II SAB/Ke 119/25

II SAB/Ke 119/25 - Wyrok WSA w Kielcach
Data orzeczenia
2026-03-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sędziowie
Agnieszka Banach /sprawozdawca/
Jacek Kuza
Sylwester Miziołek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a i art. 151, art. 200 i art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Inne w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Inne do rozpatrzenia wniosku M. B. z 8 listopada 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od [...] S.A. w K. na rzecz M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 8 listopada 2025 r. M. B. zwrócił się do Inne o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umowy dzierżawy pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w K. a Stowarzyszeniem [...].
Następnie pismem z 23 listopada 2025 r. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem i wniósł o:
1)zobowiązanie [...] S.A. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi,
2) na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 p.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,
4) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że organ administracji publicznej nie udostępnił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji odmownej zgodnie z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, czym naruszył 14-dniowy termin z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący przywołał fragmenty orzeczeń sądowych na poparcie swoich twierdzeń i dodał, że za uzasadnione należy uznać zobowiązanie [...] S.A. do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie na podstawie art. 38 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ ([...] S.A. w K., dalej też jako "Spółka") oświadczył, że przed dniem 23 listopada 2025 r. nie wpłynął do niego żaden wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci umowy dzierżawy pomiędzy organem a Stowarzyszeniem [...], podpisany podpisem zaufanym skarżącego w dniu 8 listopada 2025 r. Organ po raz pierwszy otrzymał ww. wniosek dopiero w dniu 23 listopada 2025 r., a więc łącznie ze skargą na bezczynność. Tym samym, zdaniem organu, twierdzenie skarżącego zawarte w skardze, że 8 listopada 2025 r. złożył podanie zawierające wniosek o udostępnienie ww. umowy dzierżawy, nie polega na prawdzie.
Organ w dniu 9 grudnia 2025 r. udostępnił skarżącemu wnioskowaną informację, poprzez przesłanie skanu umowy dzierżawy, a więc de facto wyłącznie z jednodniowym przekroczeniem ustawowego terminu (14 dni na rozpoznanie wniosku), który rozpoczął swój bieg w dniu 24 listopada 2025 r. tj. w pierwszym dniu roboczym po faktycznym wpłynięciu wniosku do organu. Jednodniowe przekroczenie ustawowego terminu nastąpiło na skutek niezasadnie spowodowanego przez skarżącego zamieszania i zaangażowania pracowników organu w czynności poszukiwania wniosku o udostępnienie informacji publicznej, który rzekomo miał wpłynąć do organu w dniu 8 listopada 2025 r. oraz przeprowadzenia czynności wyjaśniających.
Ponadto Spółka zwróciła uwagę na nadgorliwe zachowanie skarżącego, który wobec skierowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w dniu 8 listopada 2025 r. (sobota), którego procedowanie, zgodnie ze stanowiskiem doktryny, mogło ruszyć dopiero w dniu 10 listopada 2025 r. (poniedziałek - pierwszy dzień roboczy organu po wpłynięciu wniosku), już w dniu 23 listopada 2025 r. (niedziela), a jeszcze przed upływem 14-dniowego terminu na rozpoznanie wniosku, przedwcześnie wszczął postępowanie sądowoadministracyjne na skutek skargi na bezczynność wniesionej za pośrednictwem organu.
W piśmie z 19 lutego 2026 r. skarżący podał szczegóły wysłanej za pośrednictwem poczty elektronicznej korespondencji do Spółki z 8 listopada 2025 r., zawierającej wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Pismem z 25 lutego 2026 r. organ wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu zasobów skrzynek pocztowych organu w istocie stwierdzono wpływ na skrzynkę pocztową organu wniosku skarżącego z 8 listopada 2026 r. Zarzucił jednak wniesienie skargi na bezczynność przed terminem, a z ostrożności o odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 142 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie i stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym (art. 120 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa lub obecnie ponaglenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10).
Z art. 13 u.d.i.p. wynika, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (ust. 1) a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
Wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony albo przez udzielenie żądanych informacji (w formie czynności materialno-technicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 ustawy, gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma przy tym zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej). Jeżeli zaś wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą lub że jej przepisy nie znajdują zastosowania ze względu na odmienne tryby dostępu (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", Wolters Kluwer 2016).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, czego nie kwestionowała.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu, przy czym z uwagi na treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie jest to katalog zamknięty. Wynika z niego, że informacją publiczną jest z pewnością każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do majątku publicznego. Informacja żądana we wniosku z 8 listopada 2025 r. stanowi informację publiczną, dotyczy bowiem – w sensie szeroko pojętym – sposobu dysponowania tym majątkiem. Wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek o udostepnienie informacji publicznej złożony został na adres poczty elektronicznej Spółki 8 listopada 2025 r. Dopiero po otrzymaniu skargi skierowanej przez M. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Spółka udostępniła skarżącemu wnioskowaną umowę dzierżawy, co nastąpiło 9 grudnia 2025 r. Udzielenie tej informacji miało zatem miejsce bez wątpienia z naruszeniem art. 13 ust. 1 u.d.i.p., bo po upływie 14 dni od wpływu wniosku do organu zobowiązanego. To powoduje, że Spółka dopuściła się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, bez względu na datę wniesienia skargi do sądu. Ponieważ jednak organ udzielił odpowiedzi na wniosek z 8 listopada 2025 r. po wniesieniu skargi, która została złożona 23 listopada 2025 r., rozpoznanie zawartego w skardze żądania zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte.
Zgodnie z przywołanym już art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu zachodzi z rażącym naruszeniem prawa, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. II OSK 381/18, dostępny jak wyżej).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia
w odniesieniu do wniosku skarżącego z 8 listopada 2025 r., na który organ zareagował, udzielając skarżącemu odpowiedzi 9 grudnia 2025 r. i doręczając mu wnioskowany skan umowy dzierżawy. W okolicznościach sprawy nie ma przesłanek do przyjęcia, aby celem organu było zlekceważenie złożonego wniosku, a tym samym obowiązków nałożonych na podmioty pełniące zadania organów administracji publicznej w u.d.i.p. Dodatkowo trzeba zauważyć, że skarżący – bez ponownego wezwania, czy przypomnienia organowi o pominięciu jego wniosku – tuż po upływie czternastu dni (kalendarzowych) złożył skargę do sądu administracyjnego. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W pkt III sentencji wyroku Sąd oddalił skargę w pozostałej części, na podstawie art. 151 p.p.s.a., albowiem Sąd nie znalazł uzasadnienia faktycznego i prawnego w tej sprawie, aby orzec grzywnę wobec Spółki. Wynika z okoliczności sprawy, że bezczynność organu nie wynikała z lekceważenia obowiązków, jakie na podmiot nakładają przepisy obowiązującego prawa. Niedopatrzenie pracowników Spółki w odbiorze korespondencji kierowanej do tego podmiotu i niezarejestrowanie wpływu wniosku w dacie jego złożenia świadczy o niedbalstwie, ale nie o uporczywym, powtarzalnym niedopełnianiu obowiązków ustawowych. Z tych powodów Sąd nie dostrzegł w tej sprawie potrzeby wymierzenia środka dyscyplinująco-represyjnego, jakim jest grzywna.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. , na które złożył się wpis od skargi.