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wiek tych osób, do którego istnieje obowiązek wykonania szczepienia ochronnego. Rozporządzenie to zawiera również Schemat Szczepień Ochronnych, w którym wskazano: wykaz chorób zakaźnych, przeciwko którym prowadzone są obowiązkowe szczepienia ochronne oraz wiek dziecka, w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz termin wykonania szczepienia."
Skoro zagadnienia objęte pkt 1-3 i 9-13 wniosku nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej, bądź dotyczą informacji którymi organ nie dysponuje, to Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Sandomierzu nie miał obowiązku udostępnienia tych informacji na zasadach określonych w art. 13 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.d.i.p., ani też nie miał podstaw do wydania w odniesieniu do tej części wniosku decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W tym miejscu należy ponownie podkreślić, że ta ostatnia forma zastrzeżona jest wyłącznie dla informacji mających charakter informacji publicznej, posiadanych przez adresata wniosku, które jednak nie mogą zostać udostępnione na wniosek (np. ze względu na ograniczenia przewidziane w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Podsumowując, skoro skarżący w niniejszej sprawie domagał się udostępnienia informacji, które w części – jako informacja publiczna – została udostępniona zgodnie z wymogami u.d.i.p., w części (odnośnie pkt 4-8 wniosku), a w pozostałym zakresie, według informacji przekazanej skarżącemu przez organ, nie pozostawały w jego dyspozycji, bądź nie stanowiły informacji publicznej, to skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiotowej sprawie należało uznać za pozbawioną podstaw.
Sąd zaznacza, że podobne sprawy zainicjowane niemal analogicznymi skargami były przedmiotem kontroli w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Kielcach (wyroki z 4 grudnia 2024 r. o sygn. akt II SAB/Ke 112/24 i 113/24) w Lublinie (wyrok z 28 grudnia 2022 r. II SAB/Lu 139/22), w Białymstoku (wyrok z 20 stycznia 2023 r. o sygn. akt II SAB/Bk 127/22), przy czym rozważania tego ostatniego Sądu, również podzielone przez obecnie orzekający skład sędziowski, zostały w całości zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2024 r. o sygn. akt III OSK 1018/23.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.