II SAB/KE 120/24

II SAB/Ke 120/24 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /przewodniczący/
Beata Ziomek
Jacek Kuza /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Sygn. [...] II SAB/Ke 120/24 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg J. R. i K. R. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Busku-Zdroju w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Busku-Zdroju do rozpatrzenia wniosku K. R. i J. R. z 30 września 2024 r. w zakresie punktów 6 i 8, w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność, o jakiej mowa w punkcie I wyroku, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. odstępuje od zasądzenia od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Busku-Zdroju na rzecz K. R. i J. R. zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w całości.
Uzasadnienie
J.R. wspólnie z K.R. wnioskiem z 30 września 2024 r. zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Busku-Zdroju (dalej też jako "PPIS") o udzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, cyt.:
1. Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?
2. Ile tutejszy organ w okresie wskazanym w punkcie 1 złożył do organu egzekucyjnego wniosków o umorzenie, lub zawieszenie postępowań egzekucyjnych i jakie były podstawy złożenia tych wniosków.
3. Ile w każdym z ostatnich 5 pełnych lat i roku obecnym tutejszy Organ wystosował do organu egzekucyjnego wniosków o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania szczepień ochronnych u dzieci?
4. Ile wszczętych na wniosek tut. Organu postępowań egzekucyjnych w okresie wskazanym w punkcie 1 toczy się nadal, ile zostało zawieszonych, a ile zostało umorzonych?
5. Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka? Jakie kroki powinniśmy podjąć?
6. Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
7. Ile upomnień tutejszy Organ w okresie wskazanym w punkcie 1 przesłał do rodziców, którzy nie wykonali wszystkich szczepień ochronnych?
8. Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?
9. Czy we wskazanym w punkcie 1 okresie zdarzały się sytuacje, że wszczynano postępowanie egzekucyjne, a dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne? Ile takich sytuacji było w każdym z ostatnich 5 lat i w roku obecnym.
10. Ile Organ dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich w ciągu ostatnich 5 lat?
11. Czy tutejszy Organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy Organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
12. Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. Organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?
13. Ile osób pracuje w komórce tut. Organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?
14. Czy tutejszy Organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?
15. He ze ze zgłoszeń zostało przez pracownika PPIS zmienionych w zakresie kwalifikacji NOP-u i z jakiej przyczyny?
16. W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP- ów?
17. Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?
18. Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz jest obowiązany wydać jakiś dokument?
19. Ile tutejszy Organ w ciągu ostatnich 5 lat odnotował niepożądanych odczynów poszczepiennych z podziałem na poszczególne szczepionki?
20. Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. Organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika
W odpowiedzi na wniosek udzielonej pismem z 8 października 2024 r. organ powołał treść art. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 686), który zawiera charakterystykę produktu leczniczego, wskazał stronę internetową, która zawiera informacje na temat szczepionek, w tym szczepionek zawierających w swoim składzie tiomersal oraz wymienił instytucję, które realizują misję jaką jest ochrona zdrowia ludności.
Odpowiadając zaś na pytania zawarte we wniosku organ poinformował co następuje.
Ad. 1. Zgodnie z art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:
1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,
2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia
- zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych".
Ad. 2. W okresie wskazanym w punkcie pierwszym złożył dwa wnioski do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania. Rodzice/opiekunowie wykonali obowiązek zaszczepienia dzieci.
Ad. 3. W ciągu ostatnich 5 pełnych lat oraz do 7.10.2024 r. wystosowano 20 wniosków do organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci.
Ad. 4. W bieżącym roku PPIS w Busku - Zdroju nie skierował do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych w przedmiocie egzekucji szczepień ochronnych, zatem nie toczą się jeszcze żadne postępowania egzekucyjne (zainicjowane w 2024 r.).
Ad. 5. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Jeśli lekarz nie dopełni tego obowiązku należy zawiadomić izbę lekarską o fakcie nieprzestrzegania przez lekarza właściwych procedur.
Ad. 6. Pytanie należy skierować do Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który pełni rolę organu egzekucyjnego.
Ad. 7. W bieżącym roku organ wystosował 16 upomnień do rodziców/opiekunów, którzy nie zrealizowali obowiązku szczepień ochronnych.
Ad. 8. Z uwagi na niewskazanie okresu jakiego obejmuje żądanie udzielenia informacji objętej pytaniem nr 8, organ stwierdził, że nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na tak zadane pytanie.
Ad. 9. Nie było takich sytuacji.
Ad. 10. Nie było takich uchybień.
Ad. 11. Informacja o wystąpieniu NOP jest zawarta w dokumentacji medycznej, więc to lekarz kwalifikujący do szczepień decyduje o odroczeniu obowiązku szczepienia lub zwolnieniu z tego obowiązku. PPIS w Busku - Zdroju nie weryfikuje rejestru NOP przed skierowaniem wniosku do organu egzekucyjnego.
Ad. 12. PPIS w Busku - Zdroju podejmuje działania po otrzymaniu informacji o braku reakcji rodziców/opiekunów prawnych na wezwania POZ do stawienia się z dzieckiem na szczepienia ochronne. Brak dokumentacji medycznej stwierdzającej przeciwwskazania do szczepień ochronnych.
Ad. 13. W zakresie nadzoru przeciwepidemicznego szczepieniami ochronnymi zajmuje się jedna osoba. Działania edukacyjne są podejmowane między innymi poprzez wysyłanie informacji na piśmie dotyczących szczepień ochronnych. PPIS w Busku - Zdroju w celu wsparcia działań dotyczących kształtowania prawidłowych zachowań prozdrowotnych przeprowadza spotkania edukacyjne w szkołach, dystrybuuje ulotki do punktów szczepień przedszkoli i żłobków, organizuje dni otwarte w ramach Europejskiego Tygodnia Szczepień dla wszystkich zainteresowanych.
Ad. 14, Ad. 16, Ad. 17. PPIS w Busku - Zdroju, w ramach prowadzonego nadzoru nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów, kontroluje dokumentację medyczną. Organ podejmuje również stosowne działania w przypadku uzyskania informacji o braku realizacji obowiązku zgłoszenia NOP przez lekarza. We wskazanym okresie organ prowadził jedno postępowanie wyjaśniające w związku z podejrzeniem niezgłoszenia NOP. Postępowanie nie wykazało jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie.
Ad. 15. Zgłoszenia NOP nie zostały zmienione.
Ad. 18. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania.
Ad. 19. W 2019 r. PPIS w Busku-Zdroju odnotował cztery odczyny poszczepienne:
jeden po szczepionce DTP, AcT-HIB, Synflorix, Imovax Polio
> jeden po szczepionce Infanrix Hexa
> jeden po szczepionce Tetraxim
> jeden po szczepionce Prevenar 13.
W 2020 r. odnotowano dwa odczyny poszczepienne:
> jeden po szczepionce Synflorix
> jeden po szczepionce Infanrix DTaP, Imovax Polio.
W 2021 r. odnotowano pięć odczynów poszczepiennych:
> jeden po szczepionce Hexacima
> jeden po szczepionce MMR vax Pro, Tetraxim
> jeden po szczepionce DTP, AcT-HIB, Euvax "B", Synflorix i Rotateą
> jeden po szczepionce Covid-19 (Phizer)
> jeden po szczepionce MMR vax Pro.
W 2022 r. odnotowano trzy odczyny poszczepienne:
> jeden po szczepionce Tetraxim,
> jeden po szczepionce Hexacima, Prevenar 13, Rotateą
> jeden po szczepionce Infanrix Hexa, Prevenar 13, Rotateą.
W 2023 r. odnotowano cztery odczyny poszczepienne:
> jeden po szczepionce Pentaxim, Euvax "B", Prevenar 13, Rotateą
> jeden po szczepionce BCG
> jeden po szczepionce Hexacima
> jeden po szczepionce FSME JMMUN Junior.
W 2024 r. odnotowano sześć odczynów poszczepiennych:
> jeden po szczepionce Varivax
> jeden po szczepionce Infanrix Hexa, Synflorix, Rotateą
> jeden po szczepionce Cervarix
> dwa po szczepionce Gardasil 9
> jeden po szczepionce DTP, AcT-HiB, Imovax Polio, Synflorix, Rotateą.
Ad. 20. W Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Busku - Zdroju zatrudniony jest radca prawny, z którym pracownicy konsultują bieżące problemy prawne. PPIS w Busku - Zdroju nie korzysta z zewnętrznej pomocy prawnej.
J.R. i .K. .R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach jednakowej treści skargi na bezczynność PPIS w Busku-Zdroju w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Postanowieniem z 29 listopada 2024 r. sprawy te zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
We wniesionych skargach skarżący zarzucili naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz wnieśli o :
1) zobowiązanie PPIS w Busku-Zdroju do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
2) orzeczenie na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 p.p.s.a., że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
4) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarg ich autorzy podali, że w odpowiedzi na ich pismo z 30 września 2024 r., organ udzielił odpowiedzi niezgodnie z żądanym zakresem. Na pytanie 6 i 8, w ogóle nie odpowiedział, a na pozostałe pytania, odpowiedziano bez poparcia dowodami materialno-badawczo-technicznymi. Nie wydano też decyzji odmownej, o umorzeniu czy też o zawieszeniu postępowania. Skarżący dodali, że zgodnie z tezą zawartą w wyroku WSA z 13 sierpnia 2015 r. II SAB/Bk 36/15 o rażącym charakterze bezczynności w udzieleniu informacji publicznej świadczy nie tylko okres oczekiwania na odpowiedź, ale też postawa pytanego organu przejawiająca lub nieprzejawiająca dobrej woli dla załatwienia wniosku.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości. Odnośnie odpowiedzi na pytanie 6 organ wskazał, że nie posiada pełnej wiedzy na temat wszystkich działań organu egzekucyjnego i powodów podejmowania przez niego konkretnych decyzji w toku postępowania egzekucyjnego, albowiem zobowiązani prowadzą korespondencję bezpośrednio z organem egzekucyjnym, np. przesyłają dokumentację medyczną, informują o odroczeniu obowiązku szczepień przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub o wykonaniu szczepienia. Natomiast pytanie 8 było, zdaniem organu, nieprecyzyjne, ponieważ wnioskodawca nie sprecyzował okresu, jakiego żądanie dotyczy. Organ nie mógł i nie powinien domyślać się woli wnioskodawcy, który w różnych pytaniach wskazywał na różne okresy obejmujące żądanie (bieżący rok, okres 5 lat).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto zgodnie z § 2, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.)
W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dalej u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, odmówienie lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Busku-Zdroju jest zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Do organów władzy publicznej niewątpliwie zaś należą państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, którzy – jako organy rządowej administracji zespolonej w powiecie – wykonują zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 195 ze zm.). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 pkt 1, 2, 3 i 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r., II SAB/Po 96/17 i WSA w Szczecinie z 21 listopada 2018 r. II SAB/Sz 119/18; opubl. w CBOSA).
W pkt. I wyroku Sąd zobowiązał organ do udzielenia odpowiedzi na pytanie:
- z punktu 6 o treści: Ile z zakończonych w okresie wskazanym w punkcie 1 postępowań zakończyło się na skutek rozpoczęcia lub kontynuowania przez rodziców obowiązku szczepień, a ile w związku z zaistnieniem długotrwałych przeciwwskazań do szczepień lub wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego?
oraz
- z punktu 8 o treści: Jaka była skuteczność wysłanych upomnień? Ile rodziców po otrzymaniu upomnień rozpoczęło lub zaczęło kontynuować wykonywanie szczepień ochronnych?
Na pytanie z punktu 6 organ odpowiedział, że należy je skierować do Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, który pełni rolę organu egzekucyjnego. Z kolei na pytanie z punktu 8, odmówił udzielenia odpowiedzi powołując się na brak wskazania, jakiego okresu obejmuje żądanie udzielenia informacji.
Co do pytania z punktu 6 należy stwierdzić, że odesłanie wnioskodawców do Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Kielcach nie zwolniło organu od zarzutu bezczynności. PPIS w Busku-Zdroju nie jest bowiem wprawdzie organem egzekucyjnym w sprawach prowadzonych w przedmiocie realizacji obowiązku szczepień ochronnych, jednak jako wierzyciel tych postępowań podejmuje działania informacyjne przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy też kieruje do zobowiązanego upomnienia, a dopiero jeśli te działania nie spowodują wykonania obowiązku, występuje z wnioskiem egzekucyjnym do organu egzekucyjnego. Nie można więc wykluczyć, że na skutek powyższych działań, np. na skutek wysłania upomnienia rodzice/opiekunowie dziecka zdecydują się na rozpoczęcie lub kontynuację szczepień i wówczas w ogóle nie dojdzie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tak więc udzielona odpowiedź nie nawiązuje do istoty zadanego pytania i nie wyjaśnia, czy organ posiada wnioskowane informacje.
Z kolei jeśli chodzi o pytanie z punktu 8, to w opinii Sądu, należy je odczytywać w powiązaniu z pytaniami poprzednimi to jest z punktu: 7, 6, 4, 2 i 1, gdzie domagano się informacji dotyczącej bieżącego roku. Ponadto jeśli organ powziął wątpliwości w tym względzie, to mógł wezwać wnioskodawców do uściślenia tego pytania. Dlatego Sąd nie miał podstaw do przyjęcia, że w tym zakresie wniosek został rozpoznany.
Wobec faktu mieszczenia się powyższych pytań w zakresie przedmiotowym informacji publicznej oraz istnienia po stronie organu obowiązku ich udzielenia, należy uznać, że w tym zakresie organ pozostaje w bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na wniosek z 30 września 2024 r., co czyni w tym zakresie skargę zasadną, i co znalazło odzwierciedlenie w pkt I wyroku, w którym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do udzielenia odpowiedzi w powyższym zakresie w terminie 14 dni.
Stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącej.
Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia skierowanego do organu wniosku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Zauważyć należy, że organ na obszerny wniosek z 30 września 2024 r. o udzielenie informacji publicznej odpowiedział sprawnie, w ustawowym terminie, a brak odpowiedzi w niewielkim zakresie wniosku nie wynikał z ignorancji lub złej woli organu. Dlatego też Sąd nie znalazł podstaw do uznania rażącego naruszenia prawa o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II wyroku).
Powyższe zdecydowało również o braku podstaw i potrzeby wymierzenia organowi grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdzony stan bezczynności w załatwieniu wniosku nie miał charakteru rażącego naruszenia prawa. Zachowanie organu w kontrolowanej sprawie nie nosiło cechy lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jakkolwiek organ pozostaje w bezczynności, to jeszcze raz podkreślić należy, że odnosi się to jedynie co do niewielkiej części wniosku. Nadto bezczynność wynika nie z całkowitego zignorowania złożonego wniosku o udzielenie informacji publicznej, lecz z najprawdopodobniej mylnej interpretacji dwóch zadanych przez skarżących pytań. W tym zakresie więc skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegały oddaleniu (pkt III wyroku).
Co to pozostałych pytań to przed wszystkim nie można się zgodzić z zarzutem skarg, że na zadane pytania udzielono informacji niezgodnie z żądanym zakresem, zwłaszcza że strony nie wskazały, które z udzielonych odpowiedzi uznają za niepełne, czy też niewystarczające. Brak argumentacji w tym zakresie uniemożliwia dokonanie przez Sąd pełnej oceny zasadności tego zarzutu.
Pytania oznaczone we wniosku jako: 2, 3, 4, 7, 9, 10 15 i 19 dotyczyły w przeważającej mierze podania danych statystycznych i nie wymagały szerszego rozwinięcia. Wszystkie te pytania dotyczyły informacji publicznej, a organ udzielił na nie pełnej odpowiedzi podając dane, którymi dysponował, odnosząc się wprost literalnie do treści pytania. I tak organ wskazał, że:
- w 2024 r. złożył 2 wnioski do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania, gdyż rodzice/opiekunowie wykonali obowiązek zaszczepienia dzieci (odpowiedź na pytanie 2),
- w ciągu ostatnich 5 pełnych lat oraz do 7 października 2024 r. wystosowano 20 wniosków do organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowań w zakresie przymuszania rodziców do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci (odpowiedź na pytanie 3),
- w 2024 r. nie skierował do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych w przedmiocie egzekucji szczepień ochronnych, zatem nie toczą się jeszcze żadne postępowania egzekucyjne zainicjowane w 2024 r. (odpowiedź na pytanie 4),
- w 2024 r. wystosował 16 upomnień do rodziców/opiekunów, którzy nie zrealizowali obowiązku szczepień ochronnych (odpowiedź na pytanie 7),
- w ciągu ostatnich 5 lat i w roku obecnym nie zdarzyło się, aby wszczynano postępowanie egzekucyjne, w sytuacji gdy dziecko miało zaświadczenie odraczające szczepienia ochronne (odpowiedź na pytanie 9),
- w ciągu ostatnich 5 lat nie dokonał zgłoszeń uchybień prawa do Izb Lekarskich, gdyż takich uchybień nie było (odpowiedź na pytanie 10),
- żadne zgłoszenie NOP nie zostało przez pracownika PPIS zmienione (odpowiedź na pytanie 15),
- w ciągu ostatnich 5 lat organ odnotował w 2019 r. 4 odczyny poszczepienne, a w kolejnych latach odpowiednio: 2, 5, 3, 4, 6 odczynów poszczepiennych, organ wyszczególnił szczepionki, po których odczyny wystąpiły (odpowiedź na pytanie 19).
Przechodząc do dalszej części rozważań zasadnym jest podkreślenie, że z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika, by w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ był zobowiązany udzielać porad prawnych lub medycznych, o co wnosili skarżący w punktach 5, 12, 18 wniosku pytając: "Co możemy zrobić, jeśli stawimy się na badaniu kwalifikacyjnym, a lekarz nie będzie chciał wydać zaświadczenia o braku możliwości szczepień ani nie zaszczepi dziecka. Jakie kroki powinniśmy podjąć?, "Jakie okoliczności wpływają na decyzję tut. organu o wystosowaniu lub nie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?" oraz "Czy w związku z przeprowadzonym badaniem kwalifikacyjnym lekarz zobowiązany jest wydać jakiś dokument?" .
Należy podkreślić, że choć powyższe pytania nie miały waloru informacji publicznej, to organ nie pozostał bierny wobec stawianych pytań i podzielił się ze stronami posiadaną w tym zakresie wiedzą, ewentualnie wskazywał źródła tej wiedzy.
Co do pozostałych pytań (z punktu: 1, 11, 13, 14, 16, 17, 20) należy stwierdzić, że dotyczyły one informacji publicznej i organ udzielił na nie kompletnej odpowiedzi w piśmie z 8 października 2024 r., co skutkuje uznaniem skarg na bezczynność za bezzasadne.
W odniesieniu do pytania z punktu 1 "Skąd tutejszy Organ pozyskuje informacje o braku realizacji przez rodziców szczepień obowiązkowych? Proszę wskazać jakie instytucje przekazały informacje o braku realizacji obowiązku szczepień w bieżącym roku?" organ poinformował, że zgodnie z art. 17 ust. 9b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924), lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad osobą małoletnią przekazuje państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu dla miejsca udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, imienny wykaz:
1) osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia,
2) osób sprawujących prawną pieczę nad osobą małoletnią, o której mowa w pkt 1, o ile jest to możliwe do ustalenia
- zwany dalej "raportem o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych".
W zakresie pytania z punktu 11 wniosku ("Czy tutejszy organ zgłosił kiedykolwiek wniosek o wszczęcie postępowania przymuszającego do zaszczepienia dziecka, u którego wystąpił NOP? Czy przed wszczęciem postępowania tutejszy organ weryfikuje rejestr NOP i bierze informacje tam zawarte pod uwagę przed decyzją o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego?"), poinformowano, że informacja o wystąpieniu NOP jest zawarta w dokumentacji medycznej, więc to lekarz kwalifikujący do szczepień decyduje o odroczeniu obowiązku szczepienia lub zwolnieniu z tego obowiązku. PPIS w Busku - Zdroju nie weryfikuje rejestru NOP przed skierowaniem wniosku do organu egzekucyjnego.
Odnośnie pytania z punktu 13 wniosku o treści: Ile osób pracuje w komórce tut. organu zajmującej się szczepieniami ochronnymi? Czy oprócz inicjowania postępowań egzekucyjnych podejmowane są inne działania w zakresie szczepień np. działalność edukacyjna i jakie to są działania?, organ podał, że w zakresie nadzoru przeciwepidemicznego szczepieniami ochronnymi zajmuje się jedna osoba. Działania edukacyjne są podejmowane między innymi poprzez wysyłanie informacji na piśmie dotyczących szczepień ochronnych. W celu wsparcia działań dotyczących kształtowania prawidłowych zachowań prozdrowotnych organ przeprowadza spotkania edukacyjne w szkołach, dystrybuuje ulotki do punktów szczepień przedszkoli i żłobków, organizuje dni otwarte w ramach Europejskiego Tygodnia Szczepień dla wszystkich zainteresowanych.
Na pytania z punktu 14 "Czy tutejszy organ pełni kontrolę nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów?", z punktu 16 "W jaki sposób Organ może dowiedzieć się o wykroczeniu lekarza polegającym na niezgłoszeniu NOP? Ile takich przypadków miało miejsce w ostatnich 5 latach? Czy NOP mimo zgłoszenia go przez właściwego lekarza finalnie zostaje zaliczony do rejestru NOP- ów?" i z punktu 17 "Czy Organ zgłasza działania lekarzy stanowiące uchybienie przepisów prawa do właściwej Izby Lekarskiej?", odpowiedź została udzielona zbiorczo. W tym zakresie organ poinformował, że w ramach prowadzonego nadzoru nad zgłaszaniem przez lekarzy NOP-ów, kontroluje dokumentację medyczną, podejmuje również stosowne działania w przypadku uzyskania informacji o braku realizacji obowiązku zgłoszenia NOP przez lekarza. We wskazanym okresie organ prowadził jedno postępowanie wyjaśniające w związku z podejrzeniem niezgłoszenia NOP. Postępowanie nie wykazało jakichkolwiek nieprawidłowości w tym zakresie.
Powyższą odpowiedź zbiorczą należy uznać za adekwatną do zadanych pytań. Dlatego jedynie na marginesie, odnosząc się do ostatniej kwestii zawartej w pytaniu z punktu 16, stwierdzić należy, że jako niejasna nie wymagało w ogóle odpowiedzi ze strony organu. Zgłoszenie bowiem NOP przez lekarza to zaliczenie NOP do rejestru NOP. Tym samym z literalnej treści pytania nie wynika, o co chcieli wnioskodawcy zapytać. Trzeba podkreślić, że organ, do którego kierowane jest zapytanie o udzielenie informacji publicznej nie może domniemywać, jaką informację, poprzez niejasne, czy też nielogicznie sformułowane pytanie, faktycznie chciałby uzyskać wnioskodawca. Istotnym wydaje się również zaznaczenie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że żądane informacje w zakresie tego, czy dany organ inspekcji sanitarnej zgłasza w ramach realizowanych kompetencji nieprawidłowe działania lekarzy do Izby Lekarskiej oraz czy dokonał takich zgłoszeń w danym okresie stanowią informację publiczną (por. wyroki: WSA w Lublinie II SAB/Lu 40/24 z 21 maja 2024 r., WSA w Poznaniu II SAB/Po 12/24 z 4 kwietnia 2024 r., WSA w Rzeszowie II SAB/Rz 5/24 z 13 marca 2024 r.).
Na pytanie z punktu 20 "Czy w związku z postępowaniami egzekucyjnymi dot. obowiązku szczepień pracownicy tut. organu konsultują kwestie problematyczne z prawnikiem? Ile takich sytuacji miało miejsce w okresie wskazanym w punkcie 1 i jakie były powody zasięgnięcia pomocy u prawnika?, organ odpowiedział, że w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Busku - Zdroju zatrudniony jest radca prawny, z którym pracownicy konsultują bieżące problemy prawne. PPIS w Busku - Zdroju nie korzysta z zewnętrznej pomocy prawnej. Taką odpowiedź należy uznać za wyczerpującą.
Odnosząc się do zarzutu skarg, że na pytania "odpowiedziano bez poparcia dowodami materialno-badawczo-technicznymi", trzeba podkreślić, że z treści wniosku z 30 września 2024 r. nie wynika, aby skarżący takich dowodów żądali. Ponadto strony nie wskazały konkretnie, o jaki dowody im chodzi i którego pytania one dotyczą. Wreszcie zasadnym jest zauważenie, że organ w piśmie z 4 października 2024 r. poinformował skarżących o podmiotach dysponujących danymi na temat bezpieczeństwa szczepionek oraz charakterystyki produktów leczniczych.
Reasumując, organ w terminie wynikającym z przepisów u.d.i.p. rozpoznał wniosek skarżących w zakresie pytań z punktów: 1-5, 7 i 9-20. Forma i treść odpowiedzi nie naruszają przepisów u.d.i.p. W tej sytuacji wobec braku bezczynności organu w rozpoznaniu w powyższym zakresie wniosku, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w punkcie III wyroku.
Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w całości (pkt IV wyroku).
Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, pozostawanie organu w bezczynności jedynie co do dwóch pytań i udzielenie wyczerpujących odpowiedzi na pozostałe 18 pytań, a więc uwzględnienie skargi w bardzo niewielkiej części, uzasadnia zastosowanie powyższej regulacji i całkowite odstąpienie od zarządzenia zwrotu kosztów postępowania.